장음표시 사용
371쪽
s18 Lib. I. De generatione F cormpri
quantitas, non posset fieri magnum sine rarefactione, ideo ecset, quia non posset tale corpus maiores dimesiones accipere, nisi per rarefactionein; sed hoc est falsum: ergo nulla reperitur
implicatio cotradictionis. Probatur minor, quia maioreS, vel minores di me si oves acquirere corpus, prouenit aquantitate,
re ad illam pertinet iled rarefactio tendit ad qualitate, quae est raritas: ergo sunt mutationes realiter diuersiae, sicut qualitas,&Jualitas realiter distinguuntur, & ideo poterunt separari peri uinam potentiam , dc corpus fieri ex paruo magnu per pr ductione maiorum dimensionia, nulla eristente rarefactione.
: Secundo, quia Deus potest facere, quidquid potest materia
Tecipere, siue per potentiam naturalem, vel obedientialem; sed in suum,& paruuin sunt in potentia naturali materiae respectu agentis naturalis,& in potentia obedientiali respectu age- 'tis supernaturalis: ergo potest Deus constituere materiam, vel
corpus, cui nihil addatur sub quibuscuque magnis dimosionibus absque rarefactione. Probatur consequetitia, quia magnae dimensiones non minus sunt in potentia eius obedientiali, quam quantitas a qua procedunt.. Tertio, quia eorpus, cui nihil additur, potest aequirere maiores dimensiones ex eo, quod partes eius separetur inter sese,
& ponatur in diuerso situ, & positione; sed oeus potest partes
corporis sic separare sine rarefactione : ergo poterit tribuere tali corpori maiores dimesiones sine illa Probatur minor, quia difficilius est, corpus existens in uno loco ponere in altero, noxelicto priore , quam separare illud ab alio corpore, cui erat loco coniunctum, sed valde probabile est, non Ie pugnare primum;ergo nec repugnabit secundum; quare poterit Deus partes corporis situ & positione inter se coniunctas separare sine ulla rarefactione: praesertim cum talis separatio no sit effectus raritatis, sed quantitatis: per separatione vero pallium acquirit corpus rarefactum maiorem magnitudinem , & maloies dimensiones itque ex paruo magnum; crgo poterit fieri magnum sine rarefactione per potentiam Dei absolutam. Secunda opinio tenet, contradictione implicare, quod parisuum corpus,cui nihil materiae, vel quatitatis additur, fiat magnum sine rarefactione. Ita D.Tho. in t d. I 8. q. l. art. I. & i. p. .'2.art. 3 ad l.&ibidem Caiet. Capr. in h.d. I'. q. l. arr. I. Greg..18. q.unica, Base l. q. etiam unica, art. . Maior, Mayronius, dc
Dionysin eadem dist. Sonetin. g. Metaph. q. . quam sequuntur Conimb. licet ex parte videantur etiam sequi oppositam. Ehaec videtur nobis probabilior,& tenenda.Probatur testimonio expresso D. Aug Io. lib. de Genes ad - lit cram
372쪽
Cap. V. Tract. de rarefact. sitio . III. 3 as
titeratu cap. vlt. ubi agens contra Tertullianum . qui putabat animam nostram crescere,&maiorem fieri. sed nunquam posisse diminui, ita ait:Strid autem absurisius. quam putare. Utrum esse
corpud , manente natura sua quantitate, quod undique crescat, ri
Wardat/Nec loquitur hic sanctus, ut aliquis putare posset, secundum communem ordinem reru, sed de impossibilitate t Iis effectus per quamlibet potentiam; quia si sic non loqueretur, nihil probaret contra Tertullianum, qui dicere pollet, per diuinam potentiam crescere animam, etiam si nihil ei addais
