장음표시 사용
151쪽
Dicendorum ratio et OnSpectuS. Interpretatio sacrae Scripturae habet suam historiam eamque ditissimam, cuius notio valde utilis St. Ex ea enim Cognoscimus, quaenam fuerint explicationis verbi divini incunabula, incrementa, de- Crementa, restaurationeS quorum interpretum exemplum et methodum sequi debeamus, quinam autem Vitandi sint, utpote Sacrae Scripturae non tam interpretes, quam inimici. raebet ea nobis etiam argumentum Solidissimum, quo refellamus alumnias catholicorum, quaSi Ecclesia catholica studium librorum divinorum non solum negleXisset sed etiam prohibuisset. Cum certos limites nobis in hoc conspectu historico constituere
Oporteat, non poterimus omnium eorum Virorum, quibus studium SaCrae Scripturae curae et Cordi erat, nomina referre multo minu omneSeorum operum titulos enumerare. Itaque lineas generales solummodo
indicabimus, qua ratione tibi, lector benevole, patebit, Cur quaedam nomina, tibi fortasse bene nota, in hisce paginis non CCurrant. Claritatis causa tractationem nostram in duas partes principaleS dividemus, quarum prima pro obiecto habebit interpretationem . Scripturae apud Judaeos, altera eius expositionem apud Christianos. In SeCunda parte sermo erit primo de exegesi in Ecclesia catholica et quidem periodo atrum, deinde periodo medii aevi, demum tempore recentiori ultimo loco principales exegetas protestanticos nominabimuS.
152쪽
Expositio A. Seripturae aput Iudaeo antiquioreS. tempore Moysis Judaeos s. Scripturam interpretato eSSe Supra ostendimus. Quaedam vestigia huius interpretationis iam in libris canonicis recentioribus inveniuntur, alia in libris apocryphis Methodus expositionis non erat eadem apud omnes Judaeos distinguere oportet expositionem Judaeorum palaestinensium et aramaeorum ab expositione Hellenistarum.
Apud Judaeos alaestinenses praevalet expositio litteratis, id quod 0bservari potest iam 1 in argumim. Cum lingua hebraea apud Judaeos post reditum
ex exilio pedetenti obsolesCeret, neceSSe erat VerSione adornare, quae Targumim vocantur. Harum versionum plures apud Judaeos Circumferebantur.
a In entateuchum existebat a Targum fragmentorum, nomen suum inde habens, quod nonnisi quasdam textu parte eXPoneret. Θ Tarsum erusremi, quandoque etiam argum Pseudo-Ionathanis appellatum, eo quod abbreviati qua designabatur, false exponeretur. I Turgum Onqelosi, quod ut etiam praecedentia duo in dialecto palaestinensi ConSCriptum erat.b In Prophetas priores et posteriores existebat arstum Ionathanis.c Praeterea adornata sunt similia argumi in Jobum, Salmos, Canticum Canticorum, roverbia, Ruth, Threnos, Ecclesiasten, Esther et in libros Chronicorum. a. Quomodo Pharisaei s. Scripturam exponerent, indicavit iam Flavius osephus dicens, eos accuratiorem Scripturarum intelligentiam Secutos esse Beli. Jud. I, 8, 14). Eorum principia hermeneutiCa nos edocet αἰmmd, in quo praecedentium exegetarum theoriae Collectae Sunt.
