장음표시 사용
201쪽
ne solum fieri potest a contundentibus in partibu uti
renae ob contundentis corpori maiorem mirim
oriri possunt, committat, i modo oro ri in singularum rerum vim perspectam habile
ris,' quid naquaeque pars p. at valeat, lequibus hoc loco. re non institui, minime ignoraueris Quamob
202쪽
V EMADMODUM Galenus morborum ipsorum causas explicare tenta uir, ita profecto oportebat illum causas etiam docer quae morborum differentias pariunt: Non enim solum quid intemperiem aut structuram partis instrumenta-iae corrumpat intelligere debet medicus, sed quid etiam morbum magnum , acutum,breuem, longum, aequalem, in equalem, continuus V, inter mittentem, caeteras pr. v dictas morborum differentias committere valeat compertu habere debet, alioqui lionam modo quaeso commoda iis remedia adhibere poterit 3 Si enim uni casi magnorum omnium morborum causa , unico rem ili O-rum genere perpetuo pugnandum erit Quod si phi res extiterint, tot plane excogitanda sunt auxilia quot cause inter se genere discrepantes extiterint quod nemo unquam intelligere poterit, nisi prius de huiusn odi causis egerit Hinc prosecto nascuntur omnes cotrouersiae, quae de remediis agitantur: velut quum Galenus omne morbum magna ven. e sectionem indicare, alias vero pro vena sectione purgationem requirere scribit Hinc orta ea dubitatio an etiam in intermittentibus sebribus expediat,ut in continuis, sanguinem mittere in lalta huiusmodi alia quae comparatis morboruὰ sis cum przesidiis, de quibus litigamus , nullo negotio intelliguntur Jcquid verius ab authoribus , qui diuersa haec praecepta tradunt, scribatur, persi icitur Quamobrem nescio qua ratione haec sint a Galeno nostro vel penitu praetermisi, aut certe leuiter, nulla arte explicataci Nam nec de omnium praedictarum differentiarum causis agit et si forte quorundam causas explicare aggreditur ta inen non communi quadam ratione cit'. lem ars desiderat, sed propria duntaxat ni moiborum generiid
203쪽
tu posuimus: Ut enim illi in bubicies; bi,
morborum differentiae pro n, unicuique patebit *00J X ipsa tractatio- Morbi
204쪽
e sorbi magni, ct parui causae.
LIM VI it ante obiter commemoraui mus, quum de morbo magno ageremus passim morbum magnum ob partis praestantiam, malignitatem, magnitudinem affectus com- - mitti scribit, sed id quidem meo iudicio non
Quamobrem seiunctim de unoquoque agendum est. At quor qui simpliciter eo modo magnus est, idem est cum 'hementi Cacuto, ne cogamur eadem saepius repetere, illius hoe loeo potissim dira prosequemur, quem nos prDDMe
lpo periculoso tamen sumitur. Itaque inter ei ficientesca as Italidam. frigid1mque intemper em committunt, hae Tia. onos morbos quoque pariunt Nam humor . . siccitas obtu- hiberit ade ut valide corpus molestare nequeant: Izm quoque r. aestare valent quae vulnerarat, frangunt, colun
a uni habent enim haec magna ad agendum Im:
qu conformationem , magnitudinem, numerum. coniunctionem p. artium corrumpunt, nisi calefacietas m , esei Trantium, continuum soluentium interuentu vim saana
erant, ii magnorum morborii causae esse pomini Dio
prosectb docent, qui is utero atras .ale conformati sueri , t ineptam magnitudinem sunt sortiti, aut altilat et deo i e in coniunctione partium male alsecti nuno amen interim hoc modo magno morbo. l. aborare putantur. Iam verbis ateriae quoque ratione magna parui ue Orbi fiunt; ex sanguine namque,&bile pix
atra ex adustione consistat, magni ex pituita sero more parui proueniunt morbi Confert quoque ad horum morbo rum generationem varia partium,& Cibiecti conditi opta lem tu mobili parte musculorum extremitatibus, ner-u: ptarimum magni morbi nascuntur m carne tunicasos bii, mino e 1 At ob spatium in quo imouentii nonnulparte , consillere nonnunquam morbos magnos docet O ,
205쪽
quod,quum occupato ab aquoso humore sipatio in quo dilata. tur,&constringiturai remoueri nequeat syncopas 3 alios grauissimos affectus parit Quinetiam tempore accedente in excrementis corporis putredine, qui prius erant leuissimi Se ctus,maximi evadunt,ac vulnerantia,calefacientia, Muniuerasum genus efficientiu pro vario agendi modo ordine, nune
magnos, nunc paruos morbos concitant: Nonne quoque instrumentum commune vim suam exhibet ad morbos mar nos
excitandoriquum obstructis arteriis pulmonis, cordis, Itque ita caloris natiui motu impedito maximis morbis corpus statim corripiatur'Ab his ergo hoc modo magni, parui quem o bi excitantur. Fum vero magnum ita dictum, quod vires excedat. litaeque discrimen minetur,omnes cauta in omni genete efficientium , quum vehementius excedunt, efficere valeant:
Nam dc quae siccam intemperiem,& quae frigidam humidum
calidam,aut alterius cuiuscunque generis morbum inserunt si tantum excedant, ut natura remediorum vim superent nia
e gnos id est,periculosos excitabunt. Inter quae nonnulla etiam, quae minimum possunt ad morbos alio modo magnos comit tendos, magnam in his potestatem ostendunt Etenim iccan tia obtusam, tardamque vim habent. attamen grauiores peritaculosioresque morbi censentur, quod siccitas, quam quos ca-Ior,vel frigus committit vi mirum quod huiusmodi intempe ries,quam aliae difficilius corrigatur. Credis tur quoque maiores periculosioresque morbi, qui ex atra bile, vel a rustinosa quim qui ex pallida aut sanguine, vel pituita qui ex hae falsa, quam dulci, vel insipida proueniunt Praeterea malioni morbi periculosiores benigni tutissimi, minimum pericu Ita merito putantur atque etiam ut plurimu magni qui prin cipes partes, aut uniuerso corpori seruientes Occupant aut im- hecilliora alioque modo male affecta corpora inuadunt. At in quibus nativus calor vehementer patitur. denique qua magni in corpore excessus,aut desectus au sat esse possitnt. periculosi quoque magnique morbi ponendae sunt causae.
206쪽
A P. II. R I RIV M aestati mori si qua calesariunt,
atque etiam siccant,gignunt quamobrem eandem in hoc morbo causis statuere oportet quas
antea diximus esse calidi, siccique mori l. Qui id, vero aest ate gignuntur, quidam obtempera em ae Mamb e Di , quidam vero ex aliis causis consistunt: atque in et illos quidem nonnulli similem omnino temperiem ob κῶnen ei, quam trabe temporis conditio: alii vero in aliquo euariant:Nam etsi aestas flauam bilem procreat tamen duranai calori vehementia ex portione bilis crassioris atram parat,
Iuda aestiua quartana nascuntur,qui certe morbus pro non est quum ex atra bile ora alui;ex flava autem ris', i, oui proprie aestiui dicuntur. Qui vero fragidi si ni, '
denique causis singuli in aestate pullulant. aeterum eos, qui state soluuntur frigida . humidae caus committant Opor- es Eadem sit ratio de morbo autumnali, hyemali, vernali. Consert etiam subiecta materia ad eoru generationem. liquidem calida, sicca, gracili que corpora aestiuis proprie dictis morbis magis quam alia sunt exposita.
A P. III. LLIO s v xl morbum,quid bile gignitur,exi citant ex quatuor generibus rerum, tuae pro creandi bilem vim habent. illum vero in quo sibili redundat sed a bile nos ea qua vel mea rus per quos extra corpus serri huiusmodi ii mor consueuitantii virtutem attractricem expultricem a stium illius attractioni. expulsioni destinatarum offendunt: Idem statuatur de pituitosis melancholicis . aliis morbis, oui a caeteri humo ibus proueniunt;quibus etiam Ofert sub
tecta materia ad illorum generationem aptior vel ne pru
207쪽
in habitu ita dictos quod dixi
V D 's int,excitant causa eslicientes Ucile cili:
m pati queunt, Ac expelli Disicile siquid
iccitas corrigitur, dissici lena tura ulcus cauu 'raeterea quae in Orborum malignorum sunt causis aegie tuoque curantur vitia,in quibus pars aliqua restitui debet,aut augera magnitudo, aut emendari condormatio Quod si aliquando vitiuari, quod ex siccitate est, facile emen datur; ut quum humoras, spirituum desectu corpus exsicca tur id tamen non ipsius qualitatis ratione sed materiae, quae facile ob tenuitatem dissoluitur, Uregignitur, continti uel potius separanda est tanquam diuersae natura siccitas, ita liua moras defectu prouenit ab ea, Quae ob siccam ira litatem in parte est concepta: quae ut proprie siccitas est. sic dis icillim iriter omnes ali. a qualitates tollitur Praeterea inter V rbos qui difficile curantur omnes quum vehementius excesierunt; modo secum non h. abeant coniunctum humorem feruentem dira obilem hi enim cito finiuntur difficillim Stermina uti enim vehemens caliditas frigiditas, magna vulneia, aut Da --ctura insigne , rius quana quae minor .existunt curantur
Est quoque huiusmodi morbi causa materia ex qua mos gnuntur,siqua dem humor melancholicus, e pituita diffiieil f
uam sanguis 'ilis. crassa mate ita u. ferius, et T
ia,quam pauca, vastada, qu)m qua nulli in lentorem abet maiore negotio corrigitur Partes praeterea, qua in pro fundo corpore sunt collocatae, aut debiliores aut durae vel Iore propemodum destitutae, cor tumaciores morbos contra i unci eluti etiam qui longa mora corpus iam occupatum Galil ona , qui recentiores sunt, promptius tolluntur con. ferentibus scilicet ad horum naturam causis sine qui bii ' cum qu us morbi procreantur aeterum morbum in haabitu dictum, quod corporis habitum occupet si totum bitum sumamus, non omnes causae tales morbos excitare possunt, cuiusmodi sunt quae vulnerant, Dan uni , emum quae ait unam aut certe non omne par e assi tendi vim habent, sed quae communiorem naturam si in
titae: ater quas quaedam primo id faciunt, velut ,
208쪽
secus nos ambiunt uniuerso corpori admouentur Aliae Gro interuentu aliarum, ut ea, quae assumuntur, eo quod humores gignant,qui postea in omnes partes delati habitum et eorrumpunt: Ergo quae intemperiem committunt.morbum inhabitu excitant, ab aliis autem causis vix unquam totius Or.
Acuti me vehementis morbi causae.
A P. V. et nulla re sequetius agit Galenus,qua de mo
bo acuto quum de illius natura,remediis, α lutione passim praecepta tradit; At nulla generali ratione usquam quid acutum morbum efficere possit,docet: quod tamen ina primis expli-sau luna fu i .it Quia renim frigidus humor, calidus acutos mori, 'pariter committant, ut quum ex illo attonitus morbus. ex hoc vero ardente febres nascuntur. Qitur praeterea vulnerantia, Sc contundentia idem efficiant, quum diuersa tamen sint natui nemo intelligere potest,qui perspectum non habet id quod in rebus diuersis idem. commune existit. Qitinetiam quunt illa quae enumerauimus nunc acutos, nunc acutis contrarios morbos pariant, docendum hoc etiam erat quur alterum semper non fiat. Quae me res percipi nequit, nisi imprimis quaesit morborum acutorum causa praecognouerimus: quae si ignoratur; tum in curatione tum praeseruati ire,' etiam praedictione euentus morbi errores committi meesse et Nam multo diligentius praecauebimus futuros morbos,quos praeuideamus fore acutos,3 ira sentes illorum causis persiectis, propriis remediis propulsabimus: ac denique omni illarum vi Mnatura lustrata quid futurum sit, praesentie .mus: lx que si morbus acutus est, qui valide affligit di cito sol uitur causam sine oportet ultimodi ess e quae utrumque prestare valet. I. ae enim. vel subito solum agere possunt,& tolli, leuiores moibos faciunt quales sunt diariae febres,quae a spirilibus materia scilicet ad concipiendum calorem, remittendum facili nascuntur Quae autem multum obesse possunt corpori, non semper acutos morbos inserunt: quod ostendunt magna uidera illata musculi qua diuturna esse solent igituri :ς iterantia quae siccant,&humectant,acutψrum morbo
