R.P. Antonii Ruuio Rodensis, ... Commentarii in libros Aristotelis Stagyritae de ortu, & interitu rerum naturalium; ..

411쪽

3gs Lib. I. De generat,ione ct corrupi.

non sit actio aliqua, per quam producatur aliquis effectus,n Gneeessario postulat actualem existentiam formae resistentis. Haec tamen sententia falsa est, quia licet resistere formaliter non sit agere,est tamen impedire introductionem alterius formae ei sed dum agens agit,verum est, aliquam partem gradu alis

formae esse introductam , & aliam expulsam; ergo verum est, formam secundum hanc partem non informare,non impediare, & consequenter, non resistere. so ut ergo explicemus veram solutionem argumenti, adnotEdum est, quod nune praecipue loquimur de resisteria,tam activa, quam formali in ordine ad actionem , & passionem Physicam,&realem,quit non reperitur,nisi inter propriE contraria, se quibus certum est,successive,& non in instanti se expellere ab eodem subiecto .unde sequitur,vnam formam contrariam resistere alteri resistentia formali non esse aliud, quam impedire actionem agentis contrarij, ita ut vel no agat,vel no simul, quidquid potest, sed successiud, & eum mora temporis , ut frigiditate aquae resistere actioni ignis es per suam informationem impedire, ne introducatur calor, vel ne simul secundum totam intensionem,sed successive,& cum mora temporis,qui

tamen in momento,& sine ulla mora introduceretur, nisi coistraria frigiditas adesset. Ogo supposito, respondeo ad formam argu .dum dieitur, vel resistere frigiditate antequa ignis agat,

vel dum ia agit,dico non resistere, dum ram agit, nec prius tepore, quam agat, sed in instanti, in quo agere incipit, quod est ultimum non es le actionis successiuae,per quam agit. Primam partem probat argum . quo refutauimus alium modum die edi, quia illa pars gradu alis eode tempore, quo ages operatur expulsa, no potest resistere, cum eode tempore iam no sit,& tune per illam tantu posset resistere passum. Secudam verb partem, quod non resistat prius tempore,qua operetur, sic probo Prius Lempore qua agens operetur, no aggreditur passam . neqi illud oppugnat,vel impetitur, immo nec omnino attingit; sed quodno oppugnatur, nec aggreditura suo cotracto, nec attingitur,no dicitur ei resistere: ergo nihil resistit prius tempore,qua in

ipsum operetur agens Restat igitur,et du agens approxima tu

passo incipit in illud agere, tu e primo passum dicatur actu re- si sistere. Probatur hae latione,si frigiditas (gratia exempli nouin formaret aqua in eo inflati, in quo primo veru est,igne esse illi approxima tu, introduceret ide ignis simul tota latitudine

caloris in ea,& hae sola de causa non simul, aut in instati eam introducit,sed successu E.& cu mora teporis ac per partes proportionales:ergo in eo in stati impedit frigiditas per sua in foramationem Diuitiam by Coos e

412쪽

Cap. IX. Trin. de actione,ct re 3. suast. I. scy

mationem introductionem formae contrariae, ted hoc est resistere formalitertergo in eo instanti in quo agens incipit agere, resistit illi contrarium resistentia formali. Secudo,bene sequitur,passum iesistit agenti resistentia formali, ut superius probauimus, sed non resistit actu,dum agit,nec prius tempore, quam agat: ergo dum incipit agere. Euidens est consequentia, quia non datur aliud instans, vel tempus, in quo resistat actu praeter tria haec; sed probatur minorinam dum asens actu agit, non estiam pars illa formae per quam posset pallum resi stere,sed expulsa est:ergo non resistit actu per illam. Quod vero non reuitae

prius tempore,quam agens agat probatur,quia resistere form liter no est aliud,quam formam per suam informationem impedire,ne agens introducat formam contrariam in eodem suta iecto,vel non tanta velocitate,aut intensione; sed nihil horum impedit forma prius tempore, quam operetur agens circa subisiectum. quod informat:eigo non est verum,tune resistere. Probatur minor , quia etiam u tempore illo non informaret subi ctum,no introduceret agens in ipsum propriam formam:ergo non est verum, quod tempore illo impediat introductionem eius,&ex consequenti, quod actu resistat. Quod etiam probati posset ab inconuenienti: nam si prius tempore actu resisteret,

