장음표시 사용
71쪽
cissendunt, morbos, quae vero sum impediunt, illorum causas esse putat: Deinde docendum erat quem usum similaribus pr stetinio,& quomodo utriusque partis actionibus, irosit,&obsit. Licet namque simili argumento efficere,ut alia,quae partes organicas citra controuersiam componere dicuntur, communem morbum committunt; quippe figura partis communis est similaribus, Minstrumentariis,3 ob eam dicuntur illae figuratae: ut ab unione.& continuitate, unitae, continuaris cantur; veluti etiam a consormatione,magnitudine, coniunctione, conformatae, magnae,&coniundia ;& si quem vitii exhibet unio similaribus,aut alio modo c5fert,vel nocet,idemtiam illa efficiunt: Non tamen propterea in figura,consoratione, magnitudine,coniunctione communis aliquis morbus statuitur, quoniam similaris partis constitutio, actio ab illis nihil patitur. Erat ergo hoc modo dicendum, si aliquid
sit commune utrisque partibus, quod actionis sit causa , eo vitiato, communis morbus constituitur. At ob unionem cor- l ruptam actio utriusque partis laeditur, id autem probandum erat: Etenim actiones similarium partium sunt, quemadmo- um antea diximus, quae naturales a medicis dicuntur, attractio, retentio, concoctio,&expulsio, quae quidem omnino ex temperii Galeno authore, cuius opinionem hoc loco excuti- inus I mixtione quatuor qualitatum proueniunt. Nam pars vulnerata nisi intemperies accedat ex humoris affluxu, aut forma,vel substantia corrumpatur quod nos superius addidimus ad similares pertinere attrahet, retinebit, concoquet, expellet, denique nutrietur, Maugebitur, non minus pros Oto, quam antea dum omnino erat integra quemadmodum videmus in carnis generatione fieri, ubi non solum proba perficitur nutritio,sed etiam quod ex vulneris concauitate est deas perditum,actione partium diuisarum restituitur Nec putare quidem oportet regenerationem hanc fieri a carne subiectat adhuc sana nam ubi nulla amplius subest caro, ut in vulneris bus,quae ad ossa usq; pertingunt,quid aliud statui potest, quod
earnem procreet praeterquam extrema,& labra carnis diuisa
At nec pus quod in generatione carnis prouenit,ostedit laesam esse aliquam naturalem facultatem Nam ut in omni conc ilinione propria quaedam proueniunt excrementa sic pus proprium est excrementum concoctionis, qua fit a partibus vulneratis, exulceratisque: quod quum laudabiles suas qualitates obtin
72쪽
obtinet, recte peractae cococtionis,&nutritionis, est inditi uni quod ii pertinacius contendas impediri actiones similarium Lolutione continui, repugnante ratione, experientia, idem illi cocedas de aliis r dictis oportet, nempe contortum Osaut alia pars male conformata similes noxas experietur operuersam conformationem his, quas solutam unionem inferre poli putas: sic sane non minus occlusis,aut patefactis,ue alio modo vitiatis suis meatibus pars similaris proprias obiractiones prohibebitur, qui nisi diuisionem aliouam patiatur. Praeterea sequeretur nunquam posse reperiri morbum exta lucione continui in parte instrumentaria,quin similares etiam apiae morbo affligantur. Non enim potest solui uni partis Instruinentariae, manente integra,&sibi continua similari, quae ad instrumenti compositionem assumitur At Galenus apte απ- morbos organicarum partium, non simi-ιarrum est censet, nimirum quod quae relinquuntur partes si- nil lares, non minus exerceant sitia officia, quam quum essent
antea integri; alioqui idem illud esset etiam simi sarium imorbus iod si aliquod est impedimentum , quo minus actiones similamum recte peragantur id sane primo,&per se non continget ratione diuisionis factae in parte similari sed ex diuisione sectis etiam vasis,quae materiam, calorem in singulas partes spargunt fiet intemperies aut deerit materia ad nutritionem necessaria: At hoc non est partem similarem morbo laborare in resolutione continui Ridenda vero illorum opinio est qui credunt noua quadam ratione persuasi in Lollitione nitatis, unionis etiam fieri morbum similarium partium: illa enim aiunt constitui ex clementorum mistione,&vnione: quae cum vitiatur necessario corrumpi constitutionem partium similarium, Min illis morbum fieri. Non enim te hac unione elementorum agit Galenus; quum quaerit id quod commune est similaribus, Morganicis . communem an eo morbum: Sed de eo quod continuum vocant, philosophi
