장음표시 사용
151쪽
s pectet pinguedinis carni siue excretio, vel detractio ut a
Dis ipsius abscissio Mossium, vel neruorum vel deni cluealinarum partium substantiae, quae a sibi cognatis rescinditur Sunt etiam unis generis, quae praeter naturam in nobis concreta runt, ut lapi ies lumbrici pus, dracunculi, Quum id aliud stamile, quod extractum a corpore,corporis constitutionem mi tat Venus etiam quatenus semen excernit, huius generis existit quatenus vero corpus commouet, ad ea, quae fiunt quem. a. modum d excretiones corporis redigitur Etenim actio apta, nempe excretio aliquid eorum est, quae aguntur Id vero quod excernitur ad ea, quae excernuntur, pectat: eadem omnia quum retinentur subcotrari genere comprehenduntur quae simul coniuncta, propterea quod contrariorum unum est g nus, quartum c. aput frcere dicuntur ab aliis tribus diuersum
Ac perpetuo quidem ab his rerum generibus morborum
mnium e rices causae occasiones sumendae nec faciendum quod omnes de medicina scriptores faciunt, qui in omni fere morbo diuersos sontes statuunt, ex quibus illorum caulas dicunt Inuenies enim , ut postea docendo patebit, in his
quid morbum efficiat, quid augeat, quid conseruet, quid tol-
Ts omnia, tu ae prediximus, vim habet agendi in corpus nostrum , tamen quum agunt nisi accedant alia quaedam, proprio effecta frustrantur: Non enim omnia, nec eadem semper, quae assumuntur, vel fiunt, aut extrinsecus adhibentur aut enique a corpore ducuntur, morbos committunt.
Quamobrem Galenus in libro de Causis morborum , docet tempus, magnitudine. approximationem, siue vicinitate requiri in causis, quae morbos excitare debeant cidet optime quidem Nam etsi insolatio morbos parere potest, id tame in his non facit, qui in umbra versantur, longe absunt a Solis aestu: quod si sol aesturus ob vellemente seruorem morbos comittit, non propterea fit, ut bybernus idem e sciat, quum facultatem magnitudinem parem non obtineat: Neque vero necessbest
152쪽
Onanes corripi morbo qui vel minimo tempori spatio astitium Soli ardorem tulerunt; quod hi solum contingere vi emus, qui diutius in eo ci intur. Verum Galenus iis non contonius, addit in libro de Diceret iis febrium corporis pra 'parationem, idque merito: Nam etsi in sol. itio dolorem capitis potest committere, in omnibus tamen id non facit sei in iis qui facile pati valent; alioqui omnes ab eisdem causis morbis pariter corriperentur. ii quidem non moueor, quod nunquana licauthor uno loco tradat quae sunt illi us petis, sed semper plurima relinquat intacta quorum expliciationem ars ipsa desiderat L Eris enim non videt multa alia adhuc desiderari in his, quae morbos procreare valenis Nam etsi liae assumuntur aut adhibentur corpori, vim habent morbum gignendi, non tamen omnia id praestant liqui dein temperata hoc frustrantur effectu, quemadmodum quae familiaria sunt, naturae nostrae amica: quamobrem requiritur in morbosis causis saepius etiam aliena substantia , noxiae que qualitates. Qua ratione venena, quae toto genere nobis sunt inimica, vel minima etiam quantitate assumpta, eam quam habent vim exercent, morbos i in
nobis excitant, temperata, ut diximus, eo quod mediocrem qualitatem sint sortita prosunt quae vero insignes habent qualitatum excessiis,obsunt: morbo irimq; author es censentur: quin etiam agendi modus, ut morbi gignantur,saepe causa est; Nam quae paulatim agunt sanitatem conseruant: ubi vero confertim suam vim exerunt, morbos pariunt, Hoc enim pacto cursus, velox ue motus morbos concitare valent, quod ambulatio alioqui facere nequit. Desideratur praeterea tempus siue agendi occasio, Mordo siquidem exercitatio ante cibum inita,sanitatem tuetur; repletis autem tracto nutrimento crudo per corpus, excitatisq; obstructionibus morborum sit occasio. I ac secundamen a sumptum dum longiore mora retinetur, interim inim alia concoquuntur, corrumpitur, morbo ' Ω-cit: in gestum vero ante alios cibos utile fit corpori nutrimentum . itaque causis, quiae pariturae sunt morbos, naturam,substantiam ue& qualitatem, quantitatem , agendi na Odum ordinem , occasionem . vicinitatem assumis oportet ad id praestandum idoneam , suamque vim exerant m corpus ad concipiendos morbos praeparatum. Quid vero praeparationis nomine intes ligendum sit, quum degeneratione morborum