dum nullum est ei approximatu agens,sequeretur, quod etiamsi nullum haberet contrarium existens in rerum natura,diceretur semper ei actu resistere. Probatur consequentia, quia dum agens non est ei approximatum,non magis illud respieit,quam si in natura rerum non existeret: si ergo illi diceretur actu resistere , actu etiam resisteret agenti contrario non existenti,

quod est absurdum. Et si aliquis dicat .eisdem rationibus probari,quod nec in instant i, in quo agens incipit agere,dicatur passum ei resistere resistentia formati s quia non resistit passum actu . nisi contrario actu agenti in ipsum s sed in illo instanti non est verum . quod

agens actu operetur et ergo nec verum erit,quod passum ei acta resistat. Probatur minor,quia unum contrarium non agit in alterum,nisi actione succeiuva ; sed actio successiva non est in instanti, sed in tempore: ergo nec verum est, quod in eo instanti actu operetur agens, sed in tempore statim sequenti :& ideo tune dicetur pallum ei resistere,& non prius Respondeo, quod Iieet aliqui teneant in eo instanti actu operari agens actione instantanea , per quam producit primum indivisibile termini; hoc tamen non est certum, nec adeo consentaneum principiis Atti .qui s.lib. Physie.expresse negat, motum habere primum

indivisibile, sed soluterminari ait indiuisibili quodam extrin-

De gener. A A seco.

413쪽

spo . Lib. I. De generatione S coiri t.

seeo. Hae igitur doctrina nunc praetermissa ; ad formam argu menti nuanda est maior . quod non resistat pia sum , nisi agenti actu operanti in ipsum; sed verum est, resistare agenti, dum non agit, sed agere incipit. Quod sic probo , relis ere eit impedirea et ionem agentis, vel obstare, ut non agat, Dd hoc non potest Praestare palium, duin iam ad nsactu operatur circa ipsum . nec priuS tempore, quam ope te lux , sed in instanti, in quo incipit agere: ergo vere &propite tunc dicitur actu resistere passam, dum incipit agens circa ipsum agere.& non ante,nec post. Probatur minor, quia in eo inflati introduceret luam formam, nisi

obstaret forma opposita per i uani informationem. Quod etiam probatur a priori, quia in illo instanti primo verum cit, quod agens sit illi approxi matum, & ideo tunc primo respicit illud respectu immediatae praesentiae , vel contactus, quem contactu in sequeretur actio eius,&introductio suae formae, nisi obstaret opposita per suam informationem aergo tunc primo verum est,eiactu resistere resistentia formali.

Uuo ordine , c et modo tam eniam primis qualitatibus ali uitas resistentiai

CIre i solutionem secundi argumenti insurgit secunda quaeis

Ilio de modo.& ordine quo coueniant qualitatibus contiariis, praesertim primis elementorum activitas. & resistentia. Et de activitate certum est omnibus couenire ita ut omnes sintae uiae, & productivae sibi similium et Ita D. Tho. . lib. Metaph. lect. i. Nimphum x. lib. de Gen. comm . I . Tolet ibidem q. 3. &caeteri omnes:& de frigiditate, At calore non indiget probatione,quia euidens experientia satis per se notu omnibus id facit, sed de humiditate, Ae siccitate non est adeo euidens , colligitur tamen euidenter ex doctrina Arist. 1. lib. de Gen. text. Ei . ubi docet , elementa sim bola, hoc est ea quae conueni ut in una quali. tate, facilius transmutari ad inuicem, quam dissim bola, hoc est, quam ea, quae in utraque contrariaturi se elementa sim bola, ut ignis,&aer non possunt se corrupere, vel trasmutate , nisi agedo per humiditatem,&siccitatem,c mi in ea lore conueniant,&pari ratione aqua,& tetra non possunt in se inuicem agere, nisipet humiditatem dc siccitatem quia in frigiditate conueniunt: ergo qualitates istae activae sunt. Et licet hoc argumentum non videatur essicaciter pio baie;quia posset aliqui, nugale. haec elementa non agere peream qualitatem, in qua conueniunt: nam cum haec sit in uno incensior, sua in in altero, ut in x. lib videbi