Probatur etiam ratione D. Tho. in posteriori loco citato, quae talis est. Magnum,& paruum non pertinent ad essentiam materiae. vel corporis secundum substantiam considerati, sed extra illam sunt; ita tame, ut in potentia sit ad utrumque: ergo implicat contradictione creicere,vel maius fieri, nisi mutatis dimesionibus de minoribus in maiores: mu tat io vero circa dimensiones duobus latum modis fieri potest, videlicet per additionem quantitatis ad quantitatem, aut quia ea de materia, vel corpus sub eadem prorsus quatitate manens suscipit maiores dimensiones; additio vero quantitatis nulla fit, ut supponimus: ergo solum potest fieri mutatio circa d nnensiones, ita ut maiores suscipiat idem corpus sine ulla additione, hoc aute est impossibile sine rarefactione: ergo repugnat tale corpus fieri maius fine illa. Probatur minor, quia: roprius, atque formalis effectus raritatis est, rarum corpus efficere, licut albedinis .efficere illud album; sed rarum corpus de fimitur ab Aristotele, Quod maiores dimensun s suscipiat sub ea e materia O qu titate . . Ph. text. 8 ergo repugnat maiores di messones suscipere, nasi per rarefactione,&ex cosequeti maius fieri sine illa. Pro solutione argumentoru notandum est, quod tota difficultas huius quaestionis consistit in hoc, an per solam raritatem, vel densitatem, aut per solam rarefactio item, aut condenis
sationem fieri possit, ut partes corporis sine discontinuatione magis separentur inter sese , &vt idem corpus sub eisdem dimensionibus maiorem habeat, vel minore multitudinem partium,vel etia possit fieri sine his qualitatibus: na si solum per has qualitates fieri possit, cotradictione implicabit, qu cd eo
pus paruum, cui nihil additur, vel detrahitur,liat magnum, vel magnum paruum, nisi per rarefactionem,uel comi elationem. Probatur euideter consequentia, quia corpus paruum, cui nihil additur,nci potest habere maiores dimesiones, vel minores, nec esse occupatiuu maioris , vel minoris loci, nisi partes eius
magis inter sc separentur, vel coniungant ut, & sub eisdem
373쪽
3so Lib. I. De feneratione ct corrupi.
dimensionibus maior,vel minor multi ludo earu eontineaturi
ergo nee potest fieri ex paruo magnum,uel ex magno paruum sine his. Si vero possint magis separari partes, vel coniungi, de maior multitudo earum, aut minor sub eisdem dimesionibus contineri sine his qualitatibus,etiam poterit sine eis fieri magnum,uel paruum per potentia Dei absolutam .Et prima opinio tenet,line his qualitatibus fieri posse,nostra vero omnino negat;quia licet non sit effectus formalis raritatis maior separatio partium,vel minor multitudo earum sub eisdem dimensionibus: sed effectus formalis sit, fie esse affectum corpus, ut maiores dimensiones suseipiat sub eadem materia de quatitate; simul tamen ,ae necessario con notatur illa,& ideo nec esse,
nee intelligi potest sine illis, sicut effectus formalis albedinis
non potest intelligi sine corpore. Ideo omnino negadum est. quod possint partes separari anter sese sine discontinuation nvel minor multitudo earum sub eisdem dimensionibus contineri nisi media raritate,&consequenter quod possit corpus paruum, eui nihil additur, fieri magnum sine rarefactione per
potentiam Dei absolutam. Ad primum argumentum Durandi, concessa maiori, distinguenda est minor, quod maiores dimesiones accipere corpus necellario sit effectus quantitatis ; nam vel est effectus maioris quantitatis , ut patet in corpore, quod augetur, vel elucdem tali modo dispositae , videlicet per raritatem , cuius proprius effectus formalis est, sic disponere corpus ut per ea demquantitatem maiores dimensiones habeat;quid sit autem habere,vel accipere maiores dimesiones, profecto non est aliud. quam esse Oeeu patiuum maioris loci, vel ei deberi maiorem exiesonem in ordine ad