장음표시 사용
181쪽
IIc ne longius abea, Vtita bu I pit cutis corporis recrementa ouod et i P tim,
tst serra humores antea ostendimu his . ' ς sipon, tes faciliusquam ad alia, sud u hepar fuentes humore ob eiu sitium . Vim
quam mobiles testatur Galenu, si ui ab M '
182쪽
sedem mutant, pepraeter fugiant irruentium humorum mopetum, quemadmodii videmus externis iniuriis partes eas magis expolitas, quae sede firma illatos it tus expectant quam quae vario modo sese tuentur. Dextrae partes dolete, vel grauata deis xtra capitis parte fluxiones sere semper recipiunt quod recta serri soleant humores, utpote qui praeualentis elementi natura sequantur.Thoracis partes decurrontes humores per venas ceruicis recipere coguntur,eosdemque continere, quod venae illic delinant, nec alia habent conceptacilla in qua recipi humo ies facile valeant, Min alias partes rassundi. Obstructis meatibus per quos bilis ad intestina delapsa extra fertur,eadem una cum languine per uniuersum corpus spa igitur: Atque ut una ratio ne solum recipiuntur nonnunquia in humores confluentes, sic contingit idem ob plures causis fieri. Nam aliquado pars quae recipit debilior, rarior, mollior, calidior Min idoneo loco ad suscipiendu collocata est ,viasqire habet aptis, imas, simul dolore rentatur, Henique ob varias causas quae in motu est materia admittit. Ex quibus constat forte negligentius haec a Galeno fuisse explicata qui multas praetermittat causas, alias vero superfluo addat velum agendi modum in illis nodoceat. Quae nos, rei natura duce, adhibita maiore diligentia facile in capita quaedam binc sumpto initio colligemus: itaque in omni tumore,qui ex inutili substantia consistit, duas imprimis oportet collectionis materiae causas nosse, unam fluxionum altera,
quam congestionem appellare liceat. Porro in fluxione duorumusas quaerere oportet, motus scilicet ipsius humoris, eiusde susceptionis quae Galenus inter se confundit, dum fluxionum causas inquirit: quum tamen ut res inter sedistinctae sunt; aliud est humorum fluere aliud silaipi ratio exigat, ut causaretiam illorum inter se distinguantur, Teparatim explicetur. Igitur quum fluxio localis quidam sit motus, aut certe sine eo non fiat necesse prosecto est eas de genere causas esse fluxionis, ob quas res alias locum murare conspicimus, id quod sane tingit, vel quod sponte ab innatavi impellantur, vel ab aliis
trahantur,vel propellantur, extrudanturiae fertur sursum suo
impetu ignis, deorsum terra. Ti alii vero hoc loco dicimus, quod violentia ab alio praeeunte diicitur vel a subiecto corpo-xegeritur, quomodo qui tores ab equo;& currum a bobus trahi dicimus. Propellitur quod ab alio retro truditur Atqui humores, qui fluxione partes alias grauant, trahi nequeunt; quoniam,
183쪽
quoniam, ut ante ostendimus, solum ea trahuntur a corpo re, qua illi sunt amica, retineri, sibique ut plurimum assi. milari debent. Quare quum a nullo gerantur,illud untaxat superest, ut vel sponte confluant, aut ab alio propellantur: Illud vero contingi quum laumores pli sunt ei calefacti, ci fuli; meatus locique corporis rarefacti; ampliores vacuique
reddita; quo modo ex ira, cursu violento,inordinatoque motu; alimentorum praeterea, di medicamentorum calefacientium allumptione, ab igne, aeteque calidiore, liquatis, fusis' humoribus,qui veluti concreti prius erant in corpore et rarefactis subiectis corporibus pleuritides, aliarumque partium in-fammationes contingunt: Calor aute, ut diximus,vel in parte, quae suscidit; vel in alia, qua incipiunt comoueri humores co- sistens, fluxionis causa eslὸ potest incalescens enim pars in su- petiore loco posita calore fundit humores, qui deorsum sponte labuntur: atque eaedem etia partes ut aliae excalefactae, ampli