153쪽
Caput IV De interpretatione Iudaeorum. 141
Primum, quod in ha expositione Sub Culos Cadit, est, OS praecipue partium legalium expositioni incubuisse, quod de Cetero etiam Flavius osephus testatur verbis l. C) αδυχ OUυTες, μετα χρcbtitia ἐξ fisoae a ό eis a. s E legibus mosaicis OVa deduXerunt, quas
p Halakha y appellarunt et ad Moysen uSque referebant, quare nemini ab eis in vita discedere licebat. Ceterae expositiones praeter halakhicas γῆ Haggada y ab eis appellatae sunt, et referunt omnia, quae interpretes iudaici ex historia, arChaeologia, geographia, grammatica diversisque narrationibus fabulosi Collegerunt. In hac expositione duos sensus distinguebant: proprium I IS' , i. e. quod auditur, quod soni indicant et derivatum V id quod per inquisitionem obtinetur). Proprius iterum duplex erat
cly simple si ς expansus, Clarus et βλ areanus mysterium). Derivatus dividebatur in αλ qui logica conclusione eruebatur, et in β 77ῆ G innuit), quem verborum scriptio plena aut defectiVa
vel aliqua dearum associatio indicabat. Ut memoria illos quatuor sensus facilius Conservaret, designabant eos voce litteris initialibus illorum nominum composita et quasi paradisum inperiente. Regulae hermeneuticae antiquissimae sunt illae septem millelis ci 'Θ ΠΤ p cum e facili difficile cognoscitur et Vice VerSR. β 'A'. Juxta an regulam ex aliqua voce vel ei simili, in diversis locis Pentateuchi de diversis rebus CCurente e una re de alia Concluditur.
r ad T 3 superaedificatio patris), consistit in probatione per
δ) 'T 'ta, cum contradictio inter duas propositiones apparen Sope tertiae tollitur.
j 'arret a ' a' cum ex auctoris tendentia argumentatur. Hisce postea alii alias regulas addiderunt Ismael refert earum 3, R. Jose Galilaeu 32. ya I incessit.
154쪽
142 Caput IV De interpretatione Iudaeorum.
Commentarii, qui principiis enumeratis adhaerent, Midrasim inquisitiones Vocantur, Suntque SequenteS mkhilta N J p ' a ' mensurare proprie mensura, deinde regula, Jeae, Continens expoSitionem quorundam loCorum Exodi 12, 1 - 23, o 31, 2-Ι7 35, -4). Primitu expositiones halakhicas tantum reserre debebat, sed etiam quaedam haggadica Continet. Illustrat ritus et leges Caerimoniales. Aliqui eam saeculo I. vel . attribuunt, alii tempori
Siphr N S liber et Siphri * libri), quorum primus Leviticum,
alter librum umerorum et Deuteronomium exponit. Pesiqia exponit pericopas sabbathiCas. Juniores sunt Rabboth T ΤΣ magnae expositiones in en-tateuchum et in Megilloth Beresith abba, Semoth abba, WMjikrarabba, emidbar rabba, Debarim rabba, Si ha-sirim abba etc. Morinus Exercitat bibl. II. et de iis dicit: Modus interpretandi, quem DωCtant, est allegoriCus et anagogiCus, aliquando moraliS, ViX unquam litteratis; si quando litteratis, tum saepe fabellarum monStra et portenta enarrat, ad quae Cripturae verba vult referri. Universim vero tota narratio et sermocinatio fabellis et dictis de rabbinis suis et eorum gestis velut luminibus et margaritis amplificatur et ornatur. Ρrimus idras cohaerens in entateuchum anchum vocatur refert saepe traditiones, praeCipue palaestinenses, non inutiles.
Adnotationes ad omnes libros Antiqui testamenti refert atqui
s. strue F δ' ξ possunt considerari ut successores adduCaeorum et quodam Sensu ut praedecessores protestantium Flavius osephus Ant. 18, Io, 6 narrat, adducaeos noluisse adhaerere traditionibus patrum, quas Pharisaei docebant. Oppositio haec ab anno 3 p. Chr. schisma inter Judaeos adduxit Ana enim exitarchae Chasda nepos,
BRSrae Riu Ca. an. oo, Cum exitarchae dignitatem gestiens eam non
