장음표시 사용
111쪽
eumque non eadem essent annorum exordia Si quidem alii ab aequinoctio verno incoeperunt, ut anni urbis Romae : nonnulli ab aestiva. li solstitio, ut Olympiades, quae quatuor annis integris constabant, sic dictae, quod quinto ineunte anno ad Olympiam urbem Peloponnesi, ludi committerentur et alii ab aut uni no, ut anni Judaici coepti sunt alii demum a brumali solstitio, ut Iuliani, quibus Latini omnes scriptores nunc utuntur. Quando res acta suo tempori reddetur, Ionisgum erit inquirere quo anno ab orbe condito contigerit; quod genus annorum auctor usurpet, quod denique sit illius anni exordium: sed omnes epochae, seu annorum radices in periodo Iuliana suum locum obtinent. Illius quippe primus annus mundi originem praecedere supponitur, ac cyclum Solis i. Lunae itidem i. indictionis quoque I obtinet. Praeter hunc annui nullus in tota periodo Iuliana reperitur, in quo tres hi cycli simul concurrant. Sic Christi epocha incidit in solarem cyclum decimum , lunarem secundum, indictionis quartum, atque tres cycli in nullum alium quam in I . annum Julianae periodi incurrunt. Nam si hi in annorum numerum II . per cyclum solarem a g. partiaris, divisione peracta, residui erunt o sic distributo per Iunarem cyclum i p. restabunt a. denique diviso per circulum indictionis Romanae is supererunt. hac arte cujusque anni Julianae periodi cycli proprii invenientures divisa annorum summa per unumquemque cyclum et residui, quotus sit cujusque circuli annus ostendent. Sed non longius evagabor, atque ad propositum
Quod si Luna aequabili cursu suum orbem perlustraret, ac singulis diebus aequa spatia decurreret dicam planius, si medius motus
cum vero happarenti exacte conveniret, nihil esset opus excentricis, vel epicyclis, quo illius motum eae plicare, ac certis numeris diametiri liceret. Nam si spatio as dierum, tr. hor. min. a Sole digressa, eum assequitur ingulis diebus II. gr. indecem minuta conficiet. Cumque Sol eodem tempore circiter , . in easdem partes
promoveatur,Lunam motu diurno a Solerer ra. min. II elongari necesse est. Quare singulis horis dimidium fere gradum peragrabit: neque erit arduum coniunctiones omnes medias , vel oppositiones, vel demum ipsam Lunae aetatem dignoscere. Sed haec serie ad praxim pertinent. Quid igitur hanc scientiam adeo dissicilem, .spinosam reddit Idem scilicet in Lunli, quod in Sole usu venit: aliquando tardius, nonnunquam celerius promoveri apparet neque in pleniluniis , ac neomeniis tanta occurrit diversitas, quanta in quadraturis, cilini Luna est dividua nam in oppositione, vel conjunctione, inter verum mediumque
112쪽
umque motum differentia maxima, vix ad e grad. exsurgit, cum in quadraturis ultra T. gr. excurrat. Duae quidem phaenomena, atque anomalias ut explicet Astronomiae princeps Ptolemaeus, supponit Ptolemai Lunam moveri in circulo nobis excentrico D BD cujus centrum M h helis. terrae centrum S, summa absis C, infima, seu perigae uini, non aliter
atque in Sole. Tentrum epicycli lunaris iuncto C, in D, juxta signorum successionem progrediatur; atque eodem tempore apogaeum C, contra seriem signorum, seu ut loquuntur, in praecedentia a puncto C, versus B, e lege deferatur, ut in singulis conjunctionibus vel
oppositionibus centrum epicycli apogmina occupet. Quare motu a Lunae diurnus, qui centro epicycli competit, futurus est 1 s. gr. io ge . motus item diurnus apogae erit o. r. Ir Hy . Sol vero inter centrum epicycli, rapostaeum medio semper loco consistet Sic periuodus centri epicycli diebus et p. hor. apogaei vero revolutio diebus ferme r. hor. r. min. . absolvetur Mensis synodicus diebus es, honia. min. perficitur. Quapropter ubi Lunacti in Sole congreditur, vel ei opponitur, necesse est , ut medius Solis motus, nec non inmotus centri epicreui, atqtie apogae in unam sine an conspirent C. Sed primo die novilunio centrum epicycli I gr.3 amplius versus finistram progreditur in N, tumque apogaeum C in dextram versus occasum excurrit, ac circiter II. gr. peragrat Interea bolun fere gradu in ortum promovetur. Quare Lunaria tantum gr. a Sole digredietur, atque apogaeui tantumdem v Sole discede tu