mus,

414쪽

mus, bene poterit unum agere tu alterum per illam, in ledendo eam in altero usque ad summis,& ita illud in se couertere, licet non agat per alteram, in qua dister sit, ut ignis poterat aerem in se conuertere, licet non agat in ipsum per liccitatem, ted per calorem, intendendo calorem aeris usque ad octauu gradu. de ita eum sibi perfecte assimilando,& in se conuertendo. Hoc tamenon tollit efiicaciam argum . quia staturi subdit Arist. quod ex igne potest estici aer, si vincatur siccitas ignis ab humiditate aeris,di ex aqua potest estici terra si humiditas aquq superetur a siccitate terret Et probatur experientia, quia videmus rem in Io- co minus humido positam humectari, & tandem putrescere, dccorrumpi, quod no posset fieri,nisi peractionem humiditatis,

ut per se est manifestum,& eadem ex Velia docet propter nimiam siceitatem ex loco sicco contracta rem corrumpi.Testimonia vero Aril .in argum. adducta, in quibus solum calorem, di frigiditatem vocat activas qualitates, humiditatem vero .d siceitatem palli uas;duobus modis explicat i solent. Primo ita ut non sit absoluta locutio,sed comparativa, cuius sensus sit duas postremas qualitates comparatione primarum pasIiuas potius, . aut resisti uas vocari posse, quam activas, quia multo minus activae sunt, ut statim dicemus. In quo sensu qualitates quas dam naturales vocavit idem Atis ot. impotentias in secundo genere pr dicamenti qualitat is; quia parum ae tuae,aut parum resis tuae sunt, de ideo respectu aliarum magis perfectarum, in utroque genere non dicuntur potentiae, sed impotentiae potius, quamuis absoluta consideratione potentiae sint, cum sint principia alicuius actionis,vel passionis. Pro hae expositione refert Toletus Albertum Saxoniae, de quamuis sibi non placeat, satis plobabilis est. Secuda expositio asserit. duas priores qualitates vocati acti-uas , duas vero posteriores passiuas, quia in mixtione elementorum , ad quam praecipue ordinantur, active se habent illae, dc passuetitiae: nam calor eongregat partes materiae humidas . de siccas . hoc est, quasi in unum colligit, frigiditas vero ea dem quasi coagulat, & consistentiam eis tribuit, di utrumque horum fit per actionem , de ideo dicuntur active se habere duae . istae qualitates: partes vero humidae ,&siccae potius dicuntur congi egatae,& quasi coagulatae ratione humiditatis , & siceitatis,& cum hoc potius sit pati, quam agere, dicuotur qualitates istae palliue se habere, quamuis in tota mixtione veram quoque

actionem habeant omnino recessariam, ut ad mediocritatem te ducantur omnes, hoc est, ad gradus intensionis temperat T.

Hanc expositionem sequitur Toletus ex Philopono.quem ipse A A x citat,

415쪽

3 1 Lib. I. De generatione S corrupi.

eitat, atque etiam Nimphus,& videtur esse D. Tho. loco nupercitato. Fundamentum autem utriusque expositionis est testimonium eiusdem Arist. a nobis adductiun, in quo expresse asesem, mutuam transmutationem elementorum similium fieripet mutuam actionem humiditatis, & siccitatis: ergo euidens est,non esse ex mente eius, quod qualitates istae sint pure passi, vae in ideo necesse est illa testimonia, quibus vocat eas passiuas,

uno, vel alio modo explicare,iuxta contextum literae. Et utraque expositio nobis placet. Circa modum vero,& ordinem,quo eis conuenit activitas diuersas opiniones refert Toletus I lib.

