장음표시 사용
541쪽
. o 6 Lib. II. De generatione Ocorrupi.
xatione siccitatis quasi constipatum est, & diuideliti resistit. Ac
propterea ad siccum reducitur. De aspero vero, & leni non I quitur, quia notum est ad siecum reduci utrumque. Sunt enim sicca quaedam. & duta ex eo contraria,quia addunt contrariam positionem partium ; nam asperum habent partes inaequaliter prominentes, lene vero prominentes aequaliter, de ex eiusmodi opposita positione partium,sequitur contraria ratio qualitatis, nempe asperitas, & lenitas. Sed quia has omnes contrarietates reduxit ad humiditatem,& siccitatem,adnotat triplex esse humidum. Primum quod non habet a se . nec sibi inhaerentem humiditatem. sed ex coniunctione corporis eam habentis, & tunc aut in sola supelficie, ut lapis.cui luperii funditur aqua, & hoc dicitur udum, vel roratum,aut etiam in ptofundo, ut cum aqua subintrat terram, elisque imbibitur, & hoe dicitur humidum irrigatum ' Tertium est humidum habens in se,& a se , hoc est ex natura propria, humiditatem, & hoc et, proprie humidum elementare, ad quod reducuntur duo alia,& ei idem modis diuiditur sieeum.&impropria reducuntur ad proprium, ut consideranti erit manifestum. Sed probat tandem, quod quatuor illae qualitates, ad
quas reductae sunt eaeterae , non redueantur ad alias , & ideo absolute sint primae. atque elementorum formae. hoc arguis mento. Si reducerentur ad alias, vel ad alias priores, vel vici ei m inter sese ; led neutro modo teduci possunt. ergo erunt a solute primar. Probatur minor , quia omnes quatitates propans lime activae comprehenduntur illis contrarietatibus enumeratis ; sed probatum eli caeteras omnes ad eas reduci et ergo non dantur aliae priores, ad quas redueantur. Quod vero nec
inter sese possint reduci,probat;quia siccum non potest reduci ad calidum,nis dicatur.omne siccum esse calidum, quod patet esse salsum , eum terra valde sicca non sit calida: nec siceum potest reduet ad frigidum, eum experientia constet ignem esse siccum . & non frigidum: sed nec humidum ad calidum. nam aqua humida est nullum hab& naturalem ea lorem. Et tandem nee humidum reducitur ad frigidum. cum detur aer valde humidus nullam habens naturalem frigiditatem.
TE XTUS ARIS TO T. Quoniam aulem quatuor elementa sunt, ipsorum
autem quatuor sex coniugationes, O c. Bleuis
542쪽
INtentu Aristotelis capite praesenti est constituere numerum is
elemetorum ex numero qualitatum primarum,quae sunt eoorum formae,capite praecedenti constituto. Diuiditur autem in duas partes: in prima asserit elementa esse quatuor, nec plura nec pauciora. Quod probat ex quatuor cobinationibus tantum possibilibus primarum qualitatum, & ex communi antiquorum opinione. In secunda parte duplicem disserentiam loci eisdem elementis tribuit & simul docet in quonam gradu conueniant eis primae qualitates;&quae quibus sint contraria. Quatuor, inquit, elementa esse constat ex capite praecedere. id est quatuor primas qualitates. Ex quatuor autem qu litatibus colligit quatuor tantum esse elementa hoc modo. uno quodque elementum debet costare duabus qualitatibus, ut per unam possit eum alio sibi proximo conuenire . & per alteram differre ab eo,eique eontrarium esse: sed quatuor primae qualitates quatuor tantum modis possunt accommodari, ut binae possint conuenire ad constitutionem elementi: ergo quatuor tantum elementa ex eis possunt constitui. Minorem sic probat. Duae eontrariae qualitates non possunt conuenire ad compota tionem eiusdem elementi, 'uia contraria in Aradibus intensis sui oportet concurrere qualitates ad compositionem elemeti
non possunt simul eonsistere in eodem subiecto; sed ex elusis
