장음표시 사용
511쪽
spectat quod scribit Galenus medicos scilicet qui in periculosis morbis plus qua deceat aegrotos hilares,ac immoderate spei plenos reddunt, bifariam errare vel quod in magna peccadi licentiam eos c6iiciant, aut morbii geminent, dum tristiores illi reddu tur, si forte in peius morbus labitur, aut ultra factam promissionem producitur. Ac noto tu quidem
in magnis morbis, sed in paruis, omni denique corporis statu bene promittere iustu est, sed moderatius his, quos licentiores putemus: liberalius autem, quos timidiores, i-muia vereri videamus. Dubiam aut non opportere esse pretdictione certissim uest,quii alioqui imperitus suae artis putetur medicus, si non ea ita proserat futura, qualia medicinet ignari saepius euenire nouerunt. An non qu si merito contemnetur medicus, qui de salute dubitabit in eo, tu simplici tertiana, florente aetate, laboret Q uinetiam in grauioribus morbis, quorum euentus incertior es , medici ostendere oportet artis sus vires,& certo praedicere qu ars ita iudicat expectanda: dubie autem in ilibus indicia sunt incerta. Quid enim medicus plus alio, qui liuius facultatis omnino sit expers, consequutus est, si in parte omniu)r stantissima quid praeter vulgarem scientia praestare valeat, non docet
Nouerunt profecto etiani mulieres quali nutrimento, WApe quibus remediis aegroto sit opus, usu longo, 3 medicoria consuetudine doct : at illud nunqua assequi possunt ut salutem, aut morte in grauioribus morbis, in omnibus solutionis qualitate, modum, tempus,MGetera, qu pr dicendi ars medicis promittit,certo pr sagiant. In hoc ergo generosos medicos aliis praecellere velim, in quo ars vulgare opinione scientiamq; superat. An non certo Galenus in sexto
crisis die riualitatem prς nuciauit Zan non id in Eudemo prcstitit,& inde magna fama sibi coparauit, dum pr te omniu expectatione prς dixit fore, ut tribus quartanis media hyeme, ab una prius, qua ab aliis liberaretur 3 Dubia ergo omnia habeat pr dicendi artis ignari: qui vero vim illius tenent, semper quod ars assequitur, pr stareque potest pollicebunturi hinc enim artis prcstantia ostenditur, fama coparatur, ςgrotis spes confirmatur, accrest itq; obedientia: quibus nil melius, optabiliusque in hac facultate nobis contingere potest. Illud p r terea addit Galenus in libro de Constitutione artis non absolute pronunciare debere medicii quq
512쪽
sera sunt sed hoc adiecto si nullus admittetur error, vel f o uti Vel alterius rei causa quod qui omnibus notas si
di si superfluo etia addi puto, neque enim medici temere accidunt vereri, aut polliceo potest. Eorum,quae sam contingent signa.
