De morbis libri XIIII. Librorum catalogum, & quid accesserit ex secunda hac aeditione, proxima docebit pagina / [Giovanni Argenterio]

191쪽

contingit, vel ob adiacentis corporis, aut ipsius partis extriin se cum uinorem ciuem a linodum quum a gustior sed uti

sica obvieri tumorem,&veniae in opate ob illius in lamin ionem compres et angustiores fiunt uncti amobrem , an ecus constringentem, vel gr.ur anten co docent vincula ouae venis, 3 alteriis iniiciuntur, quorum occa'sionem Hiores illarum meatus evadunt A lui concidunt a era meatus constituentia, luna nimio humore imbuta si initerminum retinere nequeunt δ' iu supcrna sunt ob id in subiecta caciunt; id Quod etiam ob vacuationem corum, qua cam latibus continentur, continoit. Contractio autem verare irigerantibus, quemadmodum cutis meatus ab externo si xole, in accessionem initii , recurrente calore, ad interna viscera contrahi videmus, vel a si cantibus , si uidem exsiccata corpora corrugata contrahuntur : Qua ratione mamma λ

bidi siccitaris excessu in inuuntur Contrahunt,&quae adstri Os endi vim i .ibeiit, veluti medicamenta clurin e i l naeterea facultas retentrix contractionis meatuum causa sit uum vehementius mota partem molliorem via diuit oue i

orem una in e cogit, ac constri ingit. Si equum oti h iser lue cununt, contrahuntu quein admodum pudori 'ium caultates, intermissa venero, corrugantur iri oi dii: Nam otio calor corpori langu seis 3 hu mi partes , de illarum cauitates augeri Porro ob isti i ctici ot

corica uitate continetur cra sitie lentore. 'nestatur quorum quaedam familiaria' stitit pii bu sanguis contentus in venis: lauaeda excrem ei a sola 2

., litate inimica, ut crassii, tenacesque humor s, quaedam ut i ira

te, ut eorundem copia, alia vero etiam tota siti stat, vesica, pus sanguis concretus callus, de siquid. l. id

, modi,quod partium meatus obture, Ad hoc, ut sic risi ci r

bercula, quae innascuntur causeatibus ait iij. es,

Non tamen impedio si ciuis alten in cnu fici

lacet, ne plura capita super suo far, v mcido ut sit tu, ut 'i ccupat, siue humor siue tumor, vel aliud quod utiqi' 'el inter obstruentia reputemus , Vol iis . shm

192쪽

rant ut obstruentia non assectis lateribus, quae cauitatem con, stituunt, solum meatus occupent Constipantia vero ex tumore interno ipsius partis oriantur : Coalescunt parte quui vulneratae vel exulcerata suerint intercellente siquidem cane coalitus partium , atque ita nonnunquam obciaecatio motuum contingit Extensione partium cauitates illarum inrdocet etiam nsus quum partis luxata ut longiore eua 'unt venae,3 lio amenta,sic etiam angustiora a parent quod etiam probat ratio. Quod enim long tudini additur, a latitu dine detrahitur Quin etiam male sigi ratas partes ob distorsionem suas cauitates angustiores obtinere nulli diibium est; erri admodum excrementis alui via pr cluditur, quum intefl in a suis sedibus dimota in scortum deuoluunt i r nimirum qiroi situs mutatione rectas quas habent cum ano conitincta caui rates amittant. Ad haec tandem a l quatuor rerum ge ora re liguntur Etenim interea quae assumuntur, fiunt ex trans tus ad Tiunt excernuntur, retinentura auenies quod rareficiat detendat, appriar, vulneret,erodat, frangat. csit Undat,co primat Ostruat, glutinet, contrahat denser constringat, vacuet repl a tumores excitet,' expularicem s icultatem ad actionem vel, mentius concitet tum etiam retentricem imbecillam rediu:

Item quid caleficiat, refrigeret, sim ectet, siccet, accessiones morbis efficiat atque etiam crast as, visci as, multa. 3 mi ha res omnibus modi inim eas sub lantias gi gnat, ' denique ea

omnia pariat, iue supra positivus que sigillatim hoc loco prcsequi nostri non est instituti, qui potius methodum quam si gulorum explicationem hoc loco profitemur.

A fcritatu, se uitatis partium cassae.