eombinationibus contrariarum qualitatum . ut impossibilibus naturaliter totum restant aliae quatuor aergo solum possunt ex eis constitui quatuor elementa. Probat iterum hane minorem I hoc modo. bex tantum modis excogitari potest coniunctio duarum qualitatum ex his: primus erit caloris eum frigore, secundus humiditatis eum siccitate , tertius caloris cum siccitate et quartus caloris cum humiditates quintus frigoris cum
humiditates sextus frigiditatis eum siccitates sed duo priores modi sunt impossibiles propter contrai ietatem et ergo solum restant quamor alij, possibiles quidem, quia sicut nullam contrarietatem habent qualitates eorum; ita nullam habent incompossibilitatem. Ex tertia igitur resultae elementum calidum,& siccum,quod est ignis; ex quarta elementum calidum,&humidum,quod estaer: ex quinta elementum frigidum,&hummidum quod est aqua. Et ex ultima elementum frigidum , de siceum; quod est terra. ideo quatuor sunt elementa, nec plura, nec pauciora. Quod probat ex comuni opinione antiquorum Philosophorum ;qiii licet diuersum numerum elcmentorum pos tint, nullus ramen excessit u umerum quaternarium , sed De gener. I I cum
543쪽
di 8 II. Degeneratione ct corrupi.
Tum omnes pro certo tenuerint per contrarias qualitates agere,& pati; & ita ex eis generati caetera corpora,quidam unum
. : tantum posuerunt igne densius,sed aere rari us, quod esset ma. aeriale principium, habens tamen oppositas qualitates, nempe calorem, & frigus: & ita ratione caloris ratefieret, & ratione frigoras condensaretur; sicque extera corpora ex eo fierent petaearefactionem. & conden rationem. Alii vero duo ponebant; nempe ignem , & tet tam . ex quibus dicebant duo alia media generari per rarefactionem ,& condensationem , ita ut dum raresit terra, generetur aqua, & dum condensatur ignis, fiat aer: & se videtur sensisse Parmenides. Sed Plato tria videtur posuisIe, nempe duo extrema contraria ex parte materiae, hoc
est magnum,& paruum;& unum quasi formale, & veluti miristum ex magno, & pallio . & per modum quemdam mixtionis similem fieri ex eis caetera eorpora. Empedocles tandem quatuor haec consueta elementa posuit, nempe ignem. aerem. aquam, & terram. quae tamen lub una coutrarietate comprehendi voluit, ita ut solus ignis propter summam astiuitatem constitueretur ex pati evmus extremi; tita vero alia simul ex X s parte alterius. Et ecce nullus posuit plura quatuor: ideo communis est omnimm sententia , quod quatuor sint, quantum ad hane partem ri licet non omnes posuerint quatuor. Sed de Empedocle ponente quatuor consueta elementa asserit Aristoteles, tenuiste vera elementa non esse ignem, aerem. aquam,& terram, quae videmus,& tagimus; led mixta quaedam
veris elementis similia. Et propterea nunc ignem,qui apud noa est,excereum caloris habere sicut glacies habet excessum frigoris.Ouamuis alii ex propria sententia haec docere Aristotelem sentianti sed D.Tho. ineommentatiis huius capitis, no ex propria sentent ia. sed Empedoclis, cuius metem ex nebat prolaea esse ab Aristotele docet. Et ita ego credo ,quia licet lenti te
videatur Aristoteles , verum , atquee ementatem ignem proprium habere locum in concavo Lunae. flammam vero, quam videmus docet esse fumum quemdam ardentem.& mixtum ex aere.& terra genitum, in hoc secundo libro teit. 18.& s. lib.degeneratione animalium eap. t i. non longe a principio; de caeteris vero te bus .quae apud nos sunt,tamquam da veris elementis loquitur in hoc ieeundo loco,& sepe alibi. ig In secunda parte capitis quatuor docet de elementis. Primur,duo superioia , ae leuiora, nempe aerem.& ignem primum locum tenere sub eoncavo Lunae, sed supremum ignis ob luam Ievitatem : duo vero alia grauiora nempe aqua & terram inseriote in .sed terra infimum ob maiorem grauatatem. Secundum.
