장음표시 사용
131쪽
cuiusdam Socratici,qui cu in periculo nauseagij timuisset, quodam pessimo ibidem existete impavido dum insulataretur: illo Philosopho ab eo pessimo, quod timuisset respondit, quod merito ille pessimus no timuerat, pro . admittenda anima pessimi nebulonis, ipse aute Philosophus timere debuit de amissione pretiose dedi Philosophiae. Secundo ostendit idem exemplo cuiusdam Stoici,qui in simili periaculo dc passione postus et inquisitus
quare timuisset cu Stoici reprobent omnem passionem: dixit quod no re probant motu, nisi illum qui est comtra rationem, dc illum vocant passi nem. Sed ex isto dicto accipitur doc mentum,quod tartes timent & dolet intense, quando exponunt se morti: licet ille passiones in nullo perturbet: in eis iudicium rationis , nec rationi contendanimon potest tame ibi esse, ita viges volitio sine magna delect itione
132쪽
tione, ut videtur. Vnde dicitur dei ctatio apud voluntate superabudare.
Quarta veritas, quod in disciplina nostra, id est,in Christiana religione
non quaeritur utrum pius animus irascaturised quare irascatur: nec utru sit tristis,nec utrum timeat, sed quid tia meat.cap.vi.Ex quo dicto accipiuntur duo moralia documenta. Primum est, quod ista tria ira,tristitia,& timor, notant mala,ex genere,sed ex circus antia: quia possunt fieri bene & male,
irasci,& peccare.Secudum documentum, quod circunstantia finis in moralibus principalior est: quam substantia actus, quia hic dicitur, quod non tam quaeritur si quis irascatur, quod pertinet ad substantiam achus , sicut quare irascatur: quod pertinet ad circunstantiam finis. Quinta veritas,quod misericordia Stoicoru est solere culpare, scilicet ad corrigendum, de qua virtute, inquit,
133쪽
Augustinus, Cicero in laudem Caesaris locutus est(ubi alti nulla de virtutiabus tuis,nec admirabilior, nec gratiosior fuit.ca.iiij.Ex quo dicto accipiuntur Quatuor moralia documenta. Primum o misericordia, est virtus vera, quia per Ciceronem, cuius di stu A gustinus recipit, inter virtutes Caesaris fuit annumerata. Secundum documentu, quod ista virtus est in principe acceptabilissima, quia cum Caesar multis floruit virtutibus moralibus, tanquam egregius princeps, de ista fuit singulariter commendatus. Tertium documentu, quod opus misericordiae est increpare delinquetes,
quia dicit, quod ista fuit Stoicoru misericordia culpare peccantes. Quarta documentum,quod ista est species suprema misericordiae, quia misericor dia sit de alterius miseria reuelanda: quanto maior est miseria , tanto est maior misericordia,sed summa miseria est
134쪽
tia est in malo culpae, sicut maxima sunt bona virtutis: ergo cu mala culti par per correctionem reuelantur . ista est summa misericordia. Sexta veritas, quod sapientes inter homines pauci sunt.Vnde allegat beatus Augustinus dictum Varronis, dicentis, rara sapietia cita mors qua ruta vita terras incolunt: unde dicit Augustinus,quod nouerat sapientiam esse paucorum.cap.viij. Ex quo dicto insequutur duae conclusiones. Prima est, quod plures homines sunt fatui, quam sapientcs,quia rara,inquit varro sapientia.Secunda conclusio, quod plures sunt homines vitios,quam vi et tuos, quia nullus fatuus potest isse
virtuosus, cu prudentia sit regula vi tus Ummoralium, qua stultus nunqua
habet. Sed oritur dubiu, quia illa quae sunt naturalia, eueniunt in pluribus, sed virtus est magis naturalis homini
inquantum homo est qua vitium, T I et
135쪽
supra ostensum est: ergo homines ut in pluribus sunt virtuosi.Dicitur,quod qui diligenter inuestigaret bona m ratia:sunt magis in hominibus multiplicata,quamintia: alioquin non posset stare mundana politia, tum quia nullum dicimus virtuosum simplicia
ter,non habere virtutem omnem ad
ipsum pertinentem et tamen dicimus quemlibet vitiosum, anmcuq; vnia cum vitium et Ideo plures sunt vitiosi,
sicut in omni pcrfectione pauci sunt excellentes:quemadmodum pinhritudo est naturalis hominibus, secundum decentiam humana. Et ideo plures pulchri, quam turpes in gradu remista:sed pulchri, in excellentia sunt pauci,& isti soli pulchri solent dici.
