장음표시 사용
281쪽
interim motiva minimum afficiatur,siquidem somnus sensuum non motus est passio. Est quide haec de his rebus nostra opinio, liceat tamen unicuique in re admodum ancipitar ti,si haec non placent, meliora excogitare. Nam quod qui camputant ideo dormientem non sentire quod vis acerebro ad musculos transmitti quide possit, ad cutem vero ob distantiam minime ridiculum omnino esse puto, quum tantum non sit interuallu, musculis vis largiri, non aute cuticebeat praesertim quum minima quaeque facultatis portio adsensum sufficere putetur: Quod si ex distantia huius rei ratio petitur, quia ad musculos cruris vis ea demittitur,ad cutem autem capitis, ceruicis multo propinquiorem ce- loebro impartiri nequit Z
Causae quibus itivi interdum prorsus aboleantur actiones interdum vero rursus restitui possint. A P. V.
V v perdantur omnium partium actiones, aut quarundam solum, atque etiam in eade parte qua ratione contingat nunc omnes illius functiones, nonnunquam vero quibusdam illa sis, alias aboleri satis dictum esse puto. Illud vero quod superest in abolitis actionibus,breuiter docendu est, ob quas causas accidat omnino destrui actiones, ut nunquaamplius restitui possint, ut in Iethali apoplexia, syncope usu venit:alias autem videamus easdem nonnunqua adsita naturam redire ut in animi defectu, per minores popler ias, uterisus cationes. Itaque quum multae sint causa'. aquibus abolentur actiones,siquid ob propria vitia ipsius facultatis id contingat, desperata fere res est, veluti in bi, accidit,qui inteperaturae excessu extincta facultate pereul. At si impediatur,ut fit per somnum, sperandum est, villatae ad se redeant:o materia copiam, quae perduntur actiones non periclitantur,veluti ventriculi oncoctio quae nutrimenti copia abolita fuerat,illa consumpta facile resituitur: Quae vero patitur actio ob vitia proprii instrumenti ad laesionis portionem intelligemus quid sperare, aut vereri oporteat. Nam eo offenso, quo plurimae facultates
ςmanant,quodque fons,& origo est,res magis suspc halaberi
282쪽
beri debet, velut quum assecto cerebro in attonitis sensata
re motus in uniuerso corpore abolentur Laesa vero spina, illius neruis, causa leuior existit, si quando eaedem laesiones in sensi motu accidant. Atque etia vehementer ast
cto proprio instrumeto fit, amplius restitui nequeata quae semel abolita est actio, velut quum omnino praecis neruo motus partis in quam ille inserebatur sine aliqua spodestruitur. od si propter obstructionem idem contingeret, quia leuior est affectus, eam abolitionem pariet, qua non omnino desperata credi debet: quii fere omnes ab hac causa aliquibus membris resoluti ad pristinam sanitatem redeant. Quae vero fiunt a communi instrumento operationum abolitiones, ex diuersa illius noxa, hoc vel alio modo vitiata proueniunt. Etenim ex dis lutione spirituum animi defectus facile emendatur, qui vero illis corruptis, aut suffocatis nascitur, ut plurimum in lethalem syncopen terminatur, Loccidit. Iam vero si ob usum deperditu perdantur actiones, siquidem usus ad vitam summopere sit neces.sarius continuus, raro contingit semel illas deperditas restitui posse, ut perdita semel respirationem pulsu, aboli. to illorum,su, vix aliquid boni sperandum est, alterius vero actionis usus suas actiones eu spe restitutionis abolere seleti ut in appetitu deperdito contingit, repleto admodum corpore, quo evacuat consumptaque repletione, ut redit usus,sic ipsa appetentia restituitur. Atque haec quid de haere quantum generalis haec nostra tractatio assequi potest. Nam qui plura&exactiora postulat, ad singulas functiones descendet,d vim omnium causarum quibus contingit eas aboleri,perpendet.
D bilis adtionis audiae causa.
