De morbis libri XIIII. Librorum catalogum, & quid accesserit ex secunda hac aeditione, proxima docebit pagina / [Giovanni Argenterio]

171쪽

es actione corporis, demuti exitio, de motu nique corpus restio e , - - . - '

de Praesagitione expulsibu testat Vbi ill o,

172쪽

mdum Inqtram, sicciam, sic ius etiam au mfrigi ius, non tem sit idum solum reddi. Quin etiam quae extrinsecus admota rar faciunt, ut calefaciendi vim liabent sic calidos primum digesto aliquantulum humores in quo statu corporis calor qui prius humoris copia fere opprimebatur accenditur,vallJibrque redditur morbos pariunt postea vero eadem rationes istidos vi siccos. At vero constrictione saucium, Masperae arteriae inter causas morborum frigidorum ponere non mihi videtur esse rationi consentancia Extinguitii quidem an rami aucto calore ob prohibitam respirationem 'tinteram frigidus morbus nullus gignitur; nec caloras desectu , sed in adundantia cordis animantiis calor suffocatur. Postremo ciborum desectus frigidos morbos o parat sed siccos primum, vel calidos ut in his, qui facile accendi possimi ,3 ex inedia in febrem incidunt, aut tandem frigidos siccos Deficiente namq; humore, debilitat Ao calore, frigidii, siccumco pus tandem euadit; non frigidus bina cuius causas eo loco non compositi morbi ex frigidos sicco pariter exuperate Galenus explicat. Nec par prosectδ est ratio, quam adfert de ex tinctione ignis, generatione morborum me domina. Aliud enim est extingui ignem, calore nostrum aliud extingui,&refrigerari, aliud morbos frigidos in nobis igni calorem aboleri ut satis omnibus constare puto. Nam etsi ignis extin- uitur lignorum penuria, non tamen propterea refrigeratur. ro, aut: non quid calore nostrum extinguat sed qui imor nus praeter natura refrigerandi vim habeat. quaerimuMid quod stquam efficient, quae prohibita respiratione calores' intus augent, haec enim calidos morbos faciunt. Nec fragidos nouam excitant,quae calefacientia remedia postulent. sed si pera seuere assectus oppresso calore mors statim succedit:vt in his uui iniectis vinculis collo , nullo oborto interim frigido mor-ῖ , sed caloris, strangulantur, ierimuntur, euenire conspicimus Acit tandem ad nostros fontes redeamus quae nos

extrinsecus ambiunt, aut corpori admourntur, qui in et

iaciendi vim acceperint, calidos, ut diximus . vel calidos Se sicco aut frigidos Uccos morbos procreant: Si vero ex genere refrigerandia extiterint calidos inducunt morbos ubi meatus corporis rarefactos violentius constringunt, calor inq; expira

Gibent sin minii intro sese insinuante frigiditate tigritimorbi nascuntur,veluti in partibus corporis externis, deuicto

173쪽

cid ui perniuem ut hyberi

influente calore priua n: --ψnstringuntur,

excitetur,non calefaciunt.sed obfutota

alia etiam ratione in quibusdam, frigidi morbi nasse intur nemph duo. ii 'Τφης arterrae, venae occludantur, et ira b hi permeat, veluti a multi, ibi, bi '

si vi contingit, atque ita in hibi e ' ψ V lienem ob

excemuntur,' retinentur frigidos

quod retentis igidis excrementi ne neci 'Di λmmodice vacuatis calidi humo, sis gς pore vagere oporteat. Quod si quis ea et o, Quincto calore, morborutristidotum , inentur ςζnseat, meo quidem iudieio tibi, 'μηnunquam esse/mp cto retent6s i in aliquom, 'μὴ'doquidem ob

174쪽

morbus nascitur postremo ex genere eorum quae fiunt noti desunt eauta morborum si igidorum. Nam somnus longior corpus refrigerat. sic non unquam vigilia dissoluti spiritibus, quemadmodum, Otium vitaeque nimia tranquillitas Tabescit liquidem itor nimio animi, de corporis otio, atque ita fristi ius vel statim , vel frigidorum humorum copia aceruata corpus eliditur. Motus autem, ut antea diximus, suapte natura frigidos morbos r Freale nequit. sed Cit ma subiectet materieratione, veluti in corporibus, quae facile dis latis pilitibustio expectata siccitate refrigerantur.

