장음표시 사용
621쪽
nstrumenta omnis inuentionis esse , nec aliud addendum raeter haec tertiit. Verum in libro de Optima secta, ubi dii gentius quam alibi, Cluam de indicationibus tractat, no nitria per indicationem, sed quaedam per obseruationem: ilia vero per analogi sinu inueniri docet. At non solum per acc, sed etiam per ratiocinationem eadem inueniri postulat. Dptime etenim colligemus figido remedio in ebribus opus esse, quod contraria mutuo se propellant: calidus autemiffectus sit febris, cui ob id frigida comperiit. Q iod etsi ita res habet, tamen tria prς dicta ad omnia prcsidia uniuers5sque illorum scopos inueti tendos susticiunt. N.im vel incidimus meos affectus, tu aruui natura, vis percipi potest, aut in alios, quorum ea ignota est. Ac in illis ciuidem indicatione utimur, nec aliud commodius instrumentum quiana ea sit exci,gitari valei: in his vero siquidem antea experti sumus, quid illis coii uenire queat, obseruatione nitimur , alioqui
analogismo cluid expediat colligimus. Quamobrem tria
eruiu instrumenta, quoru adminiculo scopos praedictos assequemur, indicatio, obseruilo iue experientia , Manalogi sinus, de quibus quidem hoc libro a nobis agedum erit. Carterum quoniam non solum indicationis nomine sed etiam coindicationis. J contra indicationis, siue repugnationis appellatione utimur, cogimurque praeterea ut coindicantia, sic correpugnantia ponere, obiter horum vocabulorii, taliorum praeterea quorundam, quae quidem praedictorum nominibus apte contineri nequeunt, usus a nobis docendus est, ne ob ignotas dictiones tractatio ipsa obscurior euadat. Ac quum tria sint posita instrumenta, primo de indicationibus postea de obseruatione, analogismo seiunctim agemus. Sic enim prosecto quae quantaque sit singulorum vis, qualisque usus clarius patebit.
luid indicatio,coindicatio, contraindicatio, ct correpugnatιθ. C A P. III. VI D indicatio sit docet Galenus secundo libro Methodi medendi, quit desinit indicationem esse sequentis, siue agendi insinuationem.
At id clarius facit in libro de optima secta ubi scribit indicationem esse comprehensionem
622쪽
iuuantis una cum compr liensione nocentis cum re indica lite simul adueniente micique sine obseruatione, ratiocina tione, idest ita pertius definire velimus Indicatio est cogni
tio iuuantis, Lia Ocentis, Qu. ccum re, quae iuvamento eget
coenita simul aduenit abs que obseruatione i& rat: Ocinatione canalogismo. Quod enim iuuat primo cognoscendum eli, ea tem ratione postea quod nocet de praehenditur. Atq; haec quidem non solum per indicationem, sed etia init seruationem, ratiocinationem, analogi sinu deprehendi porsunt Nam quod febricitantibus frigida conueniat, ita indicante febris natura cognoscimus. Ex quo illud quoque innin te scit calida obelse, sitqui de haec cotraria existutis, que pro- .lesse insinuauit affectus natura. Licet ut antea diximus rati Icinatione aliqua idem colligere. Veluti quod contraria a. contrariis propellantur, I similibus vero laedantur morbi. Ex quo quidem sequitur febres frigidis extingui intendi autem calidis. Quinetia intelligemus eadem prodesse aut
obesse quod id experienta in iisdem affectibus docuerit, vel quod analogismo vietes illa in similibus cassibus proluille
quae vim liaberent refrigerandi: obfui me vero, quae caleface-xent, colligamus. Vnde non solii in ab obseruat: onei ratiocinatione sed etiam ab analogismo separari debet indicatio. Porro eo maxime indicatio ab obseruatione , lana lo-nismo differt quod ea, tua per indicationem comprehendutur in pr. ecedente aliquo, ut optime ait Galenus, nempe anatura rei sint desinata, non autem haec. Percepta etenim natura eius, quod nos ad agendum mouet, protinus etiam naeum eo quid agend 'in sit 3 quid sugiendum ex coli sequen