adeo ut centrum epicycli ab apogaeo et gr. vel circiter recedat: Sol igitur Lunam in ter, Da potaeum medit in locum obtinet. tun autem Luna quadrantem et odiaci lustraverit in ad punctum D pervenerit, quod accidit cum est EDdin P , seu dividua , iam toto semicirculo distabit ab apogaeo, quod tum in puncto B existit, a que adeo una in perie deo, seu terrae finitima futura est. Sed ubi ad plenilunium pervenerit in E, eodem tempore apogariun eundem locum attinget Itaque Luni bis unoquoque mense in apogaeo; bis in peripte invenitur. Sic in quadraturis cum fit terrae proxima sinaequalitas apparet maxima Accidit etiam ut in noviluniis, ac plenilunus enim locum saepe non ceu-pet, quem ex medio,&lini formi motu debet obtinere. Unde praeter circulum excentricum addidit Ptolentariis epicyclum Fin quem Luna spatio p. dierum, Ig. hor. I S. min. perlustrat, ea conditione, ut ab H versus G , quod vocant in praecedentiata contra signorum successionem moveatur. Dio circa tibi superiorerra epicycli partem Luna peragrat, tardius ferri videtur. Nam duo illi motus,&Lunae in epicyclo, epicycli in excentrico in contrarias nituntur partes, ac
113쪽
sibi mutuo adversantur. Cum vero Luna inferiorem partem epicycli decurrit, tum motu celeriori promoveri nobis videtur.
D. Dilucidius haec eloquere vix enim assequor. Simp. Rem totam explicabo brevi Centrum epicycli in puncto constitutum fingamus, Lunam vero in puncto in quae idcirco tardius incedere videbitur. Sed ubi pervenerit ad F vel H, tum medius ferus Lunae motus simul concurrent, ac neuter alterum superabit Existat demum in puncto I tum celerius promota apparebit. Differentia utriusque motus medii, veri , qualis est arcus GD, seu angulus G aequatio, vel prosta phaeres vocitatur, ouae addita, vel subducta a medio motu, verum exhibet, Medius moi is est CD, verus CG. Quod si subduxeris arcum D in medio motu DC, verus seu apparens motus si pererit C G..
114쪽
Duplicem igitur in Luna inaequalitatem deprehendimus. Prim Duptiae in ab excentrico proficiscitur,ritia fit ut Luna in quadraturis propior mluna ,-.. quam in neomeniis, vel pleniluniis, hic que minores sint prosta phaere iubisequa.ses, quam cum Luna est dividua Secunda irregularitas, ut ita dicam, litis per epicycltim exponitur, quae efficit, ut Luna etiam clim nova est, vell,lena, minori aliquando, vel longior a nobis distet intervallo nec
medius motus cum vero ubique conveniat.
Haec quidem hypothesis opernicum offendit, nec immeritin Ptolime Supponi quippe Ptolemariis epicyclum in excentrico circa centrum diothesit mundi S uniformi regulari motu serri irregulari vero circa pun- rejicim ctum , quod orbitae lunaris medium obtinet. Id si ita sit, motus illius tantum secundit in quid, non simpliciter erit aequabilis quod qui-ciem est contra ipsius artis principia . supponit quippe Astronomia
omnem motum corporum coelestium esse regularem, atque tota in id incumbit, ut qui difformes nobis,&inaequales videntur, uniformes, sempe sui similes esse demonsti et Ctim igitur motus Lunae in epi- cyclo, inepicycli in excentrico difformes esse, vinaequales in propriis circulis contendat Ptolemaeus, in ipso offendit limine, atque ut ait Copernicus ansam praebet iis, qui huic Irti detrahunt. Praeterea, haec hypothesis non rationi modo, sed etiam ipsi repugnat experientiae; cum enim maxima Lune a terra distantia 6 . semidiametros terrae contineat; cumque excentricitas, juxta Ptolemaeum sit Io Mynusissem id c g. min. ubi Luna ad peri gaeum pervenit a semid circo ter vocamio abest a nobis. Nam duplici excentricitate vicinior terrae est. Jam si cujusaue infimam epicycli partem occupet, cujus radius quinque, .amplius inseri semid complectitur. Necesse est ut in quadraturis Luna vix aliquan panem doris semid terrae a nobis elongetur Tum igitur, inquit Coperni- sexagesicus parallax in duplo majorem obtinebit, a catina fere quadruploma mam. ior videbitur, quod experientiae omnino repugnat. Sed ipse quoque hic nonnullo errore labitur. Nam quae propiora sunt, majora quidem
