장음표시 사용
161쪽
rudi Oribus magis innotescat exemplo lue u hi:
statuamus ita lue alicui mutatum esse usu
trahere nec alienum esse, ut ob nimiam re lationem a n
. ita per uni tersum corpus seratur . sere funt Ou nmorbi, quas ' ponunt sparsim enumerarit in ui
omnes rei causae sint comprelaens oraram l
quas alius inuenire possit. abi ne iam os
162쪽
quod eosdem coni primendo adstringat angustiorisque reddat; quo fit ut adstrictio, Mobstructio non eadem vicinitate regi j morbi sint causae quemadmodum inflammatio . humores crassi s. viscidi, quorum illa adstri tionem, ii vero obstructi
nem pariunt. In hoc etiam errare solent, qui de causis scribunt, quod non doceat quid efficientis, quid materiar, quid instrumenti, aut cause sine quam o, aut denique alterius generis rationem obtineat. Etenim bilis tanquam materia regi morbi causa esse censetur Excretrix vero facultas, vel alteratrix tanquam esti- ciens,obstructi meatus tanquam instrumentum partium, seve-lis,externarum raritas, quae ad suscipiendos humores est apti Llima causa cum qua rationem habere videtur Postremo opo tebat tandem singulas huiusmodi causas ad ea rerum genera
redigere, quibus illi etiam authores omnes morbos, omnia que symptomata nasci prodiderunt. Quamobrem praestat, ut antea diximus, a coniuncta cum et sectu causa exordiri, Malias deinceps veluti resoluendo inuestigare. Ergo si color uniuersi
corporis in pallorem mutatur, necesse omnino est id ex humoris biliosi affluxu contingere: Porrb redundantiae huius humoris causam esse oportet, vel quod talis humor plurimus in suissentibus scilicet hepate gignantur aut quod a sanguine no expurgetur, sed una cu sang ii ne per corpus distribuatur, Merret, vos quoniam secreta bilis a sanguine in omnes partes feratur: vel etiam quod optimus humor quum ad externam corporissia perficiem externasque partes peruenerit corrumpatur in bilemque vertatur: Si enim biliosi humoris plurimum gignatur, iaccesse est corpus pallescere, etiamsi multum huiusmodi humoris per solitas excretione cducatur veluti in his apparet, qui tertiana febre correpti plurimum bilis procreant,& excernunt, longe tamen pallidiores solito cospiciuntur quod si mediocre etiam sit quod gignitur, nisi tamen a sanguine secerna tur, continuoq; expurgetur paulatim aceruatur huiusmodi humor, qui .inguinem corpusq; suo colore inficit Idem quoque Decelle est eueniat, si forte bilis quaecu sanguine continetur,abeo secernatur,xad cute regeratur, vel trabatur; tuc enim illius colore in cute efflorescere oportet Nam quod laudabilis humor saepe gignatur, I tamen ob vitium partium, ad quaslem uenit corrumpatur, notissimu esse puto. Nec videtur fieri posse
ut ab aliis quam his causis humor in habitu corporis abudet, illius color permutetur. At illa: ex aliis nascuntur. Etenim,
163쪽
conuerti unusmodi humorem vel etiam si alimenta optima
fuerint, ut tamen quod eam parit usi nem ii
pios ii bilem sibi moliuntur Essiciunt vero quaedam statim 'l0i Vm Pnstratione, ut intemperies hepatis calid 'iicca Alia autem postea,vehit venena nonnulla, an sumem vitiant, in bilem, aut alium humorem enera,
. - 'QVH U xxxRhere, ut expultricis exolutae, vel quo iam instrumenta sunt inepta viaque obturata per qua ferri consueuerunt, id accidit Bilis autem secretio a tan uine non expultricis beneficio, sed vi attractricis perficitur: Te onstat. V TR is, qu*e purgationen prohibeant empe expultricis actionem, meatuum vitia Expultracis tam T
