장음표시 사용
141쪽
in rebus gerendis usiis filii, multis cumulatum muneribus, cuius exstant peruetustam ea familia diplomata, secum deduxit, id aegre permittente inclyto Principe Mantuano, eundem , cum e Germania reuocasset, opibus auctum , & honoribus, dum uixit, semper inter carissimos habuit. Post uero depositum Ioannem; vigesimum tertium,legitime creato Martino V. ex Concilio rς Munti idem Gonzaga uberrimos innatae in ea familia humanitatis, liberalitatisq. fontes aperuit. Viderint posteri , non tan-- tum in Gonzagis ossicu,quatum saeuitiae in Gabrino Fundulio, i Cremonensium Tyranno,iuisse. is, Mediolani,in medio foro,coni specta lupplicii machina , cum securi ceruices subiicere cogeretur,hortarenturq. homines pis,ut,ex Christiana disciplina, composito animo,uitae exitum feriet, male factorum paenitentia su-- scepta, ille,contortis atrocibus oculis,dolere se a firmauit,maxi-rme quod Ioannem Uigesimum tertium,ac Caesarem,hospitio .eκ ceptos,& in culine praecelsae turris inuitatos,non praecipitasset: i . nimirum duo orbis terrarum lumina solius hospitalis mensae de-- Cus seruauit ιε ne eam ipse foedare licui honoris caussa tertius con. uiua eodem die fuerat adhibitus. Hoc ipso tempore Martini Ponnificis auctoritate pax cum Philippo Vicecomite, ac Pandulph0Malatesta , per Gonzagami, his legibus composita est, ut Pan i dulphus, persoluto quotannis tributo, tamdiu Brixia potiretur, quod ei uiuere liceret; nulla in tabulis de ciuitate, quae merito ad Philippum deuolueretur,potestate relicta. Verum breui pa - Perturbata est . Itaque Gona aga hominem deletrere pluribus - Onatus est, missis etiam legatis, contra ius fidem tueri. Quod
si hominum auctoritatem contemneret, Deum saltem uereretur, - quem ultorem uiolati a se foederis esset habiturus. Porro ,fidem etiam hostibus seruandam,tum nostri,tum ueteres memoriae Prodiderunt. Reguli exemplum notum est omnibus. Huc accedant alia, quae, ut in plerisque conati sumus, a uulgo magis remota, ad uoluptatem, in has narratiunculas consuevimus coniicere.
- Guido, Belgicae comes,eiusq. filius , carcere a Philippo, cui co- aenomento Pulcher erat, Galliae Principe,liberati,data fideisi ad ossicium popolus, qui rebellassent,non reuocassent, se ad .cδ α- ας siedituros sire non ex uoto succedente, mulius impulsu , Q*73'-tra ac fuit inusuhnini exarsuperjutem senatum,& fidei datae ua dimonio c8 sic aggitabatur, fidem , cucem repetito, terra
142쪽
it: in quo breui Gurdo decessit. Gallorum item Rex Ioannepmus, captus ab Odoardo Tertio,Britannorum Regis filio, ro emptione uim auri pactus, cum,in Galliam reuersus, tantumi parare non potuisset, in certos Britanniae carceres reuersus, breui occubuit. Maiori fide tenebatur Philippus. Hanc merito repetebat Gonzaga, quod data esset in manibus Pontificis, cuius dignitas apud ipsum, posteros q. magno in honore haberetur. Vt mi. ni me mirandum sit, s pacatum,ac fio
Cinmotas: mrentissimum statum maxima pace retinuerut semper Mandi pis tr tuani: Duces . Podis a filia I ro, fratrem, in v
quoque ad m, b d V ini iora praemia paullo post secutus est, circa an. mu ita sis ni inst
143쪽
o A N N E S Galeatius a prima pueritia praecocis ingenij argumenta reliquit. Nam,adu . cata a patre, pro more,ciuium concione, in qua
uiri grauissimi consederant, de negotiis ciuitatis acturi, iussus puer sapientissimum omnium
' - - - indicare , cum oculos in singulos intendisset ad unum Franciscum Petraream', quem antea uiderat numquam ,
