장음표시 사용
361쪽
augmentum pertinet lubd grauior ab initio laesio sacta
luerit, augeatur autem rursus illa, quicquid accreuit ni alo, quod insigniter actiones offendere potest, sub incremento copraehenditur, ut maneat id inuiolatum, morbum scilicet est in principio, nec alias suas partes allecubum, auum eam
magnitudanem accepit, qua functiones labefactare potest, in eo statu absque insigni incremeto permanet, qui couid
autem postea illi adiungitur, donec ad summi peruenerit, ad incremetitum pertinet. Accontingit quidem, vi momentaneum nunc sui incipium, ut in vulneribus accidit. Nunc Vero ad plures etiam dies extendatur: auem adna odii appa- ae in quartanis febribus, quae citra incrementum,eam qua an prima accessione acceperunt vehementiam, im seruant.
Quae si quis ita statuat omnes ambiguitates es t et, in quas Galenus incidere videtur, dum diuella ratione in su-gulis morbis utitur ad eorum partes distinguendas,&quosdam ponit in principio esse, qui iam plane augentur, quosdam in vigore qui remittuntur, velut ulcera, quibus crassa, concocta sanies emanat, quae quidem non amplius virient sed aucta carne arctior redditur diuisio, Wiam plane eclinant,&ea quae aquosamin acrem saniem emittunt, principium iam excesserunt,&in augmento constitui debent, quippe quum eo tempore latiora, maioraq; , qua prius ylcera, vulneraque conspiciantur. Est ergo prima coonitio tempori morborum, qua 'abessentia illor sumitur quod
si in omnibus eam oculis intueri,uel sensibus aliis comprehendere possemus, nulla alia regula nullisque aliis indiciis opus esset: sed quoniam multi occulti sunt Mintus reconditi, ex effectibus, quos edunt ex suisque causis notas colli etimus, quibus quantum licet certam cognitione assequamur. Ac ab effectibus quidem non omnibus, sed propriis, quaeu cu natura morbi necessario sunt conlucta, indicia sumenda
sunt porro annexa cum omni morbo actionu Tensiones in quibusdam vero praeter illas reperiuntur qualitates cor poris mutatae excrementa: n ue enim in omnibus morois haec adsunt nec omnes parte excrementa gignunt, quae morbii ostendant. Quis enim quaeso ossium. carnis, neruorum, multarum aliaria partium morbi tepora ex qualitatibus excrementis dignoscere conabitur Zquando etiam ait affectibus earum partium, qua e crementa gignunt, &soras
362쪽
foras em Itiun haec ratio saepe non ut i quena admossu ira in melancholia imorbo, aut niania apparet, in quibus malis nec excre naenia, nec qualitates corporis magnum omeneuhabee ad morbi tempora diu nostenda quum nihi vel parum mutentur a naturali suo statu, noli multo magis ea in vigore morbi quam in principio euasioni Actiones autem ipsae tum in iis, tum in aliis orba s illorii partes optime distinguunt: Ne 3 enim est, qui non videat eos, tu in eidunt in huiusmodi affectionem, leuius ab ,nitio habere: postea autem deterius agere, qta tempore morbus est in augmento deindessimiles esse certo te lupore actioni noxas:
quum scilicet morbus viget,donec postea declinat quod agnoscimus,eo quod actiones meliores quam prius reddantur: Quamobrem quemadmodum Galenus primo de Locis a sectis scribit solas functiona differenti a saepe stafice ad morboris differentias cognoscedas: sic fano ad partes illorum distinguendas Linternoscendas, illaru differetia per magis is mus sumptae,ut tempora etia ipsa per magis
' minus differunt:omnibus fiunzc6n viae notae alia auten accidentia, quae ex qualitatibus .excrement tapetuntur, in
quibus locum habent de percipi possunt tanqua actionum indicia, notae sunt pariter ipsoru a temporii a orbi resultant enim in quibus da inorbis ex mutua actione de pugna morbi, It natur. rexcrementa, qua qualis sit actio, in qua parte sui morbus sire, ostediit. Quod potissimu in morbis exb umore calido coclutio aliquo in loco cocitatis. cc Mingit. Na quit humor pr. xter natura calore concepit, natura primo leuiter assicit, parum i l datur illi ira functiones, quo tepore mori, in principio est: Quia aute subiecta materia calidior reddita est, deteriores omnes functiones eu ad ut, augetura morbus: ubi vero vehementem, quem potest concipere calorem accepit,vehementissime homo torquetur,adestq; turae morbi vi gor: Contra vero nativus calor insataque ungulit partibus alteratri facultas leuiter in principia relictunt: quoniam leuiter molestantur: vehementius autem in incremento, quia grauius siliguntur. Sic sane in statu vel cinentissima pugna oritur:propterea quod eo tempora ira invadit morbus: Ac quoniam natura in humorem agit an iussin causam morbificam:ab illo autem excrementa, qua una commixta erant, secernuntur . ei ipsit excrementis quid
