장음표시 사용
291쪽
syncope tradit Negat enim in libro de Loris affectis, rede auctis symptomatum secundo circa sinem, a poplex iam seri posse ab intemperio ceret, ri, veluti nec tiam epit' dissolutio quod ita est, tanto minus credere opor
tr syncopem ex intemperi nunquam contingere, ut duodecimo Methodi meminit, quanto celerius in hoc affectu quam alio actiones corruunt: Si praetore intempei es partium id facit, quia omnes, qui ex febribus ardet ibus, aut alia quacunque intemperi mori utur, semper cum si cope
lapius, alluis causam an eo ponere oportet, ouod subito am1-ci, mutata, corrumpi lar potest . . Solida vero partes ibit balterari nequeunt, nec ita triari alterantium vi, ut satim co
cidat via Hiero corporis robur, si modo ciuod solidu durumq- est, aegre patitur, , alterationes, praesertim tam in si nesqua vim habeant perdendi uniuersas unctiones, o I sit
actiones subito labefactari omini nec ob facultat m H- cientemque illarum causam id continget, si modo ob temperamentum facult. ites ardi, actionό ue suas edere icuntur. Neque etiam ob materiam, ex qua morbi gignutur, id primo sieri contingit, quandoquide humores pia ridi synco PQ Jhesi non coinmiti ut, atri apople&iam crassi,&olutinosa, sed illi eo quod spiratus corrupunt in vero nimbis facultatis sede, cauitates obstiniant, actiones perdunt. O, quam tame videtur etiam syncopensi nunqua fieri popJob humoralem in ateriam, tuae cordis meatus,c ventriculos occupet, sed id raro certe necesse est euenire, qui per liuius inodisuxiones ita labantur viros, ut sine spe reuocationis quod in syncope saepius sit mors sequatur Ob finem vero Inuit o minus accidere potest syncope. O uamobre superest. ut Colius comunis instrumenti vitio ora j queat. illud enim
author esse potest Est porri enuis cali a , mobilis pii i-tus substantia via d. facilὰ accendi dissolui restitui Isteram, varae moso, alio modo varies; olbs assici varii proinde subitique aes affectus nascuntur. O uid enim citius uiso, ficari apparet, quana quod per timorc alia' huiusmodi cordas passione spirituit sanguinisque
292쪽
motu, aut alio vitio cotingere videmus 3 quales stant tremores, decolorati aes rubore circa facie Muniuersum corpus, inordinati validiq; motus,aut extremae imbecillitates, quae, raedictas passiones se lutitur. Nec ratio quide ulla est, quia ruitus modi cordis passiones, Sanimi subitas perturbatio: a saliqui ne spirituque prouenire putemus , syncopen vero ab intemperie, vel aliis calliis Requirit vero corpus in spiritibus certam quanda mensura, qualitatem, liberti motu, si modo recte sua munera exercere debet, quod ostendunt symptomata, quae eorum vitio nascutur: tuu enim illi deficiunt, statim etia actiones colla butur, id quod declarat, qui vel inediam diu tulerunt, aut multu in albuo opere labor runt, aut ob vena sectionem immoderata , vel alia demum ratione sunt exhausti N. a hi, dissolutis spiritibus calidbq: nativo, aut subito cadunt, aut certe cessare ab omni negotio coguntur. Nocet limia abundantia, quod apparet, quum
per vehementes accessiones, aut timorem, sanguinis spiritu uniuersi corporis ad cor recurrentes multitudine nimia aut syncopen inserunt, aut nonnunquam etia perimur. Caeter uim alterationes in spiritibus ut aliis rebus neri possunt secundum primas, secundasque qualitates, aut etiato- tam substantiam, put . atque Galenus ex manifestis qualitatibus alteratis spiritibus syncopen committi, quod experientia falsum esse docet: a qui acutissimis febribus laborat,