Aresque ob id redditae, faciunt, humo te eo decumbant, veluti caput ut alias partes, tum aestita sepius humore repleri videmus. Potest&calor alterius partis, ius nec suscipiat, nec transmittat humores primum causa esse fluxionis: veluti ex ira co deprimu calefacto, uniuersium corpus caloris sit particeps: a que ita qui in eo continentur humores, funduntur, in aliqua partem sponte irruunt.Caeterum expelluntur litam Ores quum facultas expultrix irritatiir, id quod contingit,vel ob ea, quae dolorem concitant,vel ob materiam aliquam quq vel tota substantia,aut qualitate, vel quialitate vim eandem molestat quinetiam ab his,quae comprimendi vim habent,qualia sunt si istida, adstringentia exprimuntur in subiectas partes humo:s;
quemadmodu spirante Borea,compressi, cerebro, expressisq; qui in eo cotinentur humoribus destillationes pectus tentant,&inflamationes in inferioribus partibus, ut angine, peripiae monia,&pleuritides no raro oriuntur. Qua ratione etia forte frigida potio, qua aestuante corpore assemitur, eo quod denset, violentius lue sese in arefactas partes insinuet, humorenque extrudat, fraxiones inflammationesque parit Atque har
quidem sunt fluxionii causae propinquiores efffectrices confert vero ad haec nonnihil materia ipsa. Facilius enim decurrit uae tenuit,quam qua crassa existit,4 qua nullum lentorem habet,qu.am quae viscida est,&calida quam frigida, multa
quam pauca,ytpote quae anatore impetu scietur, α impellitur.
184쪽
Faciunt plurimum etiam instrumenta, siue conceptacula, per quae humores decurrunt: ut enim facile recipiuntur in partem concauam: sic per eam ficilὰ diffluunt quemadmodum, per partes raras .molles,siquae subiiciuntur his, quibus humores
commouentus, ac etiam per debiles calidiores . coniunctas promptius labuntur humores. Susceptionum autem causae antea sunt enumeratae, si modo illis addas quae ex materia sumuntur, quando etiam tenues, calidi, nullo emore affecti in pauci humores contrariis facilius suscipiuntur. Iam vero congestionis causa est vel partis imbecillitas, quae nutrimentum conficere non potest,aut meatuum. obturatio,quae prohibet ne peracta nutritione excrementa reiiciantur, quo modo lienem in timorem durum attolli conspicimus, vel quod etiam nutrimenti plus affluat quam illi sit necessariti: qua ratione in ei
triculo multa aceruantur excrementa Praeterea qualitas ni
trimenti,quod ingeritur, rebellis ad coctione facit, ut aliquid semper relinquatur non concoctum, nec plane euictum, quod aliorum additione paulatim crescit, sinisi natura illud expeti
Iere anteuertat, tumorem tandem excitat: ut autem coctricis, sic expultricis potentiae infirmitas. sorte etiam retentricis superfluum robur humorum aceruationis caussa nonnunquam existit Atque hae quidem omnes causa ad quatuor rerum g nera tandem rediguntur. Quae enim soris admouentur,ut n-ctiones medioci iter calidae, aeris constitutio australis aut non
admodum calida humores fundunt, colliquantque. Nam qui multu calidus est, humores potius dissoluit quina moueat: quae
vero extrinsecus refrigerant, aut adstringunt, contentos in compore humores exprimunt:qua vulnerant, contundunt dolin. reconcitato, fluxionum etia sunt authores: Eadem omnia intemperiem committere possunt: tuae si potissimum frigida e literit coctionem vitiat, laceruationis humorum fit causa. Nam licet ex omni insigni intemperie,ex figida tamen non
etiam vehementi aceruantur excrementa propterea quod huiusmodi qualitas cruditate maxime parit: Alia autem ad consumptionem potius aptae, nisi perinde excesserint, ut partium robore dissoluto concoctio etiam frustretur. Praebent Tuam vim ea,quae e genere eorum,quae fiunt, ducuntur veluti exe citationes violentae, & veloces clamor, ex animi perturbationibus ira, gaudium, quae fluxiones eodem modo accersunt.
