R.P. Antonii Ruuio Rodensis, ... Commentarii in libros Aristotelis Stagyritae de ortu, & interitu rerum naturalium; ..

461쪽

i 8 Lib. I. De generatione est corrupi.

excogitari causa, a qua tunc condensentur . ergo non reddit ut

eausa sussiciens per codensationem intes oris frigiditatis eius. Ex secundo vero , quia impossibile est in clemento nullum habente in se principium alicuius qualitatis , produci talem qualitatem a propria subitantia condensita; ut lupposto,quod aqua non habet principium caloris in se, reptignat per condenset ionem produci, vel intendi calorem mea Et sipposito quod aer non habet in te principium frigoris , non poterit frigidior

fieri per condensationem. Probatui hoc ex fundamento eiu dem sententiae, quae duo ait concurrere ad intensionem caloris, vel frigoris vi nempe substantiam corporis, &densitate,aut raritatem i & ita subitantiam condensatam, vel ratefactam este sussicientem causim talis intensio das ; sed substatuta aqu.e non

potest per se concurrere effective ad calorem ; nec substantia aeris ad frigiditatem , cum nullum sit principium in eis harum qualitatum et ergo quantumuis illa condensetur, vel illerare fiat; non poterunt in se causare talem intensionem qua- Iitatis contrariae. Falsitatem vero eiusdem sententiae sic probo: raritas, de densitas non continent ullo modo calorem,

vel frigiditatem : ergo non possunt intensionem earum producere. Euidens e ih consequentia , quia causa alicuius enfectus debet illum aliquo modo in se continere: alioqui dabit id quod nullo modo habet. Antecedens probatur: primo, quia raritas ,& densitas non sunt qualitates activae, sed si tum tribuunt corpori maitues dimensi nes, ut superius probauimus. Secundo, quia qualitates illae solum habent disponere partes subiecti, eas magis eo niungendo ad perfectius, vel imperfectius agendum per qualitates ac tuas : erso non poliunt elle tationes agendi, nec proinde caulla effectivae intensionis earum.

i, Nec experientiae ab eadem opinione adductae aliqvid probant. Nam ad prima in respondeo,aerem aeque calidum immediate exire semper a pulmone, siue aperto ore, siue compressis labiis emittatur, quod experietur quisque si manum ori applicet, si tamen manus ab ore dis et, in frigidatur 'videm non immediate ab aere emisso, sed ab eo, quo corpus toris ambitur ab

eodem emisso aere aliquando commino.

Ad aliam veto experientiam de ventilatione sabelli nega.mus aerem ventilatum per condensationem refrigerare nos;

sed causa refrigerationis est, quia aer ambiens nori contactu nostro calidior efficitur; per agitationem vero ille expellitur,& ei succedit alter minus calidus a quo refrigeramur. Secunda opinio asserit hanc tutensiouem prouenite ab ea, dem

462쪽

dem qualitate, ita ut dum aqua cireudata est a calore maximorvi putealis in aestate seipsam intendat ex eo, quod impedita, de quasi circumuallata, aut coarctata a contrario ea lore vigete in aere reflectitur supra seipsam,& quasi colligit te supra te,& per hanc reflexionem magis roboratur, & quasi se praeparat ad pugnandum eum suo contrario calido: roboratio autem haec non est aliud, quam intensio propriae virtutis. Ita sentrunt Astud. i. lib.de gener. q. x i. dc IAompona tit.de actione,& reactione art. . Tolet. l .lib.de gener.q. i .Haec tamen opinio falsa est, de indoctrina Aristotelis non poteli defendi. Probatur hoc secundum ex c v. huius libri, ubi docet expresse,quod simile non posissi agere in omnino simile ; & probat primo,quia agens de pali sum debent esse contraria, sed simile non est contiarium alteri omnino simili: ergo non potest in illud agere. Secundo,quia si ageret simile in aliud sibi omnino simile, posset agere in seipsum actione uni uocas quod repugnat, quia agens, de passum debent esse distincta. Sed naee sententia utrumque destruit: ergo non potest defendi indoctrina Aristotelis. Probatur minor , quia si eadem qualitas per anti parilia sim intendit se ipsam et ergo simile agit in omnino simile, & idem in se ipsum. Probatur consequentia, quia frigidum ut quatuor omnino simile sibi est. de te intendit, idem est etiam sibi ipsi: ergo agit in se ipsum. Probatur deinde, quod sit falsa hae ratione. Impossibile est essectum aliquem produci ab aliquo agete, nisi in virtute eius.