nam pro eodem sirpat continuitatem, unionem,&vnitatem Vnio vero illa elementorii corrupta nihil aliud est quam intemperae', aut certe non nisi in ipsa temperie morbum committit At in ea nequit esse aliquis affectus communis partinus Organicis, imitaribus quippe cum proprii sint morbi omnes in inteperie,similaribus. Quod si pro unione, Munitate
sumant continuum , videbuiit illi miseri quidem homines ne dicam
73쪽
dicam stupidi, quam ridicula euadat eorum ratio dicent ne' vitiari continuum,quandb in mistione elementorum qualitas una aliam excedit: Atqui si illam intelligunt continui solutionem velintque illam differre a temperie illud certe nunquam ostendere poterunt, huiusmodi affectionem communem esse etiam dissimilaribus ea sane est, inquit Galenus unitas, unio, continuitas denique ipse ex qua cum similaris , tum organica pars dicitur unita, eadem sibi ipsi continua apta nataque est vulnerari, contundi, frangi, ut uno verbo dicam diuidi: quae res quantum sit diuersa a mistione, de unione elementorum, nemo sanae mentis dubitare potest; qui Galenum, Ruicennam, Malios medicos de hac retractantes unquam gerit. Caeterum Averroes arbitratur alia ratione, in solutione
continui fieri morbos partium similarium, eos quidem non communes organicis,sed proprios ipsis similaribus:cotinuum enim quod reuera continuum, primo de per se similari pa ti, organicae vero non continuum sed potius contiguum, idque ob connexionem sim larium partium conuenire tradit ex quo quidem sequi putat,ut in continuo consista duntaxat sanitas, morbus similarium: in contiguo vero dissimilarium, idque similarium ratione. Verum errat,3 ille, nam - gura, A magnitudo primo, ter se similaribus competunt, per illas vero organicis, non tamen propterea fit aliquis mor-lius similarium partium in figura magnitudine, quia haec
non faciunt ad actionem similarium. Contiguum a continuo a Galenus in hac re non ita scrupulose distinguit, etsi etiam instrumenta corporis beneficio similarium non solum cotigua, sed etiam continua sibi ipsis,& vicinis membris evadant. Fal-
luntur etiam alij qui ideo continui solutionem, morbum in- strumenti esse dicunt quod figuram,& consorinationem illius
partis vitiet;esset enim hoc modo morbi causa remota, nequa - quam vero morbus, aut certe non formalis ut aiunt morbi
causa, de qua agimus quum dicimus in magnitudine, confor- matione,calore, frigore morbum esse: sed continui solutio
ex propria& sua ratione vitia structuram instrumenti non .secus quam vitia, quae ex magnitud me, numero conformatione,&coniunctione similarium nascuntur in dissimilaribus.
Quod si quis ipsius etiam Galeni aut horitatem hic requirar,
locus est apertissimus Capite primo libri secundi de medicamentorum compositione secundum locos; ubi scribit morbum in
74쪽
in limitaribus partibus ex sola intemperie prouenire,eos verὁ qui a multitudine materiae alicuius nascuntur, instrumenta riarum partium morbos esse: At multitudo quum dispositi nem dolorificam comittit, de quae loco agitur,non alia quidem ratione id facit,quam quod continuum soluat Quapropter si tunc non obest multitudo similaribus partibus, quum dolorem committit,constat profecto nec solutionem continui illius opinione ad eas partes pertinere etsi id aliquasso, ubi negligentius rem tractat, aut noui dogmatis author esse studet, tradit. Ergo solutionem continui nunquam morbum, quum non sit compositio praeter naturam, sed causam morbi partis instrumentariae,quemadmodum alia vitia partium similariu,
quae in magnitudine,conformatione,numero, coniunctione consistunt putare oportet. In parte autem similari,quatenus similaris est, haec viti no sunt, nec actionem iuuant, aut laedunt,
vel sum aliquem praestant: quandoquidem nihilominus similaris pars est sana, quum diuisa est, aut male figurata, quam quum sibi continua,& rectam obtinet figuram quidquid autem huiusmodi mali in ea contingit, ad eam quidem pertinet ea ratione qua ad instrumenta componenda requiritur: quod si ita est constat nullum esse morbum communem similaribus,& organicis corporibus in hoc etiam mihi non satisfacit Galenus, lubit arteria totius incisionem morbum esse contendat, tum in ipsa arteria, tum etiam in parte instrumentaria, in qua alteria ipsa inuenitur: liuisionem vero portionis arteriae,
ipsius morbum proprium ponat:quippe quum par in utroque sit ratio,& instrumentum patiatur ob similaris sectiones plus, vel minus pro incisionis inaequalitate quia praeterea arteriae vel ligamenti diuulsiones totius instrumeti, Mipsius partis similaris: apospasmata ver instrumentoruduntaxat passiones constituat nulla ratio suadet. Vt enim in similarium diuisione instrumentum si quum id auellitur similares pati necesse est. Haec habui, quae dicerem de morbo communi similaribus,minstrumentariis partibus, quae si quis diligenter expendet, paradoxa quidem, sed non πάλογα
75쪽
continui nascitur,instrumenta iiis partibus, non autem communem similaribus Mob id qui utaque, non solum quatuor esse ponenda, quibus
constet stractura instrumento tum corporis,c formationem inquam, magnitudinem, num ei una,coniunctionem, Munionem partium componentium abunde probatum esse puto illud vero nunc sequitur explicandum qui quotve morbi ex soluta unione proueniant, quod quidem ita explicatum a Galeno video, vi facile rudiores rei difficultate, mi thoris varietate confundi possint. Nam nec denumero mor borum idem perpetuo ille sentit,& in nominum varia signi Scatione, magnam parit lectori difficultatem, ne dicam confii sionem 'tenim in libro de Differentiis morborum quinque
simplicia genera solutionis continui, Ulcus, facturam,conuulsionem, ruptionem,& auulsionem enumerat. At quarto Nili odi ,α σύμ- id est vasorum in orificiis apertionem.&διαπκύουσιν addit: Praeterea erosionem contusionem,siue collisionem,quam nασμα appellat,& puncturam in libro de Contastitutione arti : Carterii libro tertio de Causis symptomatum eos errare scribit, qui diapedesim causam esse putant an uinis excretionis, ab aliis diuersam: quum tamen quinto et Etho. di eam omnino,& distinctam ponat Qtrantum vero in nominibus his euari et, unicuique licet intelligete: Nam, ut a colatii. sione incipiamus, quam πασμα Orat, sic ibit quarto Mettio-di,& in libro de constitutione artis, de Differentiis morborum,& alibi saepius hoc nomine solii tionem continui si nita cari:quum tamen in libro siecundo de Causis symptomatum inter motus deprauatos conuulsionem, recte quidem ponat: Aliud vero est motus deprauatus aliud continui solutio: Contauulsionem praeterea neruis solis tribuit in libro de Mo bi quam in libro de Constitutione artis ad musiculorum sibi auspectare stribit Ac etiam omnem solutionem continui, quae in neruis fit conuulsionem vocare, estivi credo nomine abuta
ti quippe quum ea solum ita videatur nominanda, qu
76쪽
vehementes distentiones neruorum,quales fiunt per conuulsb.
tios motus,contrahitur: luae enim vulnerando nascitur, vulneris nomen accipit additione partis vulneratae; id quod etiam alibi facit quum de neruorum vulneribus,& puncturis agit, testatur aperte initio sexti libri Methodi medendi; ubi docet
solutionem continui simplici nomine carere, quum in ne uum, venam, Marteriam inciderit Docet praeterea quomodo arcenda sit conuulsio a neruo vulnerato quod frustra tentaret facere, si omnis continui solutio, quae in neruo oritur, conuulsionis nomine contineretur. Avulsionem , quam vocat ἀπο- σπ- αχ,propriam solum instrumentorum contendit esse in libro de Disserentiis morborum, quum tamen quarto Methodieam definiat esse solutionem continui in ligamento. quod ubique alibi inter veras partes similares recenset. At fracturam etiam vocare omnem solutionem continui quae accidit ossibus, improprie admodum dictum puto: quis enim fractum os esse dicet, quod leuiter solum est vulneratum ' Vlceris, vulneris nomen confundit tertio Methodi, quum vulneris curationem sub nomine vicetis simplicis docet quinetiam communiter omnem solutionem qua in carne fit, ulcus vocari passim statuit. At in libro de Constitutione artis quod aberosione solum in carne nascitur, hoc nomine appellari iubet: quod vero ex incisione, vulnus. Miuod si etiam admittamus haec omnia recte dicta neq; enim in hoc laboro,sed in re ipsa inueniendi non tamen propterea constat, qui, quot in solutione continui morbi proueniant, quod in libro de Disserentiis morboru docere potissimu susceperat Galenus. No enim ex partibus in quibus morbi nascuntur,illorum genera sum re debemus sed ex immediatis causis,quae eos partui:quod antea ipse ostet adit, quum inuenit octo esse morbos in intemperatura, quoniam quatuor sunt qualitates,quae temperiem mutare possunt; alioqui si ex partibus,& diuersis nominibus morbosquq reremus, plura prosecto,& inutilia genera resultarent; quippe calida intemperies, quae cor affligit,febris quae caput inuasit ex solis aestu,insolatio dicit solet At non propterea hi morbi diuersi sunt inter se generis: Itaque vel ex propria natura diuisionis species sumendae, quemadmodii ille in Methodo facit ubi ulcera quaedam ponit esse oblonga, quaedam lata, alia profunda, que ex his nascuntur genera: vel ex causis efficien . tibus solutionis continui proximis, immediatis quod idem eoden i