cern Ptur; non tamen in ea ratione, qua propiora existunt, ut violoco dicemus. Id certe evincit Copernicus Ptolemaicam Lunae theoricam ciun nsti, ratione pugnare meqtie enim corpus lunare circa quadraturas sensibiliter majus observa tui. De parallaxi alibi. Men. Utri poti iis accedera luna putas Ptolemaeo, an Copernicola imp. ltriusque apud me summa est auctoritas sed tamen longe probabilius de motu Lun: sentire mihi videtur Coperoicus. Sta n tui quidem Lunam in circulo nobis concentrico aequabili naotu deferri. Vertim hic motus propter duplicem epicyclum, multiim inaequa 'Urer
lis nobis apparet. Sit epicyclus major H PH, cujus centrum D spatio a unius
115쪽
unius mensis synodici orbitana Luna nobis concentricam DBD peragrat. Itaque prima inaequalitas, quae in nova plenaque Luna observatur, per hunc circulum commode explicatur. Maxima prostephaeresis, seu differentia inter medium verumque motum erit angulus MD, qui gradus quinque non excedit. Sed prope quadraturas a quatio maxima invenitur gr. p. min. o. quare addendus est minor epicyclus I R. Quem Luna bis in unoquoque mense perlustret ea lege ut in plenilunio vel novilunio sit majoris epicycli centro Dir initas in quadraturis remotissima. Quo igitur rem totam paucis contraham. Centrum majoris epicycli spatiores dierum, it hor. DB conficit. Interea centrum minoris epicycli I moveturam n H, Wab H versus G, seu in praecedentia contra signorum tenorem spatio I dierum, Maliquot horariun adeo ut hic motus diurnus
116쪽
urnus, qui a nomalia dicitur, quod efficiat ut prior motus inaequalis appareat, sit. Ig. gr. min. q. se is tardior videtur cui semicirculum H GF decurrit Tertio, Luna minorem epicyclum bis unoquoque mense lustrat, simili in otii in praecedentia nitenteri ita ut prope qua Metatura sit in apogaeo minoris epicycli versus I, maximam effetat prostaphaeresim T. gr. o. quae angulo DNI continetur. Sed in con iunctione, vel oppositione futura est aequatio minima, tum enim est Lun i in perigaeo minoris epicycli R ac centro majoris D proxima.
Distantia Lunae maxima, ctim plena vel nova existit, erit semidiametrorum terrae G s. cum semine, minima es cum vero est, Methio . eis
longatio maxima est si semid minimaria. Non igitur mirum, si Luna ejusdem fere molis ubique videatur.
Th. Quod si diligentissimo examine hanc quoque hypothesim
libraveris, forsitan rationi inti convenientem reperies. Quid enim
stultius qua in epicyclum epicyclo insertum fingere Quod si coelum liquidui sit, magnus ille machinarum apparatus ne concipi qui dein
Si, Nec mihi, ut ingenue aperiam quod sentio, illae rotae, vel epicycli probantur. Nescio an Lans bergii hypothesis sit ad veritatem Listi,nis
propensior Orbitam Lunae nobis excentricam DBD licet concipere, cujus centium M punctum terrae medium si maxima excentricitas sit me, minima AN, Luna autem in suo orbe singulis diebus Solein I 2 gr. Ita . antevertat, atque iuncto B in C, tum in D promoveatur Dctim interim centrum lunaris orbitae M versus P, duplo celerbori motu in consequentia, nempe M. gr. 22'. conficit. Sic igitur apogaeum Lunae continenter variatur, bis unoquoque mense Luna in
apogaeo versatur. Postremo orbis Lunae a puncto D in invicissima G in D hine inde libretur; qui motus idem efficit quod minor epi- cyclus, quem Copernicus admisit. Sit igitur arcus DG duorum gr. a que illius motus, seu anomalia in circulo H FH numeretur ab inversus G, adeo ut intra mensem synodicum hic circulus quater absolum tur. Addit etiam Lans bergius quartum motum, quo medium Apogaeum C versus , singulis diebus septem fer minuta progreditur. Id sane mihi est mirae alo omnes omnium temporum observatione tam apte cum hac hypothesi consentire, ut non aliam esse lunaris motus inconomiam jurare possis. Sed de Lunae theoria satis multa. Id tamen praeterire nequeo, quod Luna non eandem insistitis, Matine at cum Sol, sed illius orbita eclipticam in duplici puncto secat Ut m nemadmodum podiacus aequatorem in punctis aequinoctialibus diri tau mit. Intersectionum altera similis est aequinoctio verno, ac nodus Draconia ori ascen-
117쪽
viscendens a Ptolemaeo, Caput DLaconis a recentioribus vocitatu tum Luna ad verticem nostrum ascendit, An Boream deflm Declinationem seu latitudinem maximam Ventrem Leonis noet
