장음표시 사용
351쪽
pos Lib. I. De generatione 'corrupi. '
inalem aptitudinem .ut sit actu extensia in loco. 8c etiam habet apti tudinem, ut se, vel aliter afficiatur in ordine ad loeum,defecundum diuelsum modum, quo afficitur,diuerso etiam modo se habet ad loeum per raritatem verbita afficitur,ut partes eius magis sint inter lese distantes i& ideo maiorem habeant extensionem in ordine ad loeum , & maiori loco eorrespondeant;& per condensationem ex opposito sie afficitur, ut par tes eius magis sint inter sese eoniunctae,& minus distantes, ae ideo minora. loeo,vel spatio eorrespondeant .Ex quo intelligitur,non reuere argum . dum sic arguitur. Actualis extensio in Ioeo vel spatio procedit a quatitate,& a sola quantitate: erg
maior elltenso a maiori inun eonsequens distinguendum est,
ita ut maior extensio procedat a maiori quantitate,vel ab e dem melius affecta in ordine ad locum; quia sicut qualitas est apta ad occupadum locum, ita eadem quantitas est apta.ve diuersis modis afficiatur,& ut diuerso modo se habeat in actuali
extensio ne ad loeum,maiorem, vel minorem habensrnam cuactualis extenso in loco fit aeeidens quantitatis , ex diuersis etiam modis accidentalibus potest variari,sine variatione eius
et 33 Confirmatio vero eoneedenda est nempe quod immutata, vel inuariata quantitas non possit habere maiorem,vel min rem extensionem ad loeu;sed dupliciter variari potest, secundum additionem partium,vel secundum diuersum modum se habendi seeudum easdem partes ;& ita potest utroque modo, vel ex utroque capite variari actualis exiesio erus in ordine aElaeum, siue procedat ab ea tanquam a causa efiiciente,siuet qua effectus sermalis secundatius: utroque enim modo se habens accidentalis effectus eius est & ita potest ex aliquo accudenti variari moduenim aecidentis habet ,respectu quantit eis habere plures,vel pauciores partes, quamuis partes perti neant ad entitatem,vel substantiam eius,etiam habet m dum accidentis, habere easde partes magis .vel minus distariis res inter sese,& illud eonsequitur per augmentatione,aut climminutionem, hoc vero per rarefactionem,uel condensa tione Itaque maior,vel minor exleso actualis in ordine ad locum, non minus potest prouenire ex eadem quietitate accidentaliter variata per rarefactionem . quam per augmentationem et quamuis extensio partium ut sie, proueniat ex quantitate secundu se considerata, hoc est,abstrahente ab his accidentibus sibi naturali bus,& ptoportio natis. Et exemplum esse potest iraealore secundum probabilem opinionem eorum,qua di eunt,
Persectiorem posse effectum produceresi sit in materia densa,
352쪽
riam in materia rara,quamuis eudem habeat gradum intenisonis in utraque. Quo supposito, no sequitur, calefacere prouenit a calore secundu se: ergo perfectius calefacere prouenit, perfectiori calore, niti forte sumas calo te perfectiorem pro perfectiori accidentaliter,& quasi extensiud,& tunc eode in do se habet quantitas eade rarefacta;est enim maior accidentaliter per maiorem distatiam partium inter sese, quam habet per rarefactionem. Et ira possumus ad formam argumenti sic
respondere;eum dicitat Extesio in ordine ad loeum prouenita quantitater ergo maior extensio a maiori quantitate Distinis guo consequens,a maiori substantialiter, ant entitati vh. vel hmaiori extensioE,&aee identaliter,in primo sensu non est necessario veru,bene tamen in primo,vel secundo;& quia e dem quantitas per rarefactionem sit quodammodo extensiue maior propter maiorem distantiam partium ratione raritatis, quam erat secundum entitatem, hoc sufficit , et possit habere perfectiorem effectum accidentali ter, hoe est, maiorem extensionem actualem in ordine ad spatium. Ad secundum,eoneesso an teceden te, quod per intensionem is qualitatis acquiratur noua pars gradu alis in tensionis,negada est consebuentia, quod per extensione Quantitatis producat ut necessario noua quantitas. Et ratio differentiae eonsistit indiuella natura quantitatis,& qualitatis, nam illa non potest intendi . nisi in ordine ad eandem partem subiecti per nouam