544쪽
Cap. III. Expositio textus. 's
extrema elementa, ut ignis,& terra, puriora esse duobus aliis mediis.Tertium, superiora esse inferioribus contraria , cum exeontrariis qualitatibus constent. Quartum, quod licet quodlibet elementum habeat duplicem qualitatem, unam tamen sibi propriam , in qua superat aliud eamdem habens;vt ignis calorem;aet humiditatem;frigiditatem aqua;& siecitatem terra.
Lementum , ut a significatione ipsius nominis inei pia- Zmus,duobus modis sumitur. Primo latissima quadam si-g ificationesvi significat primum, ex quo aliquid eo citur: quo pacto litterae dicuntur elementa syllabarum, de orationis; prima principia dicuntur elementa demoni rationis, materia,' & forma substantialis elementa rerum naturalium, & corpora simplieia intra ordinem rerum corruptibilium, vocantur elementa, ex quibus caetera eorpora componunturii& in hac signifieatione definiuit elementum Arist. .lib.Metaph.c. 3. textu . his verbis: Elementi. dicitur,ex quo componitur primo in existo indivisibili speeie in aliam seperien ut vocis elementa. ex qMibucleomponitur vox.di in qua vitima diuiditur; in vero no a Amsin alim voees ab usis perae diuersa/,Se. Modo vero non sumimus elementum in hae significatione,sed in special ri,& magis propria, pro primo,atque simplici corpore generabili, &corruptibili, ex quo generantur,& in quod resoluuntur exterarde hoe modo definitur ab Aristotele 3. lib. de coelo. Et mundo text. 3 t. his verbis:Sie itaque elementum illud corporum n quod alia eorpora diuiduntur, ruod inest potentia, aut se ui S autem si ittit, ut sibi se in diuersa specie. Quam definitionem eos at non conuenire principiis incompletis rerum naturalium , sed corporibus tantum simplicibus . ex quibus generantur idc in quae resoluuntur mixta:in his enim ait Aristoteles actu. vel virtute permanere secundum diuersias opiniones, dc haec de significa.
Qua praesupposta certum est, dari elementum, de quo agi -
mus, in rerum natura, nam aqua,terra,& aer corpora sunt sim
plicia, boc est,neque facta,neque composita ex aliis corporibus alterius conditionis ,sed ex quibus caetera fiunt, quae vocantur II a . mixis
545쪽
soo Lib.II. De generatione ct corrupi.
mixta. in quibus actu,vel virtute permanent et cap. I O. praece dentis libri expositum est.Certum quoque es , elementa comis poni ex materia,& forma sicut caetera corpora sensibilia, & ex maceria eorum per diuersas transmutationes fieri caetera coris pora lublunaria,& ita verum est, caetera corpora ab eis particiis pare materiam. De fornus vero eorum dubitatum est , an sint quatuor qualitates(quas vocant primas)nempe calor, frigiditas , humiditas,& siccitas; uti praeter has habeant alias mimas lubitant tales , & istae solum sint accidentales. 1 . a .
An quatuor qualitates elementorum sint prima.i , i Ria sunt disputanda de his qualitatibus, nempe calore.