CAP. XI. iam X AIT ET A N T M sane partes, qua pri erant laru s, vel crosae vel inaequaliter vel

mentere1 siccatae Ab his enim asperitas fieri

deriar. Nam quum speium sit, quod inaequalse habet superficiem ob erosionem siti, sultantites ob vehementem siccitatem hi imida portione absumptacas inaequaliter eminere necesse est Q uod etia Galenus in medicinali, ubi de voce leni aspera agit, memoria prodid

193쪽

aurem vehementer siccu, lucili spirante borea esse sole Maso rari: Idem excrementa acriora re lita efficiunt uum nau non solum carne, sed osi, etiam ab exeremEli, ibs a t' 'tam Otrahere: At ex genere eorum, quae fiunt vix nuen a ' ad exasperandi vim habeat nisi multis intercedentibus dii i Venit vehemens motus primum calorem inteu. t ui ζ mores calidiores acriore reddit, atque ita calidioi humori interuentu exasperat Contraria, aus Plutin tu laeulte partium: Qua enim umectant lentorem habent

qua subiicitur materia si quidem quae sicciores sunt a aes, siccantiu a facilius, quam aliae exasperantur uuae molle

uomptiusquam durae ab erodetitibus idem morbi ob memm 'mium vitiatum. CAP. XII. 3 ORRO deficit numerus partium, vel udd' ild quana genuae sint perierint il- 'Τ- de sectum,vel ob naturalium facultatum imbecillitate quae materiam a ad here,rcti uere, alterare ne uiuetur,contingit a te sae refactio valida refrageratio, aut alio modo contracta calo natiui extinctio, vel erosio quemadmodum muli obet ne acres, erodente a capite ad fauces decurrentes: e

conspeximus 'efri erantia , partes adstringe flat meto natiuo calore, fagunt. Vt vel sponte eotie ah '', vel tanquam prorsus inutilia chi iii θεὰ ''

u derationem inserentem , atque etiam ob sectio ni multas r te rationem experientia ipsa Caeterum qui a duplex M apud medicos putrefacientium

194쪽

penus. nam i istoteles putrefactionis nonaria aliter quan ilGalenus imit t. inum quo non omnino causticam habet vim, laut imbecilliorem.&ellenti. ae est tenuioris: alterum, quod calefacit, tam ullum echat, quoi l vere putreficientia complectitur; ariandoq ii .lem sine dolore partem cornimpunt acce I idente faetore Huiusmodi corruptio putredo nobis est: iran- ar i iam latius aliquando putredinis nomen capit Galenus 1 haemadmo daan tuum sanguinis corruptionem putrefactio-Dem simpliciter vocat secundo de Disserentiis febrium. Neq; erim omnis sangi lini corruptio cum foetore consistit, etiam iusi eam solii in intelligamia et quae a calore nascitur quod osten tridant putri .li humore : qui per febrcs sine foetore excernun-

tar Ac prosecto siqnis diligenter spectet quae de putre ctione sanguinis eo loco scribit Galenus, nihil aliud quam fm liparationem quandam humorum intelligi inueniet adeo ut in hac etiam putrefactionis nomine abutatur Itaque quum tot putrefacientium nomine a Galeno intelligantur, de vere pu tres retentibus' hoc: loco agimus, ipsa vera putredine cuiui caiisae si in humi litas. q. ixtraneu color Nam quod Galenur habet in. libr oide Ca lis morborum de putrefacientibus me a dicamentis , ad vero putrefacientia non videtur portinere seclad alter anale tu od sub rodentibus a nobis est compre. thens ina,quemadmolliari retiam excremen ta quae in animali Mbus congeruntur, Dutredinem non efficiun f, nisi obstructio ii nem pariantvilia uitridus cestor excitatur. Praeterea si medicamenta verar putredini; causam statuat Osib, quia retiam alime tutorum non meminestus quiana interca multo plura sint calida, di immid .i quam inter medicamenta, quae putredini occasio . nem praebere pollunt a Quamobrem 3raest a putredinis causa hoc loco halucidi; ruas: primo de Differetiis febrium, ter inlde Morbis vulgati bus .eu passim alibi ponit. materiam humi dam, calorein praeternaturam L luum medicamenta ea putrefacientia ut diximus non vere putrefaciant 'pe ob id pari tium numerum minuant , sed rodendo cas abscindanx quo Pquum non solum haec fici ant, sed multo melius quae vere ero dentia censentur ati exurendi vim habent, ratio profecto e Mg bat, Vzqc trium genus, quemadmodum nos ipsi, constitue iret Galenu S; quod scilicet erodendo causa est, ut partes defit ciant: .utredilinis autem causas non solum ponere oporte medicanaenia putrefacientia, ut excreimenta corps ris, an irrolii

