장음표시 사용
111쪽
De morbo continuo, intermittente. A P. . XXI.
. t s. 'brem continuam,' interpolatam bisaria m. i usurpari scribit Galeniis libro primo de Morbi
ives duobus o lis intelligere possumus: con. in uos inquam , vel quod nunquam desinant a igere , vel cum hoc etiam quo ni illam mutationem per in erualla siue idicium, siue solutionem faciant quos nouo ocabulo it author est Galenus recentiores Graeci om os, ' nostri continentes vocant Intermittentes vero, quos Graecigialis τα appellant, qui vel perpetuo non affligunt, sed ali. t quando ad integritatem te inunt, ς qui nunquam ita idem
penitus recedunt interim tameta nunc exacuuntur , nunc rei mittuntur, cuiusmodi sunt cotinuae, tertian. P, quotidianae, quar-
tan .P,8 semi tertianae febresci Ac proprie quidem intermitten , aes dicuntur, qui ad quietem integritatem perueniunt; a continui qui nullas exacerbationes inserunt sed eum quem ab linitio acceperunt tenorem, ad finem siue seruant, nulla acce- edente accessione. Qui vero continuo a Uigunt, per interual- da intenduntur, Mi emittuntur, quoniam cum intermittentilibus in hoc conueniunt. luod remittantur exacuantur cum continuis autem quod perpetuo affligant, ob id a quibusdam intermittentes, ab aliis continui dicti sunt quia i in tamen potius mediam quandam naturam inter eos obtinere, medii ob id, cipitesque in hoc genere , Galeno aut horeisi antiquos Gr. cos sequamur , putentur obtinuit tamen iam consuetudo, I centiorum usus, ut omnes eos continuo dicamus esse qui perpetuo quomodocunque affligunt, quos Graeci o Θ vocant Intermittentes vero eos diligamus qui aliquando affligere desinunt,3 solum per interualla sunt molesti At qui perpetuo quodam tenore absque accessionibus ita stant, ad Grae corum imitationem, qui hos o re vocant,commode a nobis iam recepto nomine continentes
112쪽
De ordinato,inordinato errante morbo. CAP. XXII. Ret V M ordinatum vocant medici, qui certis statisque temporibus,quod Graeci καla πεί :-
κον dicunt, affligit,exacerbaturve, quomodo tertianam ordinatum morbum dicimus proptere ' quod tertio quoque die, invariabili motu, ex cuitur: Contra vero inordinatu intelligimus, qui incerto tem pore, minime secundum periodum recurrit; quos alio nomine errantes, irraticos, atque incertos nuncupamus Illos vero qui certum ordinem obseruant, stabiles, io errati, te dicere liceat quos constantes vocamus, Hab Hippocrate Mures dicuntur : Etsi non solum, qui certum tempus non seruant, sed etiam quoquo modo a natura sua euariat, inconstantes appellentur ut ex octauo Aphorismo terti librἐνidere licet.