sic δ natura rei percepta, cuius causa ad aliquid molien Guimpellimur, qui deligendum primo quidue euitandia exaccidenti indicat, monstratque: sic sane, ut exemplis res rudi Q xibus innotescat, qui quid morbus sit, qualisque eius natura noui , statim etiam quid faciendusit, nempe curandia, is non conseruanda huiusmodi corporis statu intelligit, indicante ostendente l; ipsius morbi natura quae aliena est, inimica: quod vero natura inimicu, sui oblationem monstrat, nulla interim expressa ratiocinatione adhibita, nec obseruatione aut
623쪽
aut analogismo Eodem pacto quum quis intes texit sanit .atem quidpiam esse secundu naturam, nobis familiare , na de illud protinus cocipit clita re ea iuuari possit, quidque illi obesse valeat. Nam quae huius natura sunt, tueri conseruare i studemus: id quod an illiu usu et iciemus. Uuam ob rem agnoscimus conseruatione,& victu nempe simili materia opus esse, fugiendam autem mutatione,3 remedia , quae illus author es existutud quod nec obseruatio, nec analogismus efficit: siquidem qui experientia nititur, eiu naturamno expendit, sed longo rei uisu se tuetur. Per analogismum vero quid his expediat, de quibus agimus, ex alioru similitudine vidiximus, colligimus. Porro a ratiocinatione indicatio bifaria dii serre videtur: Vno modo si ij, qui per ratioc natione aliquid inuenitit, ex pretia quada dc prolata argumutatione tantur: qui vero indicatione nitu tur, vel solii rei naturam expendit, aut certe ratiocinatione apertam non contexant, sed rei natura proposita statim agnoscant, quid prς- stare oporteat, aut tacitam quandana ireuem argumentationem adhibeant.Nam quod aliqua adseratur ratiocinatio videtur maxime consonu . Quonio do enim alioqui percipere possumus ut in febris exemplo persistamus i opitularis rigida, obesse verbcalida, nisi quod ex illius natura, quae calida est praeter naturam, statim inserimus contraria, A haudquaqua similia esse adhibenda. Differt praeterea ἱ ratiocinatione indicatio, quod illa a rei proprietatibus, Maccidelibus duci possit, haec vero perpetuo a natura rei, que nos ad agendii mouet, pqtatur: Estque sane indicatio ad cognosce-du id quod conferre potest, vel nocere in his, in quibus locula abet, quod est signia ad corporis stat si dignoscendu, experientia ad vires materia medica explorandas. Caeterv coindicans illud nobis statuatur, quod non primo. sed alio loco,
siue per accide, ostedit quod monstrat ipsum indicas. caso
qui de modo vires victu indicare dictitur, temperies vero corporis, aetas, sexus, consuetudo idem coindicare.' scilicet ostedant qualis sit viri si coditio, quar si interuentu nec primo, nec per se victus ratione declarat Contraindicans aute est,
quod primo impedit fieri, quod ab indicante suggeritur: Veluti in vacuatione qua multitudo humoris ostendit contra- indicas erit virtus, quς proprie, ct immediate illi reluctatur,
si avide infirma suerit, utpote quae magis quam alia omnia, a
624쪽
duae in nobis secundu naturam exist ut a vacuantibus pro sternatur Vocamus autem ea correpugnantia, quae fecundo loco indicantibus sese opponunt, qualia sunt in vacuatione aetas, sexus, corporis babitus, anni tempus S caeter huius generis quae quoniam vires infirmas monsuant, ideo vacuationem non admittunt, aut certe eam moderari dictitur. At-cue haec quide denominibus quibus in hac tractatione utico rimur, illorumq; vi, usu sulficiant, i modo admonuer1mus lectorem nos variis nominibus ide in hoc opere significaturos.Nam docere, lemonstrare, ostendere, suggerere, insinuare declarare, si quae alia occurrent eiusdem ligni licationis vocabula pro eo,quod est indicare surpabimus, de
contra indicare, refragari, repugnare, reluctari, nec non coindicare,commonstrare, coinsinuare, correpugnare, correluctari,correfragari in eodem significatu capiemus, maiore sorte licentia quam latine loquendi ratio postulet, ne ob vocabuloruscilicet elegantiorii penuriam res longe ter se