363쪽
alteratur separantur manifestam actionem ostendetia lor Incrementi significant. Quum aut vehementis in f pugna, quidem superare debet, tune maxime natur viii
Unde excrementa reiiciuntur, qua perfici victoriam,& ciali naturae senistionem,&robur monstrant. Ita in decli natione evanescit minuiturq; morbus,quum calor natiuuperfecte vicit,consecuit uelaedentem materiam Contino '
aute ita natiuia calorem vincere, non quod alidior in a In fuerit, iamrarum lubd eius qui pi te naturum est 2b m vis vehementior. ius raeualere conspiciatur: uod illius essentia sympto m. ita si edunt, sed potius reluctando. Interam enim dum resistit nativus calor cosumitur materia,an qua qui praeter naturam est calor,id est, id quod incremeti caloris praeternatura erat causi residebat: tuo ab sumpto, ipsum quoque calorem putredinosum evanescere necessie est. Atque hoc quidem modo a morbi esIentia, actionibus,&excretrientis igna petuntur ad morbi tempora dignoscenda. Praebent tamen d corporis qualitate nono uiri quam etiam in hac re notas, velut in morbo regio en parer culus tempora ex vitio, quod in colore apparet, distingui anus. Na ubi pallido colore suffindi cutis, quod in euo album est, incipit,principi assectus,unde iniusmodi color prouenit, putamus: incrementum vero quum in teditur alienus hic color: viget aut morbiis, quum illi praeterea addi videtur: at tune morbus declinat, quum pallor remi titur, natiuum colorem corpus recipere incipit non tamen ex decremento, incrementoque laesionis,quae in omni
us qua lixatibus corporis apparet, morbori tempora distin uetre possvinus. Siquide vigente morbo, gracillisas corno is augetur. I veris ex tertio fonte, nepe etcausis ipsis signa haurieda sunt: quod uniuersum genus, ut illud etia,quod ad sentiam pertinet, miror a Caseno praetermissum, quum
364쪽
tamen euidentes huius rei notas praebeat. Nam quae princi tu morbi iuuare solent, aut laedere, quum ad lubentur, re hosti ut vel obsunt: testantur morbum esse in principio. Ea h nes ratio de his quae crescentibus, vigentibus, declinansibus ue morbis ex bibentur quinetia causa quae morbum rignunt,quando agere incipuinta illius initium ostendunt: Inci rementum vero, quando earum vis augetur. Viget autem. Quando ea perseuerat in eo de tenore inclinat autem,
uando de robore causarum aliquid remittitur. An non etiam ex imilitudine utilia indicia capiuntur quandoquidem licet ex silmilibus morbis, naturis imilia colligere. Nam sit ignoremus in quo tempore morbus sit, tuum certa ou dam sumptomata nascuntur: nouerimus autem Inalus Trbum sorte in extrema vigoris parte, quum ea apparentc5ssistere: no temere suspicabimur idem putandu esse meo, cui praesente morbo laborat. Ac ad omnia qui deni tempo die noscenda, quae ex similitudine sumuntur indicia,plurimum conserunt: maxime tamen ad minimas quasq; adorum portiones depraehendendas faciunt. nullas en in aeque certas notas ex aliis sumere possumus, quibus intelligere ueeat in qua parte iit principium,incrementum, vigor, e-eli alio: uaniucunq; ea procellerint, ra suo fine distent. Caeterii no solum vn inessalia tempora, sed etia particularia Y his ignis ab eisdem sontibus ductis cognoscuntur: liqui- em quum essentia causa , effectus 1llorii, alia familia adsunt,augentur, vigent, minuuturq; accessionis partes ostendunt siἴ prosecto an morbus habeat accesse Ione, vel non,&riualem, an scilicet magna, vel paruam, longam vel breue, Inticipantem, vel tardantem, aequalem vel inaequalem, perperiodum aut sime eo affligentem eadem signa testantur Sunt etiam quidam morbi, qui accessiones non babet: alii. Qui eas obtinent vehementes: alii mitiores,alii deniq; alicmodo discrepates. Eodem pacto inter morborii causas, quadam sunt, quae accessiones committunt, ut bilis, pitvita, tumor melancholicus. Ali autem inime, veluti sanguis, iace sectus reperiuntur, qui accessione indicantavi rigor in fo-bribus, quae ne omnia prosequi velle videamur via ui quis uii sacile intelligere poterit qui morborii omnium natu- am causas, effectus perspectos habueriti line quibus il Iis futura est praesens tractatio inutilis.
365쪽
Rua ratione morbi tempora inno crus tura , praeterata.