A P. O M. N ausi humidi' sicci morbi explicandis me.

thodo utitur &ad principia sua redit Galenus, tuum ex assumptis, Lexcretis, atque etiam ex id motis . his, quae eruntur eos nasci tradit, u man quam tamen genus eorum quae fiunt, r tinentur, excernunturque subliceat; Lexemplis solum exprima iando scilicet ex curis, ct vigiliis,& immoderata corpo ii d si obitione huiusmodi morbos concitari meminit. Itaque vi res ex si iis sontibus primum ducatur pariunt morbos siccos quae assumuntur tum qualitate, tum quantitate. Nam alimen ta cibi inquam . potiones, medicamenta , qua exsiccandi vim habent cuiusmodi sunt acerba , austera in nonnullis otia amara . salsa, acria id faciunt. Cibi aute humidioris,&potus etiam paucitatriquemadmodum Vinedia exsiccari corpus omnes nouerunt. Quum enim perpetuo insiti caloris ibo xeratur corporis humor, si minus reponatur humida substantia quam absumatur, siccos morbos tandem sequi neceste est iacetiam sorte quae assum intur alia ratione sicci rati sunt eau ae: iubd scilicet ob crassitiem meatus obturent dii oleq; in omnes partes trahantur, nutritionemque hoc modo foetici ter perfici prohibeant. 'aomodo eos extenuari, tabescet eque videmus qui hepatis obstructionibus ex crassis, viscidisque humoribus frequenter tenentur Qu'd si id contingatio si um-ptorum vitio, sed ob viarum naturalem angustiam causa in subiectam materiam reiicienda est Pariunt xsiccos morbos, uuae excernuntur, retinentur: siquidem cohibitis humoribus

siccis aut humidis plusquam oportet euasitatis corpus siccius

175쪽

quantitatem euaeua tibi, una sedetiunt Omne enim nouerunt optabri sumunturi

tam veluti ebullitio poli si h

deus idem faciant. uarii, 'Vi 'ore per ae

176쪽

agit tamen siccitatis ratione compositio, temporis praeter naturam redditur parum alterius excessu offensa Quod strinterim vel febris vesa us aliquis calidus, vel rigidus viii cum siccitate nascitur,ut temperies, quae ab utraque qualitate insigniter vitiatur compositus morbus ex composita causa pariter exuperante utraque qualitate, non immerito putabitur id quod in omnibus causis, quae duplici vi sunt praeditae in te Iistendum esse velim quum implices morbos illaru suit uenire dicimus. Tunc enim unius actio praepollet, quae morbum intulit, alterius vi non ita conspicua: quod accidere pilis vel ob inaequalem vim qualitatum, vel ob corporis, quod afficitur disserentiam; quemadmodum videmus ignem vehementius calefacere, uuam siccare, quum adustae partes non multo lsicciores, longe autem calidiores quam propita natura Sigat, i appareant; nimirum quod maior iniit is ni calefaciendi quam lsiccandi vis.Tristitia vero in aliquibus febrem gignit, alios e i lro sine calore vehementius exsiccat,non alia,ut arbitror ratio-nriquὶm quod quaedam corpora ad calorem, alia ad siccitatem concipiendam sim captiora idem sane quod ambientia corpiis p aestant Que illi applicantur, ut unctiones, cataplasmata,ceratais huius generis alia, quae vel siccandi sollim potestatcm habent;aut etiam cum aliis qualitatibus coniuncta, sed tamen praepollentem aut subiecti ratione magis efficacem An non etiam iustum est ea, tua vulnerant. contundunt,aut alia et in i atatione dolorem inuerunt inter exsiccantia numerare quan- 'doquidem experientia docet eos, qui dolotibus torquentur 1 a siccitatis excessu propemodum contabescere Quod etiam rhis contingere necesse est, quibus partes vinculis diutius, aut a violentius constringuntar sic enim prohibita alimenti di-istributione humoris penuria pars exsiccatur, An vero ea etiam et quae alligantur partibus vim possideat siccos morbos gignendi aliis Gnsiderandum relinquo, quum nulla euident ration, id ego probare possim: absurdum tamen mihi non esse videtur vi si maiores effectus pr stat, hos etia illis tribuamus C trum pectiliare quoddam genus causarum morbi sicarum in cois morbis reperitur, quod ex nobis ipsis aetatis cursu proue nit: siquidem insiti caloris vi in omnibus nullo alio acce dente errore perpetuo subiectus humor dige-xitur, Hinemendabilem siccitatem Iaulatim corpus contrahit,

177쪽

Eisdem etiam generibus rerum mor auintur, morbique huiridi proueniunt. Nam de In medicamenta humidiora , aut aliquo modo excedentia humidius, quam par sit corpus recura sunt, lus iusto excernuntur, humorem austeli re

De composita intemperatur ex duabus qualitatis Pus cum humore asinionum causis

nere morborum,quod ex intemperie collissi Lpartibus similaribus est proprium, vi causas c ' ''U' ' ΠΤζr tui aru,quq cu humore aliquo Qx Rhuntur,in quo quum duae omnino exprimis qualitat lus