diuersae magno errore inter se confundantur. Caetera vero
in propria singuloru tractatione postea patebur. At si fortenuesquis petat, quia haec a nobis sitiat hoc modo distincta, an plura vel pauciora, qua mea, tu diximus, in uagulis scopis exercendis reperiri possint, illi, quantu in nobis erit Latisfacere conabimur. Nam quod imprimis haec omnia non omine compra 'hendi nequeant, ostendunt eoru iraturae diuersar, ae antiquori loquendi ratio. Etenim qua hortantur aliquid ita corpore nostro esse moliedii, quaeq; opera noli radesiderant, ab his prorsus disserui, qua quod postulatur, obiri prohibent: separant autem non solii Galenus, sed etia antiqui omnes medici indicantia a coindicantibus, contra- indicantibus. id quod tu ex libris, quos de Methodo medendi Galenus scripsit, tu ex eo potissimum, quem inscripsit de Optima secta unicuiq: constare puto: usurpanda vero esse in hac tractatione huiusmodi nomina nec inter se colunde da, docet pariter ratio quς res natura distinctas propriis nom1-nibus iasii cup Ida sesib admonet, acetia antiQui medici, Inter quos percipue a noster nulla frequetius habet, qua indicationis, contra indicationis nomen. Illud autem an plura scilicet vel pauciora, quam quae posuimus, inueniri valeant, quod praecipuu est, nec tamen a Galeno,vel alio quo
piam explicatu, nuc docere aggrediemur quo quide ignora
625쪽
to,reliqua, quae sunt huius peris, constare nequeunt, ac prO- pilam gratiam amittiit. Meminit quidem Galenus indican tium, coindicantita, contra indicantium, docetq; pro illoru vi, de ratione lingulos agendi scopos inueniri, recte iue ad- min Istrari. Verum non satis docet quomodo ea inter cis i ferant, aut si id explicat, certe illud praetermittit, quod est maximu,&praecipuum an ea sufficere possint, vel alia prae t terea quaerenda, ad tuae agendi ratio reseratur: quod tamen
qui ut diximus ignorat perpetud dubitare cogitur nonnul a adhuc relinqui, quae huius rei partem ibi vendicent mari quis quaeso credere potest genus, aut quantitatem remedio rum recte adhibita esse aegrotantibus, qu bdin eoru inuentione indicantia,co indicantia, S contraindicantia spectauerit, illorumque vim, k naturam expenderita nimirum quod nulla ratione sit ostensum haec sola suffice iri nec praeter illa alia esse quaerenda. Itaque quia in omni re que fieri debet inueniantur quaedam, quae nihil ei conferunt, alia vero, qu raciunt ad id agendum, quod volumus, non immerito ea quo que in obeundis medici officiis spectanda esse statuentus,&quae ab his nascantur utilia hoc modo expendemus Nani
quae conferunt eo id quidem faciunt, vel qu5d illud suadeat, sintque ut Galenus in libro de Optima secta dicere olet scopi,idest propolita, quae pri md intuemur, nob1 proponimus tanqua ea, quae nos ad agendii mouent: alia vero sunt quae dehortatur, impediuntq; fieri, quod ab aliis postulatur, utraq; vel prim b, I per se,vel secundario, ter accidens id pr stat. Porro qua hortantur per se santq scopi, siue pro possit indicantia: quae vero eo te modo reluctantur,contra- indicantia: qu i uc per accidens co indicantia: quς hoc correpugn. alia merit,appellari debe t quae aute nec suadet nec
dehortantur ea an ius non essent, haudquaqua conssiderantur. At quae idd postulat primo, indicantiu nomine parater donari debent. Veluti et 1a coindicantia, correpugnantia
omnia ea appellanda sunt,quae indicantiu ,αrepugnantium beneficio, quod fieri debet, ostendui: quae verbproprie contra indicantia, aut improprie vel per se, aut per accidens dici debeat suo loco ostendemus. Ex quibus quidem patere puto non plura qu. Im indicantia, contra indicantia. coindicantia, correpugnantia reperiri, lusin omni re perageda spectari debeat: Si quis enim omnia inuenit, quae id postulant,
626쪽