I frigore humiditate,& siccitate tribus quaestionibus. Primum , an sint qualitates priua*, ita ut praeter ipsas non reperiantur aliae primae, sed omnes sint secundae.Deinde, an in mixtis reperiantur aliae praeter ipsis. I ertium an sint formae suta
Circa primam quaeitioilem refertur prima sententia eorum, qui tenuerunt calorem.& humiditatem eise qualitates positiuas, frigiditatem vero, & siccitatem solum esse priuationes earum. Quod probant experientia; nam videmus in frigidari corpora per solum recessum caloris absque ulla produltione alterius qualitatis, ut in febricitantibus, quorum corpora per solum recessum,vel remissionem caloris sibi ilis refrigerant ur;& alia sunt corpora,quae pei solam eonsumptionem humiditatis mi dentur exsiccati. Quod sentire videtur Aristoteles r. lib.
de coelo cap. 3.tert. l g. primo lib. degeneratione cap. 3.text. i g.
de 3.Meth. capit. .lexe xx. quibus locis de frigore saltem doeet esse priuationem caloris. Ad hanc sententiam possunt etiam reduci alii, qui putant humiditatem saltem . non esse qualitatem , sed si ibi tantiam quamdam quasi liquidam, & per partes
corporis fluentem, a qua humectari dictitur,atque etiam exsiceari ea sola recedente , vel consumpta , & ideo siccitatem non esse aliud , quam priuationem huius substantiae. Haec tamen sententia expresse contraria est docti inae Aristote iis , atquero etiam expetientiae,& rationi. Probatur primum, quia Aristoteles i. lib. de generatione eapite ultimo , docet expresse mixta generati ex elementis se corrumpentibus per mutuam actionem,& reactionem, & capite . huius libri quodlibet elementum posse generati ex alio 1 sed corruptio omnium elemento in
546쪽
ium ad generationem mixti . non est posIibilis,mu quatuor istae qualitates sint positiuaerergo contra Aristotelem est de ulla earum id negare. Probatur minor, quia actio , di reactio . gen ratio, & corruptio fiunt ratione conti arietatis propriae . per qnam unum agit in alterum.& unum etiam resistit alteri: contrarietas vero, actio , & resistentia dicunt rationes potituas, quia nee priuatio proprie contraria est, nec resistit alteri, ut Patet de tenebris,& luce : ergo euidens est in doctrina Aristotelis has omnes ella qualitates positi uas. Praeterea t. lib de antisma capit. de tactu,tertia id .docet expressc has omnes qualitates esIe per se lensibiles sensu tactus, his verbis: In tangibili autem misita insunt contrarietates,calidu,frigidum. humidum , se-
eum. Sed ptiuationes , vel substantia non sunt per se sensibileia ergo nee in doctrina Aristotelis iustineri potest, quod ulla harum qualitatum consistat in sola priuatione. Probatur secundo . quod sit contra experientiam . nam experimur has omnes qualitates realiter, & positive immutare corpora, & eirca illa effectus reales,& positivos causa rei sed priuationes non pollunt
efficere lealem,& positiciam immutationem, nec realem,& positiuum effectum,cum utrumque postulet virtutem realem , de
tositivam in eficiente:ergo contradicit experientiae, qui negatas omnes esse qualitates positi uas. Sed probatur radem, quod sit conita rationem . quia impossibile est,qualitatem aliquam
ploduci per se successive in aqua ab igne ni si ratione proprij, positivi contrarii in eodem subiecto existentis; sed calor producitur per se siccessive in aqua ab igne.& pari ratione siceitas in luto, & humiditas in cera i ergo praesupponunt qualitates proprie contrarias , dc ideo reales . positi uas in eisdem subiectis,a quibus eas realiter expellunt: quare nulla earum potesteonsiste te in sola priuatione. Probatur maior, quia nec sola extensio subiecti,nec sola priuatio, nec utraque sim at sufficit adsueeessiuam productionem qualitatis , ut patet in productione
per se instantanea lucis in aere . utraque simul non obstante: requiritur ergo contrarietas positiva eum extensione subiecti.
quam proinde habere debent qualitates istae per se productae
per mutationem successivam. Minor vero, quod omnes istae rodaeantur per se successive in subiectis, constat, quia seclua quavis alia causa extrinseca , vel per accidens experimur. aquam successive calefieri. dc aerem in frigidari ab ea et ergo concedere necelle est, quod id fiat ratione positiuae eontratietatis circa idem subiectum inter has qualitates repertae, quam non possunt habere , nisi sint qualitates reales, repositium
547쪽
so et Lib. II. De generatione is cormpl.