eSSet Consecutus, Bagoad sectam araeorum fundaVit, quae mox in Palaestina et praecipue in peninsula rimensi propagata St. Sectae huic proprium est, traditiones quascunque reiicere et soli legi mosaicae adhaerere. Traditiones Considerat solum ut saepimentum ), quosopherim oram circumdederint. Ope 1 regularum hermeneutiCarum Ismaeli eruebant sensum litteralem masma), tanquam primam radiCem
Suae doctrinae sensum hunc ope duarum aliarum radiCum, quae Sunt syllogismus et ConsenSu Synagogae, Complebant. II. Exegesis Hellenistarum. Expositio allegorica, quae etiam apud Judaeo palaestinenses in usu erat, praecipue apud Judaeos leaeandrinOS, praevaluit Cum Graecis enim viventes et sartim itiam aeorum ideiS
155쪽
Caput IV De interpretatione Iudaeorum. 143
imbuti, s. Scripturam modo magis mystico exponebant, ut hoc modo harmoniam inter ea, quae Graeci reCte doCebant, et s. Cripturam inducerent. Initia huius interpretationis leguntur iam in epistolais Aristeae, )qui saeculo et ante Christum scribebat, et apud Aristobulum, qui philosophus iudaeus et tolomaei Philometoris magister, eadem ferme aetate opera sua Componebat a Solet, inquit Moyses legislator noster animi
sensa multis modis exprimere, dum aliarum rerum, quae Sub Sensus Cadunt, vocabula et nomina mutuatuS, affeCtiones quaSdam naturales magnarumque rerum molitiones Commemorat. Et illi quidem, quorum
acrior intelligendi vis est, tum sapientiam hominis singularem tum divinum illum spiritum, cuius afflatu prophetae nomen et famam SSecutus est, magnopere admirantur a quibus facultas ingenii augustior est, illi, dum ad unum Scripturae corticem adhaerescunt, nihil augusti admodum et excellentis ab eo narrari arbitrantur Eus. Praep. Vang. 8, Io). Eadem exponendi ratio, teste hilone De Vita Contempl. Io), viguit apud EsSenos.
At princeps scholae Alexandrinae fuit Philo p. Chr.). Hic
agnovit quidem sensum litteralem, e magis in gratiam rudium eum Scripturae inesse Censuit, qui se elevare ad sublimiora non possunt. multo praestantior ei visus Si Sensus SpiritualiS, quem propterea prae- primis inquirebat. Sic Abraham est et symbolum virtutis doctrina acquisitae, Isaac virtutis a natura productae, Jaeo virtutis usu et meditatione paratae etC. ) Aegyptus ei corpus, Canaan pietatem, turtur sapientiam divinam signifiCat, et ita porro. Hanc expositionem adhibendam praeCipue tun CenSuit, quando verba s. Scripturae simpliciter sumpta Deo aliquid indigni attribuunt aut contradictionem involvunt. At simul asserit, Scripturam ipsam persaepe hanc allegoriam indicare, praecipue si Vox aliqua repetitur, aut expresSio Superflua apponitur aut
dictio mutatur. )2. abbαἶistae a -pp. accipere multo longius in allegoriganda
S. Criptura processerunt. SeCta hae nomen suum trahit a doctrina quadam secreta Moysi in Monte Sinai revelata et per traditionem Conservata. Initia doctrinae qabbalisticae deprehenduntur quidem iam ultimis SaeCulis ante Christum, sed plene evollata non apparet nisi ultimis
saeculis primi post christum millenti abbalistis omnia terrena cini CL Euseb. Praep. Vang. 8,9. CL Euseb Hist. Eccl. 7, 32 Ρraep. Vang. Io.' De Abraham, . ' Opera eius critice edidit Τ. Μαnge graece et lat. London 742. a Vol. sol.). Aliam editionem, in qua etiam opera Philonis ab Ang. ai et Aucherio inventarePeriuntur, curavit C. F. Richter Lips. 828-3o. 8 volt). P. Schei Ord. raed. edidit: Deu traites de Philon, 'apres u papyrus d VI siecte trouveo Louxoruin Memoires publies par es membres de amission archeol franς. a Caire, Tom. IX. deuX fasc. Novam editionem parant L. Coh et P. Mendland Berotini).
