장음표시 사용
231쪽
A P. XIII. ORAE V M proprium, mi ita vocatur, tum lpermanens sta inlisque sit etia ablata causa, quae eum peperit affectu committunt non omnia sed tu pertinacem natura sunt sortita, cuiusmodi potissimum existiunt, quae vulnerant, contundunt, frangunt, aut alio modo in partibus instrumentariis morbos excitant manent enim hi morbi ablatis causis, quae eos primu procrearu contumaci quada, de rebelli natura, prae semel recepta pertinacissimo haeret: δε quar calefaciunt,refrigerant vel alio modo alterant, nisi ob excedente vim velle metius egerint cito pote sua,aut refragat sola natura,ab illis facta impressiones evanescunt. au inetia partium atura ad horuni generationem non paruconfert: Na quae inter illas molliores sunt vi facile impres siones a causis agentibus recipiunt, sic eas minimo racgotio deponunt. Contra ero quae durae sunt, quod semel acceperunt pertinacissime retinet. Praeterea ex atra bile pituita,
san uine dein clὰ, postrem 6 ex bile pallida morbi fiunt, qui difficilius tolliatur, ex spiritu vero Q vapore qui nullo negocio abeunt. C. Plerti propriu morbum qui peculiaris est singulis partibus, propriae peculiaresque causae inserunt, intemperiem quidem quae alterandi vim habent structurae
autem vitium in partibus instrumentariis, quae eam labefactare possunt.
Causae morbi uniuersalis,2 communis.
A P. IIII. NIVERSALEM morbum, id est qui uni
uersum corpus occupat, committunt causae,
quae totum corpus immutandi vim habent, cuiusmodi sunt, quae alterando agunt. Nam quae alio modo corpori nocet, veluti que vul-n rant contunduntavi uniuersum corpus per se laedere non solenti ita peculiares singulis partibus morbos pariunt. Porro ommunem omnibus vel certe multis morbum inserui cause quae communes esse possiant. Vt aer, aqua reodem enim aere eademque aqua, eiusdem rogionis incola saepe
matur, iisdemque propterea morbis laborant, si illa no- iam
232쪽
ac iam qualitatem conceperint qua etiam ex communibus pestilentes morbos gignunt, si chem elatiorem, aut malignam qualitatem ex perniciosis ventis, vel ex foetore cadauerum, aut fimi, ut in castris Cepe contingit vel ex alio quocunque inquinamento sorte acceperant. Est nonnunquam etiam causa communium morborum communis victus quum L. ex annona penuria sylvestres herbas hominum
turba ingerere cogitur: quod aliquando contii: ill e suo tempore populis Romanorum ditioni subditis, refert Calenus. At vero peculiares singulis morbi proueniunt ab lais , quae peculiariter numquemque Sciunt ob diuersam nimiruviuendi rationem,quoniam enim diuersis alimentis, medicamentisque ii omines utuntur, diuerssique modo in reddendis, retinendisque excrementis efficiuntur, nec eisdem animi,corporisque motionibus agitantur, diuersisque rebus occursant, discrepantibus morbis merito corripiuntur: Conseri t. amen ad horum generationem subiecta quoque materia, quur enim in eodem aere versantes Omnes no corripiantur ab eisdem mor his causa est diuersa corporum conditio, quae non perinde ab omnibus assicitur Mesa propter causa horum morborum a duobus oneribus nempe officiente, 6 subiecta materia potissimum sumuntur Et si non nihil etiam conseri tempus, hora : .am qui diu incorrupto, peltilentique aere commorantur , peste tandem
corripiuntur aliis omnino illaesis vel minimum certe affectis, qui paululum duntaxat in eodem versantur.
Q orbi mali. m. benigni causae.
A P. XV. N morbi a benignis causis , aligni a malignis nascuntur:ex sanguine enim, pituita benigni morbi: ex faua bile, ma-
gis ex vitellina maxime autem ex atra mali-- ni proueniunt: in etiam aeris tempestates peltilente, ita a lignos, forte etiam calidae, humidae cocitata varia putredine, aliae vero benigniores morbos pammunt Quod etiam faciunt alim lata, medicamenta, tum qu. extrinsecus laedunt &a nobis proueniunt nocumenta:
qualem enina singula vim obtinent, talem in morborum generatione exercent. Est autem horum duplex genus, Nana
233쪽
Nam quaedam sunt huius inodi sua natura, ut venena , quae
toto genere pernitiosa consentur: Qua clam vero per vari. a salterationes benignitatem , malignitatemque acquirunt.
veluti biliosus humor in .i lignam atram bilem calori vehementia, Minsipida pituita in falsam ob putredinem
saepe permutatur: haec autem alteratione mixtioneque benigna substanti . mitescunt , malignamque qualitatem exuunt: Praeterea partium diuersa natura causa existimari potest, luti readem nunc malignos, nunc benignos morbos excitent: Etenim vulnerantia in carnosa parte benigna, in neruosa maligna vulnera efficere solent. Sic etiam in te-ro,ano, vesica maligniori ulcera , quam in alijs partibu oriuntur : Unde horum quoque morborum causae ab efficientibus, subiecto affecto corpore ducuntur. Atoue etiam tempore, quo malitia acquiritur,aut deponitur.
De causis morbi simplicis, cmpositi.
A P. XVI. IMPLICEM morbum pro leui di istum gi -
gnunt causae, tu ae mitiorem agendi vim sunt ait equut. Γ, qualia sunt, quae leuiter alterando corpus immutant. Hac quidem ratione, ob ma teria quoque diuersitatem , leuissimas febres ex spiritibus, grauiores vehementioresque ex humoribus prouenire videmus : Quod etiam contingit ob corporis affecti naturam: si quidem in carne simpliciores , in neruo grauiores morbi committuntur. Caeterium implacem, id est num morbum inferunt causar, quae unicam vim ha bent , ut intemperiem calidam quae duntaxat calefacere possitiat. At vero compositum compositae causa' prccreant, atque etiam ex compositis complicatos, confuso morbos complicatae, confusaeque causa inserunt . Nec noli
etiam subiecta materia aliquid horum generationi confert. Nam calidi sicci ad calidos, ct siccos morbo concipiendos sunt natura aptissimi, ad simplices vero a Tectus, in quibus unica ex qualitatibus prae pollet: postrem qui ab initio simplices fuerant, tempore compositi euadunt, febris, qua siccitatem tandem sibi adiungit: quum solo calore primum noceret.
234쪽
Caus morbi, quipaulatim subito,die confestim me per i sim luitur.
P. XVII. TERTI vero morbos qui subito soluuntur, emi-
riunt caus c, quae subito tolli pollunt: lualesl - m Crint inter efficientes, quae ob intemperie potissimum calidam, frigida morbos partulit: Prompte enim calidum a frigido mutuo extans uult. Lardius patitur lvimidum alicco difficili me inter ilia litates siccum ab humido in lare ut morbi ab illis prompte, ab his vero qualitatibus paullatim fiunt ita et ianitifol. untur: Atque etiam inter causas, luc morbos 1nstrum arari j partibus inferunt, quasdam statim, alias maiore ne lgotio a it 'rre licet. Luxata namque partes breui temporis is ritio saepe reponuntur, tracta restituuntur, re integranturve, nisi vetet partis conditio, geluti in capitis ossibus cotingita tir confracta coaptari nequeunta sed extractionem pollulat: Tibiae verb, vel cubiti osLis: ta cito quid restituuntur, 3 coaptantur, sed integra fanatio longiore eget tepore, ut allus gignatur, qui dissidentia ossa inter se glutinet. Nec minus vulnera, in quibus nihil deperditu est, cito unione facta coalescuta Licet tia superabundates partes, aut aucta substantia in tumore praeter natura elatas subito
rescindere: vulnus tame excuratiotie prioris morbi relinquitur quod longiore postulat cura Quin etiam huiusna di morborum nonnunqua causa est materia. Nam diarisse bres confestim soluuntur, quia ex spiritu sunt, morbi, ouos multitudo sola, vel etia seruor humor u absque putie-dine concitatae vacuato vel refrigerato subito abiguntur. Qua ratione Gai. mis copiosos anguine synochas febres lugulare se solitu comemorat: At si materia, qua morbi est causa, alteratione opus habet,contingit ut nuc cito, 3 c tarde illati morbi expellatur: quippe qui ex solidiore, crassi Oreque materia, vel multa consistunt aut plurimu a naturaliqualitate recesseruntino nisi longo tepore emendantur: subito enim huiusnaodi vitia vinci neque unci Accidit etia loci ratione morbos procreari, qui subitam habent generationem 3 solutione veluti in morbo comitiali contingir, qui ex crasso, pituitosoque humore irruente, occupanteque
235쪽
quo naodona orbi, qui animi defectu inferunt, s si
l tim spiritibus, accidunt iisdemque re enitis in m
l Ocio abeut, ulcera vero caua, Vt u a m sui Iut
, quo sit ut partam ex solutionis ratione,partim ex consid Tat Ione, propriaefficultatis causa tu molli. u. bu proueniant qui subito, qui ut paulatim , Ma ciuibueis inua possint. Caeterum morbi quis crinecellarao rumores, tu consertam expclli postulat. Nam ex
Oritu subu' quidem, sed non agri: mutationes in o bis fieri possunt. In partibus vero solidis, qui nascunia mas, Ug0- subitaeque mutationes quale sunt Ium in febribus Languinem hundunt sciue ad ani-Iuxata membra manu reponunt, aut aliud denique huius-uen Iut, i cacta sibus antea similes mutationes sunt selucta Caeter oportere expultricem facultatem, no alia D liae
opere exercera ex hoc constat quod quu duae sint inor o finiunt, concoctrix nimirum & liri illa in i
quia expultricem hanc vim irritari oportet,si harum muru-
Quamobrem impelli eam vehementer necesse est, si uuissipercrasim morbos finire debeat. At si irritetur se ui tibia
nec tamen locus pateat,per quem noxios humo e Modere valeat, frustra ea molietur excretionem, nec ex nectari
potest subita aliqua, magia que in eoipo e 'utio, quod me osted inti in iussam roh qu h
isetuo ficultatem huiusmodi commouent paulat: tu et, . purgat humore per tussim disΓoluunt ii . Quin, ob rem nerato totam huius rei causam in humorem reiecimuiui vehementer expultricem excitare, liberum ei uti
236쪽
habere potest. Est porro liuiusmodi humor potissimu qui feruidissimus est, nullam partem peculiariter insectat. sed in cauitatibus, venis, arteriis continetur, aut si par tem aliquam obsedit, certe in ea receptus est, in qua huiusmodi sunt vasa, per quae noxia materia effundi potest. Sic enim vehementes febres per crisim solui conspicimus, mitiores autem minime. Inflammationes autem hepatis, lienis, cerebri, sanguinis profluuio subito finiri,aut admodum mitescere,aliarum vero partium eosdem morbos agente natura, non nisi paulatim dissolui nouimus. Potest huiusmodi mutatio non solum a calido,& feruente, sed etiam a frigido multo, crastraque humore accidere: Nam hoc modo ventriculi morbi ex tali materia procreati, eo consertim per aluum, aut vomitum expulso, desinunt: Mapoplexia in neruorum resolutionem transit, transmis cistatim humore a cerebro ad neruos, quas mutationes merito inter cri se reponimus. Verum etsi calidi, frigidique humores confertim extruduntur , suntque causae morborum , qui per crisini soluuntur tamen calidi suapte natura potius, frigidi autem magis ob loci naturam, aut materia multitudinem, quam quod irritandi vehementem vim obtineant, id praestant. Atque haec quidem satis de morborum ipsorum differentiarumque eorundem causis, quantum nostrum institutum exigit, dicta sint quibus patefact a methodo quilibet meliora forte excogitare poterit, cinis no quoque morbo proprias, peculiaresque causas inuenire: quod enim nos generatim, communique omnibus tractatione, explicare primi ut arbitror in hac re tentavimus, utile, ut speramus, id in singulis nusquis 3 sibi sentiet: Nam
qui nouita quibus causis magni, continui, intermittentes, acuti, calidi, frigidi, aut alterius modi morbi proueniant,
gnam, acutam intermittentem, aut
237쪽
Is esse praeternatura, na orbos scilicet, causas morborum, symptomata saepius
Galeno ostensum es V iam dudum ab
omnibus medicis, suadente ratione, receptum. Itaq; am postulare videtur nostrum 'nstitutu, ut posteaquam demor i. I
enim quaeso Iucundius, quam ost eost nos ebib tractatio promittit quot, quibGemo , I h corporis qualitates,actiones eie embi, 'μ' in nra opera, quae in nostro corpore 2euti tui: '' '
curatione facit plurimum susu morbis, causis nascuntur quae curation
rumpunt,& aliud mediet meta modi vim o habent qua fatione uti, mi
iacio aliquo sunt praediit,&m m
238쪽