Quo supposito , secunda opinio tenet, has non ei se primas qualitates, sed dari alias in elementis priores, quae vocant ut viam tuales eiusdem denominationis, ut alium calorem virtualem, aliam virtualem frigiditatem, aliam humiditatem , & siccitarem. Has vero ideo esse ponendas pr aeter formales, & eis priores , ut formales ipsas in se producant elementa. Hanc s. ut eum tiam citauit Marsil. E. lib.de gener. q. s.quam pIobant hoc ac gumento. saepe contingit aquam, vel terram intensum calorem recipere ab igne et a quo frigiditas earum maxima ex parte expellitur , & re mi ita manet: ergo non poterunt etiam sublatis impedimentis in antiquam frigiditatem se reducere eam in se producendo , nisi virtualis alia frigiditas eis concedatur , per quam agere pollini, atque in se eam producere expellendo calorem intentum. Probatur consequentia , quia cum sormalis frigiditas permanens in eis sit valde remissa, non potetit intensum calorem expellere , cum a proportione minoiis mae qualitatis non proueniat actio. is secundo potest probari haec sententia, quia plures dantur Qualitates his nobiliores, atque adeo priores, & imprimis lux, deinde potentiae vitales, atque etiam colores, qui cum sint obiecta nobilioris potentiae, nempe visus nobiliores sunt eis, sicut visus nobilior est tactu, ad quem pertinent: grauitas etiam, mleuitas priores sunt, ac perfect ores. Vtrumque enim docuit,ae probauit Aristot. 8. lib. Physter tu is . quia sunt principia motus localis, qui prior est, atque perfecitor omni alio motu, quod docuit etiam expresse D. Thom. I .p. q. t o art. i. Plures denique dantur qualitates in mixtis praeter qualitates, quas participane ab elementis, ut in magnete,auro,& lapidibus pretiosis, in pipere etiam, vino, dc sale, quae non depenuent ex eisdem qualitatibus : ergo non possunt vocari primae. Probatur consequentia,
quia ut aliquid sit pi imum in aliquo genere, nec debet elle aliud eo prius, nec aliquid liud sub eodem genere, quod ab eo non derivetur, vel aliquo modo dependeat. Sed haec sententia tamquam falsa reiicitur, non solum a recentioribus interpretibus Aristotelis in expositione secundi capitis huius libri, sed etiam ab antiquioribus Philosophis, & Theologis, qui nullas alias qualitates virtuales ponendas esse
in elementis docent, praeter quatuor formales . quae vocantur primae. Ita Henric. quod lib. o. quaest. 6. Mars. 1. degener. qnaesh. s. Agidius quod lib. a. quaest. I s. Capreol. in L. d. Ibis. quaei . t. son Zin. v. Meth. Quaesti g. Sotus x. lib. Physiquaest. I.& in tota doctrina Arithotelis nulla talis qualitas virtualis is elementis ponenda reperitur. Sed probat ut, quod non sint admit
548쪽
Cap. III. TracZ.deprimis qualitatib. si ast . set,
admittendae hac ratione: nam vel qualitates formales emanant immediate a substantiis elementorum, vel quia non possvngimmediate ab eis emanare, ponuntur virtuales a quibus prod cantur. Si primum dicatur, euidenter ex eo sequitur superfluas
este virtuales;nam si proxime illae emanant a subitantiis , ergo non indigent aliis,a quibus producantur. Probatur consequentia, quia virtuales ipsae ponuntur proxime emanantes a subitantiis, & ideo non ponuntur aliae priores , quibus mediis emanent, vel a quibus producantur . quia daretur processus in infinitum, cum eadem sit ratio de virisque. Si vero dicatur formales non emanare immediate a substanti is, sequitur nec virtuales immediate emanare posse. Probatur consequentia. quia nulla potest ratio assignari ob quam virtuales pror me emanent . per quam non probetur eodem modo formales immediate etiam emanare posse. 'ut autem quid sit in hac re tenendum explicemus, notandum est primo, has qualitates de quibus loquimur, numquam vocari pii inas ab Aristotele , eius lae interpretibus uniuersali Iocutione, sed cum hac limitatione . nempe inter sensibiles