se se prouoluit. Quo adhortante postea, cum adoleuisset, sub patria disciplina sapientiae studium mirifice ad amauit, condu- liberalibus stipendiis omnium scientiarum professoribus , qui in Ticinensi gymnasio, a p tre erecto, iuuentutem instituerent. Interea lumina scientiarum: enituit Petrus Philargus, Cretensis, sacrarum litterarum inter es, qui inde sibi gradum fecit ad amplissim aridignitates Laique Alexander I V. Pont.est appellatus. Huius ctrinaeu iros in rebus administrandisperitos, in consilium , adhibuit Galeatiui. Quod sane in Principe tanti faciendum est, ut statuant uiti prudentes, non tam armorum, quam consiliorum, Miribus ciuitates bene constitutas sustineri. Difficile factu est, recte consulere,ac potissimum con-sIium dare Regi ; sed, cum eo homines animantibus praestent, in rebus dubi js, ac grauibu utemur . Est quidem finis statu tus rei cuilibet; qui quidem indubitationem non cadit rde mediis dumtaxat, quae ueluti ad eentrum lineae multiplicia esse solent, quaeq. ad illum nos ferunt, diligens,& accurata consultatio esse debet. Porro, quae ad finem conferunt, quae q. in potestate nostra sunt, ea non nisi a uiris peritis considerari possunt. De uectigalibus, de bello, de pace de foedere, de indutiis , de praesidiis aut reparandis, aut construendis, de legibus aut condendis, aut abrogandis, si denique de annona sit deliberandum, in quae capita potissmum publica incidit consultatio, ab his, qui haec norunt, iudicium ferendum erit. Porro , in suscipiendo bello non illa tantum consideranda uidentur, utilitas,
144쪽
itilitas, & facultas ι sed etiam honestas, quae una caput est ce-erarum, & a pluribus praetermissa. Si, subdola pace reiecta,beia um suscipiendum fuerit, utile expendimus. Facultas ex plu-ibus conficitur, ut bonum ex uariis circumstantiis, quarum si aes una desideretur, deflectat a sui recta ratione, ne te est. Duo numerant potissima, instructas copias , ac pecuniam; quae elli neruus dicta est. Copias, si terra pugnandum sit, diuiduntn equites, ac pedites ; illos in cataphractos, ac leuis armat ae milites; hos, in hastatos, ac triarios, & alios , si qui sunt, militares ordines. Haec omnia honesto metimur. Nec enim nobis utile esse potest, quod iniusto bello quaeritur, neque facultas ulla est ad aliena usurpanda. Itaque orientis Tyrannum merito perpetuum hostem habemus. Is enim iniusto titulo Hierosolymam possidet, ac sacrosancta illa loca, quibus Imperatores nostri potiebantur. Fui in consilio longior: in quo dando nemo longus uideri debet: ut, tanti uiri exempla, eorum, quaen deliberationem cadunt, consultationem a uiris doctis ca- iamus. Quod institutum cum sequeretur Galeatius, non mi- um est, si ex uoto plerumque euentus ceciderunt. Nihil ille Gae prudentum consilio agebat. Itaque Scaligeris Veronam, ac Vicetiam, Carrariensibus Patauium ademit, Francisco senio- e in Modoetium carcerem coniecto. Praeterea Taruisium, Peltrium, Bellunum, montanaq. opida, una cum Tridento, in 'otestatem redegit. Perusini,& λ sis ales, sese i lii dederunt. Senenses, taedio incertae libertatis, ad eius auctoritatem, Pilanorum exemplo, confugiunt, cum nec etiam Lucenses eius ab .auerent imperium: quin etiam Gallos,per Iacobum Vermium, id Alexandriam, ipso etiam duce interfecto, delet. Caesa-em ab Alpibus se demittentem repellit. Denique primus suae;entis dux nuncupatus , ad eum honorum, bonorumq. Οmalum cumulum adscederat, ut non nisi de ruina extimescendum rideretur: quam eo quasi praesidio familiae sublato Viceconites contraxere. Nam, cum illi uiginti sex circiter urbes sub-jcerentur , eo decedente , praefecti castrorum dominium fu- uris heredibus praeripuerunt. Anno aetatis quinquagesimo auincto, cum imperasset uiginti quattuor, in dcsiderio rerum maximarum, a suis collacrymantibus desideratus est , in arce S Melen-
145쪽
Melenniani, Romana uia, supra Lambrum, Pridie Non. SNptembris, anno a partu Virginis supra Millesimum quadri gentesimo secundo. Inusitata pompa elatus est, ex aer rio publico, opidanis etiam Iegatis atra in ueste i. . comitantibus, ac uiginti millibus funalibus icereis, & eo amplius, circa pyram uti a collucentibus. In Carthusiae i ii ses
146쪽
o. Iacobus Triuultius, ex nobili Mediolanensium familia ortus est; in qua tepus fuit,cum eadem aetate Orbis terrarum Cardinales tres, Archiepiscopos decem & septe, Imperatores exerincituum duos, cohortium militarium praefectos sane plurimos est admiratus. Eius pater,ne antia
quissima uidear adduxisse, Antonius Triuultius fuit, qui, cum uaria egregie gessit, tum primis Alphonsi Regis copias in Piceno profligauit,cepit, ac trans Aternum fugauit, missus a Francisco, Mediolani duce. Filius uero lacobus, ipsa oris dignitate grauissimus,Coriolani exemplo, hostibus erat formidolusus , ac C. Mario simillimus,de quo legimus, senem, atque inermem, solo
uultu,ac uoce,Cimbrum in se armatum irruentem perturrisse, ac
penitus fugasse. Sed,inter insignia argumenta huius militaris diiciplinae, illa sunt, quod Romani imperij in primis defensor, ac propugnator fuit: quae laus in milite nostro semper mihi prima
uisa est, ac summa. Nam, cum Innocentius II X. a Lodovico Sfortia,qui Morus nuncupabatur,auxilia postulasset,contra Buccalonum, Auximatum Tyrannum, Triuialtius missus est, qui eum captiuum in triumpho Mediolanum deduxit. Porro Auximum, locus natura,& praesidio munitus,unius Triuulti, arte domitum est. Valles, aggeru montibus aequati: tormentis hinc inde disi eta moenia: opidani ad deditionem compulsi. Piceno redeuntem Pont. Maximus alacri uulin exceptum , donatum q. magnis muneribus,dimisit; inde maiores dignitatis honores relaturus, nisi callidem ferream,ad arma natus, pacis commodis praetulisset. Fuit tanti ducis uita ita agitata rerum uarietate,ut nullius magis.
Francisco Sfortiae filio,& ante,& post adeptam gubernationem Mediolanensem,carissimus fuit. Apud Galeatium uero,qui Francisco patri in Regno successerat,ita gratia praestitit, ut eum inter Praecipuos sodales habuerit. Ad maiora Tri uultius gradum sibi cit sub Bona,Galeatij coniuge. Si quidem, post Galeatij morte,
in Corum adscitus est numerum,qui priores partes in Principatus a ciministratione tenebant. Ceterii, his successibus plurimum etiaaricii Uit,posteaquam Mediolani cura ad Lodovicum S fortiam, S a Galeat ii
147쪽
Galea j j Ratrem hanmia est . In omn Ti; eni in tala extrinis. qua ui Go besticis bellis, quae Lladovicusaui, nepotis periona gesm,priurarios honores Triuultius sustinuit. Haec quidem plaraque,tia patria pro patria gloriose gesta,quae ea de parens haud multo post nouercam se se praebuit,cum ea,quod homini grauissimum esse solet extorrem patriis finibus , defensorem sui, atque alumnum cedere coegit. Itaque ab Aragonensibus ad uitam uistinendam quaerere coactus est necessaria quae illa ultro ac liberaliter filio concedere debuisset. Non longe post Tri uultius exsiiij sedem altius evexit; ab illis ipsis Regibus Neapolitanis inter