178쪽

praepolleant, compositae ob id censentur intemperies quae ab

eo nascuntur. Et porro huiusmodi morborum natura cognitu facillima, utpote qua Ostendat tumorem praeter naturam, qui

neminem latere potest At quonam modo, a quibus caulis humores in partibus corporis colligantur denique qua siti

horum morborum generandorum ratio, qua qualesve cauta, nec etiam inter Medicos praestantissimos conuenit. Omnes etenim tumores ex fluxione humorum excitari statuit Galenus

quum alibi passim, tum potissimum in libro de Causis moriaborum quo loco etiam fluxionem ipsam omnino ob naturae expultionem commoueri tradit Libro vero secundo demissi tentiis febrium trahi humores a dolente, vel calente parte scribit: fierique praeterea genus quoiddam attractionis fuga vacui, aliud vero quum partes ad se alliciunt quod sentiunt familiare expelli autem quod vel quia litate, vel quantitate vim expultricem molestat, pas ;m conante morat Quod vero in unam a partem potius quam aliam trudantur humores, censet tri ilauendum esse robori, debilitatique partium, eas nempe, quae omnium sunt infirmissimaes: iscipere quae ab aliis reiiciuntur

excrementa partes autem validas firmas eadem repellere,

iniurias omnes a se propulsare. in qui biis sane nonnulla foriste negligentius dicta inueniemus si paulo acculatius singula examinabimus: Nam illud imprimis verum esse non puto, quod tumores omnes ex fluxione humorum nascantur: quippe quum nonni illi ex materia paulatim in partibus congesta racaceruata tandem erigantur, cuius generis sup flatuoi tum res, icirrhi quorum materia non aliunde influit, sed sensim colligitur, ubi partes ob debilitatem nutrimentum proprium vincere nequeunt; argumento quod huiusmodi tumores paulatim increscant; repontinum autem ortum incrementum obtineant,qui ex fluxione excitantur: quod inflammationum g ne ratio potissimum ostendi in qua partes affectae minimo temporis spatio in tumorem attolluntur. Quis enim verrucas, aquam inter cutem quae tympanites,aut etiam a scyte dicitur, ex fluxione nasci putabit 3 Statuere ergo omnino oportet duo bus modis partes corporis in tumorem attolli; quod etiam ii nuere videtur idem aut hordecimo tertio Methodi, omni- .,

bus recentioribus placere video ex congestione inquam si h enim illi vocant, humorum decursu atque illo modo a

tuosos o praeduros tumores vel sempe velit plurimum fieri:

179쪽

id ostendit, quod Vi mi morbis resurgunt vesperi potis i

ne autem tumorem minui: quod urni sicut cis

currere qui enim in parte Tuta si,

st. ntiae docent etiam ei bi h , sqnximus illa quo iubai, milia ia

Putauerim: Nam quum corpora velut c6st Visii

malint oportet: quid autem familiaib; h b, '

pellendi pote

In vas, sum liquo effluit aut aqua . Vel alis

an eum excluso aere demissam s sei insinuat nullo ait -- '''dinu mea fert opinio attrahitur Pori hch frim

tura sursum attollitur,&nonigii e o

180쪽

terea quae diuersi sunt generis, dissipat,3c a se inuicem seiugIt

quae vero homos en ea sunt,cogit,&vnit. Proprium denique caloris munus et calefacere ad calorem vero sequitur fusio concretorum segregatio, congregatio Attractio autem tinquidem per somnium excogitari potest calorem subsequi Arhaec qua attrahuntur,ut retineantur, alliciuntur,alioqui frustra esset attractio. Atridiculum foret dicere ignem, aut alterius rei

calorem retinere, aut expellere: Postremo itur magis humida quam sicci arriperet calor Quod si ita est, quis lapides, i. gna ad se non trahit ignis At si ad locum excalefactum confluunt humores, non propterea eo trahuntur, sed quoniam spa tium amplius redditur rarefaciente calore, humores funisduntur, tenuioresquevi mobiles redduntur; qui sponte postea in excalefactum locum tanquam ampliorem secedunt. At vero dolorem non attrahere certissimum est: Nam dolor irritat. Quae autem irritant, expultricem vim ad agendum mouent, non attractricem id quod ostendunt vomitus, Malia excretio nes, quae fiunt dum facultas expultrix stimulata aduersus id quod molestat,insurgit. Quod si viam inueniat, Mid quod mo-1estat extrudi valeat, foras, aut in aliam partem quod noxium existit, concitata facultas propellit alioqui qua vicinaedolenti sunt, ipsa etiam, quiae dolet pars frustra antea doloris expulsione tentata, maiore conatu enixa sanguinetia, spiritum in ipsam dolentem exprimunt quod etiam Galenus decimolestio Methodi testatur. Etsi enim dolorem attrahere dicit; tuum tamen causam huius rei docere aggreditur suxionis causam dolente parte omnino ad expultricem refert Vrget praeterea idem,quod in aliis argumentum. Si enim dolor attrahit, ut reis tineat trahit, id autem quod retinetur familiare esse oportet,S

mutari in naturam eius, quod retinet, mutat;quo modo vid mus partes corporis alimentum ad se allicere, retinere, conco quere sidemum in sui sum,& conseruationem vertere Non solum vero in parte tumore affecta dolorem, aut calorem quis taxiones commoueat ponere oportet, ut Galenus facit,qui de

cimolertio Methodi scribit surionem scilicet incipere a parte affecta quum ob dolorem calorem oboritur inflammatio: 1ed etiam in aliis: quod docet quotidiana experientia: Ex digiti enim dolore in alis, Minguinibus contrahi infaminationes,&aestuante capite subiecta partes fluxionibus grauari conspici mus qua ratione lateris inflammationes Solis vi calefacto ea. pite,