per quam asit,contineatur formaliter. vel eminenter; quia nemo poteth dare alteri id,quod nullo modo in se habet; led calidum ut quatuor quantumcumque se colligat supra se,uel reflectatur, non continet quintum gradum caloris tormaliter, nec eminentes:ergo non potest eum sibi imprimere,nec proinde se intendere. Minor euidens et de continentia formati,quia calidum ut quatuor non habet formaliter plus intensionis, quam ut quatuor. Sed probatur,quod nec maiorem intensionem eo tineat eminenter. quia repugnat perfectum eminenter contineri in imperfectiori ut per te est manifestum. Tertia opinio negat qualitat*m seipsam immediate intendere per anti parilia sim, mediate vero se intendere affirmat, emittendo ex se species quasdim intentionales, sicut color soleteas emittere ad oculum i eiusmodi autem speetes se emissae a corpore frigido impediuntur a calido potentiori circumobli-l ente , ne ulterius procedant;sie autem impeditae retrocedunt,

vel migrantes de subiecto in subiechu, vel seipsas multiplieadoah uno in aliud subiectu:sicut species coloris productae ab eodeD D x colorc

463쪽

xo Zab. L De generatione re corrupi.

colore in aere multiplicant s. usque ad visum; sic igitur resserae intendunt eamdem qualitatem . a qua fuerunt emillae, & ideo dicitur de primo ad ultimum eadem qualitas se intendere mediate quia producit effectum intentionalem eam per te flexionem intendentem. ita sentiunt Nimphus l. lib. de generatione Comm. ivs. l. h. ivb. I Marsilius qu. t . dc ig. Albc rtus Saxoniae quaeli. s. Caiet. Thienensis titulo de reactione cap i . lacobus de Fotii, o ect is . Aphoris motum Hipp. adaphorio mum Ix Venetus in camina cap. t 3 Haec tamen opinio non est minus falsa, quam priae eden , d sic probo Species intentionales habent elle diminutum,& propterea, nec lub lectum alterant . nec illud denominant, nec sentiuntur per sensum et ergo sunt impetfectiores qualitate eas producente et quare non pol sunt eam intendete. Secundo, qualitas habens quatuor gradus non potest te ipsam immediate intendere: ergo nec medio aliquo effectu a te producto tamquam a causa principali. Probatur consequentia , quia talis este stus non potest elle ea perfectior , & ideo nec maioris virtutis: ergo ii non habet qualitavsuffcientem virtutem ad se inten ledum immediate, nec e ampoterit habere eius effectus: quare species illae non poterunt iu-

tendere qualitatem a qua emittuntur.

u irta opinio negat qualitatem a seipsa posse intendi imi mediate, ut docuit secunda aut medias speciebus, ut docuit ter-t i tia, sed aliam causam extrinsecam quaerendam esse. Hanc vero

exit imant in aquis putealibus, in stomacho & alias huiusmodi,

Juae vigente histore in partibus extrinsecis, ut in aere circumis ante magis calefiut esse exhalationes siccas, de calidas virtute solis i terra eleuatas ae lituo tempore, quae adueniente hieme,& aere nimium Ligescente, ab eoque circumdatae fugiunt permeatus . & poros terrae ad internas , seu subterraneas par eseius, easque calefaciunt , atque adeo aquam in eis existentem;& haec est causa propter quam eodem hiemali tempore calidae