degen.quaest. Is . sed res est facilis,& ideo satis est, communem,& verain explicare .& probare, quae sic ordinat activitatem earum, ur primum locum teneat calor, secundum frigiditas, tertium luim id hac, Sc post temum siccitas. ita A lbert.Saxoniae q. s. huius libri. Marsq. I s. Venetus cap. I s.summae Caiet. Tienen

q. .are. 3 .ad finem ,& omnes fere recentiores. Probatur ratione. re experientia.

i sit Ratione quidem,quia illud agens censetur maioris activitatis quod ad maiorem distantiam potest extendere suam acti nem atque effectum;sed ad maiorem distantiam extendit suam actionem,& effectum calor,dc post calorem frigiditas,post frigiditatem siccitas: ergo eodem ordine conuenit eis activitas. Probatur minor, quia ad maiorem distantiam sentitur effectus ealum ordine praedicto,ut experimur:ergo ad maiorem distantiam extenditur actio, & effectus earum secundum eumde ordinem. Probatur secundo experientia,quia minus detineri potest manus intra ignem, quam intra aqu-riminus intra aquam frigidissimam,quam intra humidissimum corpus etiam summden fitatis, minus intra hoc, quam intra corpus quantumlibet secum, ae dentum:erso citius, atque vehementius operanrur qualitates istae secundum eumdem ordinem , & consequenter maioris sunt activitatis. Probatur consequentia. quia velocior motus,atque vehementior euidens signum est maioris virtutis actiuae maiorisque activitatis.

idi Diffieilius long8 est,eonstituere modum,& ordinem. quibus

conuenit resistentia eisdem qualitatibus Et prima opinio asserit,ordine omnino opposito conuenire eis resistentiam ei, quo diruim est, eonuenire eis activitatem, ita ut quo qualitas est magis activa, eo si minus resti tua et quare siccitas tenet primum locum in resistentia, sicut ultimum in activitater secundum humiditas , tertium frigiditas,dc vltimum calor. Ita Sonetin. 3. Metaph. q. c.ad x. Astud illo I. lib.degen . quaest. xx. vega

416쪽

lib. i. de arte medendi cap. i.vafieT I. lib. de gen .cap. N. s.TO-Ier. ibid. q. t s. ad i.& Conimb. ubi supra. Probane testimonio

Arist. qui in praedicamento qualitatis agens de secundo genere distinguit sub eo potentias acti uasa passi uis, sed resinentia

pertinet ad potentiam passi iram: ergo non est desumendus ordo,aut modus, quia conuenit qualitatibus ex potentia agendi. aut ex activitate, sed ex opposita radice , quae est potentia passiaua: quare oppositus esse dctat ordini constituto in activitate, te a vi quo qualitas magis activa est,eo sit minus resisti ua. Protabant deinde ratione ab experientia desumpta et nam videmus aquam facilius calefieri, quam exiccari: ergo facilius amittit frigiditatem, quam humiditatem . quod non potest prouenire otii ex eo,quod haec fortius resistat, quam frigiditas, cum thmen frigiditas sit magis activa. Et eodem argumento potest probari de caeteris. Secunda opinio tontraria prursus est,affirmans eodem ordi- igne conuenire his qualitatibus resistentiam, & activitatem , ita ut quo magis activa est quaelibet, eo sit magis resisti ua. Ita Nimphus i .lib.de gen. comm. isti .q.3.conel. I dub. h. vallesius

Petrus MartineE t. lib.de gen. c. . 3. Quam sententiam explicant.& sequuntur iuniores quidam de resistentia activa de foris mali vero,seu passim allerunt omnino aequaliter conuenire his qualitatibus,ita ut nulla earum sit magis, aut minus resistiua,

quam aliae. Ex quo inserunt, in nullo sensu verum etae, quod aliqua qualitas ex his sit magis activa,quam te lilii ua,ut a sterit prima sententia. Itaque haec sententia sic intellecta tria asserit. Primum, resistentiam activam eodem ordine . & modo conuenire his qualitatibus. ae activitatem. Iecundum , resistentiam formalem, seu passivam, omnibus aequaliter. Tettium, in nullo sensu verum esse, quod aliqua qualitas sit magis activa, quani resistiua, vel e conuerso magis resistiua, quis activa. Primum probant, quia resistentia activa non est aliud, quam actio agentis, in quantum per eam debilitatur virtus