eductione de potentia eius; noua autem eductio est noua productio partis gradualis,ut per se patet;qualitas vero perficitur per ordinem ad extrinsecum, nempe ad locum,uel spatium,in quo extenditur , de quia in ordine ad spatio potest ex dupli ei
capite extendi magis; videlicet per additione nouae partis,atisque etiam per maiotem dilatatione earundem , quam acqui runt per raritatem,a qua habent magis ireter sese distare: ideo potest acquirere quantitas Inaiore extensionem in spatio sine noua parte aequinta,quod contingit in rate factione, ut sup tius expositum est;licet non possit qualitas acquirere nouam intensionem, nisi per additionem nouae partis. Ad tertium negandum est antecedens,'uod per rarefactio- ibinem producantur noua punctas & eum dieitur, ante rates
ctione aquae fingula puncta eius correspondere singulis pumctis medietatis vasis , post rarefactionem vero correspondere etiam infinitis aliis in alia medietate vasis contentis , disti di-guendum est ; nam si intelligatur verisque simul correspondeis re, videlie et his, quibus eorrespondebant prius, & alus, quibus correspondent postea, negandum est etsi vero saceessive,
353쪽
32 o . Lib. I. De generatime ct corrupti
concedendum est, ita ut aliis quidem post rarefactionem coris respondeant,&non his, quibus cor rei pondebant prius, quod possibile elle intelligitur: quia perrare factionem eadem qualitas dilatatur, 3c acquirit maiorem extensionem in loco , rem consequenti minor quantitas correspondet maiori spatio quod necessario debet neri per mutationem praesentiae, ita ut totum se extendens ad maiorem locum amittat praesentiam,
quam habebat prius, & acquirat aliam,& singulae etiam parates, dein diuisibilia amittant pardalem, aut in diuisibilem praesenti am, quam habebant,&acquirant aliam, & ex consequenti aliis partibus, & indivisibilibus spatii correspondeant, de non prioribus, quibus ante rarefactionem correspondebant, alioqui permanerent omnino immotae, quod pugnat cum diis
36 Sed contra hoc est argumentum dissicile, quia ex hae soluotione sequi tur, nouas partes,& puncta produci per rarefactio nem,uel tot partes,& indivisibilia habere corpus paruum , ae habet magnum , quod non est intelligibile. Probatur conie-quentia: nam aqua illa ante rarefactionem duplo maior erat vase, post rarefactionem vero adaequatur illi : ergo omnibus,
de singulis partibus, dc puntatis vasis correspondent partes , &puncta aquae et quare tot partes, de puncta habet post rarefactionem, ae habet vas: ergo etiam ante illam, vel nouas acquisiuit per rarefactionem . . Huic argumento respondent Couimbri. qui nostram sententiam sequuntur c. s liuius lib. quaeli. I . art. concedendo,
quod tot habeat pucta,& partes paruum corpus ac magnum. cum utrumque habeat actu infinita,& unum infinitum lio sit maius altero. Q sod probant hoc argumento; si dentur duo
carculi concentrici, hoc est, habentes idem centrum, quorum unus includat in se alterum, tune omnes lineae ductae a centro ad circumferentiam maioris circuli inter lecabunt circulum maiorem in puncto,hoc est, tangent in suo transitu punctum aliquod eius: ergo tot erunt puncta in minori, ac in maiori, &consequenter tot partes. Probatur consequentia, quia ad omnia puncta maioris circuli ducuntur lineae i&per omnia puncta minoris transeunt:ergo non habet maior circulus plura puncta, quam minor,& consequenter nec plures partes, uec ideo unum infiniau erit maius altero. Nec soluitur argumentum, si dicatur, non poIIe duci lineas ad omnia puncta maioris circuli per punctum minoris, vel non nisi per penetrationem, ita ut multae lineae transeant per idem punctu minoris circuli; quia euidens est in Mathematicis, quo e a quolibet puncto,
354쪽
Cap. V. Tract. de rarefact. Quasi. I. s i i
in quodlibet punctum potest duci linea recta: ergo nullum est punctu in minori circulo, per quod non possit linea recta duci,& ideli sine penetrationetna alioqui aliqua linea pollet duci a centro ad circumferentiam maioris circuli, quae non iuueniret punctum, quod tangeret in circumferentia circuli minoris: quod patet esse absurdum. A .