spatium, & maiorem praesentiam localem. Et quod dicitur, rarefactionem terminari ad qualitatem distinctam realiter a maioribus dimensionibus, etiam est concedendum, sed negandu id, quod infertur, nempe posse separari per potentiam Dei absolutam has duas mutationes, videlicet rarefactionem, Ac acquisitionem maiorum dimensonum: quia licet maiores dimensiones distinguantur ararefactione realiter non tame sicut una res ab alia, sed sicut modus a te:& ideo distinistione reali modali, quam solent vocare ex natura rei ; nam maiores dimensiones sunt modi eiusde quantitatis rarefactae,&propterea comparantur, sicut ad quatitatem, sic etiam ad raritates ratione cuius,ut formae sic afficietis ruantitatem ei conueniunt,vel eam sequ untur 'taciuam mo-i; repugnat vero modum separati a re, quam modificat; cum
intrinseca ratio eius sit acta modificare .Et exemptu adducera possumus
374쪽
Cap. V. Tract. de rarefact. Cuest. III. 3 3 I
possumus in materia valde simili: nam maiorem quantitatem acquisitam per nutritionem sequitur exlesio corporis ad maiorem locum, & motus localis extensionis sequitur motum augmentationis ;& etiam extensio ipsa ad maiorem locum diastinguitur realiter a maiori quantitate, atque etiam motus ime alis, per quem acquiritur, amotu augmentationis-tamen repugnat prorsus dari in rerum natura talem extensionem , aetatem motum locale, sine maiori 'uantitate,& sine augmentatione, qua sequitur, quia maior illa extensio modus est maioris quantitatis, & talis motus ad maiorem extensionem localem modus auginentation S, qui non posIunt dari in rerum natura, etiam per potentiam Dei ab solatam sine maiori illa quantitate, & motu illo,vel mutatione augmentationis, per quam acquiri debet. Itaque in rarefactione quatuor reperi utur. Primum est,u- recteratio ipsa per se primo terminata ad raritatem,& haec est rarefactio; secundum,maior moles, aut magnitudo,vel maiores dimensiones corporis quas raritate a Sectum acquirit haec explicantur,&intelliguntur per hoc, quod eade quantitas et
ritate assecta est occupatiua maioris loci, vel spatij.Tertium, maior separatio partium inter sese sine discontinuatione, de simul minor multitudo partium, vel materiae sub maioribus
dimensionibus;& hoc tertium, tanquam materiale necessari heoncurrens ad secundu eon notatur per illud, sicut corpus eo- notatur per hoc nomen album. Postremum , maior extensio
actualis ad locum . vel maior praesentia localis: & ex his quatuor primu no potest ullo modo separari a secundo; quia rar factio n6 potest dati sine suo termino per se, qui est raritas, nec raritas potest intelligi in corpore sine ordine ad maiores diamensiones eius, nee maiores dimensiones in corpore,cui nulla
fit additio sine ordine ad raritatem se afficie tenti nec etia duo haec possunt separari a tertio: quia licet materiale sit respectit corporis rarefacti, quod partes eius magis separatae sint inter se, atqi etiam quod corpus ipsum rarefactu minorem habeat multitudinem partium sub eisde dimensionibus: con notatur
tamen nomine concreto rarefacti, sicut corpus conotatur nomine albi, quod satis est,ut repugnet e liti sine illo. Tria vere, Iriora no implicat contradictione separari , quarto: quia n5olum sunt res distinctae, atque etiam natura priores,ut statun explicabitur, sed nec habent essentialem dependentiam ab eo. An vero pro his quatuor ponedi sint quatuor motus realiter distincti, non est certum inter aut hores, sed quidam ex his, qui dicunt,rarefactione no esse aliud, quam motum localem,
375쪽
33x Lib. I. De generatione Scer t.
per quem aequiritur maior praesentia localis , unum tantum motum ponunt in tota rarefactione, putantes extensione totaealem' praesentiam locale non distingui,& ideo non termiis nare diuersos motus, nec dari praeter has qualitatem, vel quid aliud acquisitum. Alij vero eas distinguunt,& ideo duplicem
motum ponunt l, ptimum terminatum ad quantitatem, quia putant extensionem esse aliam speciem quantitatis distincta ab his, quae enumerauit Aristoteles, qua uis sub eis contetam, uec data raritatem, quae su qualitas, vel quid aliud acquisitu. Con imbricenses vero tres motus distinguiit in rarefactione, primum terminatum per te ad raritatem , quae est qualitas. re nunc vocant alterationem : secundum terminatum per se ad maiorem extensione partium inter sese, quam vocant maiorem magnitudinem, aut maiore molem; & iste est motus per se terminatus ad quantitatem prae existetem sub nouo modo. Tertium , terminatum per se ad maiorem extensionem loca leni, vel maiorem praesentiam, quae idem sunt, & hunc vocant
ica Nostra vero sententia tria a iserit. Primum est, rarefaction Esolum supponere pro alteratione per se terminata ad qualitatem, quae est raritas iam opticata : N ideo impertinens esse. quod praeter illam ponantur alij motus, vel non. Secundum,
praeter alterationem ponedum este motum localem maioris extensionis eam naturaliter consequentem,& omnino simile ei, qui consequitur augmentatione mi &hunc motum perseterminari ad ubi, nec esse distinctum pro extensione locali. &pro locali praesentias sed eundem. Quod probo hac ratione. Motus localis terminatur ter se ad praedicamentum ubi , ut docet expresse Arist. s lib. Pitys cap. x. ted ubi non dicit nudum respectum praesentiae ad spatium, alioqui no posset per se terminare motum: nam ad relationem non datur per se motus. Praeterea non distingueretur praedicamentum ubi, a praedica mento relationis: ergo praeter respectu dicit aliquam entitatem reale in absolutam, videlicet talem modum te habendi in spatio vero, aut imaginario sed modus iste absolutus corporis in spatio non potest esse aliud, quam exicito eluidem corporis in eo, quia non est excogitabilis alia entitas realis absoluistae ergo integra,&completa ratio praedica inenti, ubi, motum per se terminantis ex utroque integratur . atque completur, nempe ex modo extensionis localis, & respectu praesentiae ad spatium: quae rationes licet aliquo inodo distinctae sint,t aqua absoluta & respectiva, haec tame intrinseca est illi,& in ea inis
cluditur, quia non est Melligibilia ex telio corporis in spatiosino
376쪽
fine respectu praesentis ad illud, non ergo distinguuntur duae
istae rationes ex aequo, sed solii distinistione includentis,& inelusi,de ideo respectus praesentiae inclusus intrinsece in extensione complet rationem praedicamenti ubi, terminantis per se motum localem. Sed nec bend proced ut alij, qui se distinguut extensionem locale a praesentia , ut velint posse separari inter se,quia dicunt, corpus per totum spatium motum semper habere eandem extensionem locale, quia semper est eade quantitas eius ratione euius dicitur praesens spatio;sed non semper habere eandem praesentiam, sed diu et tam , secundum diuersas partes spatij, quibus praesens efficitur per motum .Hoc tamen efficaciter probatur falsum in motu locali consequente rarefactionem, de quo loquimur, i inmo etiam in motu locali coissequente augmentationem: nam sicut corpus rare fit,&augetur successu e , ita aequirit successive maiorem extensionem localem,cum qua euidens est non posse permanere minorem, quam habebat prius, alioqui adderetur quas fragmentum extensionis pro noua magnitudine, vel quantitate acquisita,& noua pars loci, vel spatij , quae falsa sunt; nam sicut corpus rarefactum,& auctum, nouum, atque distin tum locum tota lem occupat, destructo priori, ita nouam, atque distinistam a Wquirit extensionem sibi adaequatam, sicut nouam, de adaequatam praesentiam, eorruptis prioribus, licet utraque sit parti lis comparata ad eam, quam successitidae quirit corpus in toto spatio,cum neces le sit, terminum motus localis completu, a quo speeificatur, diuisibilem esse in infinitas,partes proportionales,& in partes aliquotas finitas,sicut motum ipsum a Nin motu locali propter specialem eius rationem necesse est singulas partes termini desinere aduenientibus nouis,sicut desinunt singulae partes motus. Tertium, quod asserit nostra sententia, est probabile esse, irinquod in rarefactione praeter alterationem,& motum localem maioris extensionis eam consequentem ponendus sit alius, qui per se terminetur ad maiores dimensiones, vel maiorem
extensionem accidentalem partium corporis inter sese,quam vocamus maiorem magnitudinem, aut molem accidentalem Ita sentiunt Con imbricenses, de probator hac ratione. Maior haec extensio,vel maior magnitudo accidentalis qua aequirit corpus per rarefactionem,est modus realis eiusdem quantitatis rarefactae nouus, atque distinctus ex natura rei ab ea, eum
aequiri possit & amitti illa permanente , est etia distinctus ex
natura rci a raritate terminante rarefactionem: ergo petit di-pluctum sieri,&pet se successivum, cum habeat propriam, depositivagi
377쪽
3 3 Lib. I. De generatione O corrupi.
positivam latitudinem sicut quantitas ratefacta, quam sequimtur:ergo petit distinctum motum .Probatur contiquetia,quia fieri rer se successivum, motus est. Ad secundum argumentum eiusde opinionis concededa est maior, qubd possit Deus producere in materia,quidquid est in potentia naturali, vel ob dientiali eius, sed minor distinguenda,qubd recipere maiores dimensiones sit in potentia materiae; non est enim in potentia eius immediate,sed media quantitate a qua proxime proue
niunt extenso, magnitudo .maior exlesio, & maior magnitu do,vel maiores dimesones a quantitate vero ita proueniunt.
vi vel a maiori, vel ab eadem rarefacta: & ita solum per haec media possunt a Deo produci ex potentia totius substantiae
corporeae , in qua recipitur quantitas, tanquam in pro cim subiecto , & ex potentia materiae tanquam ex radice , & non immediate, in eo sensu . in quo existimat produci posse prima sententia sicut nec esse album potest Deus producere tu cohpore, nisi media albedine,ut iam fuit expositum. i Ad tertium neganda est etiam minor quod partes corporis non raresacti polliati sine discontinuatione magis separari inter sese:&dum dicitur, posse unum corpus per diuinam potentiam separati ab uno loco, & poni in altero , non relicto primo,sed ita ut simul sit in utroque, concedendum est, sed negandum, quod infertur, videlicet, posse unam partem eiusdem corporis non rarefacti sine disco tinuatione magis separari ab alia,ac prius erat ; quia maior separatio partium corporis inter se includitur in esse rari,vel rarefactit quod est effectus foro malis raritatis tanquam materiale eon notatum per illum, sicut corpus includitur in esse albi, quod est effectus formalis albedinis unde sicut implicat contradictionem,dari corpus ut
materiale connotatum per concretum albi , quin afficiat ut albedine ita repugnat dari corpus habens partes magis separatas inter sese, quin afficiatur raritate. Qilod probare post mus experientia , si accipiamus corpus densum , & excogitemus partes eius magis inter sese disiungi, vel separarimam vel separo ntur permanentes in eadem densita te, vel amittentes illam ;& prior separatio non est intelligibilis sine discontinuatione, nec secunda sine raritate;quia necesse est, ut corpus habens partes ita disiunctas minorem multitudinem partium contineat sub maioribus dimensionibus, quod est ratum esse, vel rarefactum,ut superius probauimus;& ideo repugnat, talem separationem partium ficti siue discontinuatione, nisi per rarefactionem.