corruptibilium corporum ordinatas ad generationem , perfectionem vel ornatum eorum, ut talia tant. Hune autem esidsensum Aristotelis euidens est ex cap. x. de 3. huius libri a no bis expositis. in quibus easdem qualitates reduxit ad sensum tactus, & primas vocavit inter tansibiles : ergo solum in hoc sensu voluit elle primas I in quo etiam loquuntur omnes fere eius intertretes in commentariis secundi capitis. Quod autem in hoc sensu sint primae , probatur hoc argumento. Prima
principia rerum naturalium vocantur ab Aristotele materia, forma, Ac priuatio t. lib. Phrs. quia nec fiunt ex aliis, nec ex
alterutris, & omnia fiunt ex ipsis; sed ita se hahent istae inter
qualitates sensibiles corruptibilium eorporum:ergo in hos genere debent vocari primae. Probatur minor, quod non fiant ex aliis, quia generatio rei naturalis prior origine est perfectione . & ornatu eius I cum ordinetur immediate ad esse sub , stantiale eius: ergo qualitates disponentes ad generationem triores erunt origine caeteris,& ideo ex eis non fientii sed quaisitates istae elementorum sunt primae inter eas, quae dii ponunt ad generationem: ergo impossibile est, quod fiant, vel orianis /tur ex aliis in tali ordine sensibilium quali tat um. Probatur ite- tum minor, quia sola alteratio proprie sumpta. est primum medium, quo expellitur una forma, & disponitur materia ad introductionem alterius ad quam tendit per se generatio;
ergo solum possunt per i rimo disponere ad generationem
549쪽
so Lib. I I. De generatione O corrupi.
qualitates illae, quibus primo,& per se conuenit esse principia
talis alterationis;sed is ae sunt qualitates elementorum, de quibus loquimur:ergo sic sunt primae in hoc ordine , ut non fiant ex aliis. Minorem hanc lic probo quia non sunt excogitabiles
aliae alterationes,per quas expellatur una forma, & introducatur alis,priores calefactione , exsiccatione, & humectatione,
quare impossibile est, has qualitates ex aliis fieri. Quod verono tant ex alterutris,hoc est una er altera,euidens cit,na quae
libet earum solum est principium per se alterationis determinatae speciei,& uni vocum quidem , ut calor solum est principium per se calefactionis,sicque de reliquis:ergo quaelibet deveerminatur per se ad pioductionem de tei minati essectus se eundum speciem, ut calor ad producendum calorempta ut rem pugnet producere ad frigiditatem. Vnde sequitur eadem ratione repugnare . quod una earum producat ter se alteram. Probatur tandem,quod caeterae qualitates eiusdem ordinis fiant ex ipsis expressis testimoniis Aristotelisi quibus id assecit,&proba imam c.x.huius libri,& x. libro de partibus animalium cap. I, omnes qualitates lagibiles ad eas reducit tamquam ad principia,ex quorum commixtione oriuntur, de coloribus vero sectione ultima problematum, & se odoribus x. lib. de anima cap. 2.5 lib.de sensu,& sensili eap. s.de saporibus eap. .eiusdelibri,& de lonis sectione H .problem.& tandem de grauitate, M leuitate . lib.Phys. text.8s.