agimus non explicat Galenus: Ego tamen, communi in omnibus
153쪽
bus morbi ratione sub corporis praepariuione cona prehendo
Dis yposita. Nam queadmodum virtus forti x v idem author
dicere sole omnia cotemnit si infirma omnia sue t thu ' preterea idoneam temperiem, consormationem a , ..' ἡ 'si ' 'stim , tenuitatem, varium de
iraque corpora conditionem , qui ead varios morbos gignen- 'mum habet momenti Nam calida corpora Darata parte vero magnae 3 numerosi vulnerantibus, mox tritas extrinsecus corpori oc irrunt, cirri proxima partes illa
Cantiori de vesicam, renes potis inium afficiunt, quod ea
partes, vel ob si una vel ob naturam ineptam illaesas seruar
aut certe minimum offendit. Rariora corpora ni ij iij si
'νδρο Paru conditione ron ritius dissi liusque ab eisdem cousis morbo suos contrahun qua
rum rerum diuersitatem medicum ignorare non oporte cini
quid in orbum in singuli commiti ai si
i tu morborum causae, medicus dignoscere debet, sed etiam quid unaquaeque illa iam praestare valeat, quamq; facultatem obtineat perspe-
154쪽
vim prius nouerit; sic prosect qui causarum morborum vim.
naturam ignorat, nunquam de ortu, generatione mori, rum recte sentire vel eorundem curatione pr seruationemque
comode instituere poterit. Quo magis mirari licet haec ab antiqui Plii losopliis, Medicis pretermilla suisse: quae meo quidem iudicio quilibet assequetur, qui haec tria nouelit quid scilicet possit numquodque , qua ratione illud efficiat, inuid
demum tempore acquirat, quidve statim praestare valeat. Igitur quaedam sunt, quae solum materia praebere post uni, ut Languis ex quo animal conformatu alia vero, qu e efficiendi vim cxhibet, ut idem humor quum inflammationes parit, febres excitat; sunt enim in gammationes ex sanguine tanquam ex materia febris, oro a vi calorifica quae in eo est humore, nascitur. Sunt quae formae essicientis , finis simul rationem subeant: quod optime etiam ab Aristotele proditum est . Ac vi ad institutum nostrum rem contrahamus quaedam sunt, quae
morbos gignunt, qui dam qua solum augent. aut genitum auctumve conseruatit: quaedam, quae morbos vehementes semper excitant aliae, quiae solum mitiores in serre possunt, quea modum rursus nonnuli e tot una corpus assigere alia vero vo nisi aliquam partem infestate valent: nec desunt qu. Vinius generis morbum solum excitant, aliae, qua etia diuersi sunt quce nunquam morbi est e possunt, aliae, quae quum morbi sint, aliorum etiam morborii causae fiunt: Atque illud etiam praetereundum non est nonnulla inueniri, quiae omni vi, qua pollent, obsunt, quaedam quae una solum morbos inserunt aliis aut na vel non
nocent, aut non statim, aut non adeo euidenter, ut morbus appellari debeat, quod ab illis prouenit. Efficiunt haec pr. aeterea
quaedam suapte natura, quaedam qualitate, alia qualitate, non nulla ordine vel agedi modo: alia tempore certo, alia demum loci, corporis i subiecti ratione Gignunt sat e morbueffectrices illorum causa: Conseruant, vel intendunt eaedem genere, vel subiecta materia , vel causae cum quibus, in quibus res esse nequit veluti a stus qui febrem accendit, candem auget,
minuit fovetque prout maiore, aut minore, aut aequalem vim
et,qui primum febrem concitauit obtinet. At si in corpore admodum calido is bilioso febris vel leuissima sit ocepta subiecti humoris ratione intenditur. Eadem minuitur ubi ob corporis raritatem ebrilis calor facile expirat, alioqui increscit.
vel perpetuo euiadem tenorem seruat, qua ratione disserentiae febriuna
155쪽
lteriae ratione, qu ae dam morbo parem . . Lociis nequeunt, aut certὰ non pu hi bibi. sequi id rei θ
sitationis loeum .di orithim si
156쪽
etiam calidis, quibus temperies calida est, febres accidunt,
qui imbecillem partium connexionem sunt sortiti luxationibuq aliis ; infinitis iniuriis sunt expositi: loca humilia, concaua pluuiarum multitudine morbosissima reliduntur, at quae montosa sunt, elata his fere meliora evadunt. Quae assi muntur in corpus internis partibus obesse sunt aptissima, externas offendunt facilius, quae nos ambiunt quae inspirantur, aut per expirationem emittuntur maximam vim habent assiciendi pulmone cor, cerebrum quae deuorantur parem vim in ore,ventriculo, hepate, intestinis ostendunt. Nec no quaedam venena ob incognitam quandam sympathiam, antipathiam quasdam partes peculiariter afficiunt, alias vero, quas etiam attingunt, seruant ill aetas, ut ad alias properent, quas laedere sunt nata. Atqui sanguinis profluuium minorem vim habet ad generassos morbos in foeminis, quam in masculis, tuum videamus mulieres multis etiam ranis angiuinis profluuio
vexatas Minterim vel minimum offensas, viros autem aut ex pari vacuatione non longo temporis spatio,vel peremptos, vel certe maximis morbis correptos. Ac, ut breuiter dicam tum ob subiectam materia tum alia praedicta vim, naturamque causa rum omnium, Si maxin e morborti, de quibus agi miis, variari contingit. Caeterum agondi modo inter se causa disserunt, di uersamque vim assumunt. Nam quaedam per se agunt, tertos morbos excitant ali ae vero per accidens alios iii fersit, sibi etiam contrarios, veluti calefacientia calidos morbos pariunt. Tempore autem longiore, iurante vehementia, atq; in humore calido dis luto. frigidos tandem sciscunt, quemadmodum&vinum suo excessu dum calorem natiuum copia obruit, fri- idos infert morbos; quod tamen alioqui suapte natura calios creare potest . uinetiam ut calidos, ct frigidos sic humidoq. siccos allacius concitat calor eos quidem liquatis &fusis humoribus qui in corpore a frigore erant concreti hos vero vehementius digesto humore. At frigus frigidos per se moibos, calidos autem ut sebi e prohibita transpiratione promouet, quemadmodum etia a siccantibus morbi sicci nascuntur, per accidens aut e frigidi, depasto nam ct humore calorem elanguescere,ex iperare i frigiditatem necesse est Pariunt eadem ratione humectantia suapte natura humidos frigidos suffocato oppress o quodammodo calore nativo, in quo quidem opere praeualet nonnunquam id quod per accidens sit ei,
157쪽
quod per se euenit, aut contra vel ob agentis vim aut corporis patientis differentiam , vehemens enim si istus in orno antea non excalefactorii non admodum denso'n ido mo bos otius quam ali los excitat, quod autem init has est aut
re rarefacto, ocesus a via, cali ios gio ni non ei γ AP, C
Inorborum tempore acquirant, tenorandum non est dii lumenim sunt, quae temporis progressumat na reddi tu
tu: tosias autem humor tempore concoctus melior eua iri aliis Ctiam causis vis eodem modo quaerenda eluti
quid,ex quo, in quo quatenu, qu uri ix valeat ignorandum non est. Eodem pacto quo ui
parere valeant, sed etiam ui bii: bi a si
pugnandum, in quibus potissimum rosterun Im . --Πdum, aut aliud denique ne hi, dum 'rς ' Vim nao-imi gatione, quae causae in morbis
CAP. XIII. N solum quae, quotve sint morborum cauta qualis, quania que illarum vis Medieum se . Ioportet, sed etiam quum eas inquirit certi o
illud etiam ignorare non debet. quando i iis phgulaque genera enumerare necesse sit oti, t.'
158쪽
clem docere nescio qua ratiotae contempserunt antiqui scriptores: si enim multa sunt causarum genera, P lifferentiae .liqua dam propinquissimae qu.rdam remotissimae aliae vero mediar, inter extrema collocatae, certu prosei' o in illis ordinem re
periri necesse est: quum qui goorat non solu ignorat quod res
ipsa habet, sed etiam quum causas alicuius rei inuenire stir debit, temere ratiocinabitur. At si quid pia ex uno solo caussirum genere oriri pos, it frustra in aliis omnibu recensendis elabo ramus' Ars ergo in his requiritur quae quod fieri debeat certa ratione monstret: quod autem Galenus S reliqui qui eum sunt sequuti, ea methodo haec non explicent unicuiq; constare puto. Nam neque 3 commodo aliquo principio exordiri sole neque omnes, quas oportet enima erat; sed se resolum mediatas. ωreia motiores,contemptis propinquis in singulis morbis explicant, aut si propinquiores nonnuli quam attingunt, ita tamen id faciunt,ut quae in serioris sunt generis cum his enumerent, quae
ex superioribus nascuntur. Id quod satis apparet ex lib. Galeni de ausis morborum, primo de Differentiis febrium, ubi de inarum causis agit: Quum enim causas morbi calidi ex adstrictione corporis, Malimento petendas esse stribit. febres ex
cruditate, I aeris occursu excitari alimentum, Daerem: statim, a summis 'uneribus rerum, quae morbos committere valent, nempe ab his,quae assiimuntur, extrinsecus occursant, ducit:
siquidem qua morbos pariunt quaedam sunt ex his, quae sumuntur: quaedam vero. quae extrinsecus nosti u corpus afficiunt.
At constrictio de cruditas ex primis generibu nascuntur Nam ab his quae extrinsecus adhibentur, ad tripgitur corpus Ab his vero, tuae in corpus assum iriatur cruditas nascitur, relinquitumque: illud postea adhuc quaerendum unde cruditas, Madstractio proueniat, ouhd illa scilicet ex alimento, haec ab adstringentibus,qua vel a refrigerant ibi is, vel exsiccantibus proueniunt. Atque utrumque genus repsi gerantium scilicet Hadstringentium ab his, quae extrinsecus adhibentur ducitur. quia autem cibus sit assumptus calidus nuti bre forte excitauit: setis ra quae-rct medicus, nimirum quod inutilis sit haec inquisitio , postra . qui in causarum inuestigatio ad summa capita peruenit. Oh o si Aristoteles censet in causarum tractatione non esse quiescendum donec ad primas remotissim.1sque causas sit peruentum, probare minime ostiamus medicorum constretudinem, qui nunquam vel rarissime, lue de progrediuntur, ut summos sentes
159쪽
160쪽
febre parere polle, sed praeterea docendum est quonam do id faciat quod scilicet primum cutim adstringat, adstrictio
vero transpirationem probi beat, haec calorem accendat, cuius excessu proportio qualitatum non seruatur at lue hoc modo intemneries , morbusque nascitur quibus sane intellectis una etiam statim percipimus adhibenda esse remedia, qu .ae extrinsecus calefaciant rarefaciant, tum etiam assumenda ea qu ei lemirae sient nisi impediat calor , qui supra modum auctus sui extinctionem refrigerati όmque desideret, quae nemo unquam commodyadministrare poterit, nec intelli rere quae, ubi diuersa remedia adhibere oporteat si perspectum non
est quae, quotve inter extremas cautas, remotissimas inquam, de coniunctam interiaceant media. Itaque quoniam in causarum enumeratione ab extremis, 2 mediis ausi, icari possumus, docendum iam est; unde commodius exordiri liceat. Aequod a mediis enumerationis initium sumere non debeamus satis constat, quandoquidem duas hoc modo, Id inter se contrarias vias instituere oporteret unam q ia versus coniunctam causam, aliam quae ad remotas procedit, praestet autem uno modo quam duobus inuenire quod quaerimus , tum etiam quod melia non per se sed extremorum ratione enumterentur , ab extremis ergo auspicandum Q i a in re si quis quod commune est, pertractet, commode a summis generibus exordietur ut siquis quid morbum parere possit, docere studeat statim consultis summis remma capitibus ostendet tum ex his, quae assum intur, tum ex illis, quae extrinsecus ad bibentur, aut fiunt, vel retinentur, aut immoderate excernuntur, reperiri quae
q'romosso id sacere valeant. At si morbo, vel alia quapiam reposita illius causas inuestigemus , optima mihi videtur via , progressi is, si ab immediatis causis exorsiis ali. a perueniamus. Posito enim effectu quid melius fieri potest, quam statim
enumerare caustas, quae illum costituunt, quae quum una omnino sit, quae a pluribu postea nascitur, nec tamen semper ab omnibus summis causarum fontibus hinc si ustra saepe recenseremus Universa, quae nostrum corpus immutare valen t ad ea in uestiganda qliae . nonnuliis solum proueniunt. Sic sane Galenus 1 tridae febris causas undecimo libro Methodi inquirit, quum febrem ipsam ex calore burice probabit transpiratione accendi prohiberi autem in his Dbribus transpirationem ex obstructione vasorum docet. Ipsam autem obstructionem