'ζbζmentia accidentia Au si quidem
tum proximum esse atrii, licet sta
tempora coelique constitutio eorpori, stati re Trio,J reliqua, quae prosequuti sumu, dum fgi morbi notas explicaremit,essisti, ad 1 in ' pr*bζnt, quatenus scilies mois , i, inq; da
366쪽
. rationaado haben in quibus contrarium contingit. t
stantur idem causae pituita etenim longius reddit acce Diionum principium,3 incrementum , biliosi vero morbi exacerbatio ad vigorem minimo temporis spatio propeia Sie sane breuiores reddit declinationes statum acco letat virtus robusta languentis corporis. Ne desunt ex et sectibus morborum indicia qui per accession una tempora apparent. leuis namque rigor proximum eis calorem, i rementum accessionis in febribus significa sudor, qui emanare incipit,instantis declinationis est nὁicin. Quum vero apparent nonnulla symptomata, quae in aliis didic1-- an sine incrementi accessionum emergere proximum esse igorem ex similitudine ductis signis, colligimus Atvraeterita cis morbi tempora ex signis, quae quod praesens est significant cognoscemus, praeteriasse namque princinium, si morbum in alia parte consistere ex propriis notis depraehenderimus. Atque haec quidem satis de morbi temporibus,uniuersalibus inquam arxic laribus su Scere poterunt bis qui nostro hoc labore adiuti. caetera si quae supererrant adiicere stu
367쪽
pars ea dignior, utilior ve, quae de sibgnis agit: Quum enim latentes affe
Praesentes per signa dignoscitia essent, commemoramus , qua quo post longum etiam tempus ventura ' P μ ις nui, diuinam uandum, se
tem ab omnibus profiteri utamur viili, a d . gnitio tum per se siquidem Vtile phil6sbylta
Bruns dignoscere tum vero ad omnia medici ossicia su nanopere necessaria Nam nec ea, quae secundum natus nobis sunt conseruare, nec se niturae conti irpionure, vel Imminentes morbo praeeuuθρου , ny
quum homines quae illis euentur, nobis Ceosthis , dbi non solum artem nostram extollunt, illius ii phos isti admirantur. sed etiam cut inquit Hippoeratri sellis conamittunt, ad omniaque remedia sisti uenda naratos exhibent. Vu i praeterea infamiam Γ ud V tbus haec ars nostra si qua alia subiecta est . faen 'Eu
Medicus, qui in bac parte instructus, omnii disposi: eorpora naturam euentumque praenuntiabit Mem: Emediorum authoritatem retinebit, dum illi, tetur tantummodo, pribus ea prositura praetitis, in gi is,
'ue tam late patet, nemines meo us his,
368쪽
Nam Hippocrates sere solum praesagia salutis mori s ,dnue in morbis acutis,aliis generibus contemptis,est complexus. Galenus vero omnia etiam non attigit, si id tori:
contentiolis concesserim,certa tamen alte, non facit, quod
uuaerimus: quum sparsim singula prosequatur, & capita huius rei,quibus docendi ratio costat, nusquam doceat; tuum enim haec tractatio potissimum exigat, ut expendamus citra: quot sint signorum genera, differentiae,qui quotve tontes, quibus singula signa derivant, qua propria sit illorum vis, usus, quae demum ratio ea inueniendi .recensendi, haec omnia ut suis locis ostendemus vel praetermisit aut certὰ non satis explicauit:quod quidem ex eo omnibus constare potest,quod inter eius infinita propemodum volumina nullum extet opus de signis ab eo compositum. Ac vo- nam ex tot tantisque illis sibris, quos in Erasistratum Alclepiadem aut alium denique quemcunque, nulla nostra tin' ate prolixissime,&sorte etiam diligentius scrivsit,aliquhuic tractationi peculiariter dicasset sic prosecto haberet. imus arte nostra multo persectiorem, ad discendii facili rem Quae quidem dicta velim, non ut eum repraehendam. cui omni, debemus sed ut interim dum doceo Quid in eo desitiquid ars nostra in hac re postulet, studiosos illius exc1tem ad ea perficienda, quae ab eo optime inchoata fuerunt: Nam quid post eum commemorem recentiores Graecos, vel Arabes, aut nostros de medicina scriptores qui vel ea solum reserunt, quae ab antiquioribus sunt memoriae prodita, nullo adhibito iudicio nulla arte,aut in eorum diffidia
componendis perpetuo versantur eontempto artis incre
mento,cui soli incumbere debent, qui se ad aliquid docendum vel scribendum conserunt: Ac profecto ut res haec divitissima utilissimaq; censetur, ita dissicultate alias omnes zedicinae partes aut superat,aut aequat Quid enim quaelo dissicilius, tu Im praesentia,praeterita,futuraque omnia,quet corpori nostro accidunt, quod haec medicinae pars promittit dignoscere quum saepe ita lateant illa, ut nullo cer . to indicio depraebendi possie videantur,&tam multa tamque varia capita ipsa tractatio obtineat, ut etiam re praperspecta, omnia certa docendi ratione explicare sit di
scillimum. Quo magis nobis ignosci 2 benevolis lectoribus postulamus,si rei difficultate sorte victi in tantis alias
369쪽
maeulationibus, quibus iam aliquot annis ex continuo docendi labore inaria studiorum permutatione premimur,u eractationem absoluere exacte expolire ii qui erimus. Non enim ut etiam antea ab initio praefati sumus
ad haec scribenda nos contulimus, ut nostra omnia putaremus persecta, sed vel ut studiosos veritatis ad ea, uuae nos post antiquos scriptores colligere, arte aliqua tractare aggressi sumus, perficienda potius inuitaremus, aut nobis ipsis viam muniremus ad haec absoluenda, si plus otii aliquando nacti erimus
suot capit habeat ac tracilatis,o quid fusi um, ruόν modo hoc loco ιmatur.