195쪽

CAvs II MORBORUM. rem pr. Vter naturam in humore accendunt. hiri

tia,cauta est ficultatis forma tricis ol,ur,a materi P si

partibus concrescant, cui uue,ebili, xi natura robur iuuitu '

tei dem sere, propinquis, remotis Ousis

quibusearum numerum excrescere, deficere

antea probauimus Nam si id quod addi ur

Uperantia, Ragentis tuti, ro

196쪽

Quod ii sigi ira natiua non seruetti imbecillior vis, aut sot- matrici error, sed eadem materia indieatur velut quum caput aliqua in parte pr. aeter naturam promittet At si quoi additur subs anti .ae plane non sit simile subiecto corpori, incrementi causa censetur inutilis materia, vel quantitate sola, vel etiam qualitate noxia; quemadmodii quum partes ob cinguia pnis boni copiam contracta phlegmone in tumorem immod ratum attolluntur & exuperante excrementosa pituita in his; qui aqua inter cutem laborant,vel uniuersum corpus,vel certὰ nonnullae parte immoderate extuberare conspiciuntur: quod etiam in ulceribus contingit, quibuq caro bona .aut spongiosa de flaccida supercrescit Mil. i in re illud mirum videri non debet; quod naturae robur in his morborum causa nonnunquam statuatur quandoquidem id non facit, nisi materiae copia aurist vitiosa qualitate impulsa quam quum omnino consumeret quit in affectus, quantum licet naturalibus vicinos,& antinia mos commutare contendit praestat enim ex sanguinis abun st dantia paulatim insuete potius carnem copiosam quam alie s nam substantiam gigni. Caeterum plusquam naturalis codition postulet decrescunt partes, aut materia idonea destitui : quem stadmodum videmus per inediam, aut usum malorum ciborum ricorporis molem cocidere aut exuperante consumptrice causa: veluti per vehementes febre , alia digerati a. violentius cor, Iumpto humore,quo partes constant, i utriuntur, corpus tabescit. Ad quod etiam genu pertinent naturalium virtutum imbecillitates quae alimen tu ad se non trahunt, non retinent,

nec quantum usus postulat assimilant: nec deniq: excrementa,

quibus nutritio corrumpitur, segregant forasque propellunt: i uineti .i obstructiones venariis alioru meatuum, per tuo debet digeri alimentu diminutionis p. artiu causa existunt: A c

de his qui de omnibus Galenum in libro de causis morbor ut

ubi huius rei tractationem instituit, mentionem facere opor tebat quum non minus ab his. suam , sectione,exustione,putrefactione, immodica refrigeratione partium moles decre- sint, quando etia externas iniurias quibus partes minui tingit Omnes non complectitur. Nam erodentia, calefacien tia, Ic siccantia praeter ea, quas superius comemorauimus, Π Oa minus quam ea quae ille numerat naturalem irattium moleni minuunt veluti etiam incrementa ex cluxionibus humorum

nascua

197쪽

nascuntur, de quibus tamen eo loco non agit quum tamen rario postularet, ut postea quina tumores praeter naturam inter morbos, qui ex magnitulline consistunt, enumerauit, illorum quoq; causas minime praetermitteret Si praeterea incrementa partium ex diuersa materia fiunt, res di linguenda erat, neera omnibus optimae materi. copia incrementi cause ponenda erat. Quae quidem licti velim non aleni causa, qui haec non ignorauit, etsi forte ea negligentius praetermisit, Ged ut eos admoneam,qui sectis, inominum authotitati ita sunt addictivi omnia persecta, nihilque apud eos deesse putent,quos nullo adhibito iudicio temere sequuntur, sed valeant illi. Nos vero ad reliquorum morborum catisas properemus, has enim quagenumerauimus, Nisas ab hi rerii generibus de quibus toties iam egimus, nasci notissimum omnibus esse puto.