omnes in huiusmodi casum inciderent, ut pote quibus vehementer a calore spiritus alterentur, Mutentur Q uod si aliquando qui ita afficiuntur, syncope corripiuntur: id non ob intemperiem solidarum, aut spirituu contingit, sed quo ni .im a vehementi calore dissipati spiritus desciui alioqui etiam qui iacent, animo linquerentur quod solum accidit, dinis i rgere tentant, aut mouentur: propterea quod in eo negotio spirituum copia requiritur minus quidem necessaria, dum in quiete corpus continetur: sola ergo ea alteratio, quae maligna est in spiritibus toto genere inimica, synco pes potest esse causa: quod his euenire videmus, qui vel pestilentibus febribus vexantur, aut venenum assumpserunt, vela feris virus eiaculantibus fuerunt demorsi Maligna enim in spiritibus qualita ineptissima est ad actiones obeudas, quo fit ut eas labi , perdi subito necesse sit deficiente scilicet maxime necessario, accomodatissimo instrumeto.Cae
293쪽
e rerumh edi actiones quia spiritus coclusi in corde in uniuer sum corpus libere spargi nequeant, indicio sunt qui probi - bita respiratione suffocantur quique ex crudis humoribus et: obli ruentibus cordis a facto borant, S: ob id syncope corri plui tur: Quod sane vitium proprie spiritu unon est, sed ad illorum conceptacula pertinet, qua urgente obstructione id erum exitum illis non praebent. Hac ratione etiam adhibi tis vinculis partibus a tiones earu pereunt: quoniam costri liis .asi s raritus transitus Minotus prohibetur. Itaque su- bit. confertimque facta actionis causa est alterutria instrua mentum Propriti quidem, vi in apoplexia dictum est, huius ver J etiam cGniunis vitio syncope contingit, etsi immediata, proximaque funcopes causa tota adipi litus reserri videatur: In illis tamen functionibus quaru usus caloris spiri- rusque mutatione variatur sinis etiam huiusmodi mutationum causa esse potest. Velut quum pulsus statim desinunt i moueri cessante statim usu per subitos timores, inuadena te acces Mones morboru per quas calor consertim relictis externis partibus, in interna viscera sese recodit. Atque haec
quidem sufficiant de actionibus auctis: nam causis veloci O- ris, crebrioris . si quae supersunt alia genera, facile ex his, quae supradicta sunt,3 etiam a Galeno in libro de Pulsibus
memoriae prodita, intelligi poterunt quandoquidem velo- cioris, crebriorisque pulsus eaedem sunt, vi aliaris actionu, quae similiter fiunt, causta: si aliquae aliae praeter Ias, quas illic ponit, necestaria fuerint, ad alior si imitatione, de quibus hactenus egimus, ex positis sontibus minimo negotio emanabui. Nec illud etiam explicandu puto quod pertinet ad causas singularum actionum, quae sub debilitate copraehenduntur si modo oppositorum eadem est ratio. Quare ad reliquarum fundito num causas accedamus.
Deprauatae actionis cacise. A P. XIII.
suas etiam causas ab iisdem generibus ducit. Flenim ficultas ipsa deprauatae actioni cacsa agnoscitur: ut enim cum ea parum imbecil . h Sest, infir a C solum agit, sic ubi plurimum a mediocritate desecerit quod est icit, corius te facit. Id osten-
294쪽
diunt qui a morbis vehementer debilitati, non solum im becillos edunt motus, sed etia corruptos, diim proiecto, a cillanteque corpore, aut contortis cruribus incedulat, pissus praeterea qui appropinquat in orto, undos1, formicates
vel alio denique modo inaequales, deprauatique redduntur Nec alia ratione tremores decrepitis Minorbo asse a is contingui, quam quod infirmior vis corporis aetatis cursu , vel morbi vehemetia essella solitam membroru mole sustiner regere que nequeat. Sic etiam Galenus ob infirmitate vesicari ranguria, quae certe inter deprauatos motus poni de bet, fieri scribit. a uinetiam qua vehemeter excedit in agendo facultas, deprauatae quoque actionis causa censenda est: ut enim in defectu ita ligni corruptio adest': fici natores ea cersus eada sequitur: quippe qui recta ager,di ratio in sola me diocritate