extra huturi in aeitate vero vigente ram calore aeris circumdatis Deile ahendunt eaedem exhalationes ad superiores partes eius, cum leuioris naeurae sint; & internas terrae partes, aquam; in et g existentes dimittunt sic autem dimis Iae, cum sint ex propria natura frigidae facile expellunt a se calorem illum ex co- sortio ea itim dem exhalationum contractum. & sele reducunt ad pristinam atque naturalem frigiditatem, & propterea valde eonsentaneum est naturae aquarum putealium frigidiores esse iis in aestate, quamuis in hieme sint calidiores. itaque iuxta hane sententiam causa per te intensionis ea loris aquarum pute ab umin hieme extrinseca est, nepe exhalationes calidae,& siccae;quae

fugien

464쪽

fugientes suum contrarium , nempe frigiditatem nimiam atris eircumstantis sese coniungunt ei dem aquis.& per talem coniunctionem eas calefaciunt: & ita inhiligi debent aliae experientiae similes. C lusa vero per se intensionis si igoris ea ium-dem aquarum,& aliarum rerum similium in aeitate intrinserapotius est nempe natura earum , litae ab exhalationibus contrarris expedita facile i educitur ad Paturale ni si igiditatem ei-Hilso calore ab extrinseco recepto. Ita seti ut plutes icceliores; de ita explicant an i paristica aclionem, dce flectum eius , cuius causam perae cidcns elle aluot contrarium ciaci mobi illens, id quantum impedit exitum illarum exhalationum,& exhalationes ipsae etiam sunt eaulae per accidens in frigidationis aquarum, in quantum suo abices tu , vel fuga remouent impedimentatum quo remoto se reducant ad naturalem frigiditatem. ibi ec tamen sententia propter hoc tacitum displicit, quod

sine causa, vel fundamento tribuit exhalationibus, vel aliis corporibu virtutem motivam, Pel quam fugiunt contrai ilam, di aliquando motu contrario proprax i a urae : quod sic probo Nam exhalationes calidae, &siccae leuioris naturae sunt, ut ipsi

etiana aut hores fatentur. ergo non pc stum moueri dcoisum per virtutem natu talem, at iue mirinlccam. PIObatur conteAue tia, quia iam haberent virtutem .& inclinationem naturalem

ad motus contrarios, nempe lursum, & decrsum : nec possunt moueri motu violento . cum non sit a quo impellant ut , nam contraria qualitas, quam fugiunt, non potest impellei e ad motum localem. cum solum sit principium alterationis ,& non motus locatis. Et si dicatur etiam habere corpora omnia vii tutem naturalem iuxta probabilem lententiam multorum, ut se moueant ad replendum vacuum versus omnem differentiam loci,& ideo ad motus cotrarios, cum habeant quoque naturaleae determinatam ad motum deorsum si grauia sint, vel ad motum sursum, si leuia. Hoc non tollit disti cultate argunaeti, quia cum virtus haec o id metur ad bonum commune torius uniuersi, vel ad impediendum malum ei oppositum,nempe vaccu, solum potest eduenire corporibus, in quantum sunt partes totius unl- uersi,& ideo non videtur esse aliud, quam natura propria eorii, Per quam componunt uniuersum, nec est ad motu contrarium, aut violentum,sed praeter natura Num fiat a natura ipsa unu et- sali vel uniuersalibus causis,quaru rei pectu obedientale quamdam videntur habere potentia inferiora corpora,vt versus omnem dii rentia loci ab eis moueantur in ordine ad bonu commune. Sic enim expircant probab Ilem hanc sententiam omnes, qui ea amplectuntur. Ex qua explicatione in t pli igitur diuellam

465쪽

xt , Lib. I. De generatione S core r.