Haec tamen solutio suppo iiit falsum,& ide5 non potest esse ivera: supponit quidem falsum, nempe, quod tot liabeat partes,& indivisibilia corpus paruu,ac habet magnum,quod falsum esse ostendimus 3 lib.Phys agentes de ins nito, atque essi caci ter probantes, quod licet unum infinitum sub tatione sot mali infiniti non sit viaius altero, qua a ratio formalis infiniti consistit in negatione, aut priuatione , vel per illa tu saltem explicatur,& intelligitur,priuatio Eutem,vel negatio In facto elle,
qualis est haec ,consistit in indivisibili,&ideo non suscipit magis & minus,sub ratione tamen materiali pro entitate consur,
gente ex partibus infinitis euidens est, unum in sinitum esse maius altero,hoc est alias partes contulere praeter omnes par res alterius. Quod sic ostendo in eodem exemplo maioris minoris circuli, qui si extendamur in modum lineae roctae,eui dens est efficere duas lineas tectas, quarum una sit longior alia Quo supposito ita arguo: linea maior resultans ex maiori ci Meulo habet totam longitudinem milioris,& plus r ergo habqualiquam longitudinem non contentam in ea, & ex consequenti aliquam entitatem realem praeterentitatem eius. Ex quo euidenter sequitur plures partes habere . quia habet tori quot habet linea minor, ae alias praeter illas nepe eas omne ex quibus constat longitudo, per quam eam excedit,& cos quenter sequitur esse maiorem materialiter, hoe est plus en ta-tatis continentem : quia eo ipso quod in eodem puncto conscuri erent, non essent lineae recta. Qilod argumentum, nisi evidens esset, non pollet plobari, quod tot uni esset maius sua parte: nam eodem argumento,& non alio probatur sic procedente. Quidquid continet totam, quod continet aliud.& aliquid praeter illud. maius est illo sed totum continet quidquid ....
continet quaelibet pars eius,& aliquid aliud , nempe caeteras partes tergo est maius qualibet parte. si dicatur, argumentum hoc conuincere in corporibus vel qucilitatibus finitis.no vero in insinitis etquia eo ipso, quod corpus sit actu infinitum fecundum magnitudinem, vel multitudinem, repugnat excedi ab alto. Haec solutio imprimis es: manifesta petitio principij; quia pro ratione ted At illud , de
quo est controueisia r nam de hoc eo utendimus, 3 u vix mi
355쪽
3i et Lib. I. De generatione ct corrupi.
infinitum excedere possit aliud ,aut ei se maius illo.Deinde est
contra rationem, quia una quatitas finita est maior alia,quia
eontinet quidquid illa habet,&aliquid aliud non conteram
ab illa: sed hoc idem habet unu infinitum comparatum alteri,ut per se patet: ergo est maius illo. Et si rursus dicas,no satis esse,quod aliquid contineat unu,quod non continet aliud ,vt- . . fit maius illo,sed requiritur,ut id habeat laquam finita quanti ias: de ideo non satis esse, quia idem habeat quantitas infiniata, quaa habet tanquam infimi araperte petis principium,nam de hoc est controuersia,an infinitum hoc habens sit maius,tacito ex hoc est maius corpus sinitum. Ad argumentum de maiori & minori circulo concededum est antecedens, quod a centro adcircumferentia maioris circulI .possatis duci linea terminatae ad omnia , & singula puncta eius per puncta minoris circuli, ita ut plures non concur rant in eode puncto eius: sed neganda est consequentia,quod tot habeat .pucta minor circulus, ac maior, sed habet pauci ra in infinitum; per illa tamen possunt duci lineae ad omnia puncta inmotis:quia ratione dii positionis circularis pauciora puncta poliunt correspondere pluribus: quod probatur euide ter exemplo quadrati hoc modosi dueatur linea inter angulos magis .d,states quadrati, quae vocatur diametralis,euidens
est in Mathematicis posse duci lineas rectas ab om nibus punctis Tutus sistae,ad omnia puncta alterius costae oppositae per
pdncta diametri, ita ut non concurrant multae in eodem punitis eius, sed Engulae pertranseant per singula puncta. Deinde
non est mmus euides, quod si eade linea diametralis ponaturi ta alistam costam , erit duplo longior illa, vel saltem eam excedet longat udine aliqua minori determinata. Et tandem euidens est, quod omnes lineae rectae,quae duci possunt a punctis eiusdem eostae ad puncta eiusdem diametti, non potiuncterminati ad omnia puncta eius,sed tantum ad illa,quae con tinem ut in longitudine aequali ; quia secundum hanc tantum longitudinem possunt sib eorrespondere per lineas rectas,ue 3s per te est manifestum. Ex quibus euidenter tequitur , quod omnia puncta costae, & omnes lineae rectae ductae ab eis, non ducuntur, nec duci possunt ad omnia puncta diametti, cum non ducantutad puncta illius longitudinis,per quam exceditur costa ab eodem diametro sic disposito i nec proinde his punctis diametri eorrespondent in hae dispositione, sed punctis tantum illius longitudinis, secundum quam eensent ut aequales,&puncta costae non sunt tot, quot puncta diametri. ergo ead*m puncta costae.& eaedem lineae rectae ab eii ductae,
356쪽
Cap. V. Tract. de rarefact. suast. II. 313
non correspondem tot panetis diametri in hae dispositione positi,ac cortet pondebant in priori disposuione. Probatur co- sequentia, quia in priori dii positione correspondebant omnibus punctis eiusdem diametri, ec in posteriori no coirespondent omnibus, sed lotuin punctis certae longitudinis eius, via ita quos restant puncta alterius longitudinis, per quam diametet in tali dispositione excedit coiiam, quibus non corL spondet. Et ex hoc satis aperte colligitur, quod variata dispositione possunt pauciora puncta corres, odere pluribus. Quod eode in modo probatur in eisdem circulis maiori, de minorit nam si protendantur in duas lineas rectas,euidens est,tineam recham maioris circuli longiorem esse: sit ergo in duplo lonisgior, de tune si quaelibet ponatur iuxta aliam, medietas lineae maioris circuli erit aequalis integrae lineae minoris, & duci poterunt lineae rectae a o omnibus pue is huius integrae lineae, ad omnia puncta medietatis lineae maioris ei correlpondetis. non vero ad puncta alterius medietatis i per quam exceditur sibi non eorrespondentis: unde sequitur, tuba in prima dispositione circularis figurae pluribus punctis correspondebant puncta circuli minoris. in secunda velo dilpolitione lineae rectae correspondent paucioribus. Et ex tota hae doctrina clare deducitur solutio argumenti et o principalis a nobis proposita de aqua rarefacta correspondete toti quatitati vasis,cum ante rarefactionem solum medietati illius corresponderet, quod consequenter habent partes , de puncta eius;corresponden enim omnibus partibus.& punctis ei uide vasis, sed non sequitur, nouas partes, vel puncta acquisitisse; quia possibile eii, linuria dc necessarium,ut probauimus, quod pauciores partes, dc puncta secundum diuersitate di o-utionum correspondeant pluribus. adquirunt vero diuellam dii positionem partes, de puncta aquae per rarefactionem;cum magis distent inter sese, de maiorem extensionem habeant ad locum,ad quem ex conseque uti mouentur,dum rarefiunt.
An rarefaelio, ct condensatio per se primo terminentur ad quantitatem,vel ita qualitatem ut ad tibi. seu localem praesentiam.
VT intelligatur quaestio, annoto, quantitatem duplicitet et i sumi polle. Primo pro ea, quae est subiectu in , quo medio
357쪽
3I Lib. I. De feneratione ct corrupi
inhaerent substantiae extera accidetia corporea. Secundo sum iis em pro extensione ad locu eiusde quantitatis, vel alterius rei Pra ipsam, qua extensione carere potest eadem qualitas,&-tera omnia, quae eam participant ab eadem quatitate,ut pater in corpore Cntisti, cuius quatitas non habet extensionem localem, nec dieitur esse in loco, nisi forte per accidens ratio. ne specierum lacramentalium;&ex hoc infero, extensionem hanc et in modum quantitatis distinctum ex natura rei ab eadem quantitate. Hoc supposito , dum quaerit titulus quael ionis. an rarefactio sit motus per se primo terminatus ad quantitatem, non intelligit ut de quantitate primo modo sumpta, quia ex praecedenti quaestione constat,per rarefactionem utanacquiri nouam quantitatem, sed de quantitate pro extensione
Secundo certum est, , per rarefactionem aequiri nouam exotensionem ad Iocum; atque ex consequeti nouam praesentiam localem .ut docet expresie Arist. . lib.Physic. text. 8 5.& probat euidens ratio,nam corpus per rarefactionem maiorem locum occupat,quam ante illa: ergo maiorem habet extensionem ad
locu ,&maiori spatio praetens est sed nee potest habere mai
rem extensionem ad locum, nee maiorem praesentiam locale,
nisi destructis minoribus ;cum constet maiorem extensiouem ad locum,& maiore praesentiam esse nouum, atque diuersum modum se habendi in ordine ad locum, vel spatium, incolu possibilem eu minori: ergo necesse est, corpus per rarefactionem uouam,atque distinctam extensionem acquirete,nouamque praesentiam localem: an veto res sint distinctae,vel saltem modi reales diuersi ex natura rei , attingemus postea. Quaerit ergo titulus quaestionis, an exiesio ioc is, vel localis praesentia, vel utraque simul, ssi eadem entitas realis siti per se primo
terminent moturare tactionis,& ita non sit alteratio,sed motus localis,vel motus ad quantitatem pro extensione ad loeu, aut hos duos motus includat. vel potius sit pet se primo alteratio terminata ad raritatem,quae sit qualitas ; consequentecvero,& quasi secundario terminetur ad extensionem,uel localem praei entiam. r. Et prima opinio alserit, raresactionem per se terminati ad maiorem distantiam partium inter sese, condensationem verbad minorem hoc modo factas, ut eum corpus sit poris quibuidam plenum, quae sunt concauitates quaedam,quasi partibus eius insertae. aliquado partes ipsae comprimuntur,& per commprellionem quasi occludunt eosdem poros,minoresque est Cunt, quo magis ad se inuice acceduut,&ex hoc fiunt minos
358쪽
Cap. V. Trata. de raresaei. si uast. II. 3 is
distantes inrer sese, & quasi contrahuntur, S haec contracti corporis est densitas N ac quili tio eius condensatio ; aliqua dovero dilatantur partes corporis, & maiores si ut pori,& magis separantur partes corporis Inter sese,& haec separatio est ratitas. eiusque acquisitio est rarefactio ;& cum maior,vel minor separatio. vel coniunctio partium pertineat ad extensione in loco, vel ad praesentia locale, alterit haec lententia rarefactionem,& condensationem esse motus locales compressionis, ve dilatationis. Ita senserunt antiquiores quida Philosophi, quos citat.& impugnat Arist. . lib. Pnys.c. 6. ita etiam sensit valles. . tib Phystex. 