156쪽
144 Caput IV De interpretatione Judaeorrum.
mundis superioribus praefigurata sunt, et ideae universi divinae praecipue numeris facultati nostrae Cognoscitivae depingi possunt. Ipsi quoque firmissime tenent sensum litteralem quaelibet alphabet littera est magni momenti. At in eo stare non licet, e Contra St eluti Velamen, quo sensus allegoricus, initiatis tantum accessibilis, tamquam anima includitur Artificia, quibus illum sensum eruunt, Sunt a Gematri ζε υμε ia), cum singularum Vocum litterae pro numeri Sumuntur, ut ex illis numeris dein variis modis doctrinae trahantur. Si eX. r. in primo et ultimo Antiqui Testamenti versu Gen. 1, 1 et Par. 36, 23 sena aleph CCurrunt ergo mundus ex annorum millia durabit.b Notarieon nota abbreviatio in hoc Consistit, quod voCis ali-Cuiu litterae pro notis aliarum vocum sumuntur et ita ex uno vocabulo phrasis conflatur ), aut in eo quod litterae initiales alicuius propositionis adhibentur ad aliquod vocabulum ConStituendum. c Temur ' a permutare), cum vocabuli litterae inter se permutantur quae permutatio aut naturalis est aut artificialis. Exemplum naturali praebet vocabulum 'ρ EX. 23, 23 i. e. angelu meUS), quod tranSpositione naturali dat nomen ipsius angeli βῆ i. e. ichael. Permutatio artificialis fit ope Certarum regularum, quarum una albas aTry), altera albam N dicitur. Juxta priorem regulam loco primae
De hoc modo scribit laetus Sen. Bibl. . . . d. Venet. 575 P. 264 rc Comperio etiam apud vetustissimos Graecos eandem exponendi peritiam fuisse, non solum apud Platonem in Cratylo, ubi de nominum etymologia non dissimilem disciplinam tractat sed etiam apud sopum Ρhrygium. . . . Is enim cum una cum hero Suo Xantho Vetere quorundam aedificiorum ruinas perlustraret, forte incidit in columnam quandam marmoream, cui septem graecae litterae erant insculptae, indicantes thesaurum eo in loco non longe a columna defossum, quarum cum Xanthus intelligentiam anxie disquireret, sopus, inventis dictionibus, quae ab iisdem characteribus incipiebant, Scripturam illam, tribus adhibitis expositionibus, illustravit. Erant autem
literae huiusmodi . . . . . . ., quas sopus, manifestans hero Suo locum thesauri, quem litterae designabant, sic primum exposuit: pro ag IUατατέσσαρα ορύξας ευρύσεος θσαυρου χρυσόου abscedens gradus quatuor, injvenies thesaurum aureum). Cum itaque Xanthus thesaurum effodisset, neque Partem ullam auri Sopo decerneret, modeste eum admonuit Esopus, ut praecepto Columnae
inSculpto Pareret, quod litterae continebant hunc in modum: μυελόμ ευoe ao - σαντες Oeελεσθε υ υρετε δύσαυρου χρυσόου Tollentes te, dividite, quem
invenistis thesaurum aureum). Quod cum Xanthus facere contemneret Solusque auro potiri vellet, indignatus sopus, comminatus est, nisi partem acciperet, Se iterum eiuSdem CriPturae mandatum executurum, ita praecipientibus litteris A rOOoς
invenisti, thesaurum aureum)x. - Etiam antiquos nosticos doctrinam Suam litterarum et numerorum mysteriis hausisse, testatur . Irenaeu adv. Hae I, 4,
157쪽
Caput IV De interpretatione Judaeorum. 145
litterae alphabeti N ponitur ultima P, loco secundae a ponitur V etc. iuxta alteram regulam loco primae litterae N ponitur duodecima , oposecundae tertia decima a et ita porro. Liber principalis, in quo doctrinamabbalistica deposita est, vocaturre 'ad' SP hebr. et lat. d. Rittanget, Amst. 1642). Quo tempore conscriptus sit, ignoratur Si ad linguae CharaCterem attendimuS, poterimus eum primis post Christum saeCulis adsCribere . Alius liber, qui similes speculationes continet, est liber Zohar ny II , liber splendoris),
Judaeorum interprete iunioreS. I. Megetae almudici. Sub influxu scientiae per Arabes propagatae Judaei SaeC. O. Coeperunt ad grammaticam linguae suae CCuratius attendere et eius Ope S. SCripturum XPonere.