ne ligentius ab authore elaborat vi de butur: verum quum diligentius cpicisci eos legere quum de eadem rescribere linstituissem coactus fuerim, multa sane optime a diuino eo aut hore tradita, co firmato priore iudicio, cognouir non ulla tamen alia depraebendi, quae forte meliore docudi methodo scribi, doceri l possent Verti ne alia prosequamur, qua sui loco oste lentur, illud imprimis cotemnendum no est, Quod ad nomen ipsum pertinet. Na quum primo libro methodii nedendi, win Arte me di in alioqui olax, quod nostri casum Vert ut, 3. συμβεβηκi , quod a nostris accidens dicitur, inter Cedistinxisset: quod illud praeter natura, hoc vero secundu illa iesset. Postea in libro de Optima secta, passina alibi haec no amina inter se colandit, quu scribit quaeda csse symptomata ssecundum natura, ut niger color Indis, quaeda pro naturaeco traria, veluti nares acutae vi morbi factae. Scribit etiam libro primo method symptoma esse quod sequitur alteratione secundum, vel preter natura. Sic accidentia morbi pro symptomatis saepe usurpati v quii scribit octauo capite artis, medicinalis symptomata et i proprie vocari accidentia. Vnde quidem Graeci medici, qua morbu sequuntur,no symptomata, sed ' γιννήμxire, id est succedentia scilicet morbum
appellare malueriit. Ducitur aute symptomatis nomina verbo συμπι ar, quod est si vim vocabuli exprimas simul cado, ut συμβεβ,κκor a verbo συμβαι ω, quod idem lignificat, quod simul euenio: simul enim veniunt essectus chi ipsa causa, a qua proueniunt.Nec tantu diuersa significatione quam diuerso usu mvsurpatione haec vocabula inter se differunt: quii pari felicitate quod aliud sequitur, significent: Accides aute verbum nosi runo ostendit aliquid, quod aliud sequatur Accidere enim corpori dicimus no solum morboru cffectus, sed etia ipsos morbos, Deorum causas Iam vero quid sympto-ma sit medicis explicandum est de qua re etia varia scribit Galenus. N.i in libro de Disserentiis Symplomatu, quicquid est in corpore praeter natura, generaliore quada significatione, symptoma esse definit. Proprie vero intelligendum
quod morbum tanqua illius efffectus sequitur: siue quod alia
omnia cotinet praeter naturam excepto morbo, illius causis quae postea in ipsa tractatione no seruat: nani libro primo, secundo methodi medendi actiones laesas a symptomatis distinguit: iussi tame morbos sequantur, inter proprie
239쪽
inferre: Quare nullo pacto symplomaei Ih Ah ah ' μ' in qui sanguinis profusione, homi ibi se
240쪽
sommodum peraguntur in corpore, inter symptomata reputati debere, sui mihi videtur obliuisci. Sic enim tussim,
rigore, laorrorem, singultum, sternutamen tu, crepitur, , vomicitum, alui profluuiu, tuorum beneficio natura sese a noxiis, iri morbosisq; cautis expurgat,inter symptomata temere collocaret, illorumq; causis dum aliorum sympto matu causas inuestigat, explicaret. An no etiam libro secundo de Causis sympto matu scribit quaeda da ex illis naturae se opera vi llentius a morbosa causa concitataeῖCui simile est illud, quod habet libro teri oeiusdem operis expuhriccita scilicet de dii rauato motu niti, quum per singultu noxia causas expelere studet. Luod si ita res habet, necesse pios octo est multa ex symptomatis ad animalis commodum ouod negat in libro de eorum Differentiis)pertinere si quidem eo tu mi
neficio natura utilitati studet: Nonne enim, ut madmodum a malis humoribus irritata facultas tussim commouet sic etiam sinet uine, a quo molestatur per diuersas corporis par te saepe effundit 3 vellican es verriculum acres humores, aut copia Trauantes excitata huiusmodi facultate extrudit pari omni lao in omnibus utilitate, Iccinco modo pariq; et infacultatis robore 'iniam ob rem eadem quoque ratione haec omnia sub natura symptomatum compra 'hendere Oportet.
Quod si queadmodum symptomaticas eas excretiones vocare solet, quae obsunt, symptomata etia appellaret,quq per pelub nocent,&alio nomine quae per in 'rbum prosunt vacuationes, conferentia symptomata donaret, non esset quod damnare possemus sed quit haec omnia mutuis nominibus nuncupet,probare no possumus tractationem, quae omnj confundit, multorum errorum occasione pr bet: '
lud vero et ana, quod scribit sympto in pressius sumptum nihil aliud esse quam quod morbia a nouam umbra corpus
sequitur,contenditq; omne symptoma a morbo prouenire, coetiam aut bore, quum de horum causis agemus, ostendenius non esse rationi consonu: propterea iubd non solum a morbis, sed etia a morborum, naturaliumque rerum causis
multa nascuntur symptomata. Frgo intelligit ille symptomatis nomine, aliqua do quicquid est praeter natura, aliquando id quod secundum natura existit nonnunquam id quod sequitur morbum: aliquando id quod prouenit non solum