coniunctam, ad intestina fere debet: Ut enim in eureoa i l ne huius humoris a reliquis, nec hepar,nec vena 'x pestin
i si 'l ζῆ Vixi Iur, nihil con serentibus ad at psi in te linta, sed solum ad inittentibus quod
aliunde eo regeritur oriuntur .hae causae ab aliis N in Ziod attractio fieri nequeat, materia aliquando cris or
becillitas, aut et i m viai uni occisisio quanquam ait riuq
neia, haec causa est, ut antea indiuiuoli , si, Tu 'Τ /se ii que curatio exiguntur, ubi facultas labo,
quam si tu naeatibus vitiua aut hodem pacto expulsio, si per sicitur aut materiae,aut facultatis vitio quod cottia it mi, ori
ob intena periem vel corruptionem to lupi bs iiii ' cultas a similaribus partibu proueniat aut etiam Id ficta a
anstrumetuariarum pallium structura Nare
sionem affecto instrumento docet inna
certe difficile excernitur ii, , uni
copia distenta, veluti exoluti enim hius partibus contingat, quae nostro arbitrio In in moti que possunt quae autem solius natiuae beneficio pGutur
164쪽
sese exonerant, antequam noxias tensiones pars experiatur: non immerito replignantibus etiam aliis antiquiolibus scriptoribus huiusmodi causam a re proposita excludimus. Iam vero viae occluduntur vel a comprimentibus, ut scirrho inflat matione vel ab obstruentibus, luod faciunt crassi, multi, viscidique humores vel lapillo, ut aliqua do in morbo regio visum
est vel ab adstringentibus, qualia sunt refrigerantia, Ad certo modo siccantia; vel ob coalitum partium, quae antea diuisae fuerunt,min ipsa curatione male conglutinata', necnon etiam ob nimiam siccitatem nonnunquam partes cocaua subsident,
xcontractis lateribus occluduntur. Quod si non videtur fieri posse ut ob adstringentia, meatus per quos bilis deducitur,a pugnante loci distantia aut ob peruersum coalitum, propterea quod nec vulnerari facile possunt, aut si id contingat, mors, uo expectata regi morbi generatione statim subsequitur, aut propter subsidentia occludantur relinquatur solum causae a dentes huiusmodi vias quivel obstruunt, aut coprimendi vim habent. At vero quod vitium est ex diuisione, secernitur, expelliturque biliosus humor per uniuersum corpus expellente facultate quae aut vi morbi irritatur quod his contingit de quibus scribit Hippocrates in Aphorismo illo, Quibus in febribus morbus regius ante septimum malum Aut etiam tempestiue insurgente natura aduersus noxium, sed uictum humorem veluti saepe contingit in laudabili crisi, reiecta ad cutem bile,corpus pallorem insignem concipere Atque hae quidem
omnes causa tandem ab his prouenire cognoscuntur, quae assumpta, vel extrinsecus adhibita,aut excreta, vel retenta, vel quomodocunque facta mutandi nostrum corpus vim habere posuimus: quo fit, non solum hoc modo intelligamus quae sint coniunctae, quae ue remotiores causa', sed etiam quae superfluo non unquam scrinioribus addantur , quae ab illis praetermittantur necnon etiam quo ordine progrediendum sit in causarum omnium inuestigatione, qua demum ratione in tanta multitudine eam inuenire liceat ad quam quod quaeritur, reseratur: reiectis enim his, suorum nulla sunt indicia eas recipere cogimur quae euidentes notas habent de quare non est quod hoc loco agamus, quandoquidem nunc causarum inuestigationem, Menumerationem, non autem cogniationem,uiram alibi explicabimus, instituimus.