Eis i supradictae causa imbecillas reddunt actiones. Etenim debiliore reddita facultate, actiones quoq; debilitari clarius fere est. quam ut demonstrari debeat quandoquidem coctiones corporis motiones, I reliqua sere omnes actiones in senibus,& his, qui logo morbo diu sunt vexati, vix tardiusque obeuntur debilitatis, quae animal regunt,facultatibus. LOdem pacto ob nimiam numiditatem,
283쪽
de siccitatem mollioribus durioribus i effecti nepti
ς dunt, inue quidem racione qui studio laterarum vehe-
mentum coeoquunt. lam vero diminuto usu actione, '
ini modi actiones sunt. An non etiam ob aliment ekuo
frantis copiam,aut aliena qualitate imbee is o ἡ
. modo Galenus tardas coctiones in ventriculo e ut ei es a cibos duros. crassi, scribit in libro de se omaisi
'ur, deficiente tempore, aut vitiato ordine, infirmio- es operationes edi conspicimus, conniventibus Ilii Iu
qualitatu mediocritatem in agendo non assequitur, in eo sedit in quo vincentis intem ratura causae vi prIpol riet, Quo modo exuperatu siccitate, qua facultas ret Iau et,arctius continetur alii intu quam conueni
aliditate vincente vellemetiores attra iove s notus in delirantibus sunt, vigilia exuper: tit et ouit 'rata superflua auditur. Atque etita Vbi desilior est hi, eo
'oras luae recentioni destinata est, citius quam oportenni suo munere fungi, cogitq citius qua i expe restruentiores excretiones fieri: ubi enim unius opii, Me eo: Sectum alterius excipit actio, qu. ae prior est, ob debili tem
ire. Caeter duriora instrumeta ad motu validiora est si si
ad retinendu plusqua natur modus postulat iobu'
quae laxiora sunt, rarior ue faciliorem quam poeso' qua euacuantur, 3 per ea deducuntur iam iis ΣΙΣαω . M urgente respirationis pulsatiosisque usu.Uca
284쪽
ipsa respirati, pulsus crebriores,velociores, maiores, dc denique omnimodo aucti evadunt. Praeterea materiae vitio augentur quoque praeter naturam actiones, siquidem cali diore,siccioreque existente alimento concoctio mediocritatem excedit,dum torrentur ea, quae alterantur: Diutius vero excrementa in aluo continetur, tuum duriora siccioraque extiterint.Qtiod si acriorem qualitatem habuerint, et iustam mensuram excesserint, celerius quam oportet,&vehementius etiam expultricem commouent: Ac quemadmodum priores actiones posteriorum sunt cause sic quae circa materiam aliquam versantur, si posteriores imbecilliores sunt,priorum actiones promouet,adausentque quo pacto tardante distributione alimeti, excretiones per aluum anticipant,vberioresque proueniunt: quum illae, qua prς- cedunt vehementius agunt, contingit quoque sequentium actiones minui. Parcio siquidem distributio alimenti fit
per corpus,quum praepropere,vehementiusque illud a ven triculo per intestina descendit At non perinde atiore secto spatio, in quo partes corporis mouentur accidit motus augeri, ut minuuntur eo occupato, quandoquidem non urgente magis usu immotisque praecipuis actionum causis nulla ratio cogit,ut ob ampliorem locum motus excre- seere debeant:ob tempus verbid contingit,quum alimenta, quae in ventriculo Mintestinis cotinentur, longiore in ra torreantur,siccioraque reddantur.
agnae, vehementis validae iactis, ni causa.
C A P. VII., Τ, dissicile est quae in singulis sere differunt, generali aliqua ratione conaprehendere: Quoniam tamen institutum nostrum postulare videtur,ut posteaquam in unoquoque
genere actionum plurima vitia posuimus,lllorum quoque causas breuiter prosequamur.Ideo de hac re omnino agendum esse puto: quod qui item Galenus in pulsibus, rei piratione diligentius fecit, quum magni,vehementis,crebri velocis, a qualis, inaequalis, omnium denique aliapum differentiarum pulsus 3 respirationis diligenter causas explicat,quaesita motibus voluntariis,si in sensatio
285쪽
sitionibus, si in principibus ficultatibus in aetinatrice
MUL UULUmunem nanibus tractationem tanto
desideraremus: sed quum id non faciat, desider a .
constare, nec antelligi possunt,&quae praetermittuntur m
singulorum expilaatione, iam compraeli s Renerali ucommuni cognoscuntur: sic sanes in Galenu es pm ubi agit de causis in aec alitati unius pulsus
P in scilicet quod niuersale es ad
gulare desideret ir prompte inueniri posse putat I a os
tractationem, sed potius excussis causarum generibus , ve
lut quibusdam exemplis lectorem exerceamus, Pinui mus ad haec perficienda, quae a nobis inchoata inueniet Io
tur quum an penere actionis auctae contineatur ea, qua in gna est, vehemens, imprimis illarum causas docere conabimur a magna exorsi, quae certe non unu solum genus causarum requirit, sed omnia nisi enim faculta, alid si V seatq; sus, pareatq; instrumentum liberum sit spatium vi quo instrumenta agitantur, suppetStq; tempus, .suam etiam vim praebeat commune instrumetuum, magna ct fieri non poterat. Vnde non solum tres magni pulsus respirationis causae, susscilicet, vis, Din iumentum idoneum me quidem opinioneo poni debent, sed .pra dicta omi N: quando etiam Galenus libro secundo de sanitates tuenda res praedictas causis, quas statim ab initio libri primi de Causis pulsuum onit, sufficere no posse docet, duum ouartqui addat, i ta scilicet ex animalis spiritu , ne inrecati si natiui mutatione petitur. Nam requiri etia spatium liberum in moti arteriarii ad magno huisus creassio ex hoc constat, quod per adstrictas inflamma tones, aut schirros c5primetes arterias magmpulsus illis in locis fieri nequeat: Sic etiam in vo untario motu fieri apparet: Neque enim in yaruo spatio, vel in temporis angustia ille magnus fieri po-
286쪽
test. Est quoque imagnarxim actionurn quae mater Iam re quirunt, caussi Ps. materiae copia: Nam magni copiosi tu sutores elici nequeunt, ubi paucus subest in corpore quosus humor: quod etiam seri nequit, fictilis, per quam sit
dor educitur, non satis peruia sit. A effluenti humori liberum exitum non praeit at Verum si magna causae ira onas actiones ei liciunt, non tamen necesse est perpetuo: ne ea magnas esse, quum magna sunt opera, sed
tis est nonniinquam unam exuperare, alias autem medio
criter habere, quod etiam Galenus optime, quum de causisma ni pulsus agit docet sola scilicet urgente pulsus necesse sita a mediocri facultate, de arteria non omnino inepta ad motum, magii os edi pulsus Quum enim usus mai rem re rigerationem postulet, mediocres arieriarum motiones sulficere non possunt, unde plurimum distenta artema, quae eam impellit facultas magnas pulsationes excitat: dia si non suffiiciant, primum celeritatem, deindectiam maximo urgente usu crebritatem asciscit. Iam vero si vehemens actio est in qua adest robur, celeritas, necesse omnino est validam esse facultatem , urgerevsium, instrumeta etiam obedire dc alias causas, sine quibus nihil vehemens fieri potest. Inter quas tamen praecipuam vim habet facultas ipsa, quum ea sola, aliis non repugnantii, is causa esse possit,si non vehementis omnino, quum in mediocri si nihil cum celeritate sat eius ta-anen, qui valida robustaque est actio, author fuerit. uod in his corporibus apparet, quae in mediocri caliditate usu, pulsus validos sortesque ψb ipsi tum in arteriis facul- tis vitalis robur, edunt. Eaedem causa intelligantur ad proportionem in aliis actionibus Magna enim cruditas, magnaque fames; excretio easdem causas babent, aut certe ad proportionem respondentem siquidem magna cruditas fit ob magnam excedentem alimenti copiam , ob insigne coctricis facultatis vitium. aut instrumenti insignem laesionem magna autem fames non solurn ab
his, sed etiam quod plurimum urgeat edendi necessitas: atq; ita in singulis unctionibus licebit inuenire quid in illis sit causa magnitudinis, vehementiae, fortitudinis.