Quinetiam interea, quae assumuntur calidi cibi, calidaeque potio
185쪽
potiones fundendo, intemperiem committendo;crassi vero. lti,acres obturando meatus, facultatem irritando,vel 2
' λ' in ementa,e quod corpus grauent aut
quod in inserant, pariter fluxionum Ius rua uni
Qua vero excernuntur immoderatὰ, calore debilitato cony i rius, iram fluxionis usa existunt. Ex quibuat an ne singula qua que in unoquoque genere consectemur;
Inec ad suprema rerum genera sit peruentum,ultra qua me ni non progreditur. 'iu'm
Causa morborum qui inrita sumamiapo siti sunt.
A P. VII. s cogitavi de his nonnulla etiam posset.
Vbi scilicet de causis benigni malignique mombi agendum erit, tradere tamen discendi ratio postulat, ut hoc loco summatim explicemus RG ,quq ad uniuersum hoc morbi genus per tinere videntur. Itaque inter ea quae assumuntur,ae: ambiensum inspiratur, maxima vim ad huiusmodi morbo procrean dos obtinet,quum scilicet corruptus, aliena aliqua dualitate insectus fuerit, id quod docent pestilenteliebre, qu: hoe potissimu modo ex aere vitiata substantia concitantum Ouinetiam aquae corruptae, venenosa medicamenta deuorata quusimilem potestatem habuerint,lios morbos pariunt At ex enere eorum,quae extrinsecus nocent,plurimi etiam potest a quum Cese percutis meatus in prosundas,nobilioresque partes ansanuat, nec tamen alienum est malignam huiusmodi ima vulnerantibus, his,quae corpori applicantur, aut appendun-
' e . N ς' ',' ', 'liaque id ut plurimum esse vulne
ra ab illigillata, quod scilicet ignorata illorii vi teneni natura frustra remedia ab illis quaeramus,quae ob euidentes qualitates morbi opitulari solent An non etiae genere eorum. quae fiunt, causas horum morborum sumemus3quum ob frequentiores,validioresque exercitatione longas curas & mo Iorem taurantur humores,is atramque bilein tota substan ia
186쪽
noxiam tandem degenerent,huiusmodique morbos horim do procreent. Quin Sc venus, nostra ha aetate, maligno bub nes,malignas pustulas, malignos dolores, peruersa ulcera in omnia denique alia mala, quae eos infestare sole nr,quos morbus Gallicus torquet, tota corrupta corporis substantia parit. Caeterum ex retentis emissisque corporis excrementis nasci quoque huiusmodi morbos rationi est consonum: Cohibita namque atra bilis excretione,cancri elephantialis, mania,c mitialis morbus. huius generis alii morbi maligni saepiux excitantur Expurgatis autem praeter modum his humoribus, qui contraria natura vim atra bilis exoluunt, peruersos o hos fieri necesse est; benignos vero exuperantibus benignis humoributilam vero Malia causarum genera nonnihil etiam ad horum morborum generationem coferunci. Nam rara o pora aut nimis adstricta, qua corruptis humoribus redun liant, quaeque intemperata promptius, quam alia peste corripiuntur.In neruis serὲ maligni morbi proueniunt,in carneb nigniores nascuntur: necnon temporis progressu qui miti xes ab initio suerant morbi nonnunquam peruersi evadunt, qui primum maligni putabantur, fracta tandent naturae r bore illorum malignitate mitescunt.
Causa morboraim qui ex conformatione
vitiata consiluunt. A P. VIII.