talis, e plenilunus latitudinem es antuinent. Excessum vero fodefiniunt ac novum proinde librationis motum inducunt, eo quiadem iudicio prorsus inutilem Fieri enim potest , ut Luna nobis vi Hior ab ecliptica aliquantulum magis declinare videaturri nam ' nobis sunt propiora, eadem majora cernuntur. Duod si nodi
Q*VbPHβ, im Lunae, tum Solis semper iisdem in
locis contingerent. Quis enim ignorat Lunam eclipsim pati quando terrae umbram ingreditur, iiod tum accidit, cum Soli e realam on
et meri me rerum 'i' pii utrumque nodum obsident. Sol vero
pectu rauciat. Sed quando ab ulnere solari exorbitat, tum nec Solem occultat, nec ab umbra terrae obscuratur
SmdWh Sit sol in H, Luna in F, terra, seu oculus M planum est interiemii, re su corporis lunaris terram radiis solaribus orbari a Tum igitur,
comm . Sol. Luna prope nodos versantur . Nam si Luna in Atintam
integra totalis existat, neque unqualia toti terrarum orbi appareat. Cum enim Luna longe celerius in Orientem quum Sol proered et
totum Solem obtegat ac nocturnas tenebras indi cat: vel si id quandoque accidat, ut historiarum monumenta tradunt, intra paucissima
mx ectu corporis lunaris , totus videatur delacer . tui in P futurus est, vix ullum eclipseos vestigium perciniet. Nulla ergo solaris es ipsis universo mi apparet. Secus i i eliosi terra sentiendi m est. Sit,m. Solis me bi H FH, terra Uu Luna, ouae in erpositu terrae solari luce priva ir; cuin i, ut omni lumine e ea t
r. lunam olem esse terra ararem curri terrae umbra in mucronem desina
A erat. Junam terra longe esse minorem conael aditur, cum ab umba
118쪽
terrae tota saeprobscuretur cumque illius umbra figurae sit conteae tipyramidi similis, necesse est ut terra, quae locum basis obtinet, mulisto sit amplior, quam Lunam, quae tota umbrae immergitur, kmucroni proxima est. TD. Sed qua ratione evince umbram terrae in conum desinere Sim. Rem ab altiore principio deducamus. Corpus ubi dum M sphaericum, aliud opacum .ej iisdem figurae collustrans , vel eo majus erit, vel minus, vel demum aequat e Corpus luminosum minus supiponatur, ut , repa cum sit, tum vel oculis patet minorem corporis opaci portionem illustrari, atque umbram majorem existere, quo longius progreditur. Si quidem G . I sunt extremae lineae umbram terminantes, quae ab eodem veluti puncto M digressae quo longuius procedunt, eo magis inter se distant. Contrarium eveniet si corpus luminosum H FH majus constituaturri nam, majorem corporis opaci portionem collustrabiliatque contrariam ob rationem, umbrani
119쪽
in conum projiciet. Quod si ambo corpora ponantur aequalia, umbra parallela in infinitum protrahetur. Non enim ulla est ratio cur vel in mucronem acuatur, vel magis magisque amplietur. Jam vero certinfimum est terrae umbram in infinitum non protrahi non enim Lunam modo, sed etiam coeteros planetas obscuraret. Restat igitur ut pyramidi similis sensim minuatur. Unde quo Luna longitis a terra abest, eo minor est eclipsis , nec tamdiu durat, nec totum lunare corpus umbra terrae opprimitur. Idem accidit cui Luna aliquantulum latitudinis obtinet, nec praecise alterui ex nodis occupat Tum enim mimis directe Soli opponitur, atque umbram terrae vel omnino eludit, vel partem duntaxat illius ingressa, non tota deficit. Jam nescio quid volui dicere, ac mihi excidit. Men. Nempe ut puto, utrumque nodum non esse immobilem, sed desultorium idque hinc probare occoeperas, quod eclipses tum Solis , tum Lunae, nec iisdem in locis, nec penitus aequales con
Simp. Id ipsum est atque hic motus ferme is annis absolvitur adeo ut caput Draconis, vel nodus ascendens unoquoque die uniformi, aequabili motu, tribus fere minutis in praecedentia , seu in occasum deferatur . Hanc adeo periodum Astronomi ex duobus Lunae defectibus omnino inter se aequalibus, tum in mora temporis, tum in parte Lunae obscurata, collegerunt, adeo ut Luna in eodem 'vel p. posito loco, atque inaequali a terra distantia consisteret Hinc enim manifeste evincitur eandem fuisse utrobique Lunae latitudinem , ex qua utriusque nodi motum colligere in proclivi fuit. Sed de eclipsibus seorsim alias pluribus.