165쪽
rum statim docere aggre litur quid intemperies singulas, calidam inquam,frigidam, humidam, siccam committat, cuius quidem institutum probare non possum Si enim docendi ratio postulat, tot quae communia sunt prius explicentur; quur imprimis intemperatura causas non prosequitur, sine quibus nec intelligi aliqua arte potest, quid intemperiem calidam, aut alias praedictas pariat Ut enim in una quadam communi natura, qua intemperatura sunt, conueniunt; sic prosecto eius quod illis commune est, nempe intemperatura tradi causas necesse est; quibus compertis, minimo negotio, quod singulis est peculiare cognoscitur. Omitto quod solum effectrices causas attingat Nam etsi praecipua illarum debet esse tractatio, aliae tamen ibi expedit praetermitten- non sunt Itaque nos intemperaturae morbosae causas potissimum hoc loco inuenire conabimur, deinde cuiuslinet intemperaturae, nec non morborum, qui totam partium substantiam corrumpunt. Postremo eorum , qui in partibus instrumentariis consistunt, idque eo ordine seruato, quem in generibus , differentiis enumerandis sequuti sumus Committit porro intemperiem,ut diximus vitiata proportio, quae mixtionem corrumpit, hanc excessus qualitatum efficit, hunc rursus quae qualitates intendendi vim habent, de quibu. non
166쪽
solum in his, sed aliis cria in omnibus morbis deinceps a nobis agetur itenim alii nux per ' tuo caedem in omnibus mane cit, arte non egent, qua explicentur, sed quae in singulis uariant quis ne vitiatam proportionem morbum committere in omnibus perpetuum est quemadmotium cluod excelsu, vel lesectu componentium proportio ipsa corrumpatur: A qua excessiis, desectus sunt atri ores, variatur, nec aciem in omnibus inueniuntur ob id que arte opus est, quae doceat quid unicuiq; in hac re conueniat. Nam etsi quatuor rerum g nera existunt,ex quibus morborti causae si munitur,non tamen ex omni genere causis semper petere licet, sed quidam sunt in orbi, qui ab uno duntaxat fontes causas capiunt ut vulnera, quae solum ab illis, quae extrinsecus nocent, excitari pollunt: quidam vero qui ab Hiinibus generibus suas causas ducunt, cuiusmodi est, de qua agimus intemperies; quam quidem praecipue committunt cibi, potiones, medicamenta ingesta, aut alio modo in corpus assismpta qualem enim vim obtinent, talem etia corpo ii intemperie inierunt licet ea nonnunquam contrarium praestant, sed ex accidenti quodam Frigida nanque alimenta suapte natura frigidos pariunt morbos, prohibita, xb nonnunquam caloris transpiratione febres accendunt: Habent autem maximam vim ea, quae asthmuntur ad intemperiem gignendam in eorum corporibus, qui infirmam habent coctionem, aut vehementer intemperati exiit uni, et exiguos corporis me.itus sunt ibi titi Pariunt etia excrementa retenta intemperiem, eademq; emisi a praeter naturam idem praestant: Nam quum retinentur, eam, quam habent vim corpori impartiuntur quum vero praeter naturam excernuntur , faciunt ut reliqua, que in corpore manent dieXuperent, maioremq; ad agendum vim assequantur; siqui dein bile copiosius euacuata, pituitam in corpore abundare, de illa retenta hanc minui, corpusq; calidius reddi necesse est His autem potissimum obsunt quae retinentur excrementa, qui angustos meatus halaent,diutius enim in his illa morari oportet, quibusque expultrix debilior, retentrix aute vis validior existit, utq; imbecilliores aliquot partes sunt nacti, quomodo retentis alui excrementis praeter consuetudinem minimo temporis spatio quosdam vehementi capitis dolore corripi nouimus alios vero minimum offendi, etiamsi per integros dies aluus no excernat ni muti quod illis
infirmum,his vero firmus caput:At ab his quae immoderate
167쪽
e iatur a corpore potissimum afficiuntur qui mos earn exolvitur,corporis e coditio intemperiem admittit Veio nostro supradictis generibus non cedunt ouod satis ne
animi, corporis actione Violeti su eoi si, tia, Raudium, o itatio, immoderat eis et u u eius Iem generis a quibus omni, natus, si, O
docet quotidianus usus id quod tum per se tum per en
commodius in uno, quam in alios i stant. N C, ira
inmodica per se corpus calefacit, aucto vero calore etiam ex
siccat ut tristitia primo exsiccat, postea Veio iti b
cendit. Animi perturbationes etsi omnes tandem me uni multo tamen promptius eos quoria Vitali, vi im j li,
expolitum Corporis motus facilius corpora admodum si ira
aut mollia in sestat, siquidem illa immo fiat des hi h autem violentius statim digeriintur. Caete, hi ou o b admouentur, morbos quo ueproereaudi a
gnes qualitates acceperint, clu:les in aere ambienis p mum 'oununquam in unctionibus, dotionibus appa en
dentia non nisi ratione Olbis, ut O ,
partem assectam irruunt, intemperien Desu
excutere velle videamur, nil u sq: hionis
an uenire poterit, qui vim in ularum rors oti ririn '
tempore,ac modo, loco pati valeat,pr nouerit 'Morbi cribri causae.
C A P. II. intemperaturae, in qua calor ex uperat quinque generibus complectitur Galenus in libro de ausis morbo P motu,
putredine vicinitate corporis calidi consti ctiqne corporas, d aliaret calefacientis assumption
168쪽
ptione sed meo quidem tu licio non satis recte, sine metho
do id ficit. Quum enim quatuor rerum genera alibi sinuister. quae corpus quocunq; modo mutandi in liabent eodem se uato numero oportebat prosecto ab eisdem etiam moiborum cilidor sm causas petere. Deinde quum libro primo de Differentiis febrium ea enumeret, quae febris sunt causet postea ver5 modos doceat, quibus illae febres accendunt sint autem modi illi, quos in libro de Causis morborum causis latuit, neces le est, ut ipsas causas omittat de quibus agit in libro de Differen H, tiis febrium: nempe lassitudine, iram, moerorem, cruditatem,etellum Malia multa, qua illic enumerat, quae quidem calidiorum morborum causae existunt, sed agendi modo inter sedisserunt nimirum quod quςdam constringendo corpus, alia putrefaciendo alia mouendo, alia denique alio modo eosdem morbos pariant. Praeterea quum putredo, quae a propinquo corpore contrahitur,& rei calefacieatis vicinitas ad unum genus reducantur, quod ea continet, quae extrinsecus corpus afficiunt
oportebat sane unum genus primum ponere, ex quo postea e
diuisionem,quae cotinentur sub eo, inascerentur. Nam inter ea, quae corpori extrinsecus occurrentia caleficere possunt; non
solum putrida, sed etiam multa alia aliis qualitatibus praedita idem facitat . ut videatur potius genus quoddam caloris nempe
putridi,quam diuersce rei notare. tiarenim vicina,aut propinqua sunt calefacereq; valent,quaedam calore ex putredine, alia ex acrimonia alia ratione alia eum obtinent. Quinetia si quis
singula genera consectari velit, inueniet statim plura esse pnenda , quam illa quinque, de quibus ille meminit. Nam
cibi, I medicamenta sumpti; sic sane excrementa retenta, vel praeter naturam emissa calidos morbos faciunt: siquidem bili. quae per aluum excerni consueuit, dum retinetur, calidorunt orborum fit causiaci ob immoderata pituitae excretione idem humor in corpore augetur,eosdemque morbos concitat Atque eo etiam author cruditas addenda est quandoquidenex ea febres procreari libro primo de Disserentiis sebraucommemorat quae quidem si febres accendit causa quoque moborum calidorum statuenda est quemadmodum profecto vigilia Minedia, quae in quinque illis generibus apte comprehendi nequeunt. Quamobrem praestat principia posita retinere, Sc in constituto rerum numero, a quibus morborum ,
mnium causa petuntur, consistere: veluti ipse alibi facit; quia
169쪽
CA VII MORBORUM. mum libro primo de Praesagitione exii bus ex ei Mem son
tibus ducit ea, tuae corpus refrigerare valent. Ita lue si excimus ea uatuor summVerum enera, fici
n quolibet calidos morbos pro rea repos it Vol ne i tu 'genere eoru in , lirae extrinsecus hae lunt sint iu ambiunt corpus, ve ei admouentur: si lilia aut brit 'aut adstringentia morbo calido, ueluti .sba
do Etenim frigus, de adsitrin entia omnia meatu cu is condinem suo feruore concitet, internum calorem au et talor vero externus, miri demissa sua vi validior coo ut m
calido morbos pariunt, quippe externus calor proin tis,in sunt cute: illi enim utpote iam plus iusto calidi viei nure orem ficile concipiunt: Hi vero eundem promptis,ii 'phi di ' 'que admittunt, in vis eo , - - i: ' i' ς
menim externis meatii us in profundi magi seceder notest
quotidiana etiam experientia. iii etiim bi uicis Vel alia ratione aestuant si s ps iis ad . . ''
170쪽
sari possint, putredine ascita affectam primum partem, deii ceps reliquas excalefaciunt. Nec illud sorte alienum fuerit putare calidos morbos etiam nasci posse ab iis qu. e collo, aeli cluis partibus appenduntur. Si enim laaec trabe vim veri mendi eiiciendiq; scetum comitiales morbos sanandi quia retiam iuueniri non poterunt, quae propria sua vi calidos morbos ac
cendant clam vero ex genere eorum , quae assumuntur, calidi
quoque morbi proueniunt; sed diuerso modo. Nam quaedam propriavi id saciunt veluti aer in corpus attractus si calidus saerit,& cibi,potiones ac medicamenta, quae calefaciendi vim habent, qua d. i vero per accidens,de haec vel qualitate, vel quantitate, vel corrupto ordine idem faciunt quippe quae actu sunt frigida, tum venementius incalescit corpus assumpta densando internos meatus febres gignut a qua viscidam, crassamq; naturam habent,excitatis obstructionibus, idem faciunt. Porro quantitate aucta,humorum copia quoque augetur, atq; etiam statim ab ipso nutrimeto copioso Madhuc crudo venarum ca-ultates nonnunquam occluduntur, prohibitaque per eas partes ematione, calor increscit,3 ex eo morbus nascitur Quum vero minus assumitur quam oportet, humoris desectu calor intenditur: quo modo ex inedia se bre saepius excitari videmus rAt si quae facillime coquuntur, ut lac, post alios cibos ingerantiar, longiore mora corrupta putrescunt, calidosque morbos
cxcitant. His ergo modis ab assia mptis calidi morbi fiunt. Ab his vero quae ab aliis in nobis sunt, vel . nobis proueniunt,
quales sunt animi, corporis motus, Momnes denique actiones calorem augeri continua experientia monstrat quum videamus ex ira maerore, lassitudine, inani alio motu febres saepius excitari: Atque etiam ratio docet omnes immoderatosnaotus calefaciendi praeter naturam facultatem habere: verum
non aequalem in omnibus omnia obtinent, facilius etenim hi- Iiosos accendit inedia: promptissime a tristitia, ct vigilii siccaeorpora incalescunt rara facile offendit lassitudo difficillime quae pituitosa sunt; Mensiore cute sunt praedita deniqualia in aliis ficilius vim suam exerunt. Caeterum ea , qu .ae ex cernuntur, retinentur, calorem quoque augere sunt apta siquidem euacuatis pr. aeter modum rigidis humoribus vitiata proportione,calidos exuperare oportet: qui ut calefaciendi, si gignendi morbos calidos facultatem assequuntur. Retento autem calido humpre, calorem quoque intendi necesse est: vndo