LM tempestiuum esse puto ut causas morborum, qui instrumentarias partes infestant, paucis prosequamur;qua in re illud ini primis ignorandum no est eundem esse in his causarum o
I ae dinem, eandemque rationem,qua esse diximus incau is morborsi partium similarium: Etenim structura praster naturam morbus est partis instrumetariae,cuius causa existit vitiata componentiu proportior Componunt porro instrumentarias similares sua consorinatione, magnitudine,num ro,coniurastione,&vnione ut antea ostendimus. Haec rursus ab
aliis corrumpuntur de quibus hoc loco a nobis agendum est hi exorsi, quae conformationem labefactant. Nam causas vi- rixae structura generatim ostendere velle stupeissuum puto, tun quod hae omnibus constent, tum quod ex his,quae in sin
187쪽
Pterea ligulatim de uno quoque agendum cst. Figurae vitiatae cat s. A P. IX. i in 'd' 'Omple itur Galenus, tuum a nullo e t
tur natural- non satis nutriana
188쪽
extrali nequit; sed in ipso ostio matris praeter naturam orn. primitur. Quinetiam ob intempestiuos vehementiores, in . . ordinatos motus saepius contingit figuram pati qua ratione crura quibusdam ad interiora aliis vero ad exteriora flecti
conspicimus; dum molliora adhuc corporis innitentis grauitatem sustinere nequeunt Exclamore praeterea thoracis partes magis dilatari,S naturalem figuram amittere, absurdum non
est id quod etiam facit superfluum otium dum partes aliquae
natiuo calore debilitato contabescunt, laboriosa vita quae exasperato calore corpus tabefacit. Ac, ut summatim dica, ad hoc genus redigendae sunt alia omnes motiones, qua vel 1 hnobis proueniunt,vel ab aliis oriuntur quales sunt equitatio.
nes,nauigationes,&errores, quae a nutricibus in contrectatio . . De &educatione infantium, atque etiam a medicis commit tuntur dum effractos artus efformant, aut luxatos restituunt;
aut denique alia vitia emendare nituntur: interim partis ἐguram labefactant Caeterum ab his quae extrinsecus nocent, si uram partium' di certius est,quam ut demonstrari debeat:
quandoquidem vulnerantia, contundentia, rumpentia, de violentius alterantia id saepius ostenderunt: alterantia quidem vel consumpta partis substantia,vel plusquam oportet corpori adiuncta,alia autem propria violentia statim id vitium committentia. Postremo quae retinenturo excernuntur similem vim obtinent; siquidem per immoderatas vacuationes nares acuta redduntur,& tempora collabuntur, Maliarum denique diu partium figura corrumpitur; quemadmodum retentis excre umentis in elephantiasi laborantibus nasus, 'abra crassesciat, i laures vero extenuantur,figuraq; peruertitur obortaque phle ugmone aut alio tumore, cohibitis humoribus, quos excerni in oportebat,eadem in figura vitia contingunt, aut simplicia, aut etiam interim magnitudine oblaesa. Reiicienda quoque non tnunquam est peruersa figura causa in materiam subiectam: tnam molliores partes minimis quibusque occasionibus per cluertunturi duriores autem iniuriis huiusmodi magis reluctantur. Ex eisdem vero fontibus facile ducere licebit ea, quae peculiaria in figura vitia committant,quid scilicet flectat,reflectar, erigat,curvet,distorqueat, inaequaliter minuat, aut augeat,&ut breuiter dicam alio modo naturalem figuram immutet: quid item materiae,'quid efficientis, aut alterius generis cam cerationem obtineat. Caus p
189쪽
tium corrumpunt. T CAP. X. UUM plura sint in cauitatibiis partium vitia,
Galenus solum docet causas quibus meatus constringuntur, vel latiores evadunt: At etiam docere oportet quur plures, vel pauciores illa fiant, si, lidum recidatur, quo 'cauum esse debet. Intelligo autem auitatis nomine partium sinus, quos alio nomine ventres vocamus ut ventriculi cordis,uteri, cerebra sinus dicimus: praeterea meatus, tum etiam vasoram orificiaci meatus autem quos r eis Graeci vocant, signiscant nobis foramina, rae in
partious corporis , maxime vero in cute apparcnt; nonnun