Vari Di. Haec sane quae de eclipsium causis attigisti, longe sunt veris.
potheso sima. Quod vero hypotheses lunares motus attinet, ne veri quidem inscutiun similes mihi videntur. Quis enim in animum inducat suum, tot moti . bus oppositis corpus coeleste distrahit Ptolemaica quidem hypothesis ipsa Astronomiae principia convellita quemadmodum ex Copernico pulcre demonstrasti Epicyclorum machinae, qtias Copernicus 'v-cho Braheus struunt, cum coeli natura liquida, spirabili minime cb-
haerent. Nicetiam crediderim cum Lansbergio orbitae lunaris cenatri in in parvo circulo torqueri, adeo ut totum, in uo Luna versatur,um modo attollatur, modo deprimatur Ingeniose quidem haec fin-tur, sed vide an sit necesse omnia credere Satis est Astronomo, si motuum coelestiui aequabilitate supposita , omnes inaequalitates concili re possit tabulas hypothesi suae, incorporum coelestium motibus convenientes concinnet, ex quibus eclipses praesagiat Qquem
120쪽
quisque planet in Zodiaco obtineat locum, cum libueris invenire queat. Neque adeo dimile fuit medios, aequabiles motus definire. Hipparchus v. gr. contulit suas eclipsium observationes cum iis, quas ua arte
Chaldaeis acceperat, isque comperit intrari s annos AEgyptios medii Lu. dies a munam horam, omnes a nomalia s(sic vocamus motum si de na motu
ris cujusque ab apogaeo inmensium circuitus, ad eundem locum re definiri verti quo quidem temporis intervallo 26 p. menses sp g. ano potuerint. maliae circuli explicantur. Quocirca necesse est mensem synodi eum juxta Hipparchum esse 2'. dierum 3 I. in unius diei S adeo ut diurnus a Sole motus sit a. gr. 11'. ac diurnus vero a nomaliae motus, qui cum periodico fere convenit, futurus est i; gr. 3'. ra Cum Hipparcho Ptolemaeus , Topernicus ferme consentiu t. Hinc
minime arduum fuit tabulas mediorum motuum in omne aevum disponere. At illud artis caput erat apparentem Lunae motum , quem verum dicunt cum medio , seu aequabili conciliare Cn Luna velociori,&quasi praecipiti cursu quandoque feratur vix alias locum suum per aliquot horas commutet ' Cum enim perigaeum sui epicycli siquem habeat)peragrat 1 . gr. si Re in holdo credimus, unoquoque die decurrit; sed ubi apogaeum obsidet, vix duos gradus cum semisse uno die conficit. Atque eam esse potissimam causam existimat Re in hol-dus, cur quandoque Luna nascens ocitis sese proferat. Ita ut eodem Cur Liti a die nova ac vetus videri possit idque maxime si ad Boream cursum nascenae suum inflectat tum enim majorem parallelum quotidiana conversio- quandone describit, celeriusque oritur, 'ardius occidit. Quare si Solis, taque citipsi Lunae congressus circa meridiem contingat, mane veterem, espere quando- novam, praesertim e loco editissimo, atque ab aeris crastitie liberiore, que tard licebit observare. Multiim quippe circis infusi aeris claritas obstat, ne s ideis sidera de die intueamur. Unde quaeso te ex fundo putei stellas con-tur. tuemur, vel in ipsa meridie, nisi quia fulgor ille aeris circumstantis arcetur Mulltim quoque latitudo borealis momenti obtinet esticit enim ut tenuissimam Iunaris disci partem Sol irradietu atque in ipso luminarium coitu, terra Lunam non mediocriter illustrat, quae hac luce a terra reflexa fruens, circumfusi aeris fulgorem facile superati nec mirum, si possit sub aspectum cadere. Hinc si velimus G, nulltim inquam vel novilunium, vel plenilunium contingit Luna quippe semper aliqua donatur latitudine, sive Soli opponatur, sive cum illo coniungatura ac necesse est, ut saltem uno gradu aliquot minutis, vel ab ipso Solis loco, vel ab opposito divideat nisi umbram telluris delibet, aut Solem abscondat. Cum etiam Sol plusquam dimidiam Lunam collustret, apertissime colligitur in omni novilunio por- tio-