contrari j,&impeditur ne agat, vel ne agat tanta velocitate, aut intensione, sed repugnat eamdem actionem (quae est resistentia actival esse maiorem , vel minorem se: ergo etiam repugnabit,resistentiam activam maiorem esse, vel minorem, acti ultate ea uidem agentis. 3ecundum vero, quod resistentia

formalis , vel passiva sit aequalis in omnibus, probant hac ratione et qualitates illae resistunt formali tet actioni agentis per suam informationem, in quantum informantes subiectum im- Pediunt, vel retardant actionem agentis, & introductionem

A A 3 propriae

417쪽

3 Lis. I. De generatione ct corrupto

propriae sormae in eo; sed omnes istae qualitates eodem prorsus modo se habent quantum ad informationem subiecti,& impedimentum praestandum actioni agentis: ergo aequales sunt in resistentia formali. Probatur minor,quia aequaliter informant subiectum di non

magis una , quam altera: nec enim una habet maiorem . vel minorem virtutem informatinam , quam alia, nec dissimilem modum oppositionis eum ea. nec minus ineptum eth lubiectum

huius ad recipiendum simul, vel in instanti totam latitudinem alterius,quam subiectum alterius ad recipiendum simul totam latitudinem huius , in quo consiliit ratio formalis resistentiae, ut vidimus . quae ideo aequalis erit in omnibus. Tertium vero, quod nullo modo sit verum, aliquam ex his qualitatibus esse

magis actinam , quam te sit tuam , vel e contra. Probant ratione, & experientia ; ratione quidem , quia non datur alia resistentia praeter activam, & formalem , sed de uulla earum potest elle verum et ergo in nullo sensu verificatur. Probatur mianor, quia non de activa, cum haee sit idem realiter eum actiuitate, nec de formali, cum conueniat omnibus aequaliter, ut probatum est. Experientia vero probant, quia applicatis duobus agentibus eiusdem magnitudinis, & intensionis , ut ignis,& aqua velocius expellitur frigus ab aqua,quam calor ab igne,

ut per se est manifestum: ergo fallum est, quod calor sit minus resis tuus, quam frigus.Nec minus effraciter probari potes de humiditate, &siccitate, alia simili experientia, atque etiam hac ratione . quia si resistentia humiditatis est maior, quam achivitas eiusdem ergo resistentia siccitatis (quae maior est resistentia humiditatis) maior erit activitate eiusdem humiditatis et unde sequitur, summe humidum non poste agere in summe siccum,quod est absurdum. Probatur consequentia, quia non potest dari actio,nisi agens superet resistentiam passi,

ut inferius Ostendetur. go Nostra vero sententia tria etiam asserit. Primum est, resiostentiam actinam eodem ordine, & modo conuenire qualitatibus, quo dictum est , conuenire eis activitatem , ut asseruit,& probauitem caciter secunda opinio. Et quantum ad hoc primum falsam reputo primam sententiam asserentem , ordine opposito conuenite eis resistentiam , Naetiuitatem, ita ut quo magis ac tua est quaelibet earum, eo sit minus resil tua resisten tia activa,& quo magis resistiua est, eo sit minus activa. Quod probatur falsum de resistentia ac tua: nam resistentia activa non est aliud, quam actio ipsius agentis , in quantum per eam debilitatur virtus contraris,& ex hoc impeditur actio eius, vel