Septima veritas , quod homo exanima & corpore constat, quoru unuscilicet anima, quantumcuque viti ta,melior est corpore , quantumcuqbene disposito, sicut dicitur de auro, licet
136쪽
licet sordido, quod melius est argeto,
quamuis purissimum & carius aestimetur.cap.ix.Ex quo dicto sequuntur duae coclusiones.Prima est, quod daemones sunt meliores hominibus,qua-tumcunque sanctis, quia sicut anima quantumcunque vitiosa excedit co pus quodcumque per excellentiorem naturam: ita substantia spiritualis omnem substantiam corporalem. Secuda
coclusio, quod meliores sunt Angeliquibuscunque animabus separatis &beatis:quia maior est excellentia n turae, secundum quam Angeli superat ipsas,cum illa sit excellentia de genere substantiae, quam excelletia gratiae, quae est quaedam forma accidentalis. Et isto modo etiam ponuntur meliores anima Christi. Sed otitur dubium; quare superius posuit Augustinus, homines bonos esse meliores daemoniabus.Dicitur autem,quod ibi loqueba
137쪽
quitur de bonitate naturali. Octava veritas. quod Plotinus qui melius intellexisse Platone laudatur quam caeteri eius discipuli, cu de humanis animis ageret. Pater, inquit, misericors mortalia illis vincula faciebat: sed in diuinam clementiam. ca. ix.Intelligendum tamen, quantum adi istius declarationem, quod Platonici ponebant animam corpori uniri sicut carceri,ut patet in eodem libro ,& sic molle corporis aggravari,& ideo di
solutionem corporis,tanquam Vinc la dicebant animam esse optatam.
Nona veritas,quod nihil est mis rius inuidia capit. xiiij. iQuod autem inuidia sit miseria declaratur triplici modo.Pri mo,quia magna miseria est, cum quis tristatur de bono: quia in tali tristitia consistit poena d qmonum, quae ponitur magna. Secundo, quia maior est miseria,cum quis gaudet de
malo:quia illud matu, quod est contra
138쪽
naturam,est malum maius, quam ill ud quod est secundum naturam: eo quod magis bono tristatur: sed tristari de
malo non est contra naturam mali: gaudere autem est contra naturam,
cum de natura sua malu est odibile &triste: ergo istud est miserius. Tertio, quia maxima est miseria tristari de bono:quia ille qui gaudet de malo, facit contra natura mali: ille qui de bono tristatur, facit contra naturam boni,quod de natura sua est amabile. Et quanto fit contra naturam meliorem, lato miseria maior: unde cum inuidus
tristatur de bono, ipse est miserrimus. Intelligendum tamen, quod miseria istius naudi declaratur tripliciter. Primo,cu affligi pro spe remunerationis est triste: & affligi sine spe renumer tionis est magis triste: sed affligi cum detrimento tristissimum: & ita est de invido,qui de bono alterius cruciatur:& talis cruciatus sit ei in peccatum.
139쪽
Secundo, quia sicut est bene dispositus, cui noceret nec bona cibaria, nec
mala:sed ille male cui nocerent, mala quamuis bona proficiant: quia ita debilis, ut eius natura non possit malum consumere. Sed ille est pessime dispositus,cui non solum mala, sed etia bona salubria nocent: sicut inuidus, cui illa sunt afflictiva quae de natura sua sunt consolabilia.Tertio, quia si invia do bonum est nocumentum: duplicia ter affligitur de bono alterius, quid potest facere malum in eius amicti ne :& ideo miserrimus, quia summe passibilis,sicut arguitur de intemper
to,si prosequitur malis, sine passione: quid ferret,si passio adesset.
Decima veritas, quod Deus liberans nos a miseria & mortalitate: pe ducit nos ad illa trinitate, cuius participatione Angeli beati sunt. cap.xv. Ex quo dicto accipiutur duo theolo- sica documenta.Primu est,quod idem est om
140쪽
est omnium beatitudo Angelorum de hominum.Secundum est, quod triniatas tota est obiectum beatificum, cuiuslibet in tellectus creati. Vndecima veritas, quod quanto anima est similior Deo: tanto sit ei propinquior r quia nulla alia est ab ipso longinquitas, quam eius dissimilitudo,tanto autem,ait,est dissimilior anima ei:quanto rerum temporalium mutabiliumque cupidior.cap.xvj. Istaveritas duo continet documenta. Priamum est, quod perfectio humana co- sistit in assimilatione diuina. Secundudocumentum, quod cupiditas maxime opponitur charitati:quia sicut peri charitatem homo fit Deo maxime tamilis:ita per cupiditatem maxime disi similis. Duodecima veritas, quod Angeli boni certius ista temporalia,& m tabilia nouerunt: quia eius principales causas in verbo Dei conspiciunt: