장음표시 사용
401쪽
tere sed quod amplius est ad consortium attendi, communicationem salutarem sederis, promissionem, veritatisque diuinae in Ecclesia ipsius, quae terminis Ch nanaeae tum erat circumscripta priuilegio singulari, hi cuius communicatione alienos praestabant sese quicunque honorem parentibus debitum protervia sua denegabanti In hunc quoque modum de urbe Hierosolymorum, de monte Sionis, de templo, de regno Dauidis, Crebus alijs praeter naturam a Deo institutis ad significationem gratiae iudicium fieri necesse est ut in lege Mosis explicanda communis rerum modus lisingulari hoc semper distinguatur. Denique omnia perinde obseruanda, atque in ratione
personarum anto obseruari diximus oportere. Tertius locus est circumstantiarum quarum modus necessario tam distinguendus est, quam personarum, erum. Nam harum aequo ac illarum modus, conditio una communis est, altera singularis .iis circumstantiis personae, Wres ipsae, pro conditione ipsarum reali ut vocant aut instituto gratiae vestiuntur quodammodo, communiter, singulariter Circumstantias autem appestamus, quaecumque mersonas, Cres, de quibus imperatur lege, circumstant, quasi vestiunt, siue necessitate pedipetua, ut tempus, locus siue perpetua vicissitudine, quae ex voltintate aut casu solet contingere, ut fere fit in actionibus vel factis, causis, modis, atque instrumentis;
harum enim circumstantiarum semper conditio fluxa est. Semper quidem locus tempus nos, res nostras comitatur, nec quidquam extra locum, tempus facere possumus: In factis vero se factorum causis, modisse instrumentis rerum agendarum, pro natura, voluntate, casu, tanta est varietas ut nunquam circumstantiarum istarum numerus adferri possit. Cum autem hae circumstantia interdum personarum, rerum circumscribant, dum communiter Winterdum singulariter, vicissim ex eo sequitur circumstantiarum modum ex personis aut rebus modo communem effici, modo singularem .prout personae aut res in operibus naturae aut gratiae occupantur; ita circumstantias communiter secundum naturam, conditionem realem ipsarum aut sinimariter secundum
gratiam, institutum gratiae accipi oportere. Exempli causa dies ille sabbathi secundum naturam dies communis est secundum gratiam dies fuit ad testificationem diuinae voluntatis sanctificatus, exceptus ex aliorum numero singulari modo. Similiter Chananaea, Curbs Hierosolymorum, QSion, 'emplum, &c loca fuerunt secundum naturam ad usum communem pertinentia naturali modo: Sed singulari instituto De Sacramenta fuerunt gratiae, priscae Iudaeorum Ecclesiae data: ex quibus iura singularia in Iudaeis constituta sunt. Ex hae itaque diuersa conditione, modo personarum, rerum, S circumstantiarum omnium, iusta effecit ratio ut duplex modus iuris ad eas res pertinentis existeret: quorum alterum ius commune alterum singulare appellamus. Nam prout personae rebus aut circumstantiis se hae vicissim illis, aliaeque aliis determinantur communiter aut singulariter, ita ius determinationum se habet quod ius accommodari singulari conditioni omnium eorum solet, ac determinari lege Ius enim commune hominibus ex instituto aut consensione distributis per partes indictum est quemadmodum ius suum est monarchiae, reipublicae, municipii , c. Sed quia particularis illius iuris fundamentum est in consensione communitatis, aut instituto eorum qui communitati f. Si 6 praesunt nos autem hoc loco non de quolibet particulari iure, sed de eo iure agimus, quod Deus per gratiam instituit Iudaeorum genti omissis aliis particularibus legibus, quae infinitae sunt, alienae hoc instituto nostro; de eo solum dicturi sumus, quod in Lege Mosis obseruandum putauimus: Quandoquidem de personis rebus, circumstantiis secundum utrumque modum Communem, singularem, ius oportet esse; ius autem legibus definitur, leges
402쪽
leges sunt publicae iuris illius determinationumque ex iure tabulae Des. 8. Nam de illis omnibus quae subsunt ordinationi legis, in hunc modum determinationes sunt, cum humanis lettibus eae communi aut singulari iure, quod anti rososuimus tum ipsistensus Mosis quae determinationes siue commoniter pro naturae modo, earumque rerum quae in natura accidunt; tiue sarticulariter eae instituto suae sunt mniabilesqquandoquidem gratiae auctor Deus haec perpetua, temporaria instituit in populo suo documenta gratiae de quibus iam proprie dicturi sumus omissis caeteris humani
illius iuris legumque determinationibus. CAP. VI.
Ouid iuris communis sit in lege Mosis mutabiae. Ex iis quae modo diximus, manifestum est, in lege Mosis proinde atque in aliis quibuscunque legibus, duplicem iuris rationem esse, Communem atque singularem: Communem iuris rationem appellari eam, quam Deus Iudaeis per Mosen praescripsit communiter, qui homines fuerunt illi in natura rerum: Singularem vero aut particularem, quam praescripsit singulariter, ut hominibus admissis in participationem,
consortium gratiae. Primum itaque de communi Iudaeorum iure videndum est. Def. s. Moris eris suetumque iuris communis sunt, aut ratione communi obligant avit analogia. O propter aut Oscis leges seruariosus est, aut earum analogiam, is de suis oribus ureconsulti sim praecepere Ius commune est, quo tenentur omnes Iuris communis index est publicus, lex ac proinde qua ratione ius obligat, eadem quoque obligat lex, velut iusti, iniusti magistra. Est autem iuris communis, eademque legis fundamentum duplex unum proximum, semper neceMarium, quod rationem communem appellamus alterum remotius quidem, sed tamen cum ratione communi ex necessitate coniunctissimum, quod analogiam. Nam earum rerum quae iure, lege cauentur, alia fundamenta adeo firma sunto ex ratione
communi substructa potentissimo, ut iuris illius veritas atque necessitas a nemine hono in dubium vocari possit Alia vero non ipsa per se undamenta sunt, Sed rationem fundamenti habent a simili quia in similibus causis euidentia sunt iuris fundamenta, quod circumscribitur legibus. Atque hanc rationem usque adeo natura iam olim dictauit hominibus, ut Iureconsulti in suo illo ciuili, humano iure eam senserint adhibendam, Cadhiberi commodo praeceperint. Cum enim bt dicebat Iulianus . o. d. de lemb. neque lebes neque Senatusconsulta ita scribi possint, ut omnes casus qui quandoque inciderint comprehendantur: sed sinciat ea quae linrunque accidunt, contineri: siue Celsus st de Iemb. ciam ex his quae forte uno aliquo casu accidere possunt iura non constituuntur: sed ad ea potius debeat aptari ius, quae, frequenter, facito, quam quae perraro eueniunt L. a. m m. eod. Ideo quum in aliqua causa sententia legum manifesta est, is qui iurisdictioni praeest, ad similia procedere analogica interpretatione, atque ita ius dicere debet. Nam ut ait aedius apud Vlpianum, quoties lege aliquid unum vel alterum, introductum est, bona occasio est, caetera quae tendunt ad eamdem utilitatem, vel interpretatione, vel certo iurisdictione suppleri. Quod vero contra rationem iuris Praeceptum est, non est producendum ad consequentias. Quae aria ita sint, optimo coneludimus, alterum horum seruari semper oportere: Nempe ipsas leges, si recta
403쪽
rmone, lirem ius eis expressisum est aut eamn amlamm, ae nctae extabis imexprevisur de iis relaus quae ex s. otii tum comparatione indicari, sunt Ac Proinde quaecumi a leges iam iciter iuris communis apud Mosen ita sunt, ut ex ratione communi Procedant ea ex ue obligent eas, uno opus est,hseruari: Quicquid autem rit in iis legibus quod ex ratione commini non videtur absolat esse nece sarium ei as, tamen seruanda est analogia: ne aut ius ipsum aduerum iuri, ciam videatur, aut homine, in iure sita uia i , -- madi conuere relliae vero pergrauis incidit quaesim: Quaenam ait haec analogia, Qquihus in res is mutabili, aut inmutabilis. Hanc questionem definimus in hunc modum paucis Dres so. s. Sit Anagogia iuris in circumuanaetas soram mmclaritas eis: aris 'ae a Miscuerati nubes substantiae minimo Id autem ratione ipsa naturae ita confimatur, ut nemo bonus huic axiomati unquam sit contradicturus. Nam rem omnium lagum, in ea natura sit, ut in fundamento substant ue ratium ipsa ne minimum quidem a iusta ratione communi, recta discesserint, communis autem ratio semper iusta sit&coinstantissima, qui tui eiusmodi est in Imitas, is, id certissimi constantissimi iuris
vos affirmamus. Sed ciuia praeter illud fundamentum rationis communis accessimi Dcumstantiae communes, aut particulares, personis, rebus, quae varietatem ipsis non mediocrem adferunt; hic non summo iure per omnia agendum est sed ex circumstantiis personarum rerumque exploranda diligentissimo iuris analogia, nequid specie iuris contrarius, aeciuitatem committatur. Respem igitur Persona in rerum simpliciter ratio communis eius commune obtinet equicumque personis aut rebus indulgent, aut contra duriores sunt, iniquiores in eas ex anisu sui sententia, non auteni circumstantiarum analogiam accurato expendunt trutina aequitatis, i rectae rationi, communi iuri aduersantur: quod ius non eo minus commme est, quia a
Mose dicitur; sed contra eo ipso commune est, quod ii Mose aequo dicitur ut ab aliis dictum est Atreo certius, sanctius idem ius habendum est mula, Mose dictum est. legislatore incorruptissimo, fideli administro in tota domo Dei. Respectu vero cidicum tantiaruiu, quae sunt mutabiles, etiam mutabilis efficitur iuris analogia Proinde qui iure communi ciuilifer ex lege Mosis reus mortis est idem rem mortis iaciem ore nubendus est: Num timica est iustitiae ratio Cimmutabius Circumstantiae vero , Mia Iacus, sic in iure hariani quamplurimum, quadam rationis malvia. Hoc dictum non potest commodius intelligi quam allatis exemplis, quae euidentiam rebus adferre solent. In toto autem exemplorum enere nullum est euidentius quam luod de Poenis reorum est, qui alicuius culpae ciuiliter ut vocant reprehensibiles exleιe convicti sunt. Nam alioquin si quid leges aut iubent, aut vetant, aut etiam per-nrittunt, non potest in eo tam perspicuo ab omnibus ratio iuris illius obseruari &aliteris lue satis est obsequium praestari legi, quamuis rationem illius non ita capianLlvaemiorum vero munerationumque exempla tum rara sunt, infrequentia, tum vero minus exposita multorum cognitioni atque indiciis Sed poenarum suppliciorumve, quae hominibi contra legem venientibus importantur, exempla sunt frequentissima ad omnium 'ognitionem, in oculis omnium palam exposita se infestissima multorumiuiliciis, luia pleri lue ad eorum excusationem, iudicioremque accusationem specie misericordiae facit inclinantur. Quapropter ex hoc usus legalis genere exempla Sum turi sumus, quibus hoc axioma postremae declaremus. Dieimus ergo eum qui iure communi ciuiliter ex lege Mosis reus mortis est, eum deiu reum mortis hoc tempore habendum esse id est , morti addictum, secundum rationem a Deo praescriptam , a iudicibus mortis addicendum. Sed duas distinctiones certo consilio adhibemus, cum istud de reo mortis ex lege Mosis Pronunciamus, dicendo reum iure communi cis iter. Prior distinctio est respectu fundamenti, cum
404쪽
DR POLITi AR Mosi sons ER. sis reum dicimus communi iure Posterior respectu ordinis, cum adiicimus res- ei Aser. Vtrumque autem est necessarium quia ex lege Mosis quicunque rei fuerunt mortis, non omnes fuerunt ciuiliter rei, nec omnes communi iure sed ali iure particulari, Wsecundum diuinum ordinem ac ceremonialem quendam fuerunt rei, alij communi, atque ciuiliter. Quaecumque autem leges in Mose eiusmodi sunt, ut ex iure communi velut fundamento perpetuo, bitaliter secundum ordinem puhlicum inter homines receptum, hominem addicant morti propter maleficium ipsius eaedem certo ex ratione iure communi ciuiliter homines obligant, ut ex eis iudices sententiam ferant, &rei iudicentur iudiciaque lata subeant quia illa virtutum omnium regina iustitia hoc viroque casu concurrente est immutabilis, Mimmutabiliter ab omnibus obseruanda Exempli causa, cum lex pronunciat in homicidam haec verba, Cum quis arrogauerit contra proximum suum occidere eum astu, etiam ab altari meo rapit eum ad mortem: Item qui percutit patrem suum aut matrem suam, omnino morte plectitor Item, Plagiarius, siue vendiderit hominem, siue deprehensus fuerit in manu eius, omnino morte plectitor Item qui maledicit patri suo aut matri suae, omnino morte plectitor, .similia Hie certo concurrit utraque ratio, quam disertis verbis iubemus obseruari; puta quod isti homines rei mortis sunt, non simpliciter ex lege Mosis, sed iure communi tam ad alios omnes homines, quam ad eos quibus lex illa dataritos 18 est pertinente, idque ciuiliter, non autem Ecclesiastico vel ceremoniali instituto. Nam cum ea omnia iuris communis sint, quae recta ratio communis docet hciuiliter obtineant omnia quae secundum ordinem ciuilem ad societatem hominum pertinent haec autem exempla omnia sint istius generis: non possunt qui aliud sentiunt, utcumque praeseferant humanitatis, clementiae speciem, quin rectam rationem xcommunem ordinem
imprudentes labefactent, nisi in hunc modum iudicare didicerint salutaris haec seueritas, quam dictat communis ratio, Wordo publicus postulat ut verbis utamur uliq)Epist. a. ad Brutum vincit inanem speciem clementiae. Quod autem hae leges a Mose scriptae sunt, id certo minim efficit ut iuris communis esse desinant, aut ciuiliter obligare alioquin oporteret Mosem ab omni iure communi abstinuisse, Ma ciuilitatis contemplatione quam rem vel cogitare de Mose, vel Deo tribuere qui Mosi sopulo suo legem imperauit est summo impium, ab omni ratione alienissimum. Itaque homicida si ad mortem rapitur, fit conuenienter legi Mosis sed ex ratione, iure communi, atque ciuiliter cuius utriusque rei exemplum absolutissimum extat in lege Mosis. Si patrem aut matrem filius percusserit: si alter alterum fuerit suffuratus indigno plagio si quis parentibus maledixerit eadem ratio iuris communis est, quae poenam capitalem statuit ciuiliter nihil causae adferri potest ex ratione communi aut humano ordine, cur istud supplicium non sit in reos istorum scelerum statuendum. Contra enim, hoc modo nisi statuitur, Wrectae rationi illi, iuri communi, &ciuili ordini teterrima fit iniuria quibus omnibus secundum aeternam illam rationem, &naturalem diuinamq. legem vita hominum, libertas, .parentum honor ab omni iniuria vindicatur diligentissimo, Windignus vita pronunciatur quisquis proximum vita aut libertate quae cum vita fere comparativo, parentes iusto honore spoliauit Stat igitur firmum illud prius axiomatis antecedentis membrum, eos qui in lege Mosis rei mortis pronunciati sunt ex iure communi ciuiliter, hoc quoque tempore reos mortis haberi oportere. Sed in altero regulae illius membro alia ratio est. Nam etsi ex ratione communi iudicia fiunt de maleficis ciuili ordine, per determinationem simplicem, aut Per analogicam in circumstantiis tamen rationem diuersam opus est obseruari: quia ius Communc secundum rationem rectam de rebus propositis iudicat simpliciter, non examinatis, expensis circumstantiis particularibiis, quae interdum ad rei grauitatem leuitatemque
405쪽
si va o Liti AR ad Os Is mas Rie. leuitatemque plurimum momenti adferunt. Sed ubi accidunt circumstantiae, tum pro modo bonditione earum ius commune fit analogicum id est, modificatur ius ex modo earum de quibus iure statuitur ac proinde ut scholasticorum more loquamur ex iure communi simpliciter iit ius commune secundum quid Hanc autem modificationem ratio ipsa adhiberi iubet, ne fori quod ani dicebamus summum ius summa sit iniuria Neque solum illud ἀκριβoδίκαιo in mεικείαν &aequitatem vertit, dicendis
sententiis, verum etiam in cognoscendis, pervestigandis circumstantiis tum ratione expendendis, ante qulim feratur de factis sententia. Hoc pacto demum efficitur, ut de iure illo communi, quod per se est simplicissimum, circumstantiae aliquid non minuant, aut detrahant quicquam, sed Potius varient pro commoditate rerum. Quod dicimus similiter exemplis ut anae, illustremus: quidem sumptis , suppliciorum modo, Propter eas ipsas causas quas anae perstrinximus. Viri aut mulieres inquit Moses si erit ex eis pytho, aut ariolus, omnino assiciuntor morte lapidibus obruun-tor caedis eorum causa est in eis. Item, Is qui duxerit mulierem A matrem eius, scelus est, igne comburunt eum ineas, ut non sit scelus in medio vestri Levit. ao. I . In his exemplis, consimilibus non obscura sunt utriusque illius partis, quam in regula antecedente statuimus, documenta. Nam primum illud ex iure communi ciuiliter constat, Pythonem aut ariolum inter bonos ferendum non esse: quandoquidem pietas iure naturali, diuino imperatur, pietati vero Pythonum arioloremque ossicia, responsa&Consultationes aduersantur: quum rem plan diuinam eripiant Deo, i Daemonibus eandem postulent quicunque his artibus utuntur, aut etiam adeas attendunt quacunque specie. Praetere, Cillud quoque iuris communis est ciuiliter, magistros illos artis nefariae, qui abiurata pietate, cultu veri Dei ad scelera ista transiuerint, atque ex professo in istis sese occupauerint, daemoniis mancipati contra ius naturae diuinumque in populo Dei expositum, reos mortis esse ut qui hoc uno scelerato studio Deo, naturae. Wrationi rectae certo consilio renuncient. Ea denique ratione siquis mulierem ematrem illius duxerit, ex recta ratione, iure naturali f. ISIs est, ut daemnetur factum & quia factum est damnabile conclusio ex eadem ratione, iure communi certa est, hominem facinoris istius reum, reum mortis esse quae duo ad veritatem pertinent prioris menbri in praecedente regula positi eum qui iure communi ciuiliter reus mortis fuit ex lege Mosis, reum quoque mortis in hoc tempore haberi oportere. Sed in circumstantiarum iure, ut in lactis discrimen ponendum est ex factorum analogia. Fieri enim potest, ut circumstantiae huic aut illi sceleri accedant, quae sceleris in iudiciis modum grauent, aut allevent: ex quo fit ut qui morti adiudicatus est ex iure communi ciuiliter, teneatur simpliciter supplicio mortis sed hoc supplicium grauius
aut leuius efficiatur iusta sententia iudicis. Nam primum ij quos lex addicit igni, arbitrio iudicis ex factorum circunstantiis laqueo, gladio, lapidatione, aut aliis praeterea gendiribus puniri possunt deinde vero illud ipsum supplicium ignis grauius aut leuius institui potest. Sic iuri communi iudex satisfecerit, reum multando morte: circunstantiis vero ex iure quodam singulari satisfecerit arbitrio viri honi, si acerbiorem aut leuiorem mortem reo inferri ciu auerit. Postremo, illud quoque crebro usu venit, ut quod Simpliciter ex iure communi capitale est, ex circunstantia factis accedente efficiatur levius, nec nisi ab homine Tenedio, aut Dracone rigido in eum modunt damnari possit. Atque hae illae sunt circunstantiae, quae supra iuris communis rationem in exercitio legum obseruari possunt Qquas iura communia permittunt arbitrio iudicis custodis legum. Quemadmodum autem qui iure communi ciuiliter ex lege Mosis reus mortis est, idem in hoc tempore reus mortis habendus est ita e diuerso quisquis eodem iure Wmodo non est reus mortis, neque hoc tempore reus mortis habendus est. Ex iure autem mommuni dico, simpliciter, siue ut vulgo loquuntur caeteris paribus quia
406쪽
secundum quid, id est pro ratione circunstantiarum ad crimen accedentium mutatur interdum species maleficil Wcrimen modo atrocius, modo leuius edicitur, unde podinarum varietas solet existere. Sed hanc varietatem nemo, nisi ex legitima indiligentissima cognitione maleficiorum, circunstantiarum innium exploratione, legitimo potest adhibere. Atque haec de iure communi satis. Nam quae amplius huc adferri Possunt, magis ad rationem iuris particularis pertinent de quo deinceps dicturi sumus.
id sit iuris sarticularis in Mose ueta an avit mutari sim iacter. PosmvAM de iis diximus quae ad rationem iuris communis civiliter in Mosese tinent, nunc de iure particulari nobis dicendum est in quo distinguendo iudicium
opus est prudentia, accuratione summa adhiberi. De his autem hoc modo statuimus: Mam. I. Omemnque leges iuris sarticularis sunt, in rinisu ac ceremoniis soritiae, omnes fuerunt mutabiles fleraeque iam mutatae sunt, non mod in circumstantis, sed etiam re ipsa: praesertim quaecunque adrembram futurorum fuerant institutae. Nam recti olim scholastici, eraeemia Mosis Iudicialia esse mortua, ceremonialia nec momumera Iuris ergo particularis genera duo sunt Virumque iuris moralis administrum:
Nam iuri morali ad societatem humanam respicienti inseruit ius ciuile siue politicum, pro modo uniuscuiusque reipublicae institutum, quod particulare Morali vero ad cultum Dei, pietatem pertinenti inseruit ius Ecclesiasticum, quod ceremoniale vulgo appellatur. Quapropter etiam ritus, .ceremonias inter se distinximus; quia in iure politico sui sunt imperati, solemnes ritus ceremoniae vero proprio non nisi sacrae obseruatibnes in cultu diuino appellantur. Ac moralis quidem iuris ea natura est, ut ipsum per se constans sit, immutabile quae vero propter illud constituta sunt, ad ipsum respiciunt tanquam ad finem suum, ea iura mutabilia esse vel eo ipso demonstratur, quod sunt propter aliud quandoquidem quicquid propter aliud est, id tum
Saltem mutatur uniuerso, cum finem eius adepti sumus. Haec autem iiii a vi diximus duum sunt generum, quae iudicialia vulgo&ceremonialia appellantur. Exempli causa: Lex ciuilis, eaque particularis est ad honestatem pertinens, ciun mandauit Deus: Cum exibit exercitus contra hostes tuos, spatium est tibi extra castra, ut egrediaris illuc foras, videlicet iugaturus aluum tuam: paxillus est tibi praeter arma tua: eritque cum sessurus eris foris, ut eo fodiasse rursus tegas excrementum tuum Deut. s. I a. a. Et hoc qum politicum est ad humanitatem pertinens, cum inquit Deus; ne tradito seruum domino suo, qui confugiens ad te eripuerit se a suo domino: tecum manet in medio c. Sao tui, &c Deut. a. s. Itemque illud, si ingrediaris vineam proximi tui, comedes quidem Das pro desiderio tuo ad saturitatem tuam, at in instrumentum tuum ne indito, &c Deut. a. remonialia vero illa Mint: Clan exibit exercitus contra hostes tuos, si fuerit in te quispiam qui non erit mundus casu nocturno, is exit extra castra ne ingreditor in castra: sederit appetente vesperavi lauri se aqua, deinde cum occidit sol, veniat intra castra. Devi. a. II. Et illud: Ne inferto mercedem scorti, aut pretium canis in domum Iehouae Dei tui pro ullo voto: Nam abominationi Iehouae Deo tuo sunt pariter ambo ista Deut. s. 8. Haec omnia rexempla in him locum visum est congerere, ut palam fiat omnibus, 3 quantopere
407쪽
quantopere sit necessaria communis illa politicarum legum vel iudicialium a cerem nialibus, Ecclesiasticis distinctio, antequam de iure particulari quo hae vectes duae continentur, aggrediamur enarrationem institutam. Hic autem ius particulare in lege Mosis appellamus, quicquid Deo visum est Per Morem populo suo in ritibus, ceremoniis, id est, in politeia, Ecclesia ad societatem humanam, diuinum cultum indicere, secundum particularem conditionem illius populi cui legem ferebat Deus quemadmodum ius Atheniensium, Lacedaemoniorum, Romanorum, aut Persarum, aliorsimu appellamus. Habent enim singulae gentes, ciuitates, adeoque municipia ipsa, ac sermo vici affectiones quasdam Partim- lares, Propter quas particularia iura introduci solento possunt, debent quae alibi si obtinerent, conmunitati damnosa forent. In hunc igitur modum Deus ius particulare populo Israelis dixit, tremue particulares tulit, de quibus nunc instituimus, gon dicere. Hae autem leges, quaecunque iuris particularis sunto Deo latae, omnes inde , principio suo fuerunt mutabiles. Nam omnes propter aliud latae sunto de re blica mutabili, Cratione rerum, personarum incunstantiarumque mutabilium, modo mutabilio ad mutationem destinatae: quae res de legibus iis quae simpliciter morales sunt, ac non institutae secundum quid non potest cum ratione Wveritate praedicari. Etsi autem omnes huiusmodi leges sunt secundum se natura sua mutabiles harum tamen aliae seruantur libero, ubicunque visum est, pro ratione Communitatum, aliae ex facto mutatae sunt, neque amplius obseruantur. Estque haec mutatio, quam de istis legibus iuris particularis inmamus, longo amplior mutatione illa quam in Capite praecedente de legibus communis iuris dicet mus. Nam in illis circunstantiae solum dicuntur variare secundum quandam rationis, quae ius humanum dictat, analogiam: ac proinde mutatio fit ex parte duntaxat, eaque minima in his autem imbus, quae omnino sunt natura mutabiles, mutatio fit siue ex parte, siue uniuersd, non solum circumstantiarum ut in illis quae iuris communis sunt verum etiam rei ipsius imp
ratae lege. Rursum vero quaecunque leges hoc modo mutatae sunt, aut voluntate hominum libera, Pro commoditate personarum rerum ac circunstantiarum depositae sunt aut ex necessitate penitus antiquatae cuius generis sunt quaecunque ad umbram futurorum fuerant institutae Colos. s. i. Nam quarum eremoniarum corpus in
Christo est, earum tota, obseruatio in Ecclesia periit quemadmodimi umbrae adueniente Sole dispelli solent. Quapropter etiam optimo argumentatur Apostolus, dicens: Ego Paulus dico vobis, si circuncidamini, Christum nihil vobis profuturum; testor omni homini qui circumciditur, eum esse debitorem seruandae totius legis: inanes facti estis, separati a Christo, quicunque per legem iustificamini, o gratia
excidistis Galat. s. a. f., alibi: Ne quis vos damnet ob cibum, vel Potum, aut respectu festi, aut novilunil, aut sabbathorum quae sunt umbra rerum futurariam, at corpus est Christi. Quae vero ceremoniae ad ordinem potius communem, quam ad umbram futurorum bonorum pertinuerunt, eae citra necessitatem absolutam Pro arbitrio hominum, commoditate publica desiuerunt. Quapropter mihi quidem Periplacet communis illa scholasticorum distinctio qua praecepta Mosis iudicialia mortua esse tradiderunt, id est, non ita viuere ut obligent taceremonialia vero esse mortifera, id est, non posse amplius vivere, aut inter viventes obseruari, quin rei mortis em-ciantur quicunque operam dant eorum obseruationi, prout Hieronymus Augustinus in Epistolis suis locuti sunt. Iudicialia autem praecepta Mosis mortua esse com dicimus, simpliciter ea Conside
408쪽
ramus qua sunt iudicialia Quemadmodum etiam de ceremonialibus qua simpliciterceremonialia sunt, hunc sermonem nostrum Solumus accipi f. Isai . Nam locum de ratione mixta illorum inter se, certo consilio in Caput sequens reiicimus. Iudicialium enim ea natura est, ut primum communem rationem velut substructam habeant, cuius fundamento nitantur haec autem est immutabilis Deinde vero ex particulari modo Personarum, rerum, circumstantiarum, posita sint in particulari iure quod ius, quia in ratione particulari est positum, docet communis ratio esse mutabile Ac
proinde praecepta Mosis iudicialia omnia mori potuisse, nunc esse re ipsa mortua extinctaque, .sublata ex communi usu in imbus vero ceremonialibus aliquid amplius nobis dicendum est; non tam quod huius loci sint, quam quia plerumque ceremoniale quippiam in iudicialibus Mosis legibus interuenit quo fit, ut haec non possint commodi exponi sine illorum declaratione.
IAN. a. Sunt ergo ceramomalia praecepta in Mose particularis iuris, aut Oetae substantiaque ipsorum, aut circumstantiis Specie, si Mincisio, obiecto, aui est couere ceremoniaci fundatae sunt, aut omnia simu obtinent: circumstantiis, si alia insuper accidentia ceremoniis apsum itur. Haec ceremonialium institutorum distinctio adeo est necessaria, ut sine ipsa non possit commodo intelligi ceremoniarum ratio, prout opus est ad institutionem Ecclesiae Christi. Nam quicquid ceremoniale est, id aut essentia; aut accidente ceremoniale dicendum est quod si quis aliter mavult, aut per se est ceremoniale quiquid est eiusmodi, siue intema constitutione ipsius, aut per accidens, siue affectione foris adueniente. Quod autem intem sui ratione naturaque ceremoniale est, id specie ceremoniale appellamus: Quod affectioneis appendice foris adueniente, id ceremoniale est circumstantiis, etsi per se, natura sua generis est alterius. Quae autem specie naturaque substantia sua sunt ceremonialia, ea tribus modis, siue sep ratis siue coniunctis discemimus: quos modos ant in tertio capite exposuimus, cum de veritate legum immutabili diceremus. Nam aut principio, ortu, siue fundamento suo ceremoniale est institutum aut obiecto, ad quod institutum pertinet; aut denique fine, ad quem tendit institutum. Si quid horum, aut tria haec simul, typum habeant vel ceremoniam, institutum ceremoniale est. Dum appellamus, expressam rebus figuratiuis rerum verarum imaginem Ceremoniam vero, expressam actionibus, quas institutum Dei sanctificauerit, sanctarum actionum spiritualiumque indiuinarum imaginem. Horum inquam si quid est in lege, siue principio, siue obiecto, siue fine ipsius, siue duobus horum, siue cunctis cerennoniale institutum appellamus. Sed praestatrem exemptis ex lege sumptis declaremus. Thes. s. Princisio ceremoniace est, is euincitas Terra ne venditor lege manciri, Obiecto, is meo . o. Actare erreum aeuo mihi suo ambulatoriae fuit, sublicae Israeliturum , quaecunque Exoditas , fere imperantur. Fine, remossi Is San
uisca mini Irimogenitum, recenia alia Legem illam primam Principio ceremo- malam esse statuimus, quia alioquin simpliciter, secundum se absoluto eiusmodi lex potest ciuilis esse, ciuiliter ferri atque obseruari: Sed quod a Deo imperata est populo Israelitarum, id ex principio siue fundamento ceremoniali profectum est; quia Deus se mancipem illius terrae,in terram vel regionem illam optima lege mancipila se pertinere, nec ad alium quemquam, ceremoniali obseruatione voluit ostendere, WIsraelitas hoc pacto iussit constantissim profiteri beneficium Dei quemadmodum Domini assallis suis quos vocant eudatarios, aut etiam Emphytheutis solent imponere legem aliquam fiduciariam, aut aliam quamuis hsibi dominium merum semper vindicare. Ex hoc fundamento in eumdem modum legem de Chananaea tulit populo Israelitarum Deus; ut se regionis Dominum, illos Emphyleutas, siue colonos perpintuarios ut Iurisconsulti vocant ex beneficio Dei, Domini ipso nim esse ostenderet.
409쪽
Eorum vero, quae obiecto ceremonialia sunt, exempla in lege Mosis extant innumera equae nemo ignorat esse ceremonialia: adeo per se euidens est, palam in oculis omnium exposita illorum ratio. Quae omnia etsi natura sua fuerunt mutabilia, ut anto diximus; tamen etiam secundum tempora pro conditione, modo ipsorum mutationem subluerimi. Eorum enim alia durabilia fuerunt constanter ad Christi aduentum usque complementum Pieri redemptionis nostrae promulgationem Euangelij, tantisper denique dum respublica stetit Israelitarum alia durauerunt ad tempus usque deportationis Babylonicae alia ad tempus illud usque, cum , Selomone templum exstructum est, sanctificatum Domino: alia ad tempus quo rvum fuit institutum,& donec Iudices reipublicae Israelitarum praefuerunt: alia denique durationem non habuerunt diutumiorem, quam cum Israesitae ex AEgypto egressi in profectione fugae(s a Saa quae annorum fuit quadraginta Chananaeam versus contendebant; quod tempus ambulatoriae reipublicae Israelitarum appellamus. Post enim fuit stataria, quam in Chananaeam sibi promissam aduenisset. Quid quod etiam singularia fuerunt, eadsingularem aptionem, horam unam instituta ceremonialia huius generis, Exodiris. aliquot exempla extant, cum Pascha Iudaeis imperatum singularibus in illud tempus
ceremoniis instructum est, ut cum speciatim uno versu dicitur Ita comedite pecudem illam lumbis vestris succinctis, calceamentis vestris ad pedes vestros, hiscisso vestro in manu vestram comedetis eam cum festinatione. I M. I a. II. Etenim hae quatuor
obseruationes illius temporis fuerunt solium, neque in exemplum post illud tempus unquam, aut in lebem publicam a Iudaeis tractae sunt. Atque haec illa causa est, cur exemplum legis illius, ut paulisper duraturae, maluimus in hunc locum adferre, quam alia exempla legum, quae diuturniorem auctoritatem in populo Dei habuerimitari hoc exemplo ratio mutandarum ceremoniarum fieret euidentior Deus enim tum principio illo altare terreum fieri sibi iussit cur postea ligneum nisi ut terreum in ligamus in antecessum, siue per prouisionem ut loquuntur fuisse factum, donec cultus amplius perscriptus, definitus esset post Deus altare ligneum mandauit sibi fieri, Exodigo. obductum aere Iremque lacum unum lauandis sacerdotibus cur poste, altare auro obductum, plura altaria o labra lotionis causa se alia eiusmodi a Sesomone curata sunt a Chro. nisi ut intelligamus ceremoniale institutum illud ad rempub Israelitarum tantisper attinuisse, dum certa sede, domo carebat Deus De aliis ceremoniis
iudicium idem Nam obiecta illa, de quibus lex cauit, pro conditione populi Israel,
tarum variaverunt quamplurimum.
Fine autem ceremoniola fuerunt instituta, erem alia onmia, tum ea maximo quae ad figurandiu Christum, personam, actiones, officia, beneficiaque eius olim pertinuerunt, ut exempli causa, cum Deus mandaret, sanctifica mihi primogenitum, Exodi is Fuit quidem finis ille communis ad ordinem priscae Ecesesiae pertinens, ut primogeniti Deo sanctificati cultum ipsius in familiis singulis exercerent, .ministrarent Domino: iuod officium penes primogenitos eo usque perdurauit, dum Levitae in locum ipsorum fmgulari Dei institutione successissent, ut cautum est lege Numerorum s. Sed ille proprius finis ad Christi aduentum usque perdurauit, sanctificatos fuisse primogenitos Domino, ut in suis familiis singuli typi essent Christi, eumque Duminum nostrum, &primogenitum inter multos fratres hac sanctificatione aluina adumbrarent. Atque haec quidem de ceremonialibus institutis satis, quae secundum essentiam vel speciem suam ipsorum merito ceremonialia dici possunt.
Ad genus alterum transeamus, quod circumstantiis ceremoniale est rara ad Decircumstantiis ergo ceremonialibus iudicium idem seri necesse est, siue ad Oeciem ipsam ceremonialem nucidarit, siue issae ser se constituant Oeciem ceremoniae: is eum dicitur,
Non facies istam sus in die sabbatis Circumstantiarum enim ut in rebus aliis, ita etiam in
410쪽
in ceremoniis duplex est ratio una quod specie rerum aliarum accidunt, &circumstant eas, ut corpora circumteguntur vestibus, aut cerae coniunctae sunt altera; quod ipsae interdum constituunt rerum earum quae aguntur, speCiem ex qua res siue actiones nostrae bonae dicuntur aut malae. Nam quae res simpliciter, per se bonae sunt, eae interdum malae fiunt circumstantiis. Est tempus, quo res bona aut media siue indifferens redditur mala, quia intempestiua est Est locus, quo res Ona siue indisserens redditur mala, quia non sit loco similiterque modus esto instrumenta, quibus res bonae aut indifferentes efficiuntur malae, quia nec modo, nec adiumentis commodis Atque hac occasione circumstantiae dicimtur factorum speciem constituere. Cum autem humana facta determinentur legibus, merito etiam leges cauerunt de circumstantiis, praesertim qua ad speciem factorum nostrorum pertinent iisque non solum
communibus atque absolutis, verum etiam singularibus, ceremonialibus, de quibus hic nobis est sermo Quamobrem de tempore quidem ita statuimus, omni tempore Deum coli a nobis oportere; sed Deus diem unum speciatim instituit, quo vult coli nobis singulariter se huic diei adiunxit necessariam quietis ab operibus nostris obseruationem utrumque ceremoniale, diei, equietis obseruatio. Ac propterea diei illius obseruationem in diem alterum transportauit Christus: quem laesurrectione sua sanctificauerat,in praescripsit sua interris usquedum in caelum ascenderet,&communi Apostolorum in Ecclesia obseruatione, quemadmodum ex scripturis sacris didicimus. Similiterque de loco est quidem ut Paulus loquitur . Cor. I. a. Deus in omni loco Dominus noster olim ac perinde ubiqueris. Saa in spiritu, veritate colendus sed tamen locum populo Chananaeam, cultui Ierosolyma, QSionem montem, ac templum in eo Consecrauerat quae singularis consecratio loco ceremonialibus legibus est deputanda Atque hae leges aduentu Christi desiuerunt: Nam ut inquit Apostolus Colos. a. i. haec umbrae fuerunt futurorum, corpus autem est Christus Haec igitur lon- similia omnia, ut natura sunt mutabilia ita lege mutationis fuerunt , Deo instituta,
Wprudenter ab iis quae immutabilia sunt in lege, distinguenda Sed quia pauciora sunt in lege Mosis instituta, quae absolut simpliciterque iudicialia sint, inmulta cum
iudicialibus plurimum confunduntur, quae aut specie aut circumstantiis sunt Cerem nialia, in quorum confusione, coagmentatione internoscenda difficultas versatur maximo nunc ad genus mixtum mutabilium in lege institutionum veniamus.
Ouid sit misti iuris in Mosis geribus mutabile. FIERI non potest, ut qui de legibus Mosis perinde iudicant ac si omnia ad unum aliquod genus sigillatim referenda essent, Womni ex parte de eodem accipienda, qtege Mosis aut bene interpretentur, aut conuenientem ex eis percipiant fructum. Thes. S. Nam plurima in eis praecepta sunt, quae comosuram,ucinaeum ex morali, iudiciali, queremomati iure rationem habent romiscuh, ac non uenius sunt uni at generis: si qua sunt simplicem rationem morum, aut iudicionim, aut Ceremoniarum seorsim habentia sunt autem haec pauciora non obscura est hac quidem in parte eorum interpretatio. Itaque plurimis accidit, ut quae moralia, in causa pietatis, siue ad Deum spectante, ceremoniis in causa vero communis nostri aliorum in alios ossich,