consistat. Hac quideratione ex nimia cinam derata coctricis facultatis funestione nidoria lentam ualitatem cibi in ventriculo assequiatur, sanguis aeruginosus, corruptus Languifica virtutis obcalidiore intemperie vehet mentia eu. adit. v vero excessus imbecillitat 1sq; ratione, scillius vitio & corruptione quassa, quum substantia partis forma est corrupta, actione deprauatas di nccessse est: te hi t quum ob maligna intemperie alimenti concoctio,. t sanguificatio vitiatur, I deprauatur. Caeterum instrumenti comunis vitio, deprauatae quoque actiones fiunt, argumento quod equi in aetera anim .uia caloris ebullitione immoderate agitata, inaequalibus in nordinatisque, di omni ratione corruptis motibus cientur. Hoc pasto delirium in chemetioribus febribus, caloris vi comotis praeter natura spiritibus contingere videtur. In maniacis vero potius vitio ipsius
facultatis. quod ob malignam quanda ex atra bile orem perie in accidit:.queadmodum conceptis vehem ntioribus tu. alitatibus, aut accidente immoderato motu spiritus deprauata actionis sunt authoies, sic etiam illis refrigeratis segniusque motis aut alio reuocatis deprauata prodeunt actiones: inro modo tremores ob timorem, deserente ae terna partes calore, accidunt Porro uitio proprii singularufunctionum instrumenti corrumpi actiones. sacile es ostendere: quum non alia ratione, concreto circa pupillam crasso humore fenestrata omnia, quae videntur appareat, e veri
triculis cerebri obstructis, deprauatos totius corporis mo
295쪽
tus per comitialem morbum accidere videmus, nec non Iranguria contingit obstruente calculo vesticae oriscium. o vero ob spatium, in quo instrumenta mouentur,
la tiones deprauentur, testantur tremores cordis, qui occii-pat a b umore aquosa spatio, in quo cor ipsum secundum. a naturam mouetur, accidunt ciuin etiam deprauat arteri - , a rum motu S, ut pulsus interfecti, qui ob eandem etiam cau-u iam uat: Iecit id ab Cir dum videri debet, si mutato actio num tu, ipsi aequo ue actiones deprauatae edatur: ubi enim rget vehementius actionis necessitas,ut immoderatos,sccorruptos ueri motus oportet: veluti quum praesente periculo fugere coacti temere iactatis sine ratione corporis membris, quocunque rapimur. Quo pacto forte etiam Licorpus an febribus aestuat, maximus' refrigerationis ad sturus, inaequales pulsus,&respirationes excitantur. Nec minus qui item materia vitio. quam a praedictis causis cori spξ actiones credere oportet. cuippe quum ex corrupto ut ii mento coctionem quoque deprauari nouum non sit, siquidui ex calidiore nutrimetonidorem: ex frigidiore acidit. item, I&e ma igna illius qualitate indicibile vitium, id quod in ventriculo conficitur,contrahit. Ac non solum ob qualita- tem,&quantitatem, sed etiam ordinem, A intempestiuam assumptionem alimenti, illius coctionem deprauari vide naus: veluti quum Lecundo loco ingeruntur, quae primo an Lumi debent, aut statim a somno, vel paulo post aliorum asia sumptionem iam incipiente coctio no nouos cibos in erimus Tunc enim variae in ventriculo corruptiones ex de- pr. iuata coctione prouenire necesse est, quod uotidiana docet experienti. a. Atque haec etiam' lectuli functionum deprauatarum sufficiant: ex quibus quod peculiare est singulio
speciebus sub eo genere contentis, paruo sane labore ab eo, qui ratiocinari nouit, inueniri poterit. Do
296쪽
tristi a fione, dolorem, in iucunda voluptatem fieri, ante ostendimus. Nunc vero causa docenda sunt, quibus tristes, ct iucundas contingit seri actiones, dolore voluptatem l nasci: sunt porro communes causae doloris,&tristis actionis, voluptatis, actionis iucundar nam quod