CAP. V. 'm vero durabit, qui praesens est status, an mu-I tabitur,& in quem, a quibus, qua do etiam, quomodo,' per quem locu mutatio coire get, tradere tempestiuia est. Id quo divi generatim dica communia comunibus coaptando osten-
fectibii: similitudine rerii ductis: quae autem sin Plis uenient, propriς cause, propria essentia, propriiq effectus, n- militulines monstrant. Etenim eam, quae praesenses ian1tatem diu duratura cognoscemus ex propria inius essentia: Probasi tui se te peries, quae similariu sanitatis essentia eli, proba stria iura totius corporis, partium instrumenta maxum vix dissolubilem diutissimeque, quanti in se est . iuraturam sanitatem pra sagiunt: id quod etiam osten ut caulae,nue corpus effici ut, constituuntque. Boni etenim humores, qui nec qualitate ut substati sunt vitiati, nec copia in corpore exuperant, decens consorii alio, iusta magnitudo,persectus numerus apta coniunctio, unio partium, totiusque corporis ut proximiores sanitatis causa idem pollicentur. Quae ero assumuntur retinentur,& excernuntur , quaque obi fiunt, extrinsecus adhibentur,ut remotiores causa sua pr bent huius rei indicia. Nam si quis idoneis linaetis utatur moderateque tempestiue edat, in cibationis ordine non aberrauerit, ac modum edendi seruauerit aptasse simum. si praeterea in bono aere versetur, idoneisque lotaonibus unctionibus quae ad sanitatis conseruationem adhiberi solent, utatur si probe corpus animumque exerceat, excrement , ut expedit, expurgauerit, denique in nullo
illorum delinquat, quae morbos parere possunt a profecto diuturna integra a sanitate fruetur, quamobre vulgus etiam iratur, si eos viderit in morbos labi, quos per sanitate culpate vivere cognouit. Corporis quoque conditio tanquacausa in qua mutationes fiunt, hoc modo idem significat si
513쪽
.nim periit de constructum corpus fuerit ut nec ab internis,
nec externis iniuriis facile laedat ut ita vali tu, ut quae di vim habent vel arcere, vel immutare , tiliaque reddere valeat, ab his, qua iuuantacommoda omnia capiat x 'e- ne fanum, lic firma. diuturnaque Linitas praenunciatur, longioremque tam huic fore sperandum est. Confert habi tus corporis ad prasentis rei praecognitionem: si quidem quadrata corpora diu durant longa latura, Ne obae litas ma-
tura senectute conficitur, luemadmodum pio secto sicca, fri gida, calida ciue natura contra vero maxime longaeua, mor-
bosa tamen Vbi plurimum hullior exuperat, putatur, qu ius ida est. Ad hoc genus ignotum quod a causis sumitur, pertinent qua ex astrologi. petuntur indicia. Nam Ortus,
Occasus uri 3 f.xlices, in salice que astiorum aspectus, eorundem progressus, regressus, stationes, ac , t breuiter dicam syde ruiti Omnium natui a &vis longam aut bre- uena, integram aut morbosam vitam pollicentur propter- ca scilicet quod illa noli una corpus immutent artumque
reddant ad diuersas mutationes iubeundas, qua sigillatim
prosequi nostri non est ostici j, nec Opeiis. Iam ero ex offectibus hoc modo signa capiuntur. Etenim vividus storii lunque color, integri sensus, apti validique motus mouities corporis, certa qualitas, copia excrementorum,quae a lingulis partibus excernuntur, atque ab uniuerso corpore expirant valida actiones, denique quae corporis confli tutionem sequuntur tanquam electu , quum recte habent, probam teitantur fore sanitatem quae etiam diutis inae huiusmodi perseueret. Contra vero qui male sunt constituti, quique intus latentes morborum causas continent, in externas iniurias irruunt ac ita sponte morbos quaeriit, qui si ab omnibus vel plurimis facile laeduntur, pauca vero sentiunt sibi commoda, a uerso calo sunt nati, infirmi l natura sunt. malis qualitatibus affecti, quorum i excreme-
ta, alia corporis opera a bona conditione euariant, ij cer- te morbosum ducent vitam atque immatura morte rapien tur. Nec illud quidem absurdum est eadem praedicere quod similia in similibus contigerint, quomodo longam fore
salubrem vitam iis praedicimus, quorum parentes incolumes vixeruiat, aut alit, quos natura, Momni alia conditionebis, de quibus agrinus,simillimos nouimus.
514쪽
ORRO si corpus optima sanitate eliptatum , non alios expectare oportet morbos, quam quos aetatis cursu caloris vis, depallogi humore, infert. Vnde in his morbis, quosa mors sequitur siccitatis excessu ea cotinget
ni is ante morbis affectis huiusmodi corporibu .
O iod sit deteriore conditione donatu est corpus, ex diuerta illius natu a intelli grmus quosna morbos in singulis expect ire oporteat. Qui enim ita affecti sunt, ut meoru con Ositione calor exuperet, in inis ardentes, tertian 'ue febres calidi ve alii morbi ut plurima proueniunt Frigidico train eo timJdi qui rigidus sit. Hinc longis morbis senectus
acutis attolescenti storid1q; aetas magis patet, quod in aliis si us in his verbialor vincat sic humida natura putra disino' bis distillationibu , fluxionibus,& deniq; iis, qu0
si oerstuus lue humor pariunt, erit obnoxia. In quibus vero siccitas superat, febre acutas, alui siccitatem, marcore vere
ri oportet. Eodem plane modo si cui male figurata sunt partes, vel asperitas ahit laruitas adest, aut error aliquis in meatibus, cauitatibus 4 corporis,ospicitur, si in magnitudine, aut numero aliquod est vitium, si imale collocat partes, aut perperam an exae eius generis morbi expectandi, ad quod naturalis caditio inclinat. Quin etiam causae,quae corpus costituunt. tales veturos norbos nuciant qualis est illari vis, natura: si enim humorum multitudo redii det, praesagie-inus morbos, quos multitudo concitat, insana matione isti . Iice caloris e tinctionem oppressiones obstructiones, te bres cotinetes, aut gas, etsi qui ali huiusmodi sunt. Quod si qualitate nocent humores similes illi morbi contingent, calidi, si calidii , rigidi si frigidus, benigni, maligni, ii talis humor extiterit 1gitur si sanguis abundet, anginas, pleuritides aliasque partium inflammationes, diarias, continentes' sebres, sanguinis prosia uia ventura pr dice mur At si bilis abundat phrenitides, arquatus morbus, ignis a cer, herpes, ardentes tertianaeque febres, capitis dolores trequenter expectandi. Que,d si atra bilis grauis est,e ncro ,
515쪽
Uςphatia sim, furorem, melancholia, quartanas errantesque sebres vereri oportebit Pituita vero exuperante praedice anus fore, vi nascantur ordemata, scirrhi, febres quotidian , capitis stomachique grauitates: R aquam inter cutem si ea dem, vel aquosus humor nocet. Iam vero si remotiores causas illarumque vim ex pedamus, licebit etiam ex illis notas aliqua capere ad futuros morbos praenuncia dos . Nam si laboriosam quis vitam degu, timendi sunt morbi, quos caliditas siccitasque gignit. Si violenter se in vita exerceat, ij, qui compolitionem instrumetariarum partium corrupiant. Quod si quis externis iniuriis sese libenter exponat, veluti qui in bello versantur, praesagientia liuiusmodi homines illos morbos incursuros, qui ob unionem vitiat. prouenaut:
sicci morbi eos conficient, quos libidinosus amor angit ac vi breuiter dicam in aliis omnibus perspecta vi agentium causarum, quales morbi prouenturi inta praeuidebimus. Na astra suos morbo inferunt, Lindicant: i quidem Sol calidos morbos portendit, Luna humidoc putridos, Satur rus frigidos Iuppiter ωUenus praesagiu morbos veturos, quos Languis parere solet, Mars siccos admodum calidos
procreat. Mercurius autem pro varia colunctione cum aliis astris varios morbos de nunciat. Sic sydera caelo haerentia eos morbos testantur venturos, quos gignere possunt, veluti Canis author testimonuim est calidorum siccorumque morboria: quae vero lae in capite Arietis reperititur morbos significant venturos, quos Mars & Saturnus gigniri AzVergiliae, Lusiae Martis ti morbos referunt. Idem de aliis unusquisque docere p0test, qui astrologiae non sit ignarus: ne cogamus nos singula quae alterius potius sunt quam nostra cicultatis, hoc loco superfluo labore recensere. Nec noetiam iuuantes laedentes tu causa sua signa in hac re px bent: nam quae laedunt, tales fore morbos ostendunt qualis est illarii vis matura: quae vero prosunt,cotrarios sibi morbos praenunciant sic enim praedicemus calidos in iis morbos orituros quib'calor obesse, frigus vero prodesse solet. Nec desunt indicia ex materia subiecta desumpta astricta si quidem corpora morbos portedunt, qui ob cohibita tras