C A P. II. BI T liae tractatio quaeda omnibus communia, quaedam vero singulis propriaci est enim illud commune omnibus si ni , quo iligna sint,&alicuius generis, disserentiae, quod ab aliquibus sumantur sontibus nuda vim aliquam habeant, quod usu, vel ordine priora, vel posteriora alia In existant, quomodo praeterea in uestiganaa, enumerandaque sint. Proprium autem illud est , quddquaedam praesentia, quaedam praeterit , quaedam futura
montirent.Artis praeterea munus est ab initio docere, quorum lignaquetrantur: Hinc enim quod comune propriumqreste debet,elicitur. Ac de illis ouidem, quicomunia sunt i ii operi, hoc primo libro, de aliis vero postea suo loco agemus: A quoniam nonnulla etiam ars prccipit, que ad artifi-tis persona efformandam proprie pertinent, ea quoque suis in eremus allud vero etsi logica docet, quod scilicis adseu rationem signi pertinet, ne quid tamen in hac re desideret rudior lector ac ne etiam aliter hoc nomine utatur, quam a nobis usurpetur,ab hoc tractationem nostra auspicabimur. Est igitur sv definit Aristoteles id signum, quod rem aliqua significat. Ut enim causa dicitur id, quod ad aliquid faciendum confert: lefinitio, quod alicuius natura explicat: In dic. atimvero id, quod aliquid indicat in usu materiet medic esse fficiendum. Sic ut diximus signum est quod aliuius rei est significatiuuna. Porro siue signa, siue indicia,
370쪽
vel notas, vel alio verbo voces, quod rem occulta declarat,
nihil referre velim. Non enim inter haec nomina eam disterentiam agnoscimus, quam Graeci ponunt inter σημῆν, απεν ui UM, iubis cilicet, hoc necessarium sit indiciu illud Grynon necessarium existat. Atque illud etiam ignorari noli in latius a nobis signi nomen stimi quam ab Aristotele capiatur. Ille enim tantummodo ab effect is signa sumi docet Nos vero quicquid potest aliquid eorum quet incorpore nostro fiunt signi care nomine signi donamus, porro signis' care est tacite adni onere unum ex alio: Fit autem tacita ha eadmonitio ex comparatione rei significantis cum significata: simul enim atque facta est huiusmodi comparatio, depraehendit intellectus quod quaerebat, qua ratione ex fumo ignificari ignem dicimus. Nam quia notum sit effectus a suis causis nasci, non mirum est si uno cognito aliud protinus animus concipit, id quod est significare, quapropter eadem re utimur ad significandurn,indicandum, demonstrandii: nam ex causa morbi relata ad ea quae facienda suntiis elicitur indicatio ex eadem confecto syllogismo lue- monstratio ad symptomata morborum probanda, qui autem alfectionem aliquam cognoscere volumus absque ex- Pres Iaratiocinatione causan uiusmodi signum fit. Omnia ergo hae probat ex uno diuersa, prout ad diuersa reservitur.
scere oporteat. CAP. III. B E T medicina ropria sua instrumenta ad singula dignoscenda . quibus opus ha-
bet Signis autem utitur ad omnem corpori et statum, quaeque in eo eueniunt, cognoscenda. Etenim corporis nostri conditio variatur, si quidem nunc secundum naturam est, nunc praeter naturam, nunc vero media siue neutra euadit, alii id praeterea in omni statu est: vi causa, aliud ut constitutio ipso, aliud denique ut effectus constitutionis, vocaturque ut ante ostendimus, quum de morbi definitione ageremus constitutio secundo natura sanitas, illiu causa, sanitatis causa effectus accidentia:constitutiorero praeternaturam morbus, illius causa,