valde esse rationem de motu exhalationu ad fugiendum contrarium,qui eum non ordinetur ad bonum comune totius unia uersi, nec fiat a natura uniuersali,vel uniuersialibus causis,necelsario fieri debet ab aliqua causa particulari extrinseca ImPel

lente talia corpora ad motum contrariu suae naturae,& ex con sequenti vere,& ptop. te violentum: talem autem causam im

pellente dari repugnat.vt probauimus,& id o impossibilis reputanda est talis fuga exhalationum in silum conncta ad effugiendam diffieultatem argumenti. Et si di atur se undo,ex Perientia coni are,quod quaedam corpora moueantur ad fugiendum suum contrarium, ut si papyrus oleo perfusa, igni applicetur, statimae eomburi incipit, mouetur oleum ad praeientiam ignis,quasi flammam eius fugiens. Et si viride lignum approxi- metue igni, videmus humorem quemdam a partibus internis eius effuere quasi vim combustiuam ignis fugiens. Et tandem gutta aquae eadens supra tabulam , vel aliam iem siccam .siccuratem fugiens reducit se in figuram globali per motum localem suarum partium: & hane fugam arripiunt corpora grauia,

quae dissicilius mouentur: ergo facilius potest intelligi, quod exhalationes sua natura leui sumae,& quae facile moueri possunt

versus omnem disserentiam loci , moueantur ad praesentiam fortioris contrari j praesertim,ut propriam corruptionem effugiant. Respondeo his experientiis non probari. quod unum corpus possit moueri ad praesentiam contrari j, ut effugiat pro- riam eorruptionem . nam si semel hoc admittatur, euidenter equitur quodlibet corpus habens contrarium ad praetentiam

eius moueri, ut corruptionem eius fugiat. Probatur consequelatia . quia si praesentia contra iij sortioris est lassiciens causa fugae per motum localem quotiescumque fuerit fortius contrarium praesens mouebitur ipsum fugiens: quod conflat esse falsum cum aqua non moueatur, etiam si ab igne sit circumscripta, & nimis calefacta. Sed dicunt authores isti virtutem hanc se mouendi ad fugiendum eontrarium, non esse in quibuscumque corporibus sed in quibusdam tantum leuioris naturae, quae ideo facile mouentur versus hanc , vel illam partem , & tales esse exhalationes, aut vapores; & propterea eis conceditur talis virtus. Haec tamen solutio eg argumento eorum euidenter probatur falsa t, nam oleum ad praesentiam ignis monetur,ut ipsi obiiciunt, quod constat graue corpus , ac densum esse.& magis densum, quam anua , quae tamen non molietur ad praesentiam ignis: ergo falsum est, quod haec virtus se mouendi ad praesentiam eontrari j tribuenda sit solis corporibus leuioris naturae,sed vel omnibus , vel nullis tribui debet,

cum Diuitiam by Go le

466쪽

eum obsistentia contrarii fortioris eiusdem rationis,&essicaciae lit respectu omnium. Et ita neganda omnino est talis virtus intativa omnibus corpo libus, quia re vera nullum est,siue leuioris, siue grauioris naturae, quod contrarium fugere possit, vel propter eius obsistentiam moueri. Ad experientias veto adductas inalgumento rei pondeo, oleum non moueri ads siendum contrarium ; sed quia rare fit per actionem eius , &ideo partes eius dilatantur, ac se ex teddunt ad maiorem Iocui praeterii in versus illam partem papyri sodum combustam, per quam facile elabuntur : nam verius ignem non possunt se extendere , quia illa pars papyii combusta est, de cum ea aliquae etiam partes olei. Humor vero ligni ad externas partes eius confugit,& ipse etiam rarefit ab igne , & ideo partes eius dilatam ui .& per poros eiusdem ligni elabuntur, quos etiam dilatat ignis,& ideo maiorem locum tribuunt humori,ut rarefactus pollit v lque ad partes externas se extendere,& per eas decurrere. vltima vero experientia de gutta aquae facilius explicatur, nam aqua sua natura est corpus sphqricum. cuius partes naturali inclinatione mouetur ad proprrii centrum , ut saltem quantum fieri polli t, propinquiores ei nat,&propter utrumque cadens supra tabulam piae sertim siccam, quae ratione siccitatis