primarios militares duces adscriptus .Quorum res dum statat,nihil munificentius optare potuit a Carolo II X. Galliae Rege, Neapolitani Regni imperio suscepto,bcnigne exceptus, quem in Galliam redeuntem per Italiae fines inter armatos populos, hostilesq. campos,parua manu Astam usque, idost suis, restituit. Deinde Lodo uicum X I I. iuuit maxime, ut iure hereditario M diolanum reciperet. Praetereo,ut ad Petram, ueluti belli propugnaculum, se se opposuerit. Quamquam in his expeditionibus f cios habuit, ut & cum e Ioannis Renti uolt manibus Bononiam extorsit,ac Iulio I I. Pont. Rom. liberam restituit. In quo bello Caroli Ambosae uirtus maxime enituit. Quo igitur tanti ducis fama non pς ruasitὸ Vix se ille ostenderat,cum,repente dissipato hostili exercitu,uictor exsistit,rebus suis omnibus non modo fatuis, sed etiam plane integris. Fuit enim hac laude clarissimus,quod saepe sine suorum uulnere ingentes hostium copias prosi gauit; eum,uix districto gladio, Ducis nomine audito,hostes nullo proelio fugarentur. Illud certe ipsius fuit singulare Ac propriu,quod, in patriam reuersus, in eorum bonorum possessionem uenit, quorum opera factum fuerat,ut ipse patria careret. In Galliam proficiscitur,una cum Iuliano de Ruuere S. R. E. Cardinali amplisi,mo.Quo tempore ei Pontificiam dignitatem praedixit Fraciscus ille de Paula:cuius res praeclare gestas Euangelistae Palotio, ite& Cardinali, dum obsignandis libe Ilis e set praepositus apud Sixtum V. Pont. Max. paullo ante, quam is e uiuis excederet, ma: gno uolumine dicauimus. Franciscus uero, uitae sanctitate clarus,ex Calabriae finibus a Lodovico XI. in Galliam accersituri cum nullam ex philosophorum scholis, aut Theologorum discuplina,eruditionis partem hausisset,lamen diuinitus institutus, s
148쪽
Pra Π ramorecti posset,de rebus omnibus , & psane aliissimis, I RUCbatur. Supra diximus, quemadmodum Triuulcius inealsia Deci erat. Inde Lodo uicum XI I.secutus,in italiam reuersus,cura Uit,ot Mediolanum iure hereditario debitum reciperet. In quo irini tuto suscepto ea ingens gloria fuit , qtfod Lodo uicum Star-tiam captum in Galliam ouans abduxit.Quo facto insigni, Vare. sea Icus,idest equitum magistincreatus est. Hahc quidem militaris animi, illa in litteras animati exempla maxima. Litterarum eri in iii a studiosus fuit,ut, stupentibus omnibus,tantus dux publica gymnasia celebrarit Cn. Pompeium Magnum, triumphis de tribus orbis terrae partibvia ortali cum ex Asia dee ederetiunctis potentiss. Regibus domitis quam plurimis ac bellicosissim nationibus,Rhodum lut inuenisse ferur,optimarum ritum studiis florentem, adisse Onanium gymnasia laterito cuilibet dimibutot eundem Athenis Posidori tum inuisisse, nec perhorruisse exedris philosophorunt eos subiicere fasces,quos neque Mithridates,neque Tigranes superasset. Quid Cato .Relicto exercitu,ad Athenodorum nauigauit. Sed suauissimo litteraru otio diu frui non potuit sapientissimus,ac potentissimus Imp.Nam,qui toties Alpes pro Galliae Regibus transcenderat, in summa hieme, nivibus undique rigentibus , accedente quoque animi intimo dolore suspicionis iniectae P an- incisco Regi de renouati foederis pactione, 'quasi caussam dicturus,ad Regem pro perans, nex,septuagenario ma iior,exstinctus est.Conditur '- allim Mediolani in aede ill Nararia, tribus
149쪽
o A N N E S Vitellestus , Corneli, Tuscorum
opido , honesto genere natus, praeclara in primis indole,post Tuscanellensium Tyranni obtitum, cui,ob linguae haesitantiam, Tartaliae cognomentum fuit,apud quem & a secretis fuerat,& in grauioribus negotiis obeundis operam suam praestiterat,unius Palladis ductu, in Martis aciem, quod
nouum est,&insuetum, penetrauit. Quamquam non me latet, omnes omnium aetatum Imperatores, qui res praeclaras gesse-rynt,aut ipsos doctissimos fuisse , aut certe uiros doctrina illustres summo amore fuisse prosecutos ..Neque fere alij sunt,qui litteras oderint, nisi qui,uita per ignauiam, ac turpitudinem acta,
conscientiam posteritatis reformidant.Vt non minus uere,quam eleganter,cecinisse uideatur antiquus Vates: Gaudet enim uirtus, tentes sibi iungere Musar: Carmen amat, quisquis carmine digna gerit.