De carusis morborum qui ex coniunctione vitiata proueniunt. A P. X III I. ψ 'IRM-lii continentur, siquidem

laxiorem connexionem sortita sunt, ob conti nentium ulliera ulcera, aut quocunque modo tactam apertionem a suis sedibus exiliunt quo

modo vulnerato abdomine nonnunquam in te stina exeun quorum etiam pondus, grauitas causa est ut rupto peritonaeo descendant ad vesicam, Malienas cauitates o cupent Idem faciunt imbecilliora ligamenta quae vel facili rumpuntur, vel laxantur: qua ratione mulieribus connulli uterus aliquando procidit, quod illis etiam confineti ob vehementem expultricis facultatis motum, dum viole pus patium extrudere nituntur. At partes inter se coarticuletur utriusve vitio situs 1llarum immutari potest Quum enim qua suscibit pars angustiorem habet concauitatem, quam alterius caput postulet, non potest haec ad suum locum peruenirescuum hiarior est, aut ablatis superciliis Ll efactata liberiti

concauitate qua recipitur parsisse facit sursum asstendero&in omnem partem exi ire potest; quorum quoque causae sunt vincula ipsa longiora aut breuiora, aut debiliora quatrix U. Atq; t hae nascuntur aquatuor rerum positis saeribus: sicin alia quaedam vitia quorum occasione situm uri

198쪽

tium immutari contingit Nam vehementes motus, contundentia, fr. gentia, luxa iacia tendentia, auellentia, c ter huiusmodi partes a suo loco i epius dimouent: Connexio vero, ut antea ostendimus mala sit, iuri ietamenta on tiora, breuiora crassiora, tenuiora, latiora, vel angustiora, aut alio mini pr ternaturam affecta fuerint, nec illis locis inserta, quibus secticium naturalem constitutionem implantari debent, quae omnia vel conformatricis virtutis errore, aut materie vitio statim ab ini-rio. aut postea accelente aliqua ex supradictis rebus occasione proueniunt; si tui de alime uti desectu, ut alia partes, sic ligamenta extenuari possunt 3 superflua copia crassiora reddiitur, ob excremeta retenta vel eroduntur, aut inflata crasiliscunt,d ob superfluas '. rcuationes gracilescunt, minora J: fiunt: quod liis contingi non nunclua, qui tabe cosumpti ob nimiam ligamentorta in siccitatem di cluritiem vix fecti queunt: Ladi vero etiam partium ligamenta a vulnerantibus, contundentibus, aut alio modo extrinsecus la delibus, .. validis, inordinatisq; motionibus docet quotidiana fere cxi orientia.

Sessotionis continui causae. A P. V. PER I omnem continu solutionem a vulnerantibus erodentibus, ulmpcntibus,3 contundentibus vel frangentibus superius quum mor- QP borum genera quaereremus, Oste inmus nec aliai luidem causa ad eiada est, quae id efficere possit

in nostris corporibus: nam in aliis rebus idem ex siccitate seri accidit sicut et lychnium continuitate suam ex ariditate amittit nostra vero corpora tantos excessus non serunt, quin pra ueniat mors. Quare illud solum in praesentia superest, ut doceamus a quibus rursus hare proueniant. t. aque vulnerantia ab uno genere rerum duntaxat sumuntur, erupe ab his, quae cxtrinsecta violentius impetui dura ad secan lumq; idonea existunt: veluti ensis, sagitta cuius etiam generis putanda sunt cine morsa feriunt,confert tamen nonnihil etia materia sub imioa. Nam molles partes promptae, dur. a vero aegrius vulnerari possunt. Erodunt qua vehementer catilla, sicca existunt, idq; vellementius faciunt, si crassitudinem adiunctam habeant,re

partes nacta sunt molles nullo lentore imbutas: Nam dura ccrassa,

199쪽

oass. 'timore irrigata visci lo , vel otiam aquoso disti ilaeroi tur: siqiridem illa duriti . crassitudine munitatam J aliorum iniurias admittunt liarchumore tenaci circundata Q H niam exolvunt temperant. Sumuntur a ero , antercedente medio, ex diis vero factis prius multi alii m

rationibus. Etenim inter ea, quae extrinsecus adhibentu in

ci ci caustica, siue adurentia vocant, ouum primum corni, cum amari tali que humores, qui in corpore reteiit nunc, na', nunc artemas, vel carnem, aut cutem et tia ossa exedunt

co pus excalefaciunt:ex calor postea acres mordaces ilium

res procreantur. Qia vero assumuntur. siquidem med a me ta suerint, ut cucurbita sylvestris, aut etia venena, quae ab ac 2 ne mutuat nomine erodentia vocantur cuiusmodi est se cum Cantharides, statim vim suam exerunt. At alimenta pri sat humore conuertuntur quam erodere valeant Rumpi p te iacilius quam aliae molles, iura , tenues, idq; ten liti- , , contundentibus Tendunt replentia, exsiccantia erit n-cus mellentia: A partium nonnullarum vehemens actio