dolorem commiti tristem reddit actione,&c contra quod tristem facit actionem idem causa est doloris. Eadem est ratio de voluptate, .actione, ex qua illa nascitur: Verum hoc loco doloris, voluptatis' causas enarrare instituimus,quo rum nomina notiora sunt, quam astionum a quibus proueniunt. Quam vero dissicilis sit huius rei explicatio, ex eo patere arbitror quod nec inter philosophos, nec inter medicos conueniat, quaenam, quo sint doloris, voluptatisq;
causae. Etenim multa Platonis opinionem refellunt. Aristoteles pauca admodum, ea obiter, tanquam exempla, de eadem re proponit: Galenus vero toties sententiam mutat de causis doloris, quoties de illis agit Avicenna, Aueri Oes non contenti Galeni tractatione alias causas quaerunt: Sed prius Galeni opinionem excutiamus, qui doloris causas nunc particulatim enumerat, velut quum a calore, frigore, vapore, humore vulnerantibus contundentibus, reliquis huiusmodi dolorem committi sparsim resert: nunc vero generales,&comunes causas inuestigat,ut libro duodecimo Methodi, ubi duas primum ponit esse causas doloris, alteratio item,& continui solutionem: deinde vero inclinare videtur in eam opinionem,qubd alterantia ideo dolorem excitent, quia continuum dividant. Adeo ut vel duae sint communes causae alteratio, di disio,vel haec sola: Verum neutra istarum causarum immediata, coniunctaque doloris est causa, non enim in omni membro in quo fit alteratio, vel diuisio nascitur dolor ut ostendunt vulnera, intemperaturae ossium. Caeterum libro primo de Causis sympto malum: unam ex Platone ponit doloris causam, nempe violentam passionem praeter naturam, quae quidem est magna subita, sed hanc causam eadem refellunt: n. am vio' len
297쪽
leuta mutatio sola nequitelli doloris causa. Quare merito alibi, ut libro secundo de Medicamentis secundum o ς, addit sensum: quippe cum absque sensu nequeat fierirporis dolor,&o sensium ipsum contingat aliquando
dolorem fieri: adeo ut tunc pra 'cipua sit illius causa sensus P a mimilae ponendae sunt in via aqua quere causae, sine quibus res eri nequit, sympto matu causas eas dicimus este, qui ou symptomata ipsa proueniunt, unam certe sumere Itoportet causam ex sensu: ut enim absciue sensu dolor corpolos non si ita obfensum exactiorem, singultus, ri ror, doctorque a moderatis, minime dolorificis suapte natura 'causis Carpe nascuntur. Nec intelligere quidem possum qua
ratione Galenus hac causa praetermissa, dolorem soleat initiis duntaxat hi aerere, quae sensoria vehementius assiciunt . in ana si singultum noni iniquam accidere dicimus iis, uit exactiore sensu in stomacho sunt praediti, concoctionem insceliciter obiri putamus, aliquando ob instrumenti vi- 1ltrum, ve facultatis ipsius malum . cur etiam doloris caua
illam , ali ualido non reseremus ad ipsum sensum , vel seni socium perperam affectum: utpote quod ab his molestetur, quibus nequaq iam laederetur, si obtusiorem sensum obi in tristet. Est igitur ponenda una causa doloris, quae ex ipsos sensu petitur: quia absq; sensu dolor corporis nequaquam i fieri potest,&obfensum exquisitiore nascitur etiam ab li Ilis dolor, qui ous alioqui non fieret. Igitur constat ora
'ter diuisionem alterationem,uiolentam mutationem alias ste doloris causas: nec adhuc inuentam esse causam proxiam, immediatam, ex qua alia postea naticantur: Non Tenim utcunque probandum est plures requiri causas ad ge3 ne rationem doloris, sed certo principio inchoandum, necessaria ab eo causae eliciend. ae sunt. Est porro principium aptissimum in h. ac re, inuestigatio immediatae causae ex illius enim resolutione, veluti ex quodam fine aliae omnes protinus derivant. Ergo si dolor est mollestia liae agendo percipitur , nata ab his quae contiu nuum soluunt,cognitio, perceptio rei, quae ho modo molle stat immediata causa doloris erit: tuum enim aliquid vio