378쪽
TEX Tvs ARISTOTELIS. suoniam autem oportet primum de mmeria, O de vocat selementis dicere, e c. Textus Expositio.
IN lentum Aristo t. in hoe eap. c. est explicare, an necessarias sit contactus inter agens,& passum. Diuiditur autem in duas partes, tu priori proponit necessitatem agendi de contacta corporum, in posteriori explicat tres modos, quibus pollunt O rpora se tangere ; & docet, quo ex his modis sumatur impraesentiarum contactus. Ad primam partem capitis accedens Arist.ait, agendum sibi esse in sequentibus de elementis,& natura eorum, atque etiam ede modo, quo inter sese admiscentur ad componedum mixta:& cum eqrtum sit, per mutuam actionem.& palsionem admiseceti, agendum sibi esse de mutua actione,&passione, quam inister sese exercent Et tandem, eum ad hanc mutuam actionem, & passionem exercenda necessarius sit contactas, de contacta agendum esse prius quam ad alia explicanda procedatur.T ribus modis sumitur coractus ; primo modo illa dicuntur ce ta- fere, quaecum diuersas magnitudines habeat,atque di aet sumtum, eorum extrema simul sunt .Exemplum assignage possumus in quibuscuque corporibus, inter quae uo inediat aliud. de talis contactus non est ptoprie Physicus, Ed etia eonveniteorporibus Mathematico modo cotiderati s, & propterea potest vocari Mathematicus,ve si considere mus duas quatitates immediatas, non consideratis substan . , in quibus lunt, dic mus se tangere , quia conuenit eis esse in loco, & habere diastinctum sirium,atque etiam extrema sunt simul, & hoc modo sumpsit Aristo t. contactum s.lib.Physic. i Secundo modo dicuntur aliqua se tangere,quae eum distinis cta loca naturalia habeant,& mutuo sint activa.& passiua, e rum extrema simul sunt,ut aer,&aqua,vel etiam alia corpora naturalia in eis existentia, de contactus ille conuenit corporibus sub consideratione Physica acceptis,& ideo no est communis Mathematicis. nec Mathematieus voeatur, sed proprie Phy sicus. Quod ex conditionibus per quas explicatur, mani festum estinam prima asserit,ea quae se tangunt, habere distincta loca naturalia, locus autem naturalia, dc Mathematicus
379쪽
33S Lib. I. De generatione Scorrupi
distinguuntur,quia iste solum dieit vltimam superficiem elia
cum scribentem: naturalis vero praeter hanc addit qualitatem conseruatiuam locati,ut locus aquae frigiditate, aut humiditatem.Secunda verb dicit esse mutuo activa,& passiua, Mathemmatica autem corpora, vitalia nihil de actione,& passione dicunt.Tertio modo sumitur contactus communissim E,&ideo improprie, prout conuenit cuicumque mouenti, quod ut ex plicet Aristoteles,duo adnotat. Primum, quod sicut ea , quae mouent alia,quaedam ita mouent,ut non moueantur l& ita se habent intelligentiae mouentes corpora coelestia, a quibus nomouentur alia mouent mouetur ab aliis,ut primum mobile mouet corpora coelestia inferiora,& simul mouetur a sua intelligentia.Ita se habent agentia,nam quaeda ita agunt, ut simul patiantur ab his, circa quae agunt, ut ignis agens in aqua repatitur ab ea et alia viro agunt, ted non patiuntur, ut corpora coelestia circa haec inferiora,a quibus non patiuntur. Secundum, quod adnotat, est, agens, & mouens se habere tanquam superius,& inferius, nam quidquid agit, mouere dicitur, non tamen omne,quod mouet, dicitur agere: nam sicut
pati propriissime acceptum non dicitur de quocumque recipiente, sed solum de eo. quod per receptionem disponitur ad corruptionem; ita agere propriissime acceptum non significat quomodocuque mouere, sed per impressionem qualitatis disponeariis ad corruptionem, quod est mouere alterado; sic aute speciali, & propriissimo modo sumitur agere in hac parte,