retarda Diuitiam by Coos e

418쪽

retardatur: & quo fortius agit calidum in frigidum,eo imprimit ei intensionem calorem , dc consequenter magis remittit frigiditatem eius,per quam acturum est in idem calidum : sed vitius remissa debilior est ad agendum : ergo debiliorem red-.dit virtutem eius ad agendum iii se, quo fortius in ipsum agit,& ex consequenti magis resistit resistentia actina. Vnde sequitur,falsum esse de hac resistentia , quod eadem qualitas polIit esse magis activa,& minus resistiva. Secundum,quod asserit nostra sententia est, resistentiam formalem,vel palliuam, non conuenire aequaliter omnibus qualitatibus , sed quasdam esse magis , quasdam minus resistiuas, quam alias. Hoc secundum eii contra secundam opinionem; praesertim ut 1 recentioribus explicatam , & ex parte saltem conuenit cum prima , in quantum uniuersaliter ait diuerso modo, & ordine conuenire qualitatibus. Et probatur essicaciter duobus testimoniis Aristotelis. Primum habetur in prindieamento qualitatis, ubi docet Arist. secundum genus qualitatis esse naturalem potentiam , dc impotentiam, & sub eis non solum act tuas,led etiam pasIiuas potentias contineri, nec solum activas qualitates, sed etiam resisti uas, & viratque tam sub potentia, quam sub impotentia; quia impotentiae nomine non puram negationem agendi,vel patiendi, seu resistendi, sed positivam qualitatem, debilem tamen,& imperfectam, ad unum, vel alterum praeliandum intelligit. verba autem eius sunt. Non enim, quoniamsunt dispositi a quo modo i unumquodque huiusmodi dieitur . sed quod habent naturalem potentiam. vel impotentiam facile aliquid facere , vel nihil pati , ut pu-gitate res,vel cursores dicuntur , non quod sint disposui aliquomodo , sed quod habeant potentviam naturalem . veI impotentiam aliquod'cile faciendi: salubres autem dicuntur . eo quod habeant potentiam naturalem, ut nihila qMibuslibet ae- ei dent ibis facile patiantur, insalubres vero . quod impotentiam habeant naturalem nihil facile a quibuscumque aeriden-Tibis3 patiendi. Similiter autem his durum . is mode se habent e durum enim dicitur , quod habeat potentiam non fa-eio Aeariamosse vero, quod eiusdem ivius habet impotentiam,cte. Quibus duplicem potentiam distinguit in qualitatibus,

nempe agendi, & pariendi, dc duplicem quoque impotentiam ad vitumque, hoc est , debilem , atque infirmam virtutem agendi , & etiam patiendi aliquid ab agente. Exemplum vero utriusque potentiT , & impotentiae ad patiendum asesignat in hominibus, aut in animalibus , ex quibus quae- clam ex suo Proprio temperamento habent , ut faei id

419쪽

3 g Lib. I. De generatione O corrupi.

possint resistere contrariis,& hanc vocat naturalem potentiam ad non patiendum ab illis. quod alio vocabulo dicitur impatibilitas; sed non pati a contrario , idem est ac passive resistere illi, nam quod iam patitur,actionem eius recipit,atque effectu productum per ea,de ideo ut sic recipiens iam non resistit. saltequantum ad talem receptionem, solum ergo dicitur resistere,

quamdiu actionem,uel effectum contrarij non recipit. aut notam cito , vel non cum tanta intensione: unde sequitur apud

Arist. naturalem potentiam nihil patiendi, aut non facile patiendi a contrario, quae vocari potest impatibilitas, esse nat ratem potentiam resistendi illi passive, tuam vocamus resiste tiam passiuam,seu formalem,quia eam gieitur habete qualitas per suam informationem,per qua impedit, vel retardat actionem eontrarii.& obstat, ne statim imprimat contrariam qua litatem in subiecto, vel saltem non in momento, sed cum mora temporis. Naturalem vero impotentiam vocat aptitudinem

aliarum qualitatum in subiecto ad facile patiedum, quae potest

vocati patibilitas,quia natura sita facito cedunt: facile autem cedere idem est,ae facile recipere actionem,aut impressionem ab agente contrario,& hoc idem prorsus, quod aegre, aut dissicile, vel parum resistere, & propterea vocatur impotentia passiua resistendi, quasi debilis,di infirma ad resistendum,aut(quod idem est parum resisti .Ex quibus hoc argumentum satis es.ficax desumitur ad probandum, quod resistentia passiua , aut formalis apud Arist. non conueniat aequaliter omnibus quali latibus. sed quaedam sint magis resistiuae, quaedam minus 3 quia naturalis potentia ad nihil patiendum est qualitas talis naturae, ut per eam facile possit subiectum nihil pati,vel non tam cito.aut tantum pati a contrario:naturalis vero impotentia ad nihileti edum est qualitas,per quam lubiectum dissicile potest ni-il pati a contrario, hoc est , per quam facile cedit, aut facile