287쪽
. tiurn eorum conditionem damnamus: oui ζ exactiorem quenda ventriculi sensum
aut alterius tiam mitioris rei sum ii iij,
i umor reddita, quae adduiusmodi actiones est an si 'ma. At ratione propri instrumeti fieri illud. de ui duo
dixtinus, non ullos in extremo morbo tu acuti si me omnia 'RV dicuntur, auditu percise o. N, DPQimnia,
ne acutili , prudentius omnia sibi, o, dici re puta mira iuba scilicet illi cere uni reii iobti neant, ii vero humidius. Illi sed qui hi se
Ilionis, quae debitum tem tu anteuertit causis A P. IX.
288쪽
irritato a rebus alienis Praeterea lauius quoque causam esse cibos humidio resin glutinosos: Contra vero tardiore fieri. vel propter intestinorum imbecillitate, tua propellere ne-oueant, vel ob hebetem illorum sensum: qui non satis percipiat quae contristant, molestant: tum etiam ob ciborum paucitate vel crassitiem ad dies musculo ruabdominis thoracis infirmitatem. Ex quibus quidem cautis ostendit ob materia facultate, causam sine qua no huiusmodi actionis vitis prouenire. Nam qui anticipata vel tardat ob copia, inopiam, alienam substat iam crassitiem,acerbitate, scida tatem, humiditate, vel siccitatem, materiae vit1u est Quum vero idem accidit ob imbecillitatem, vel robur retentricis, aut expultricis a facultatibus causas ducit: Sensus vero exquisitior, aut obtusior causa videtur esse sine qua humi modi actiones fieri nequeunt Siquidem necesse est expultricem irritari, si suo munere fungi debeat, id quod tanto promptius facit, quato ob exquisitiorem sensum citius anacitur:
tardius vero quanto minus sentit, quae noxia sunt irritatio vero, Minorsus, molestia alia, nunc ad materiam, nunc ad facultatem redigitur:Nam perinde nonnunquam pars ex
acto sensu est praedita, ut nullas vel etia minimas molestias ferre possit, semolestum sentiat, quod alioqui suapte natui huiusmodi non est, ipsiusque vitio tunc, non matem ae
irritatio contingit: Qubd si illa bene sit affecta ad materiam
referenda est irritatio, quanquam tamen etiam contingit,
ut vitio ipsius instrumenti ea fiat, anticipet actio: velutiquum ob ulcera, aut inflamationes intestinorum expultrix comouetur ad ea, quae dolorem inserunt, rimul in intestinis continentur, protrudenda Nec illud quidem alienum est, mutato sine, quasdam actiones anticipare, aut tardare, ut in pulsu apparet, cuius usu aucto, statim arteriae pulsare inc1piunt. Idem p a te in cibi appetitu Nam qui in otio vivere
consueuer ut si aliquando validius se exerceant in nato corpore, ante tempus consuetum edere coguntur Aliter his contingit: qui ex labore ad otium se conferunt. Sunt quoq: praecedentes actiones tardationis, aut anticipationis inae
illarum pariter causa: Nam quoniam expultrix facultas iam insurgit ad propellenda excrementa ante quam periecta sit alimenti concoctio, optima ratione fit, vi tanto lus tardet expulsio, quanto magis concoctio moratur Quod si matu-
289쪽
rius corpus expurgetur, vacuetur, tanto citius appeti ali
Carasae citionis, quae continuo elper interualla
praeter naturam sit. A l). X. C RI BI T idem a uilior praecitato libro excretiones alui assiduassieri, vel propter imbecilli tatem, vel morsionem Praestat tamen ad sua genera non solu alui excretiones, sed uniuersas alias actiones, quae hoc modo fiunt reuocar
tui continuas obiri actiores miseriti te, uallas.