quod quaerimus, omnia praeterea confiderauit, quae impediare quocuq modo possunt, , c singulori vim tenet, pro omnium ratiotae m. itura elicit tande quod factu est optimii, i profecto nihil praetermitiise quod ad recte agendusit necessarium, ptitabitur. Ac ut singulorum, quae praediximus, natura, S res ipsi omnibus innotescat, exuplis hoc modo temur. Igitur victum indicari a viribus, cotra indicari a morbo coindicari autem a temperamento, artate sexu . aliis quae, quales, . . quanta sint vires, ostendunt: illis vero correluctari quae morbos ipsos declarant, dicimus nam vires nutrire nostrum est propolitum, nosterque scopus, Cillae sunt, ex quaru natura, differetiis niugi fam nutriendi ratione quaerimus, di instituimus. At quoniam praesentibus morbis non licet perpetuo facere quod vires ad sui tutelam exigui, eo quod nutritioni saepe repugnent morbi, utpote qui sui mutationem, 2 non praesentis status conseruatione postulent, ideo inter contra indicantia merito hi sunt positi, non quod nutritionem desideret, sed quod eam quatum eorum natura patitur impediant, quam vires requirunt. Unde pro prie indicantia nihil aliud sunt, quam ex quibus praesidia debentur, quaeque primδ, suapteque natura conseruatione, aut mutationem petundi contra indicantia vero aliud postulant cotrarium, altu que indicant, quod ei refragatur, quod ab alio fuit indicatu, vel si improprie contra indicati sunt,
quum nihil postulent, quod ei repugnet quod ab indicantibus sui propositu, prohibent tamen ne illud adhibere ponsimus, ut ab piis indicantibus exigitur: quoniam vero aetas, temper ana Stum, sexus, qua ratione sint affectae vires ostendunt, ideo victum coindicare dicuntur,no quod illis debeatur nutritio, sed quod interuentu virium eam praescribant. Eadem autem alia, quae naturas,3 recessus aliasque morborum differentia a patefaciunt, inter correpugnataria reponuntur, non quod illa impediant nutritionem seri, sed quoniam illud ostendunt quod id facit: gra ratione consentie'tia apte quoque vocari possunt quod ea sequantur, consentiantque cum illis, quae vel indicant, aut contra indicant. At si vacuandum est vires subsunt validae, aut nutriendum laborante corpore. attamen morbus eius generis est, qui vi ribus concoquentibus, indicantibusque, nutrimen tu haud
quaquam repugnet,aut si per morbos aliquid praestandum, quot
627쪽
ouoc vires no labefactet, quae huiusmodi sunt nee Indicare, nec coir indicare aut coindicare, aut correpugnare creduntur: quod etiam Galenus nono Methodi animaduertit: Ubi scribit indicationem, quae sumitur a viribus aliouando nullum locum habere, contemnique ac si penitus non est et propterea scilicet, qubd quum nec suadeat, nec dehortetur On cia non mutat. Vnde no mili sit ea, quae huius genera sunt, ab hac tractatione excludimus: quoniam nihil conseritia ad
ea, quae volumus peragenda, aut si alique locum illis concedere velimus,admittetia: aut, alio aptiore nomine, quod'Eni licet ea, quae serui, permitt&q; heri quod expedit. haud qtra quam aliorum praedictorum appellatione donabimus. Caeterum multitudo humor sit,& morbi magnitudo pariter vacuatione indicare dicuntur,eo quia horumutruque huiuini odi praesidiu per se desideret quapropter inter haec unum alterius coindicans, aut correpugnans, aut cotra indicans dici no potest. Atqui victus ratio, quae antecessit, multitudinistia umorum procreatrix, quum nec primo nec per se, nec alio etiam modo vacuatione opus habeat, sed duntaxat in dic mi sit partae redundantiae, eius deco indicatrix esse putatur. Ex ovibus patere arbitror no plura quam quatuor reper ito se quae singulos agendi scopos praescribant, indicantia , In quam,coindicatia, o traindicatia, correpugnatia de quibus sigillatim, ut clarior euadat tractatio, agenda elle puto.
quot indicare dicanti: r qua non indicent ex Galeno.