resistit dilapsui aquae supra se . reducit se ad figuram sphqrica. Nostra igitur sententia duo asterit,primum est,actionem anis ix Mii par isticam, per quam intenditur qualitas infirmioris contrarii ad praesemiam follioris circumobsistentis non esse tribuedam eidem contrario fortiori tamquam causae per se, sed solum tamquam causae per accidens; hoc est, tamquam rernoue ii impedimenta, ut talis intensio qualitatis producatur ab aliqua caula per se vel tamquam melius disponenti, vel applicati causim per se ad productionem eius. Primum probat euidenter argumentum illud pto ratione dubit adi propositu. quia Te pugnat unum contrarium habere virtutem productivam alterius , cum potius habeat destructivam: ergo repugnat quod sit causa per se intendendi formam eius, quod est eam perficere. Secundum vexo statim explicabitur. Quo supposto quaere-da est eausa per se talis intensionis. Ideo se eundo asserit nostra sententia, causam per se talis in- iit tensionis fisimae debiliolis contraiij aliquando esse init insecam, videlicet propriam naturam, vel sudstantiam eius expeditam ab intim secis impedientibus: si qualitas quq intenditur, sit ei naturalis:aliquando extrinsecam, si qualitas,quq ei imprimitur , vel in eo intenditur, sit cottaria naturae eius. virumque explicabitur simul e si modo,quo id fiat eisdem experiet iis

467쪽

h Lib.I. De generatione S corrupi.

de aquis putealibus, & similibus. Nam aquae puteales calidi res sunt in hieme . & cum calor non sit naturalis aquae, sed cointrarius suae naturae, non potest habere causam intrinsecam ex parte eiusdem aquae, sed extrinseca quaerenda est, & sie inuenienda . Nam Sol sua virtute maxime vigente in aestate, maximam quoque calidarum, atque siccarum exhalationum copia extraxit ex partibus terrae subterraneis ; sed non omnes potuit usque ad externas partes aeris eleuare, quia aduentante hieme,& eodem Sole valde a terra elongato, acriaque proinde frigescente, & cireum obsistente easdem partes terrae subterraneas,pori eiusdem terr*, qui sunt quasi vi q, per quas exhalationes illae sursum mouentur, atque eleuantur, nimia frigiditate aeris constringuntur, & ita nullus patet exeundi aditus eisdem exta halationibus, sed coguntur non quidem fugere neque talis fu

ga, s etiam si possibilis foret) necessaria est; sed in eisdem locis

permanete, & cum sua natura sint calidae , per se producunt calorem in eisdem partibus subterraneis , quibus coniunguntur , atque in aquis in eis existentibus. Et eodem modo assio an da est causa maioris caloris in stomacho residentis hie-i xx mali tempore, Fatione cuius citius, & melius praestat concoctionem ciborum. Nam a se igore circum obsistente magis co- primuntur partes corporis , & impeditur exitus , vel resolutio spirituum vitalium calidorum.& ideo calor natiiralis, cui coniunguntur , magis viget in stomacho. Ex opposito vero eaedem aquae puteales frigidiores sunt aestiuo tempore, quia vigente calore Solis in aere externo circum obsistente exiccantur, & rarefiunt, ac dilatantur eaedem partes, & pori terrae ;&quasi via aperitur exhalationibus, ut exire possint,& motu naturali sursum tendere ; & ita relinquunt ut subterraneae partes,&aquae in eis degentes quasi expeditae ab extrinsecis contrariis ; & cum sint ex propria natura frigidae, facile se reducunt in naturalem frigiditatem expellentes a se calorem ex confortio earumdem exhalationum cotractum. Et ita assignatur causa per se intrinseca intensionis frigoris, quae est propria naturae

aquae. a qua naturaliter emanat. Et eodem modo redditur causa, ob quam stomachus in aestate frigidior est,& non ita cito, i nec ita bene piae stat ciborum concoctionem , quia nimio calore aeris circum obsistentis dilatantur palles , & pori viventis corporis & via aperitur spiritibus vitalibus exeundi, per maioremque resolutionem eorum permanet frigidior stomachus.113 Similis est etiam ratio propter qua modica aqua a fabris ferrariis iupra prunas fornacis iniecta magis eas incendit, & supra partes calcis eas magis calefacit, & in vapores calidos r