Vix Vrbem attigerat Vitellescus, quae uirtutem etiam Iatentem in lucem,ac prospectum prouehere solet,cu a Martino Pontifice Protonotarius creatur. Quo defuncto, ab Eugenio Patriarcha Alexandrinus,& exercitus Romani Legatus est renuntiatus. In hac dignitate constitutus,Picenum ingressus est una cum Andreasso Castello, eius collega , qui praeter summam generis nobilitatem, nec Vitellesco, nec cuiuis praecipuo militum duci illius teporis,rei militaris peritia, ceterisq. animi dotibus, quae in maximo equite desiderari possunt, minime impar erat. Duo igitur belli fulmina,militiaeq. sidera , Malalestae Pisaurum, ac Senogalliam subtrahunt, omnemq. Iapidem mouent, ut Forum liuij, & Assium occupent. Interea pax inter Pontificem,& cobligatos,cum Vicecomitibus celebratur, Millesimo quadringentesimo trigesimo quincto. Vitellescus uero & Andreassus intenti Romanae ditioni propagandae, Iacobum Vicanum, Urbis praefectu, pluribus circa Forum Cassiij opidis imperantem, una cum Conrado Trincio, Fulginatum Tyranno,in arce Suriana securi P cutiunt. Porro Trincium, Fulgineo obsesso, ac noctu re-
150쪽
clusis laribus, in triumpho: breuiori via per Horimum pontentduxisse credimus. Fuit uero ea arx, in qua Nicol us Tertius Pont. diem suum obiit , ut lego in Topographia Fabricii Roscinaui mei sane nobilis,in Faliscorum finibus, ne quis peruetustum Faliscorum ordinem, qui est in Etruria, fidem faciente Hortina
inscriptione, alio temere, ut non nulli fecere, traducat. Liuius Itobro decimo Fabio IV. Cos. quod is aperuisset Ciminiam sit uam,uiam q. per deuios saltus Rom. bello fecisset, non minore totius populi consensu,quam senatus;ptouinctam Eliutriam extra sortem decretam fuisse confirmarii Et uero adhue nemorosa illa iuga spectamus. sed est , cur Fulgineirm paullulum reue tamur. Haec enim urbs Eugenio Quarto Pont. Max.Romanae Ecclesiae est restituta. Ferunt enia Vrbis regulum, uirum pium, qui sutura praedice Geonsuluiae de Fulginei successur responsum accepisse , tunc demum posteros in au de priuandos, cum boues circa Vibis illius moenia uolitassent. Id fieri non posse existimans loci Tyrannus , regnum sibi perpetuum pollicebatur. Sed ecce tibi Ioannes Vitellestus, Patriarcha Alexandrinus, urbem obsidens, fidem fecit responso. Explicatis uexillis, uentoq. agitatis, in quibus par boum impressum erat, magnus esuia tali terror incussus est: erat enim omnibus notum uaticinium: nec multo post ea urbs dedita est. Sed redeo ad historiam. Via tellescus, & Andreassus, eos persecuti, qui Romanam diti nem uexabant, ad unum omnes sustulere. Inter eos fuit Ani nius Pisanus, qui, quod Privernum in Volscis occupasset, ad altiorem oleae ramum sane saeuius, sed ut honestius, splendidiusq. penderet, ut ille per iocum iactabat, duplici capistro suspensus. Deinde Praeneste, fatigatum, sitq. enectum, dissicili obsidione ceperer tum Aquilae hostem in fugam coniecere a que Arpinum, M. iiij patrium solum, amplissimosq. totius Latij campos, Pontificis imperio, ac potestati subiecerunt. Is,postquam, pluribus praeclare gestis, prudentiae suae argumenta
maxima reliquit, tum demum in Cardinalium numerum relatus est, cum ab eo per nuntios de Taranti apud Calabros Principe capto Summus Pontifex accepit. . Alphonsum, Neapolit norum Regem, licet conatus, numquam tamen in fugam per-
. traherepotuit. Atellae ad Iulianum vicum, militari stratage