pirationem nasci situr Laxa 3 rara eos, quos nimii effluia Iuexcitat: quae vero angu 0s visceris meatu sunt sortita obstructionibus Maliis malis, quae ab his proueniurierunt ob
516쪽
nox o. At obesi crassa corpora acutis morbis, ut dissicultati spira ii, attonito morbo, repentinae morti, fluxionibus, pii tredini eruiat exposita. Contra vero gracilia febribus ardelitibus, calidisque aliis, si cis morbis patet. Iam vero ei clualitatibus corporis hoc modo indicia sumuntur: nam pallidos biliolis morbis, nigros melancti olicis, lividos vel cum quod splendore nigros, aut qui aeruginis colore refersi , m ilignis: benignis aute morbis subiectos putamus, qui vel rubrum, vel candidit, aut subpallidum colore obtinent, duros, has peros nobis praedicere licet in siccos morbos saepius lapsuros: eos vero a quibus putridus odor expirat,vehit qui hircoru nescio quid redolent, expectat morbi magni putridi: Illos autem in stabunt mala, quae flatus procreare solent, in quibus sonitus sentiuntur, unde fiat uosi, colicis doloribus frequenter corripiuntur: si amara apparere cosueuerunt, qu e gustu percipiuntur, biliosos morbos expectare oportet: si acida chi acrimonia, vel acerbitate quadametancholicos, si vero acida, salsa, insipida, dulcia sunt, pituitosos
vereri necesse et . Caeterum actionii vitia quinam morbi e turi sint, praesagiunt nam vehemens appetentia ubi calor nativus infirmus est , admonet expectandos esse morbos, quos cruditas corruptioque humoria gignere potest: qui autem somnolenti sunt, capitis grauitates, destillationes' insubiectas partes ob redundante pituitam experientur. Contra vero plus iusto vigiles minantur deliria, furores, melancholiam, morbos totius corporis ex crudo vitiosoque alim et natos. Languidi, parui l pulsus cordis morbos, eosq; frigidos expectandos esse admonent. Q ut improbe concoquunt in hepate nutrimentia, expectent febres putridas, scabiem, humores varios in corpore, gracilitatem, alia denique mala, quae male peractam sanguificationem nutritio-nξmque sequuntur. Ac vibreuiter dicam' actiones debiles
atri' .ae', deprauatae, molestae, singulis propriae, quaenam mala uniuersum corpus singulasque partes affigent, docebunt. Excrementa vero, ali. aque opera, ius in corpore fiunt: idemeertiore et t. a cognitione testantur: si enim minus quis eXcernat, qua par est, morbos ex multitudine suspectos habere debet: ii plus, accident morbi ex siccitate: si biliosa, vel pituitosa redduntur excrementa huiusmodi assectus venturos re
dendu est, qualia sunt ipsa excremeta Si sanguis saepe fuit,
517쪽
morbos verebimur, qui eu redunctante comitantur: si vero immoderatri lii qui ex illius defectu prouenis cotingent: si caro,pinguedoque plurima procreatur, obstructiones, calorisque natiui extinctiones minatur. Non e vero ex similitudine notas quas da etia sumemus Zquadoquide vulgus quoq; diuinare solet eos articulari mo ibo, calculo aliisque haereditariis, ut vocat, morbis obnoxios fore, quoru parentes, cognatos ita affectos antea noueruta quilius vero causis
quilibet in morbisi prolabetur, pa tim iam diciu est,partim quod scilicet deest, s in una tim ab iisdem fontibus, ductis signis, hoc modo explicabitur. Igitur corporis coditio, Datura, tanqua materia subiecta id in primis significabit. Quei