soluit,

468쪽

soluit; nam aqua sua grauitate deprimit, ac detrudit partes subtiliores,& calidiores prunatum ,& calcis; illisque impedit exitum s ibid Emque sic depressae condensantur , & fortiores fiunt ad intendendum maiorem calorem aliarum partium solidarum , atque etiam ad resoluendum maxima ex parte calcem in vapores calidos. Et tandem ex eadem doctrina redditur causa per se. propter quam aqua noctu in frigidata tempore aestiuo . & paruo tempore mane exposita radiis Solaribus mamgis in frigidatur; nam aer eam circumstans calore Solis rate fit,& se extendens versus vas aquae inducit vapores frigidos circum obsistentes partes aquae a quibus frigiditas eius per se intenditur. Et ex eadem doctrina solui post uni plura alia pro blemata ,hae sola distinctione considerata, nam per subiectum, cuius qualitas intenditur per antiparistasim , vel obsistentiam contrari j habet principium radicate in se , a quo di-

manare possit talis qualitas, sed impeditum ab extriniecis contrariis, & tunc a remouente impedimenta illa procedit intensio tamquam a causa per accidens: a natura vero eiusdem corpo tis se reducente ad intensionem eiusdem qualitatis nam ruralis tamquam a causa per se : atque etiam ab aliqua alia causa coadiuuante eiusdem naturae . si vero qualitas producenda . vel intendenda non sit naturalis corpori. vel non sit naturalis in tali gradu intensionis, tunc procedit intensio eius dem qualitatis, vel prima eius productio tanquam a causa petaccidens ab eo sem contrario, cuius occasCne detinetur .ap. proximatur, rare fit aut condensatur vel melius disponitur aliqua alia extrinseca causa habente virtutem producendi . vel intendendi talem qualitatem,& ab hac procedit intensio tam quam a causa per se , nam in his essectibus semper est quaerenda aliqua causa particularis,& per se, nec recurrendum ad privmam quantum fieri possit.

v AESTIO VIII.

An qualitas in medio existem intendatur per reflexionem , di a qua causa. REilexio in rebus Phy sicis, atque corporeis solis corporibuq conuenit, ex eo quod ab aliis impediuntur , ne in suo motu ulterius procedant: sic autem impedita coguntur retrocedere eadem vi, qua motu directo in suum terminum tendebant:quod patet in pila, aut lapide proiectis: na si coipus aliud obsistens eis occurrat eadem vi, qua ulterius piocederent in

469쪽

16 Lib. I. Degeneratione ct corrupta

suo motu directo, reuerem ntur, & motus iste reuei sionis voca tur reflexio , quae per quamdam translationem, vel similitudinem tribuitur qualitatibus, dum virtute agentis producerentur in tota sphaera suae activitatis: sed ii pso met extensionis motu solet eis occurrere eo us impediens directum earum progressum,& a tali corpore , repercussae retrocedunt, vel reuertuntur, non quidem migrando de dubiecto in subiectum, quia hoc repugnat accidentibus, sed ita ut in partibus med ij, in quibus per motum directum productae laetunt, intendantur:& huius ri flexionis habemus exemplum in lumine producto in aere quasi per motum directum procedentem ab aliquo luminoso, ut a Sole : cuius virtute extenditur lumen peractem: sed dum sic extenditur motu directo illuminationis occurrere solet corpus opacum , ut speculum , a quo impedit ut transitus eius ad ultei totes partes aeris, ad quas transiret per eumdem motum directum et lumen vero sic impeditum . quasi retrocedit, ac reuertitur . vel reflectitur supra se ; hoc est, ad partes medis aeris; in quibus iam fuerat productum per motum duectum, non tamen ita reflectitur, ut eadem pars luminis quae pratingit pat ietem, aut speculum recedat ab illa parte subiecti,in qua inhaeret, sed retrocedere dicitur, quia ratio De corporis opaci, a quo impeditur, ne vitet ius transeat , vel ne producatur in ulterioribus partibus me dij cum tanta intensione, videtur se intendere in prioribus partibus eiusdem medit aeris .in quibus fuit iam productum ser directam illuminationem de hac igitur reflexione duo quaerimus, Ptimum, an verein realiter intendatur per illam qualitas in partibus ant