8 &cotrouersi a x T. ad Tyrones, in eo solum di ferens ab eis, queus illi ponebant poros vacuos omni corpore, Vallesius vero ponit eos corpore aliquo subtili, ut vaporibus' repletos,& dum coprimunt ui partes corporis, cedere eis corpus illud subtile, non tam e relinqui poros vacuos . sed plenos adhue subtiliori alio corpore loco prioris ingrediete , vel eos replente, sed per comprellione partium,& per maiore coniu-ctione inter sese minores fi ut pori,& partes ipsc minus distantes,& per dilatationem magis, quod est conaesari,& rare fieri. Argumentum huius sententiae unicum est, quia impossibile est condensari corpus,vel rare fieri, nisi partes eius eo primantur, vel dilatetur, & magis, vel minus distantes inter sese fiant, sed etiam impollibile est, magis,vel minus distates fieri partes solidas, nisi per penetrationem , si non ponatur interuallum aliquod inter eas, vel vacuu omni corpore, vel plenum subtili, quod facile cedere possit: ergo admittendo est hoc necessario. vel impossibilis censenda rarefactio, vel condensatio, quoad milita , magis vel minus distantes fieri partes contingit permotum localem, quo magis ad se accedunt, vel magis a se recedunt: ergo motus iste localis accessus, aut recessus est rarefactio, aut condensatio.
Haec tamen sententia falsa est , & experientiae repugnat. Et I 3
quantum ad primam partem eius ponentem poros vacuos intra corpora, lusticienter impugnata est ab Aristotele eo de loco ; deinde quantum ad vitum ciue sensum , probatur esse salissam multis experientiis mam in corporibus caelestibus dantur partes quaedam densiores aliis , & tamen intra illas non sunt pota, & multo minus esse possunt subtiliora corpora, cum &ipsa sint subtilissima, atque persectis lima, quae nullum patiuntur aliud corpus intra se consistere. Praeterea ignis,& aer sunt corpora rarissima . intra quae repugnat dari alia subtiliora corpora intra poros eoru consistentia:& de igne euidens est, quod tale co pus intra se no pateretur, sed illud consumeret,
359쪽
3ic Lib. I. De generatione cdi corrupi.
tque etiam aer nullum pati posset praeter ignem subtiliorem se quod vero ignem intra se non habeat probat euidens expe- mentia:quia per visum, atque etia per tactum sentiretur: conis stat vero non sentiri. Alia denique experientia probari potest Falsitas huius sententiae: quia si aquae alidissima concludat tintra vas undequaqile opertum, dum se redueit ad antiquam frigiditatem,simul eondensatur, &eu se etiam reducat ad mianus spatium vasis occupandum, dii rumpitur vas, ne detur vaseeuum in illa concauitate vasis, quam deserit, quod non esset neeessarium , si poros intra se haberet aliquo corpore repletosrnam tale corpus ab eo egressum illam eoneauitatem vasis replere posset. Secunda opinio tenet, raritatem non esse maiorem distantiam partium inter sese, nec densit Mem minorem, nec etiam
rareiactionem fieri per dilatatione partium, vel condensati
nem , aut per compressionem, ita ut vel poros vacuos partes compressae repleant, vel subtiliore alio eorpore repletos pa*tiantur: nee ratitatem, aut densitate esse qualitates aliquas, nec rarefactionem, & condensationem alterationes ad illas terminatas, sed raritatem non et se aliud, quam maiorem ext
sionem eorporis in ordine ad loeu, vel squod idem est maior praesentia loealis, Sc rarefactio, non aliud, qua aequi sitio huius praesentiae maioris: densitas vero minor praesentia, minorq; ex te sito in ordine ad spatium , & eondensatio aequisitio eius,& cum praesentia localis sit idem, quod ubi ad quod per se terminatur motus localis,consequenter asserit haec opinio, rar factionem.& condensationem esse motus locales per se terminaros ad pret sentia localem,vel ubi, si e ut caeteros,seu ad mai