CAP. XXIII. CRIPSIT Galenus de inaequali morbo Inte- . grum etiam libellum, nec tamen satis adhuc ex pressit an vi ,3 ea de ratione, vel pluribus mor-
bus aequalis inaequalisve dici debeat. At si quis di ligenter notauerit , quae de hac re variis locis ab eo tradiali tali non uno modo haec nomina usurpari intelliget: Etenim in libro de Inaequali intemperie, vocat inaequalem in-. temperiem, quae in omnibus partibus corporis quod alteratur, aequaliter non est insit, quo modo febres putridas inaequales morbos appellamus; quod per eas partes solidae nondum plane sint excalefactae . sicut humores quos calor penitus occupauit, Minsigniter assecit; it clarius dicam consuetis philosophis,3 medicis nominibus, quod humores sint excalefacti, partes vero solidae adhuc in ipso calefieri mutari. Ceterum in libris de ausis morborum inaequalem intemperiem intelligi scribit, in qua corpus a causis contrariis pari modo agentibus, simul alteratur, mutaturque ut quum eodem tempore calidius,
frigidiusque vel humidius .sicciti' u redditur; quod ostendunt Lipiarae vocatae febres,in quibus calor,& frigus simul sentiuntur
113쪽
ur; qui modus ab alio prosecto differt, ut satis omnibus contare puto: Nam in illa intemperie excessi unius qualitatis ilia omnino est remissa, in hac vero cotraria simul seci diuersi ocis, ut in illa etiam vigent. Appellat primo de Differenti istebrium accessiones inaequales, quae diuerso modo contraritia lue motibus affligunt qualis est tertianae accessio , χm,inium aliarum sebrium,quae cum frigore inuadunt, cui postea alor succedit aequalem vero qui solum calefaciendo, vel re- rigerando molestat . sic igitur Lmorbum aequalem inaequae nave alio modo capere oportet. Quin etiam libro sexto de Ianitate tuenda, aequalem temperiem censet esse qua omnes orporis partes afficiuntur inaequalem vero, quando in diue his partibus digerentes sunt intemperaturae Qua ratione cor diu illud intemperatum dicimus, cui, si velis, nepar, vel caput rigidum existit. Postremo inaequalem alio modo nominat morbum Aphorismo vigesimo tertio secundi, quae inaequalem
ita motum habet, ut nunc minuatur , nunc vero increscat.
Atque haec satis quidem de variis significationibus aequalis, in- 2qualisve morbi, ne ex homonymia in Galeni lectione rudio decipiatur lector.
De morbo redeunte recidiu que faciente.
CAP. XXIIII. R BD s redeuntes,sive recurrentesiita enim
nominare liceat quos Graeci επανεἱλ μ ardon-ματα vocant,desinit Galenus in tertio commentario Prorheticorum eius generis esse eos, qui parum quiden remittuntur, moderatioresque evadunt, sed rursus postea exacuuntur, quo no-i mine complecti non videtur eos, quos dicimus recidiuam fa- cere, quos Hippoc duodecimo Aphorismo secundi libri barori ψαύχεα σκι :ατα appellat; Nam cos υπera φῶι , id est recidiuam incere usurpamus, qui non solum quomodocunque inclina- urunt , diminutique sunt , sed penitus extincti putabantur, remanente solum aliquo in corpore symptomate ex rari trito morbo, ut siccitate oris ex ebribus; quod symptomata morbi causam , ut humorem , vel dispositionem mori, sam si ibesse adhuc significat , quae nisi probo victu vel aliis femediis penitus aboleantur, paulatim aucta, vel simile priori,
lixi morbum uisus excitat: Nihil tamen prohibere video,
114쪽
unoquoque eorum nomine trunque morbi genus , quo in ilicet remittitur, exacuiturque, suga simulata, rursus rediit, comprehendamus.
we inorbo per consensum, 2 ramario genito.
A P. XXV. VO D Graeci in παρ&:s dicunt, nobis comistia: sionem, aut consensum, aliorum exem- plo appellare liceat. Dicunt autem Graeci per sympat latam, nos per consensum par-
- corporis fiuigio morbos quosdam i- gni: Did ero his nominibus sit intelligen-d in legeutibus Galenum non satis constare potest propterea quod ille nunc una nunc alia interpretatione utitur, in eadem etiam pagina libro primo in secundo de Locis affectis, de hoc re diuersa tradit. Nam aliquando morbos, qui per syna pathiam sim contracti opponi his contendit, qui proprii
sunt, hoc est, ita stabiles,&firmi ut recedente etiam causa suae eos excitauit, permanere possint, propriamque curationem requira: Π: Interimque eos reprehei adit, qui primariae passioni, Quam πῖω παλι ν Graeci vocant , sympathiam opponunt:
quum A. υἱεῖ παλ id est secundaria, I posterior passio priori aduersetur At alio loco, eorum sequitur opinionem, quos antea refellit, dia inguitq; per oppositionem ex diuisione primarios assectus ab his, qui per consensitim in stant Nonnunquam tum his quae per se,vel proprie vel primario consistunt, nullo habito discrimine eos opponit qui per compassionem sunt geniti: quod unus quisque facile agnoscere poterit, qui utcunque etiam legerit, Minter se contulerit, quae in supradictis libris de hac re ab eo authore scribuntur; tanta sane varietatri&scribendi licentia lectorem confundere solet, ut nihil perpetuum ex eo sibi polliceri quispiam valeat. Verum enimuero si per compassionem affici dicitur pars aliqua ut ille siti, bit quae ab altera afficitur: consa nihil aliud esse affectum per sympathiam , quam qui ab alio est excitatus; ita ut idem sit cum eo, qui secundatio genitus est sic enim .verbum ipsum ostendit, compati sitatus a medicis loquendi usus. iiippe quum dicamus quibusdam caput dolere ob osensum cum ore ventriculi, existente scilicet si ius in ipso ventriculi, morbifica
115쪽
morbifica causa quae capiti dolorem postea peperit. Qui ergo
aliis non succedunt morbi, nec ab aliis excitantur, sed a suis causis prina o gignuntur illi primari j, ter protopathiam constare dicuntur. Qui vero ab aliis nascuntur, vel morbis, vel moiborum causis aliquam partem prius infestantibus, secundari , posterioresque, per sympathiam , siue δυλί πάθcurei esse putantur: Quamobrem male aliquando eos per sympiathiam molestare morbos scribit, qui perpetuo non manent, neque per propria symptomata discerni valent Eos vero primogeneos esse, qui propriis symptomatibus exacte dignoscu-tur , labilemque naturam obtinent quandoquidem fieri potest, ut per consensum, siue secundari sint affectus, tamen perpetui firmique, euidentes simul notas habeant; cui unmodi est dolor capitis proueniens vitio stomachi vapores adca Put emittentis, a quibus caput ob longiorem moram , aut vehementiorem vim pertinacem iam dispositionem cotraxit; adeo vis omacho etiam per anato , non recedat, sed peculia rem sibi curam desideret quin etiam primogenei csse possunt, etsi ob paruitatem symptomata non inserant euidentia,citoq; ob instabilem , leuem l impressionem evanescant a nimirum quod propria horum natura in hoc solum posita sit quod aliis praecedentibus non superueniant; quemadmodum hoc solo. illi per compassionem consistere dicuntur, qui ab aliis sunt geniti, siue euidentes, siue obscuras postea notas habeant, de naturam stabilem vel mobile sint sortiti Praeterea illud quod de partibus stactis per consensum scribit, nullam scilicet
actionem laedi, nisi pars illius author laedatur, r. ationi cons num mihi non videtur. Nam dicere partes eas affici, quae influente facultate, quemadmodum nerui vulnerata spinali in Ne ulla, vel materia ' voci destinatae partes, vulnerato thorace,
efflitione destituuntur perinde est, ac si quis dentes morbo correptos diceret, quod per inediam cibo priuati proprium
munus exercere nequcunt Laeduntur enim solii partes, quum
earum compositio, vel primario, vel secundario labefactatur. Postremo putare naturalia instrumenta primario affectusem
per laborare, quum illarum actio impeditur quod Galeno in sine libri primi de Locis assectis est visum non admodum cst
probabale quippe quum non minus hec quam alia suos mo bos, noxasque per sympathiam sepius contrahant Ad haec
calorem spiritu destitutae illisa interim illatu temperie, agere
116쪽
nequeunt ut temere credere non debeamus in parte malum esse,quum actiones fieri desinunt.
De morbo perse, O per accide m.
V EMADMODUM per se aliquid fieri
apud Galenum idem est, quod immediate, siue primo per accidens autem idem quod secun- dari, ut ex libro de Differentiis symptoma tum,& aliis multis locis constat, ita morbum per se conuenire alicui parti vult Galenus, qui primo, In mediate partem eam occupat: per accidens autem, qui si cundo loco ad aliam pertinet, quemadmodum similarium partium morbos ad partem instrumentariam per accidens spectare scribit in libro de disseretiis morborum, morbum per se laedere actionem, S causam vero per accidens,id est, secundo loco dicimus: Quod si in eadem compositione id fieri potest, quomodo febrem totius corporis morbum per accidens esci censemus eo quod primo morbus sit singularum partium similarium totum ipsum corpus, quatenus ex instrumentis compositum consideratur, per accidens morbo in figura, vel alio simili genere, laborare creditur; quando dissimilares partes eodem modo male sunt assectae Tamen nullus est morbus in similaribus partibus, qui secundo loco, siue ex accidenti morbus vocari possit instrumentaria partis; quoniam diuersa est illarum partium natura, compositio: nec potest unquam intemperies fieri, vitiata structura , quae corporis instrumentis debetur. Nam sicut sanitates iliarum partium
inter se sunt distinctae sic profecto morbos distinctos inter se eis oportet. Addo quod partes eo modo disserantiquo illarum vitia inter se dissident. Quapropter si vitia diuersi generis incilentia posita , possunt ad utranque partem pertinere, poterit utique pars similaris fieri per accidens organica, quo quid potest dici absurdius uende in hi nullus morbus per se, aut per accidens inueniri hoc modo posse credo: quod si interim
eadem causa, ut inflammatio magna, quae similarium temperiem vitiat, ob excedentem magnitudinem alicuius instrumenti constitutionem corrumpit, proprios tum similaribus,tum instrumento morbos excitet fiet quidem, ut eadem causa
117쪽
eausa diuersos morbos committendi vim habeat, de quo non dubitamus, sed nunquam continget, unius partis morbus ad aliam, quae diuersam obtineat constitutionem, spectet, si modo morbus compositio est praeter naturam. Et illorum vitia genere sunt discrepantia, quorum compositio generibus est distincta. Quomodo enim quaeso intemperiem morbum Instrumentariae partis vocabis, nullo modo labefactata illius structuri quippe quum integra maneat, urgente sola intem
periri similarium magnitudo, numerus,conformatio,coniunctio, unio, ex quibus instrumentaria consantur: qua in re amarari profecto licet, quonam modo Galenus non viderit haec suis principiis repugnare invisita enim antea constituisset omnem morbum instrumentariae partis, vitio consormationis, magnitudinis, numeri, coniunctionis concitari: agno cere statim debebat, quod sequebatur quidquid morbus instrumenti alicuius esse deberet, ad eadem genera esse reserendurn ,siue primo, siue secundario id contingeret inuod si
ob vehementiores intemperaturas,similares vel extenuentur, aut praeter naturam augeantur, non tamen propterea morbi
illae partes ita affectae, sed morborum causae in instrumenatis hunt: Sed haec satis de morbo per se, ter accidens, d superius enumeratis morborum differentiis: quae enim relictae sunt, fallere nequeunt Lectorem, quum vel eodem modo a Galeno semper usurpentur vel per se statim ostendant, quod illarum nominibus signi
118쪽
sulto L. Plio Taurelio Ioannes Argenterius S. D. PAERIS mei partem , tribui libris morborum causas lcElitur, quin multi alii occur rerent praestiutissimi viri, e me ne istuclus bene meriti itibi tamen poti si naum, L indocitissime, cui ct hoc iomine plurimum debeo, dicandam esse ιnsui: Cissum enim uniuersan Ira haec Academia tua maxime opera, ion-sidio non sine magno labore, S uia rum omnium beneficio regatur , merito bonam earum rerum paylcm, quas no ira parere potest industria,ad authorem,moderatoremquesuum referri debere iustum esse putaui:id hcopraestim , quod viro omnis philosophia fudiosis imo
continuis, maximi Ptiis occupatis imo,ati tram propemodum laboribus oppreso, a maxime Conuenire exi timarem,qua ex ipsis 'hil. ophiae naturalis pntibus sunt dusta, ad morbos canendos,perstes lata oram rigine accommodatis ima. Addo quod itum multa in hoc opere ιρntingant,m quibus valenis medicoris pr. stranti ηmis mihi non ut facit; no=int Ia etia trahis m./b Aristotele philosopho uni principe di crcpantiarnon ali tuti m duxi in tanto hoc Zfarystudio, tanti ;abis di ficultati tu, qui biubcni omnes, qui suo ingenio, oestudio posteris bc ne consul. re, atq; etiam ιHentit Ity
ct cal mnia defrutarim saepius a maliuoli in dica
119쪽
peruersis quibusda hominibus, qui nihil egregia in vita
1 liuntur, ed omni ratione alioru cogitatione Acci opera retardare impediret nituntur,Valgi imore laceratur
quod nescio quomodo medicina totam explosis a noni is scholis optimis quibus , auth Dbm,fracta scitic t illo; si authoritat , subuertere conarer quod ream Alsum sit, ex hoc potissi et opere cognosces in quo no arte damno, quam studi Upim pro iteor non a tisice cotomno, tres
amo, teneror necabat s bene tradita, quae pro optiamis recipio,cuertcre cupio: Sed antici rum mitriticnc,
quae a i is humano more vel unt praetermissa ad ycer , aut stri etia negligentius coscripta expolire,i ustra res meo labore, perpcerestudeo. Hac ergo tu ea, qua siles hium animi omnes coplecti,accipies: si quando licebit
per maXimas tuasoccupationes, qui bis premeris, lani primus es a crctis tanto nos Iro huic principi ct ingraui simis, ac pracipuis citi i s causis audieris, it dican .disq; cotinuo versati ad anima relaxatione leges. Nam
etsi tanta ea no sunt,quam ximia tua virtus summa vari , erit itio postulat tame sit de suis laboribus ni isqvisq; absq; arrogati su siti ne aliqui perare debet, polliceri .uidet huiusmodi runt ut meae erga te ob ruantiae agnoris loco haberi, pchlcristolari possint Meno perint ii pultu iacii jc,2 co tepore via i se, quo risumma prudelia,ctius 7 cytiadam ac omnit ingrata aquitate in ptucherrima toti:rs Italiae regione ius dicebas, ct praeclarissima cadomiam Pisanam Tuce Cosmo Modices optimo , ct omnibus virtutibit ornatissimo Frim e considio maxime, mira quada Picitudine regebas Valeo perge,vsicis, de tota no tra Acade . Mia, literatisqMe omni us bene mereri. Tisi quarto Calend. Septin b. . D. XI T.
120쪽
Os TVLAT iam nostrum institutum i vide morborum causis agamus positis, enim morbis, illoru origo quaerenda est.
Verum quoniam non solum morborum, sed etiam multarum aliarum rerum caustas medicum tenere oportet: a nobis
etiam postea quaerendum est, ynde proueniant morborum differentiae, Tymptomata omnia,Operaepretium esse duco, ut imprimis generalem de illis tractationem ex qua postea citiae propria sunt singulis, eliciantur quantum ars nostra desiderat, hoc loco instituamus. Quae res prosecto nescio an maiorem utilitatem,quam dignitatem, vel difficultatem obtineat. Nam quum nihil eorum, qua in corpore sunt, ignoratis causis, scire liceat nec etiam
quidquam recte agere possimus siquidem ablatione causarum morbi tolluntur, & ob diuersas causas diuersa remedia in aegrotis, variaque vivendi ratio in sanis exigitur ac quum cau- ad suos effectus dignoscendos signa praebeant, hinc magnus prosecto , multiplexque illarum usus ivtilitas agnoscitur. Quid enim dignius praestantiusve, quam causas earum rerum perspectas habere , quarum cognitionem profitemur Hac enim re potissimum philosophos reliqui hominibus praestare credimus quod illi abditas rerum cari fas quae difficultate aliorum ingenia superant, agnoscant: Nec alia quidem ratione medicinam nostram olim inter sapientia partes a summis philosophis, qui eam diligentius excoluerunt, reputatam exi, stimare par est, quam quod eam maxime medicin. ae partem spectarent, quae causas eoru quae in corpore nostro eueniunt. expendit.