lentius aflicitur atq; id percipitur quod afficit, as io tune oritur, qui dolor vocatur in his qua dolere possim t. Ouam i quide causam nequaquam ponere possunt philosophi: neq:
298쪽
enim cognitio haesionis, aliqua ex illis causis est, quas ali Aristotele receperuiat, sed modus eii, quo ii uelit gutir fieri. Nam quum sensus,vel alia potentia percipit panaone, qu .im infra uni soluentia continuuna, tuti dolor oritur. cause vero illorum opinione erunt id quod sensum asscit, sensus iae ipse: quanqua nec hic potest causa illi, ei te: Est enim sensus id, sine quo ne luit, cum quo fit dolor: . at causam sine quo, inter causas illi nequaquam agnoscunt: Quam quidem nos ex Galeno recipientes merito cognitioncm, S perceptionem rei inserentis dolorificam passione doloris causam esse dicimus immediatam: liquidem modi agendi sub co genere causarum a nobis sunt comprehensi. Quod si ita est, tres statim alias necesΓe est resultare causas:vt enim O
gnitio fiat rei molestantis, necesse est adesse id, quod potest inolestia inferre, Z id quod molestari potest, ac illud quodi nolestiam percipere valet. Quear quidem causa in corporis doloribus semper sunt re iratione inter se distinctiae: Iaavi in vero doloribus, idem aliquando contingit, aliquae γvoto accidit de es quod patitur,' p.rssiones ipsas apprM-hendit, I diiudicat: Etenim in dolore corporis, nec se est membria quod afficitur,aptu esse ad coloris generatione: deinde ad ut oportet,quod vim habet dolore inserendi Postremo mentem, siue intellecti vel iudiciu , vel sensum coninuinem, vel quocunque alio modo velis cana partem vocax quae appraebendit diiudicat passiones factas in singulis sensoriis,caeterum in dolore animi videmus multas esse facultates in quibus dolores sunt: nam in imaginatione, cogitatione, intellectione, ac recordatione rerum molestarii, animum affici, doloreque torqueri s Cpe experimur. Ita Jue si imaginatio forte pati potest huiusmodi molestias, sed casn equit concipere, Miudicare, aliam adesse quoque oportet facultatem, quae iudex sit eo modo quo in corporis dolore huiusmodi vim statuenda esse diximus. At una erit re, ratio De vero duae, si una, eadem facultas potest de suis passio nibus iudicate, ut forte intellectus vel cogitatio quod absurdum nequaqua esse puto: quando Quid alioqui progrederemur in infinitu, si omnes fateremur in sua actione dolorem pati posse: aliam aute semper requiri vim, quae de parsionibus huiusmodi iudicaret: sed hoc philosopliis clinis
quo discutiendum, qui peria dea si vidissent,aut digito tetigis
299쪽
igissentani ima ficultates, ita distingunt, ut una pati aliam οἱ ere oportere statuanta. l si aliter non possit res habere, qui quod illi fingunt. Verri his praetermissis, 3 eo quod cer tum est recepto, esse in qua in doloris generario ne necesta- Dii, aliquid quod patiatur, aliud quod agat, aliud quod pas-:iones indicet esse, quales sunt, de eas agnoscat quae sunt dolorificae. I expedamus quid in unoquoq; istorii requiratur, ut apta reddatur dolori se ausa. Porro facti has animae, quae passiones dolorificas agnoscit, ct diiudicat, apta est ad dolo
ras generatione, tuae corrupta no est, nec in alio opere velle meter occupat .a, aut ad extremit debilitata. Naideo deliran