Tem, vel minorem praesentiam, maiorem,vel minorem extensionem in spatio, quae idem est cu maiori, vel minori praeseam
Ela: quare dum rare fit eorpus.non mouetur pluribus motibus, sed unico motu locali sic explicato.Ita recentiores non pauci,
ex quibus nonnulli asserunt moueri duplici motu, quia exte-sionem distin ut ex natura rei a praesentia locali, & ideo dicunt primo,&per se moueri ad extensionem, & hunc motum esse rarefactionem, vel eodensationem proprie, ae per se, qua onfectuitur motus localis ad maiorem praesentiam : & quia extensio localis est aliquid quantitatis, vel proprius effectus eius,& pet se diuisibilis sicut ipse, asserunt constituere speciem aliam distinctiim quantitatis continuae a tribus,nempe,linea, superficie,& corpore: dc id eb rarefactionem,& cofidensation oper se terminari ad hane speciem quantitatis.&esse motus perie ad maiorem , vel minorem quantitatem, non quidem ad
360쪽
Cat. V. Tract. de rarefact. Suest. II. 3i
maiorern,vel minorem quatitatem,prout est subiectum, quo medio inhaerent substantiae accidentia corporea (quo pacto augmentatiora diminutio terminantur ad quantitatem quia nulla talis quantitas aequiritur, vel deperditur per rarefactio. nem,& condensationem, ut praecedenti quaestione probatum est; sed sunt motus per se ad maiorem, vel minorem quantitatem sumptam pro sola extensione maiori, vel minori ad
. Probatur haec sententia. Primo,quia raritas, de densitas non i i sunt qualitates, sed solum dicunt positiones partiti in ordine ad loeum pertinentes ild extensionem localem , vel Ioealem praesentiar ergo rarefactio & eondensatio non sunt altera tiones,sed motus locales per se terminati ad maiore praesentiam localem. Evidens est consequentia et quia motus omnes des munt specie a termino ad quer antecedens vere, expressum inprimis est apud Arist. in praedicamento qualitatis his verbis; Rarum vero, ersisFrem . Ur asperum, O lene saetabuntur quidem quale quidsignificaresedaliena huiusmodi putantMr esse a diuisione, qua circa quala est,quadam enim positionem magis visiuriam riumvirum Me monstrare,o e.Deinde apud D.Tnom. t. lib. degener lect.1.vbi ita ait: Rarum autem-densum, ut in . P L.
dieitur. non sunt qualitates P sica, sed positio partium materias
eundum propinquum in denso,vel secundum remotum in raro.
Seeundo, quia non sunt multiplicandae entitates. & multo et sminus motus sine urgeti necessitate: sed nulla urget nec elsitas ponendi qualitatem, quae sit raritas, praeter maiore praesentia localem, nec alteratione per se terminatam ad illam, quae sierarefactio: sed iussicit pro raritate maior praesentia localis, de minor pro densitate.& pro rarefactione,& eondelatione sufficiunt motus locales siet se terminati ad illas r ergo non est poneda qualitas, neque alteratio, pro raritate,& rarefactione. Minor sie probatur , si aliqua esset vigens necessitas ponendiflualitatem praeter localem praesentia, maxime ut modus,qui uunt raritas, se desitas, facilius intelligatur, vel ut assignetur causa proxima & quasi effectiva maioris exiesonis, vel praeis sentiae loea lis, sed utraque ratio vel causa est insufficiens: ergo non .est multiplicada propter illam. Probatur minor de causa priori quia totti difficultas intelligedi modum, quo fiat rarefactio,in eo consistit, quod idem numero corpus per rarefa-.etionem possit occupare maiorem locum, vel .habere maiore praesentia in eo absque aliqua noua causa, per qua alio modo afficiatur eadem quantitaneum idem,in quantu idem,sempe est natu facere ide, hoc est,non maius,neque minus, secundum Intenso