CAP. II H. V V M tribus potissimum capitibus haec tractatio constet. nempe ut intelligamus que nequeant aut valeat indicare, quid item numquodque indicet, .dem hi quid unicuique co-
ira indicet, aut correpugnet, aut singula coina iret, primum ilhid expendemus quε nam scilicet indicare dicantur. Nam hoc veluti fundamentum est aliorum omnium At quoniam Galenus noster multa in singulis propositis capitibus habet, quae non placent, ea sigillatim suo loco primum examinabimus. sic enim quantum illi in hac re debeamus ut certe plurimii debem iis studiosis innotescet: acina etiam quid nos praestiterimus nostro labore,&indu-
628쪽
stria, dum vel omnia, vel certe plurima meliora reddere a teque tradere sumus conati, perspicuum euadet. Itaque si 1llius libros liligenter excutiamus infinita propemodii inueniemus esse quae indicet. Nam unam primum in curationeo nanibus comunem indicationem facit contrarietate, morbum vero ipsum, internasque illius causas, symptomata indicare passim scribit. Quein etiam corporis temperie, habitum, colorem,calorem, arteriarum motum, coni ormatio nem partium conexionem, earundemque situm actionem,
usum dignitatem, natura substantiam, insitasque singulis
partibus facultates: aetatem praeterea, sexum,consuetudine,
vitae conditionem, animi mores humoresque ipsos, qui in corpore reperiuntur, corpo i is que ipsius occultas proprietates Ad huc aerem ambientem, coeli statum, regionem, anni tempora, sensum facilem aut difficile, quo praedita sunt corpora, denique multa quae sunt in nobis secundum naturam, aut illi contrari. i,' etia nonnulla, quae extra nos posita sunt indicare statuit: Externas autem morborii causas nudo modo indicare posse libro quarto Methodi medendi aduersus methodicos prolixe disput .at Quae res primum damnanda
est, ivbd omnia non praebendat indicanti. . nam quit interea, quae secundum natura sunt, ut figuram,conexionem, situm partium, magnitudinem, numerii earunde no enumerat, quia excrementa corporis non ponit sicut alia , quae illius statum demonstrant, cuius generis sunt consuetudo, aetas, is vici us praecedens, quae inter indicantia collocat deinde ob infinitam multitudinem tractationem dissicile reddit: pol remis eam confundit, dum indicantium, coindicantium contra indicantiunt, I correpugnantium vim corrumpit,& omnia omnibus miscet. Si enim hic omnia indicant, ubi coindicantia, contra indicantia,& correpugnantia relinquuntur: quum tamen plurimu reserat, ut ipse quoque in libro de Optima secta animaduertit, haec inter se distinxisse. Nam indicantia ad id nos ducunt, quod in uestigamus, contra indicantia ab eo abducunt, in cotrarium trahunt: coindicantia vero, J correptugnantia nec primὁ, nec per se, sed per accidens id faciundi quatenus scilicet monstrant id quod indicat, aut contra indicat. At absurdii esset signa dispositionum corporis inter indicantia ponere quippe quum signis utamur ad corporis varium statum dignoscendii, indicationibu ς
629쪽
Ibu vero ad illius praesidia inuenienda. Quamobre quantum pars medicinae, qua medendi,conseruandaeque sanitatis rationem docet ab ea discrepat quae signa complectitur, tantum prosecto putanda sunt indicantia a coindicantibus diuersa. Quod si contra indicantia indica iit tu nomine compraebendere licet, litur scribit ille in libro de Optima secta
vires noliri corporis nec vacuationes nec ulla remedia dicaret Iur tempora morboria pariter negat nutritionem