Primus huius Categoriae est αα α Guon 892-s a Fativmi in Aegypto natus et adversarius araeorum, postea rector Gaon scholae Surae in Babylonia Primus in grammaticam hebraeam investigationes instituit, totum V. Testamentum in linguam arabicam vertit et in omnia V. Legis Cripta Commentarios Cripsit, ita ut a suis interpres;
Post Saadiam exposuerunt partes . Scripturae Gaon Samuel en Chosni in lingua arabica et Chananel e Cehuschiel in lingua hebraea. EXeunte Saeculo O. et ineunte 1 vixit Cordubae in Hispania Iehud ben David Ch jug, qui primus tres consonantes in verbis hebraeiSadeSS SUPPOSuit, quam theoriam consequentius evolvit Abuletoali Merreanib Ganah, praeCipue Saragossae vivens, et quidem primo dimidio Saeculi I. rimus homo grammaticus ex hac schola, qui totam SCripturam arabice exposuit, erat Mose en Samuel ib Chiqitilla Cordubensis Scripsit praecipue ab an. 1o5o-Io8o), in cuius operum nonnisi quaedam fragmenta ad OS PerVenerunt. Ex posterioribus praecipue commemorandi sunt
a R. Salomon irehaqui et V i. e. Rabbi Selomo en igChaq), quandoque Rasi falso i Jarchia appellatus Natus recis in Campania
C. R. IO4O. et ibidem a IIo 5. mortuuS, maximam apud suos ibi
acquisivit auCtoritatem operibus tam grammaticis quam exegetiCiS. Antiquum Testamentum fere totum exceptis libris Chronio et Esdrae)exposuit et quidem praesertim in sensu eius litterati, qui tamen allegorias omnino negligeret Christianos saepes impugnat, et propterea
158쪽
146 Caput IV De interpretatione Iudaeorum.
etiam vaticinia messianiCa a Judaeis antea admissa et Christianis laventia alio modo exponit. Eius Commentarius in Pentateuchum erat primus liber hebraicus, qui typis impreSSuS St.b R. Abraham iisn Ezrα, saepe etiam Aben ara appellatus Toleti in Hispania natus C. a. o 93. postquam in Italia et Gallia docuerat, a. 116 in insula Rhodo vita funCtus est. Praeter opera grammatiCa, philosophiCa, theologica Composuit commentarium incompletum in Pentateuchum et in alias Antiqui Testamenti partes. agis quidem quam Rasi sensui litterati adhaeret, at allegoricum quoque admittit, praesertim in CantiC Canticorum.
o R. ani limehi, etiam Raduq PI' I appellatus Narbonae in
Gallia a. 117O. natus, ibidem C. an. 23O mortUUS, patrem Suum
Joseph Qimehi et fratrem Moysen scientia et scripti Superavit Lexicon eius hebraicum a 'Σ ' liber radicum per longum tempus unicum fuit et exemplar sequentium. Fere omnes A. Test libro interpretatus est, et Commentarii eius a Judaeis tanti habebantur, ut in Biblia rabbi-niCa reCiperentur. Odium suum Contra Christianos OCCultavit quidem, at apparet sufficienter in expositionibus Vaticiniorum messianiCorum. Sequitur Communiter sensum litteralem, at spiritualem non reiiCit. Exegeta Judaei nunc nominati multa quidem ex Arabum scientia hauserunt, at nihil ex eorum philosophia. Hae Summi momenti erat apud Sal. ib Gabirol, aimonidem et SequenteS.d Sumuel ibn Gabiro a. oro Valenciae), notus Si Praesertim Su opere Fons vitae a. in Ideas iudaicas cum neoplatonicis et aristotelicis
e R. Moyses en Imimon, communiter Maimonides, interdum ambam zz: appellatus, natus est Cordubae in Hispania a. ΙΙ35. et mortuuSest in Aegypto an Ieto 4. Ut Se persecutionibus Subtraheret, Segiae multammetaniCae nomen dedit, sed postea in Aegyptum aufugit ibique iuxta Patrum suorum ritu vixit, ab imperatore Salaclino, Cuius medicus erat, magni habitus. Ut eis, qui deis philosophicis, s Scripturae Contradicentibus, imbuti erant, exitum aliquem pararet, Cogitavit de mediis et ut aptiSSimum proposuit, plures narrationes Antiqui Testamenti tamquam dearum involucra considerare. Id in libro Dux errantium arabice conscripto docuit'). Eiusdem Cholae philosophicae sunt exegetae Judaei Panchum Jerusalmi saec. a 3). Levi e Gersom I34 o) Cuius Commentarius in
I sitinitate illud donavit stumher monaSter. I 892. Textus hebraeus criticus una cum versione gallica editus est a S ut inh
159쪽
Caput IV De interpretatione Iudaeorum. 147
SaeCulo 16. et 7. plure Judaei, ut Elias Levita, Salomo ora Asar Rossi in criticam textu hebraei S. Scripturae opera utilia Cripserunt, at Commentarii eorum vix mentione digni sunt. Recentius apud multos rationalismus invaluit, qui eo ab interpretatione AE. Scripturae abducit.