quia consideratur in ordine ad mixtione elementorum,& ita rumptu costat minus uniuersale esse, quam mouere, quia hoe demouente localiter & quouis alio genere motus dic tur His suppositis asserit, tertiam acceptionem c6 tactus communissi-niam eme, & ideo nimis impropriam , secundum quam omne moues dicitur tigere motum,quomodocuque illud moueat, ut is, qui dolore nos afficit, dieitur nos tangere, licet nos eum Non tangamus,& corpora coelestia dum inferiora mouent,ea dicuntur tangere, licdd ab his non tangantur.Unde fit, tactuin secudum primas duas acceptiones Mathematica,&Playsicam, reciprocum semper esse,ita ut quod tangit aliud, nec elle etiam sit ab eo tangi. Secundum ultimam verh non necessario est reciprocus , sed potest se tenere ex parte unius tantum , & ideo valde improprius est. In praesenti autem capite solum sumitur in secuncta acceptione, atque propriissima, quae respectu aliarii inserior est,& ideo utraque includit, sed a neutra includitur. Quinto autem lib. Phys desumitur ab Aristotele in secunda acceptione simpliciter pCopria.
380쪽
Utrum agens naturale pust agere in passum distam nihil agendo in medium.
ron quaerimus modo , an agens naturale possit agere in 'l rem absentem,vel distantem a se,vel solum in praesentem, iam enim hoc disputauimus . lib.Phyc. c. x non solum secundum eo tentiam naturalem , sed etiam secundum abiolutam Dei I sed solum quaerimus, an possit agere in rem praesentem, hoc est contentam intra propriam ineram activitatis sine contactu,vel necesse sit eam tangere,ut doeet Arist.c. praesemi ut autem intelligatur quaestio, distingui debet duplex conta-etus, formalis,& virtualis.Formalis diei tui ille, quo se tanguiduo corpora contigua, quorum ultima sunt simul de quo egit Arist. s . lib.Phys Containis iste reperituri tityr aerem, de aqua in suis spheris existentes. A lter est contactus virtualis, quo unu augit alterum, non per se, sed per suam virtutem Ei ita ut inter salium , dc virtutem agentis nullum det ut medium;& comatus iste non solum reperitur inter agentia spiritualia, & cor-Porea, ut inter Angelum,& corpus, quod mouet, sed etiam inter corpora ipsa: nam Sol agens in haec inferiora corpora , dicitur ea tan Sere, non quidem tactu formali, cum non sit corpus eis conriguum, sed valde distans, tangit vero ea per virtutem a se diffusam ab eis non distautem : sed in contactu isto virtuali inter corpora reperto etiam reperitur formalis , non eiusdem corporis, cui conuenit primus,sed alterius, per quod eandem virtutem diffundit, ut in eodem exemplo patet : nam sol agens in aquam dicitur eam tingere media luce diffusa per aerem vique ad aquam ipsam , sed non posset eam hoc modo tangere, nisi aer ipse, in quo recipitur virtus,& per que exercetur actio, eam tangeret eontactu formali. Quaerim ut ergo, an necesse sit agens naturale uno, vel alio modo tangere
passum intra spheram suae activitatis constitutum, ut in illud agat, vel agere possit nullo modo illud tangendo; loquimur autem de agente immediato quod per se operatur, & non de remoro,de quo nulla potest me dissieultas; & si eontactus sit
necelsarius, non poterit agens naturale agere in sit stans , non agendo in medium: si veris possit agere sine ullo contactu, pomeerit etiam operari in extremum , non agendo in medium.
Potest autem quaestio haec in duplici sensu agitari, naturaliter,& secundum potentiam Dei absolutam.