Dent contingit: primum instrumenti vitio, veluti quum re
soluto an vel vesica musculo continuo excrementa, in pereas partes evacuantur, effluunt: sudores, rarefacta pre- ter naturam cute, continuis emanant: assidue deiectiones Iu qui tenesmo laborant, exulcerato infammato i intesti e noeuemunt. Accidit quoq; id instrum uti communis malo it quod in perpetu: vigiliis deliratium debricitantiu appa a et: quoniam enim ob igneam qualitate spiritus calidumq; mimum in perpetua quadam sunt agitatione, faciunt, ut sol innus qui illorum quiete perficitur, succedere nequeat illorii in vero refrigeratione, dissolutione , vel reuocatione hic continuo, longioreque tempore perduret. Praebet mate- ma suam in hac re causam ouo modo sudores ob copiosam tenuem l materiam nonnullis perpetuo emanant.Cotingit quoq: facultatum vitiu huiusmodi functiones variari, siqui dem quae retinere debet excrementa, ad tantam imbecilli ratem peruenit aliquando, ut uti nullo modo retinere posΩ siit, continuo ea es quere sinat, expultrix mal affecta perpe tuo aliquid expellat: Quarum vero functionii continuus est. litus, assiduae otioq: illae sunt: cessat enim edendi cupiditas
lira Jus secundum naturam sunt affecti, eo restaurato, quod est dis lutum In canina vero sanae, quia urget continubi repletionis necessitas,continubab iis cibus appetitur. Coni o it preterea ob causas sine quibus non huiusmodi vi- tia eo : Nam quoniam expultrix facultas suo munere fun xi nequit, nisi retentrix sese relaxet diremittat, si haec ob ambecillitatem nihil amplius continere valeat continuas litora expulsiones necesse est.
290쪽
CAP. XI. - TEMPE sTIVA seri actiones ob
sile in causas contingit Nam resoluto aninusculo , qui phibendis ad certum tem pus filii excrementis praeest , intempestiua illo- -- i iam fit intexcretiones Q uo vehementius concitetur expultrix, idem accidere necesse est: vel ipsius vitio, uel materi. superflua quantitate , aut aliena qualitate, aut substatia, quo modo in morbi etiam adhuc edentibusce rotis, o natius contingunt nequeunte scilicet facultate
cYpultrice ob imbecillitatem vel minimam ciboni copiam ferre: edacia vero animalia quum sese super quo si mento, aut alieno in gurgitent, intcmpestiuis vomitibus Joalui de lectionibus corripiuntur. Jod etiam his accidere videmus, qui ex morbis exinaniti statim se reficere, de replere sudent At importuni sermones delirantium non solum facultatem ipsun Sed etiam calidum natiuum perperam assectunt intempestiua huiusmodi actionis causti m esse ostendunt. An non etiam urgente su qui bulimia, aut caninan me vexantur, intempestiue edere coguntur . Est praeterea illius causa nonnunqua id, sine quo actio fieri nequit. Nam uum re tetrix vis intestinorum importune suum os ciunt eserit, necesse est ipsam expultricem intempestiue insurge
re ad excrementorum reiectionem.
Actionis, uae subito coonferton Ve
laditur,carsa. CAP. XII. ATI R. subitis cosertimue acti, egi attonito morbo manimi defectu, cita utroque plurimae ex illis c0ncidunt: Nam attonitis niuersa an inralis facultas, qiuarien sus motus, inmaginationis, cogitationis,&memoriae et author, perit: In syncope vero uniuersum corpus agere desinit labefactatis naturalibuq animalibus, vitalibus functionibus: quarum quidem, ut commune hoc est maliam, quod consertim labantur: ita comunes quam causas illius esse opor et, quas Galenus noli attigit, e quae de apoplexia scribit, faciunt , ut minus Vera putemus, quae de sinco Pe