De exegesi Judaeorum f. acher: Die Bibetexeges de jud. Religionsphil.
vor almon. 892. Diestel Geschichte de A. Test in de Christi. irche. 869. Megstied Philo vo Alexandrie ais Austeger es . . , an sic Selbs u. achseinem eschichilichen innuSs etrachtet. I 875. Commentarii Rabbinorum praecipui inveniuntur in Bibliis Rabbinicis, quorum editiones septem hucusque adornatae sunt. Primae tres, quia in officina om- bergiana impressae sunt, Bombergianae dicuntur an. 5I7, 523, 548ὶ quarta prodiit Venetiis 368 et quinta ib. 6I7 sexta edita est cura . uxtorsi Basileae I 6I8-I et ultima Amstelodami 724 cura MoySi Franco furtensis. Numero commentariorum inter se differunt. Idea talium editionum debetur Felici ratensi, Ord. Aug. ' 539 iudaeo converso, qui officinae Bombergianae praesuit et postea Romae doctrinam Christianam Judaeis sermone hebraico praedicavit.
160쪽
Interpretatio A. Cripturae in Ecclesia primitiva. Si protestantibus fides habenda esset Ecclesia nihil aut sere nihil
fecit, ut S. Scripturae sensus fidelibus aperirentur. Hanc in iudicando non tantum temeritatem sed etiam summam iniustitiam Summus ontifex Leo XIII in Encyclica Ρrovidentissimus Deus merito Carpit. Eten me praeClare . . proVidentia excellit Ecclesiae, quae, ne coelestis ille SaCrorum Librorum thesaurus, quem Spiritus Sanctus summa liberalitiate hominibus tradidit, neglectus iaceret, optimis semper et institutis et legibus cavit. Ipsa enim Constituit, non solum magnam eorum artem ab omnibus suis ministris in quotidiano sacrae psalmodiae officio legendam esse et mente pia Considerandam, sed eorundem expositionem et interpretationem in ecclesiis cathedralibus, in monasteriis, in Conventibus aliorum regularium, in quibus Studia Commode vigere possint, per idoneos viros esse tradendam diebus autem saltem dominicis et festis solemnibus fideles salutaribus Evangelii verbis pasci, restricte iussit. Item prudentiae debetur diligentiaeque Ecclesiae cultus ille Cripturae Sacrae per aetatem omnem vividus et plurimae ferax utilitatis. In quo, etiam ad firmanda documenta hortationesque noStraS, iuvat Commemorare quemadmodum a religionis Christianae initiis, quotquot sanctitate vitae rerumque divinarum scientia floruerunt, ii sacris in Litteris multi semper assiduique fuerint. roximos Apostolorum discipulos in quibus Clementem Romanum, Ignatium Antiochenum, PolyCarpum, tum ApologetaS, nominati Justinum et Irenaeum, videmus epistolis et libris suis, sive ad tutelam sive ad Commendationem pertinerent catholicorum dogmatum, divinis maxime Litteris fidem, robur, gratiam omnem pietati arCeSSere .
Sicut apud Judaeos in synagogis, ita apud primos Christianos in
ConVentibu eorum, multu erat S. Scripturae Su et frequens eiu eX-
positio. Haec fiebat iuxta normas a Christo Domino et Apostolis traditas. Patres apostolici, quemadmodum ipsi Apostoli, non nisi epistolas
scripserunt. in quibus CCasione data nextu Conveniente M explanarunt.