& g x. lib.de pa1tibus animalium cap. 3. probat ex diuersa commixtione earumdem qualitatum procedere non quidem immediate,sed media raritate 'densitate:& ideo omnes qualitates,quae ex quatuor primis sequutitur, merito appellantur secundae. Probatur deinde ratione. & experientia:ratione quide quia sensus tactus prior est origine, vel generatione caeteris sensimbus , & ideo uniuersalior . & propterea in omnibus animalibus quantumlibet tinperfectis reperitur , atque etiam in Omnibus partibus singuloru,cum tamen caeteri tensus,nec in omnibus,nec in singulis partibus eiusdem reperiantur: ergo qualitates tangibiles ad ipsum pertinentes priores origine , atque uniuersaliores esse debent. Quod probat experientia , cum videamus ex mutatione earum passim mutari corpora circa omnes alias,nempe circa raritatem,& densitatem,grauitatem , dc leuitatem; circa colores,odotes,& sapores , ac reliquas: istae cr-
- go qualitates elementorum sunt primae , ex quibus procedunt aliae,& procedentes sunt secundae. . Has vero qualitates primas quatuor tantum esse, ita ut nec Plures,nec pauciores ponendae sint,probauit Aristoteles cap. R. - r . huius
550쪽
C . ULTract.de primis qualitatib. sedis . t. sos
huius libri textu is .ostendens ad omnes, & iolas illas reduci caeteras, eas vero non reduci ad alias,nec inter sese v na ad alteram i& experientia docuit esse quatuor, praeter quas non cognoscimus aliam, nee effectum ullum experimur praeter effectus earum ergo euidens censendum est non esse plures, nec pauciores.
Ad argumentum primae opinionis neganda est illa experientia, nempe,quod in febricitantibus per i olum abscesium ealo- ris infrigidentur membra corporis; non enim ex hoe solo in-Frigidantur, sed per accessum frigoris recedentibus spiritibus, di quasi confugientibus ad internas partes corporis. Et pari ratione non exsiccatur corpus per solum recessum humiditatis, sed per productionem siccitatis. Ad argumentum secundae opinionis concesso antecedente, . quod aqua intensum calorem saepe ab igne suscipiat,neganda est conlequentia, quod non possit se reducere in antiquam frigiditatem nisi et ccncedatur alia qualitas, quaesit victualis sti-giditas. Et quod dicitur has qualitates non emanare a substane iis elementorum immediate , negandum est. nam licet non sint propriae passiones elementorum, sunt tamen naturales vir tutes eorum consequentes natural: ter eorum substantias,ut per
eas possint producere sibi similia, non solum inducendo simioles eispositiones in materia ad introducendam similem forma, sed etiam agendo per illas tamquam per instrumenta naturalia ad productionem eius. unde fit, ut si aliquando per intro
ductionem eontrariae qualitatis maxima ex parte erpellantur, remoto tamen agente contrario naturaliter emanent ab eadem substantia.In secundo argumento plures numerantur qualita
tes, quae videntur esse priores qualitatibus elementorum et sed cum illae non dieantur omnium primae , sed facta solum comparatione eum qualitatibus sensi di libus corruptibilium corporum, conecdendum est non esse primas respectu lucis,quae longe perfectior est. De potentiis autem vitalibus corporeis, certum est praesupponesi in subiecto commixtionem & temperamentum primarum qualitatum,tamquam dispositiones nece sesarias, ut in eo recipiantur;nam potentiae vitales ut vegetativa. generatiua , &loco motiva, atque etiam potentiae sensitiuae non possunt recipi, nisi in organo, vel parte corporis . aut in toto corpore talis temperamenti. ut debito modo possint suas operationes exercerer quare ordine naturae, saltem in genero causae materialis praesupponunt qualitates primas; sed quia ab eis non procedunt tamquam a causa effetenti, non dicuntur Sualitates secundae. De coloribus vero iam diximus in