enim suapte natura sunt calidiores prompte a calidis patietur: difficilius vero a frigidis Q ii rara sunt textura, ab CX- ternis iniuriis suos morbos, ut plurimit,experietur: aut etiaab internis, si ob nimiam dis lolutione mala ea proueniant. Sic etia graciles externo frigori, calor niaxime sunt CX- positi, Contra vero luc si iii guedo,corporisque moles grauat, infestat,ut magis aegritudines, quas interna iniuria comouent: quod pariter his cottiasse qui adstricta dura i sunt cute. Quibus aut iusirinus est e seu lus, tris cruditas omnia fere mala excitabit, si inteperatus lien fuerit, aut angustiores meatus habuerit, uis no putabit in huiusmodi corpore plurimos morbos ex atra bile venturos λPraeterea vitae conditio tanqua aut ho morboru de monstrare potest: siquidein ociosis ex pituita morbos verebimur. ex bile in negotiosis hominibus ex atro vero humore in iis, quos super sua: curae animi, corporisque labor nimius coiiciunt A vulneratibus, extrinsecusque irruentibus,&labori sa vita morbos suos expectet, ciuibus placet militaris vita, belo indulgere.Acit paucis dic i, ex iis, quae assumtitur, geruntur, extrin
secus occurrui, excernutur,& retinetur qua nam ei sit inter
na , tum externae', qualesci singulae morborii futuroru causς, tum ex propria eoru natura, vi , tum etia auatenus iuuat,
aut laedui si qui de morbi expecta di sunt ab iis, quae obsunt, ab aliis vero minime cluantu medicina praestare potest, intelligemus. Ide pariter testantur corporis qualitates natallidus color pollicetur bilem plurimos morbos paritura, niger atra, ruber sanguine, albus pituita: Sic sane reliqua qualitates,causas suturoria morborum onstrabut veluti excre
518쪽
menta ipsa, quae a naturali oditione, substatia, qualitate, ccopia euariat. Robur postrem iambecillitasque partiu non ahil huius rei praedictione iuuat quippe externae partes in 'becillis. externis iniuriis potissimu sunt obnoxiae, interna ver,infirmae ab assumptis, retetis, emis isq; excremetis potius laedutur. Liceret tame adhuc ex astris e similitudine utilia signa colligere. Admonet enim astrologia, ut quidamnatatione', nauigationes, deniq; quae adhaesume uitentra iij vero igne fugiat, alii bellii, alii aliud, ex quibus morborum occasiones,&vitae discrimina oritura praeuidet. Nuper vero natos, tarentibus simillimos ab illis arcemus, sua parentibus nocuisse didicimus.
Signa,quae docent,quomodo gignetur morbis, staquibus potissiniunt partibus in alias do tu abit.
C A P. VI I. I et V D sequiinrexplicandu ex iis, quae sanis euenient,quo modo morbi in illis gignentur quas partes primum afficiet. Id quod in primi natura, viscansiri qua morbos parere debent, ostendet. Qu. venim vehemente secultate ardendi nostra corpora sunt sortitae veluti vulneratia. cotundentia, calor, frigus humori fluxiores nunciat subita fore morbor ii qui nascentur generatione. Contra vero qua obtusiore ad agendii vim obtinet, ut humectantia, ex si cantia, nonnunqu. Ctia exulcerans humor, qui paulatim in corpore si iccrescens carnem erodit, aegritudines pariunt quae sensim pullulat. Tarda est morborum generatio, quos atrabilis 3 pituita committit Prompta,' facilis eorum, quos satiabilis. sanguis, spiritus concitant. Sin etiam valida, robusta lue corpora, ut diutissime morbosis causis reluctantur, ita paulatini morbos contrahunt, xvi x latim succumbur. Contra plane quam infirma, mollia, quae statima noxiis quibusque rebus vincuntur, morbisque subito corripiuntur. Oualitates vero corporis, excrementa, quae t stantur qualis sit eius constitutio, quae potissimum causae obesse possint, ide pariter praenuciant. Quarone etia Astro Jostia & quae ex similitudine duci possunt note ide testatur.