'riam motus, quibus quae tenduntii sui, ali ἴ,

umpta, retenta calefacientia humore, unde do a praggnendo refrigerantia humores intr5 pellendo. Ex ia

'per u sunt comprehensa. Vehem est, dicti . m.

so l. a tuae fiunt sumuntur: Diuellunt, laceant: eorbo lenaeinbra, tu extrinsecus comprehensi, uioletu partibu tendo int. Contunduntur quae in se edo b dis tolli polliunt, huiusmodi sunt molliores partes, ut caro venae,ll amenta. in corporibus adhue ob pili h 'nemoribus olla ipsa praesertim capitis; qu emo mi r evadunt ea aute duntaxat contundendi Vim h durR, crasti sunt, extritis deu, si usi iqR 'ς

simile est si qui e alto sodo

alia rem contundente deuoluitur. Nihil enim te 2 eae labidis ictu cottis a pars aliqua sit, an quae delabitur, tamen

corpora contunduntur. Eademiae

200쪽

quae assiciuntur, di ira acie suerint, ut in se cedere ne tueant. sed siccitatis excessu, Mictus violentia comminuuntur Qua ratione olla frangi carnem comundi ab eodem etiam ictu, ei Ddem lue causis dicimus Frangunt quoque oli aquae vehemen tius ea flectunt, ut per maguas inaequalesque saltationes contingit ex quibus sane causae singularum specierum quae in unoquoque genere reperiuntur, iue limplices ii recomnositae suerint, ficile innotescent. Nam punctura causti est quod pungendo vulnerat plagae vero siue incisionis, id quod caesim se. xit Caries quum sit species erosionis omnino ab erodentibussi, nisi quod videntur vehementiora e se quae ossa, quam quae

carnem , aut alias partes molliores erodunt. Quae vero Impulsu agunt, leuiterque ossa afficiunt, genere frangentium, Τί contundentium cotinentur sola maioris minorisque dii serentia inter se discrepantia. Caeterum sincμωσις, inquit Galenus

tertio de Causis symptomatum , fit vel a mordentibus, vel a multitudine, vel a natura ipsa expellente ea, qua contristant. At libro quinto Methodi eandem ob vasis imbecillitatem vel sanguiuis irruentis ad illius orificium copiam , vel ob acrem

uampiam, quae illi extrinsecus incidat qualitatem. Ita quiem solet perpetuo de eis denti rebus diuersa tradere, docet autem natura rei vasorum orificia a tendentibus quae intrinsecus vasa ipsa distendunt , ab erodentibus intrin secus extrinsecusve aperiri Pollunt idem praestare quae pungunt, si forte in orificium inciderint. Nani vasis ipsius imbecillitas, mollities non aperit, sed causa est , ut ea quae aperiendi vim habent,

Prompte eam exerant sanguinis vero copia, maturae expellentis inpetus, 3 actionis partis quae afficitur vehementia, ut clamor, qui publionis vasorum orificia reserat: si quid huiusmodi est, ob tensionem anastomotica dicuntur. Atqui dia- pedetis inter solutiones continui recenseri non debet Si quis tamen id contendat, causa in habebit tunicae vasorum rarefactionem vel gracilitatem, Tanguinis, qui in vase continetur tenuitatem , vel calidit atem. Quod autem ex vasorum

s racilium pretiove fieri non possit, quemadmodum Galenus ibro quinto Methodi scribit, ex hoc constat, quod alioqui cum anastomosi diapedesis confundatur. Nam si patefactio

orificiorum anastomosis est , ut ipsum nomen monstrat , quutillis adapertis diapedesim fieri putabimus Avulsio vero ipsa ab his solum, quae extrinsecus tendunt, perficitur iam vero