rioribus medii , rn quibus pioducta iam fuerat per directam

illuminationem. Secundum, suppo to , quod realiter intendatur,an a se ipsa, vel ab alia causa procedat talis intenso &quaesit causa illa. Loquemur autem maioris claritatis gratia de reis sexione lucis tamquam de notiori, intelligetes de caeteris quais

litatibus secundum proportionem omnia , quae de eius reflexione dicentur. Ut autem reflexio lucis fiat, non susticit interpositio cuius ibet corporis, sed iequiritur, ut sit corpus opacu, densum , ac tersum:&quo perfectius has conditiones habuerit, eo maior in eo fiet reflexio lucis , cq teris paribus ex parte luminosi . quod non debet esse adeo exiguum. vi vires ei deficiant ad te flexionem et sed alicuius virtutis notabilis. Aert igitur desectu utriusque conditionis non est causa reflexionis, sed aqua ratione dentitatis alicuius reflexionis causa esse po- teli,& maioris terra; sed ea corpora sunt ad reflexionem aptissi-nia, quae non solum opaca, tersa, ac densa sunt, sed etiam per- Iucida.

470쪽

Iucida,ut vitrum, crystallum,Sc maxime omnium metalla expolita;quibus expositis: Duae sunt extremae opiniones de hac re. Prima eorum , qui is negant qualitatem intendi pet reflexionem; sed lumen productum in superficie corporis opaci intensius apparere aiunt ob densitatem,& tersitatem ciusdem corporis 1 ratione cuius pro- dueit quosdam effectus aequi uocos maioris perfectionis. quam possit producere lum lex illans in medio, quamuis utrumque sit eiusdem intensionis , ut lumen , quod producitur in speculo , prod it per reflexionem radiorum calorem magis intensum,quam pioducere possit lumen medij I & aliquando contingit, ut tot radi j concurrant, quod eorum virtute producatur ignis, ut experientia compertum ei et ideo ratione eiusdem densitatis, & tersitatis speculi lumen in eo productum fortius mouet visum per species intentionales a se emissas,quam moueat lumen med ij, & haec est causa propter quam apparet intensius,licet vere non sit intensius in superficie corporis opaci. aut in partibus medij proximioribus,quam in reliquis. Hqc tamen sententia falsa probatur, primo , experientia, quia sensupercipimus perfectius esse lumen in partibus proximiotibus speculi,qua in remotiollibus aut quam in cqteris partibus aeris; sed hoc no potest procedere ex maiori densitate corporis, quia aer non habet maiorem densitatem in his partibus, quam in reliquis . nec potest lumen videri perfectius in eis propter dentitatem, aut tersitatem corporis opaci,quia densitas ratione sui non est per se visibilis: ergo nec potest elle causa, ut lumen,quod est per se sensibile, perfectius appareat.vnde cu per- ILI sectius iudicetur per sensum . necesse est maiorem perfectionem .vel intensionem in se habere. Probatur deinde ratione. quia lumen,& aliae qualitates,in quibus reflexio esse potest,habent virtutem producendi effectum ad tantam distantiam, quam vocamus propriam sphaeram activitatis earum et ergo si impediantur,& reflecti possum: sequitur non minus posse effectum producere per actionem reflexam,qua possent per directam Quare sicut possent producere aliquem gradum in ulte-tioribus partibus, si non impedirentur: necesse est eumde posse producere tu anterioribus:&ex consequenti intendere lume productum per actioneni directam in eis. Et si dicatur diuetissam esse rationem, quia in ulterioribus non erat productumqu-men,& ideo poterat illud in eis producere: in anterioribus vero ia erat productum per illuminatione directam: noso luitur argumentum, quia lumen iam productum in partibus anterioribus in t radi potest, non minus quam potest in ulterioribus primo