te negat se dolere quod corruptusit illorum iudicis, adeon' no appraehenda ri, nec discernant dolorificas quas patiun tu impressiones: Atq; illud est quod Hippociates dicit ini Aphorismis. Quacuc: doletes parte aliqua corporis dolorui risi sentiunt his mens aegrotat. O ui vero vulneratur in cer- xamine, nequaqua senti ut dolore ex vulneribus sibi illatis, eo quod illorii animus occupetur in vulnerando allu,sseque ipsos defendedo, adeo ut simul nequeant appi edere quae interim patiuntur. Unicu enim est instrumentis,quo faculta tes omites anilni,&corporis utuntur, caliduinqu. in natu,' quod cuia ni inseruit vehemeter ageti, nequit altera miniti strare eo , niuersum occupetur, in prioris actiois officiis qua quid ratione et i .a accidere videmus, interim quia aliquid vehemetius cogitamus, nequaqua videamus qua circa oculos obuersantur. At vero no dolet qui morti a sunt propinqui, quia propemoducia extincta facultas ob imbecillita tem ut ad alias functiones, sic ad appr hededas, iudica das passiones dolorificas est inepta: habeat ergo b c oportet po a retia quet ad generatione doloris est neces Latia, ut leprauata siue corrupta, aut ad extremit debilis, aut vehemeter in ali- ' quo ne otio occupata nequaqua sit: n is, illam abolita esses naini meo porceat, certius est qua ut doc eri debeat. Quod si ii simul imbecillis mollis fuerit, aut exquisito iudicio predi ta, omni Merit aptissima ad dolore exciti ad i. sic enim vide. mus ingeniosos dolorib'vehemetius aliis torqueri. P exquil sitiore ingenio sint prςditi, quo possint exacte dignoscereum nes vel leuissimas molestias: sic qui molliore sunt ni mo ut mulieres, leuissimis quibusque rebus dolores, eos qui lena grailes expelluatur: Philosophi perbi fortes
300쪽
homines, vix sentiunt ex aliqua re dolorem propterea quod animi fortitudine muniti , incommoti . uniuersa lieontemnant, nec agnoscere velint dolorisca esse. Iam ve
ro in corporis dolore quaedam necessario adesse oportet in subiecto me parte corporis, quae ad patienduna dolorem sit habilis Ac nonnulli quidem in lauiusmodi parte equi. trunt ut passibilis sit,sensu praedita, caloris nequaqui ex r: pers. Ideo enim cartilagines lia ossa, haud dolere quod frigidae sint partes, sed illi superfluo duo addunt: nasii sensu prae ditam dicunt esse partem aliquam ines udunt necessario i Iam calorem habere, pati posses si uidem sensus nequit
fieri in his quae pati nequeut, aut non vivunt Temere Quo
que dicuntur cartilagines Mossa non sentire eo uod frigi dat sint partes hoc enim illis accidit alia ratione, quia in il squam neruos non recipiunt, ut sensum a cerebro .spina ah, i medulla in eas duntaxat partes spargunt in quas in seiun atur. Ideo enim partes quaedam sentiunt, aliae vero nequa- lquam, quod illae neruos habeant, hae vero imme aut certὸ non habeata xpeditos, ut in neruorum vulneribus, .reso-olutione partium contingit: in hac enim propter obstructio-unem, in illis vero ob diuisione nequit sensifica vis in partes a immitti, quarum nerui sunt assedit: satis igitur est si in dolo ire corporis pars quae afficitur sensum obtineat alique: Nam Mnon solum in parte quae sensum tactus h.ibet, sed etiam in i aliis quae donatae sunt a natura sensu auditus, gustus, visus, ri odoratus, leni i in omnibus sensoriis dolores fiunt. Ve- .rum quead modia animae facultas,quae iudicat de dolore, exquisita aut debilis, aut mollis, aptissima dicta est est ad do oloris generationem : sic pars quae sensu exquisitiore in eo odem genere sensus est praedita, molliore lues delicatiore substantia constat, maioris doloris est causa. Quandam etia toportet esse causam, cur pares non sint in omnibus senso etriis dolores, sed maiores in quibusdam, in aliis vero leuio cres: le qua quide postea commodius agemus, ubi causas do lioris, voluptatis, quest in singulis sensoriis docebimus. Caeterum ut in dolore corporis, non omnis corporis parsi est apta pati dolorem, sic nec omnis animae facultas subie- lecta est doloribus, sed quaedam dum agunt dolore. aut volu aptate afficiuntur, aliae vero nequaquam: quaedam ni duo itaxat existis passionibus sunt obnoxia, quae quidem expli