quam etiam pro sinu stimulatur quem vasorum tunica consit - tuunt quo modo continentem febrem obturatis internis me a tibus corporis oriri dicimus inuod si tua d. mas in quae vim solum haben orificia,& meatus Inidendi, aut aperiendi, alia vero quae idem etiam possunt in Litioribus ciuitatibus tamen omnium causa generatim a nobis tradentur, ut quilibet postea quid vir: cur, ueconueniat facile inuenire valeat Ioitur reuhunt cauitates excavato partis loco, quem solidum esse oportebat pauciores vero solido eo effecto, quod cauum esse debet latiores vero auctis, quae prius aderant concauitatibus: angi istiores eisdem constrictis: Caeterum etsi fingere forte nos 1imus post natiuitatem ex aliqua occasione produci posse noua cauuates id tamen frequentius contingit errore insiu f,-cultatis r matricis statim ab initio perperam corpii essingentis: qua ratione duos nonnunquam meatus, qui bilem eructarent in ventriculum fabricatos fuisse refert Galenus in libro de Temperamentis cuius quidem erroris causam etsi non facile est inuenire, ratio tamen dict. at vel ob proprium vitium eam aberrare, vel ob materiae copiam id continetere. Ouibues an rat1onibus pauciores qu)m par sit cauitate fieri neeesi est Nouimus etenim quendam si: ae ano, id est, ab ue meatu orificio in uaserna testinorum parte natum: cui lal,
simile es vitium quod de mulieribus imperforati, Vt a dicere solet, a celeberrimis etiam authoribus referi u
vero augentur concauitate a rarefacientibus distend tibi
190쪽
aperientibus, laxantibus, atque etiam partium operatione; -iquidem aestate cutis meatus ca Iore rareficii latiores evadunt ivterus quum scelus est diria lior, distensione augetur veluti s vesica ventriculus. aliae omnes partes, quae clisendi tpossunt. Vasorum orificia, quae antea erant contracta , an rientium usu patescunt ι quemadmodum erosis venarum osculis sanguis regeritur Qua prius erant tensa partes dum immo derate laxantur , latiores uadunt quo pacto ob immoderarum expultricis facul vis motum laxari latiores que partium eoncauitates Galenus fieri commemorat. At si , 5 operiatione nartium earum sinus augeri constat sic enim tori conca uitatem frequeti coitu crescere aiunt Atoue haec qui lena sunt, Quae latiores corporis concauitates reddunt tanquam immediatae causae. quae rursus ab aliis nascuntur: Rarefaciunt eteniri calida distendunt replentia , exsiccantia, in qua extrinsecus attrahunt, diuellunt, ut in membrorum dilac ratione con stingit,in in aliquibus partibus urbe me utor actio, ut in voci sseratione, clamore intendi partes thoracis, de brachia in at ctiori complexu crura in vehementiori motu renixu ittendi videmus: Quin etiam in cilii nonnullis ob motum par . iis cui ill .ae,qu. aetenduntur sunt alligatae tensio contingit quod apparet in morbo comitiali . Qui affecto cerebro oritur ad ii Ilus enim motum nerui luoque tenduntur Oua quidem non parem vim habent in omnibus cauitatibus Nam quae raresaciunt, solum cutis foramina dilatare polliundi Qua vero siccado tendunt aut ob connexionem meatus potius adstringunquam patefaciant Conseri quoque subiecta materia ad huium odi latitudinem comporandam: ita enim calidiores laumidioresque sunt partes promptissime diduci post antis di histendi alia vero non pari sacilitate Iam vero aperiunt uino arantia, erodentia frangentia, contundentia, .replentia: Da Iautem ανα μ 9:t dictitatur, id sane faciunt, vel quod ob cias a sitiem orificia vasorum tendant aut ob acrimoniam leuiter ierodant Laxant una calida & humida tum expultricis facula
talis superfluus conatus: ac nonnunquam etiam huius causa est retentricis imbecillitas. Caeterum angustiores redituntur T. a
tus, aut penitus quoque deperduntur, quando corpora, quae a
uitatem constituunt comprimuntur, concidunt,contrahuntur, sobstruuntur coalescunt .r induntur.' distorquentur: in quibus adam etiam locis quum is iis sedibus egrediuntur. Compressio