reeipit actionem atque impressionem eius: sed naturalis potentia ad nihil patiendum , vel non tam cito, aut non cum tanta intensione, est naturalis potentia ad resistedum contrario passive. aut formaliter, & naturalis impotentia nihil patiendi est naturalis potentia facile cedens contrario,hoc est .debilis & in .

filma ad resistendu passive. aut formaliter , quod eis esse parum resistiuam , ut per se patet: ergo euidens est , dari apud Arist.quasdam qualitates fortiores ad resistendum formaliter , alias veto debiles, atque infirmas , quod est dari quasdam magis, quasdam minus resisti uas resistentia passiua, aut formali. Vnde sequitur, in doctrina eius defendi non posse, quod omnes sints aequaliter resistiuae resistentia passiua,& formali. Qisod etiam probat

420쪽

probat efficaciter aliud exemplum duri, & mollis ibidem adductum ab Arist.nam durum (ait dicitur, quod habet potentia non facile secati,molle vero, quod eiusdem ipsius habeat impotentiam, quod eli,durum habere maiorem potentiam ad resistendum sectioni,molle vero minorem et intelligit autem de potentia passiuaenam secari,vel non secari passiva potentia est.. sed potentia passiua duri,ut non secetur,vel ut non statim, est resistentia passiua, aut formatis,ut probauimus et ergo lentit Aristo t. durum esse magis resistiuum . quam molle resistentiarassiua,& formali , & consequenter non aequaliter conuenire hanc resistent i a m omnibus qualitatibus. Et licet verum sit,dum rum, & molle aliqualem resistentiam activam habere adiuu-ctam passiuae,aut formali resistentiae,quia durities ipsa hebetat instrumentum, a quo diuiditur,& magis quam molle.& ab hac resistentia activa iuuari passiuam,aut tormalem, non tamen est verum , quod solum ratione illius sit maior resistentia duri, Tuam mollis,sed etiam ut passivan formalis est.Probatur euienter.quia Ttraque resistentia vocatur ab Arist. naturalis p tentia,& impotentia ad nihil patiendum,& potentiam dicit es se minorem impotentia tergo sentit unam esse maiorem alte ra, ut potentiam passiuam ad non patiendum quod est esse maiorem , ut resistentiam passivam , aut formalem. cum potentia naturalis ad non patiendum sit resistentia passiua , ut proba

vimus.

Secundum testimonium habetur lib.Physicap. s. rexi. I. si ubi docet Arist.medium magis densum , quia magis resistit diuisioni,magis retardate mobile,quam rarum minus resiliens, de ideo velociorem fieri motum per rarum, quam per densum, etiam si caetera sint patia respectu virtutis mortuae, ut per aemrem , velociorem fieri,quam per aquam ; sed resistentia medii non est activa,sed passiva.& formatis,ut per se est manifestum: ergo euidens est in doctrina Arist.formalem resistentiam non esse aequalem in omnibus qualitatibus,sed quasdam esse magis, quasdam minus resis tuas.

Deinde probari potest multis experientiis, illis praesertim, uibus usus est Atti .duobus loeis citatis, & illis addi possunt

uae aliae.Sit autem primari uia videmus ingens saxum ita re, sisterh mouenti, ut non possit illud a suo loco dimouere, aliud vero non ita magnum minus resistere, sed resistentia haec

non est activa, quia lapis immotus nihil agit in illum , qui

conatur cum mouere: ergo est resistentia passiua , aut forma- iis, quam praestat pondus per suam informationem. & ex duabus una est maior altera et ergo falsum est , quod aequaliter A A s conueniu