indicare, quum vel solum quomodo vires uni assise, huius D indicatrices ostendant, vel impediant fieri, quod illae possul Iani3Quur eoden loco scribit, si prohibentia indicantia ra- cimus aleii ut aegri timor, voluntas parentum, quae saepe a- cuationem prohibent, indicantia lius censeatur 3 quod maxime absurdum esse putat. Nam quod illis saepius reluctentur,&ille fatetur,& omnes agnoscunt. Quare si haec inter se cofundit, tum stibi ipsi repugnat, tum alios calumniatur, qui citra discrimen huiusmodi nomina surpabant. Quodi de nominibus duntaxat lis esset tolerabilior sane error foret, sed quum plurimu reserat res natura genere ter se discrepantes citra discrimen inter se miscere. Munica appellatione earum vim frangere, qui non agnoscit corrupta esse tractationem vel stupidus est cuius imbecillitat mederi studemus,aut peruerso ingenio affectus, quem per sanare ne quidem tentabimus. Est enim desperata eorum Lalu ς, nominus profecto quἱm illorum, qui grauissimum morbum
sentiunt, magnoscunt, sed eum temere occultare cupa ut liccerte qui sectis sunt addicti, vim rationum, Mometa percipiunt, sed quoniam nescio qua ratione turpe esse putant eius aeui semel se addixerunt, patrocinium deserere, reclamant, tergiversantur.& deniq; mirifice se torquent, ut suos
authores esendat, minimi interim solii citi si nihil via qua discant. Sed his omissis ad Galenum redeamus qui non solum meo quidem iudicio damnandus est , quod res inter se natura distinctas non seiungat sed quod etiam quaeda inter
indicantia recenseat, quae non indicant, nec coindicant, aut
contra indicant, vel correpugnant alia vero abiiciat ab his generibus, quae non minus quam nonnulla, quae indicare ponit, sunt recipienda. Q uamobrem primo ab his reiicienda sunt, quae cum illis consistere nequeunt si qua reiiciuturpraeter illius rationem, recipienda, deinde indicati a coin-
630쪽
soldieantibus contra indicantibus, correpugnantibus seiungenda veniunt,&omnia denique in suo genere collocanda. Hinc sane postea licebit reliqua explicare , quae ad propositam tractationem petinent.
Quod contrarietas non indicetines indicatio St. CAP. V.
I Methodi Galenus si dilige ius de indicationibus agere velle videtur M
summa genera in licatium ponere, ac ea, quae M , ab illis nascuturini lenire studet, communem - ori curationis indicationem contrarietatem con-nicuri, ties autem ab ea prouenire: unam scilicet quae a morbo, aliam, quae ab aere ambiente, tertiam , quae corporis temperie naturali potitur Ac quod morbus curationem indicet verissimum quidem est, quod autem temperies, quae Hrcundum naturam existit eandem non indicet, post ea Osten demus: quum expendemus, quid numquodque eorum,quae in corpore nostro repei iuntur insitivare valeat. An vero aera liquid conferat ad huiusmodi tractationen tanquam indicans quidpiam, aut coindicans, vel aliquid aliud essiciens. quoniam ea qua ab illo sum dicitur indicatio, a generali illa quam praebet contraiietas, nascitur: ideo secundo loco de illo genius Nune vero imprimis docere institui contra xietatem ipsam nec indicare, nec indicatione aliquam esse. Si enim verum est, quod ille scribit initio terti libri eiusdem operis . absurduin esse aliud constituendum, quod curationem indicet, aliud vero quod curetur, nihil profecto indicare poterit eorum, quae ad curationem pertinent, ipsa contrarietas, quippe quum morbus non sit, itane ridiculum fuerit, si contrarietatem curari dicamus. Ac profecto tantum abest , ut curationem indicet contrarietas,
ut nihil aliud quicquam indicare possit. Nam si indicare est inuenire quod iuuet , aut laedat ea quae indicant, quid quaeso ipsa indicare poterit contrarietas Qua enim re opus habet , iuuetur, vel laedatur 3 An similia vel contraria exiget' An contrarietatem ipsam se