Iam vero ex eis de fontibus signa hauriemus, quae docebsit, quis
519쪽
'etiis nam in corpore locus morbosas causas prim exspiet,
contractos affectus fouebit, aut aliis praeterea communicabit. Nam ex causis efficientibus quaedam sunt, quae exter nas partes inuadunt, morb6sque pereas internis membris pariunt, veluti lotiones,unctiones, vulnerantia, contundentia, frangentia: quaedam veris reperiuntur, quae primo aifectis internis malum transmittunt ad reliquas, cuius generis sunt, quia Tu mutur, egeruntur. Nec desunt quae tranque ancipiti vi laesiones suas inserunt, ut aer ambiens qui inspiratione intus assumitur, exti insecus adhaesit con ' tactu nocet. Alia praeterea sunt quae nam partem potissimum infestant, qua reliqua laeduntur, ut apricatio, quae capite primum assecto, brem, sparso calore ad interna viscera committit. Idem quoque docet propria singulis vivendi ratio. nam qui piscationi incumbunt, fere cutis, neruosque generis, partium vitio uniuersum corpus morbis grauant. Qui vero literarum dulcedine capti se studio xcogitationabus conficiunt, vitiato primum ventriculo, labefactata coctione in reliquis partibus varios morbos experiuntur. Docet etiam Astrologia quibusdam periclitari caput, aliis thoracem, aliis aliud membrum, quod astra morbis maxime obnoxium minantur: quae ite facile laeduntur, maleque sunt affecta partes: veluti quae calidiores,frigidiores, ramores, densiores, imbecilliores, aut alio modo male comparat. ae,illae omniu primae morbos excipere solent: quos postea ali impartiuntur: quod in iis usu venire ridemus qui podagra conflictari solent: qua praeeunte sere succedunt reliqui omnes morbi, qui corpus male habent. Salitates ex crementaque corporis,&alia opera, quae in eo fiunt,mdices huius etiam euentus evadunt, quae quonia sere eandem tractationem cum iis, qua partem affectam ostendunt quandoquidem id quaeritur, quaenam pars primo asscietur , illic vero quae sit affecta docentur prolixius non prosequar ot-
poteritiae iam quum de signis demonstrativis ageremus, uberius a nobis Iuni tradita a Instan
520쪽
IO AN ARGENT LIB. IIII. Inctantis, tardiusque venturi morbi notae.
A P. VIII. V A N in vero venturi sint morbi, ignoran
dum non est: quandoquidem ex hac cognitione praeseruationem, victusque rationem plura' mum variari ut antea steti dimus contini Id autem ostendente adegenere indicia Naico iii tu uti corporis, quae multum a naturali statu uariat,
instare morbos praenunciat. Nam quis proxima non agno scet esse febrem, si in uniuerso corpore vehementiorem aestum insolitum percipi aes Contra vero longius absunt morbi, si minus offensa est corporis compolitio Idem prae terea testantur causae, quae corpus constituunt, regunt. In quibus enim praeter modum humor exuperat, in illis mor bos maxime in pueritia vereri oportet, reliquae vero aetates salubriores succedent. Vbi autem statim in ortu praepollet Calor, iuuentus morbosa expectanda est, reliquum autem vitae tempus ine morbis transigetur Si frigus iuperat, onusta
morbis senectus adueniet, in prioribus uatibus integra constante valetudine, id quod etiam continget vincente sic citate. At si calor,& humor una excedunt, in dies morbi expectandi sunt. Est enim putredini, variis' morbi sex minam is et t. a quibus i occasionibus exposita huiusmodi natura. Sic plane in aliis coitigationibus qualitatu intelligere nos oportet, morbos eo tempore potissimum orituros, in quo quide earuna vis praeualet: incolumem vero fore sanitatem quando ea a contrariis exolvitur. Quod si plurimum liuiusmodi caus e mediocritatem excedunt, proximi morbi iam sunt testimonia: adtinetia Astrologia,quae nouit, quid, qua-dove aliquid pati corpus valeat, . quid laedere possit, admonet prospicie tum esse certis aetatibus annis, diebus etia &horis saluti corporis. quo tempore scilicet astra morbos minantur. Pr betis materia ex qua morbi gignuntur sua in hac re indicia. Eo enim aestiui morbi expectant, quibus bilis grauis esse solet Hyeme maxime morbi contingent, si molesta pituita. Autumno, si atra bilis in corpore exuperat: vere autem male habebunt, qui sanguine redundat. Nec desunt quidem notae ex subiecta materia ductae. Nam qui