209쪽
perseuerant leuiore, hilam sti it
natura molestiam inlignena,quae ab ulis prouenit Isto Em
Ialutares autem ab his causisti illis partibu
res existunt, nec acuti esse possunt, quod .. ἡ contrusiones salutares ostent ut qua 'hou b is: i
peis nantur:m aliis autem partibus externi suiu e' sa pro illarum vehementia nune hietiri miri
acutos,alias no acutos fiet uti hibis in coxa quod occidit pro magnitudii, o ut siis acutorum morborum aliquando continetur: b, his
excedit. Praeterea ex materia , moibi quouue a uti aus nimuntur: etenim humor admodum ea IV ii Ih h; verso corpore,aut altria in trunco illiu e6hiebii, V. an substantia partis imbibitu, ita V iii
dentes febres, quae quoniam ex seruente humole mi, Inter acuto morbos praecipuum locum mei veruti se et autem, non cluocunquo modo calidum oportere egerem ex eo Intelliget elicet, quod longa sebio, b, u materia,saepe nascuntur, qui propi Id quod bi, est ut facile moueri,dissoluique posset, rutotum ii, si ut
term in minime continentur: I diaria febre, quae .E imateria nequeunte vehementem calorem eo 2 6 hi: deir: concitantur, tamen quia valida non sunt ab aeui uduntur. Int to vero corpore huiusmodi humo: uuiorbi causam esse monstrant continuae sebio, set oti
ob vehementem putredinem humor id. At hi his
210쪽
exfebribus, qua synocha dic itur,intelligere licet. Eum aut qui solum in habitu corporis residet, etiam si calidissimus sienon efficere morbos acutos docet tertiana febris, luet ex since labiis nascitur, nec tame intervere acutos morbos reputaturi Caeteriana eundem hamorem, qui in flaminationem excitat in parte nobili aut si item non ignobili authorem esse mori, rum acutorum indicat pleurnis,peripia monia,phrenitis, hepatis septi transuersi infamiaratro,&angina,qua inter acumto morbos praecipuam dignitatem sit , vindicant. In carne vero, aut alia parte exiguo sensu praedita quae coiistunt inflammationes ut vix excedui decimum luartum die manete quam suppurentur,vel alio modo dissoluantur, ita nisi insignis fuerit tumor,validesno molestant, propterea a morborum acutorum natura recedunt. lam vero frigidi, crassi, viscidique humoressere Colani in cerebio,&corde acuto murbos gignere valent: nec id quidem suapte natura,sed ubi tantum exuperauerint, ut vel vi miliarum partium penittis obruant,vi in attonito morbo silet bael syncope app. iret,vel vehementius facultatem expultrice in liritare possint: quod in epilopsia contingit Vnde frigidi sola quantitate, peculiaris partis ratione Calidi ii atem humores qualitate pollux acutos morbos inferunt Hoe imodo eroo efficientia, materiae, c subiecti ratione acuti mor tbi proueniunt Nec tamen alie0um est temporis proceisu quosdam morbos acutos fieri, alios veto acutiem deponere, vim febribus accidit quae ex crassiore matella. ob magnas Obstructione ciborta tandem concepta vehementi in humore caliditate acuti euadunt, Fracturae quae ab initio vehemeti te dolores excitaruiit, postea vero mitigato malo in diuturnum mitioremque morbum degenerant: Occupato autem p. aetio cordis ab aquoso humor vehemetes morbos nasci omnex nouerunt. Atque haec quidem satis de causis acuti morbi . silue vehementis, ex quibus contrariorum morborum causae facile innotescent.
causis morbi continu 2 intermittentis.
C A P. VI.ONTINUUM, id est, qui nunquam desinit
morbum, donec omnino ad finem suum peruenerit non omnis causa, sed quae stabilis ter etinax siit committit. Inter quas quaedam rapte inatu