77쪽
eodem opere alibi facere nititur, quum omnem cotinui diuisione, vel ruptione, vel colusione , vel erotione fieri scribit: Verum nescio quia ratione omittat secantia, siue vulnerantia frangetia cotundentium nomine vix etia contineri possunt quii nobis cotundentia significent res graiies δε duras, qui molliores partes, ut carnem, molliora ossa, qui in secedere possunt impulsu a si ici ut,& diuid ut frangetia vero peculiariter vocetur, qua os a cominuunt: Ad raecio solum dura,& crassa corpora frangendi vim habent, sed Latia non ulia quae cotundentiu appellatione contineri nequeut cuia ius modi esset si qui utraq; manu appraebensum os ecte donageret: quare nihil pei petitu ex Galeni tractatione in hacie tibi inuenire licet: id quod forte faciemus, si rei natura spectabimus, J expendemus ex niuerso reru genere, quae diuidendi vim liabeat: qua in re occurret imprimis quae tenuia sunt, ad secandu idonea, ut ensis, sagitta, deinde quae sunt acria, Mim ordacia, tertio loco'tiae grauia, dura, obtusa: Alia demia quae rumpendi vim habet, quae uno genere rerum coni praehendi no possunt, quum ouaedam repledo, quς-dam alio modo omnia tamen tendendo rumpat, quod si ita est, quid obest, quominus quatuor morborti genera simplicia statuamus in solutione cotinui, wsingula suis, aut confictis nominibus, nucupemus 3Igitur diuisione, quam faciunt tenuia, Dad secadu propria vulnus nuculemus: Eam vero, quam acria comittunt, ulcus, recepto etia a medicis locab io, appellabimus: quae vero a duris,& crassis corporibus nascitur,quii generali nomine careat, mutuato a specie nomine, contusio dicetur vel fractura. Demii ea, quaesit a tendentibus, ruptura nonae capiat. Iam vero ex diuersis causis quae in unoquoq; genere repertu tur, propria quaeda inferiora genera oriuntur, quare partiti diuersa coditione Meausarii diuerso age di modo suis nominibus significantur. Na diuisioon1nis, quae a secantibus in quacunq; partest, vulnus nuncupatur, ut quuOssa, carne, ne ritu,&quacunq; aliam parte vulnerari dicimus: quod etiam Galenus octauo Methodi testatur. tuu vulnera ait inferri ab acutis, Momiam ab his, quae ad secandu sunt habilia: Verum qu uinterea, quae secant, vulnerat, quaeda punctim, quaedam cae ni continuit soluant: qu pungendo si diuisio. puctura proprio nomine vocat tir, ab actionis modo accepta nomenclatura, queadmodu quum
78쪽
pniisti, neruis curationem, remedia instituimus: si caesim comittatur sectio, no alio quam vulneris nomine significa, huius laoda solutio, quae vel ab acuto, atq; secate alio modo, ttit. At si ab erodentibus continuit soluatur, ulcus comuni in omnibus nomine a nobis, a Graecis nuncupatur: In osse laute peculiari nomine nos cariem, Graeci. - να nucupat, lnonnunquam vero&ulcera ipsa erosiones vocamus aeaus
rebus grauibus, duris extrinsecus ardentibus cotinuum diuidatur: in partibus uidet. quae ictu cedere possunt, Min ipsa cogi,&ci primi,colusio vocatur: sic enim curii a se letam, neruos,&molliora ossa in pueris cotusa appellamus r Illi duriora fuerint corpora, ut ossa, si partes illaru omni Nuantur,framara nucupatur, si leuius ali iciatur, ut conta proprien vocatur huiusmodi affectus,sic facilὰ non est ali . ter proprie nominare. In ossibus capitis fractura, a Graecis in,&i fir appellatur. Caeter
quae a conuulsione fit, id est tensione facta ad origine neruo
tionis nomen Trauatu motu, non unionis vitium medicis significat: quae aut in liga metis,aut instrumentariis parti buxa tensione fit diuitio, auultio si placet nominetus N Qua secando fit. vulneris, quae erodendo ulceris nome talia, capit: A qu e in eiuranis, tunicis, alii, partibu, tendi poli unt carne, musculis exceptis c6tingit solatio an imisculis, J carne prouenit, generis nomine ruptura, PI
est orificior vasorii pertio si modo inter solutio ac nua apte collocari potest quum in cauitate potiuisit Irtu si qui lena a tensione fiat, ruente humore magno imp
tu, aut copia distedente ad ruptura redigi debet: uum ea
adiremente rosa aperiuntur sub ulcere cotinetur, obio;
alenua id geniis solutionis cotinui ob tesione , et erosio -
79쪽
nem nasci scribit: unde si a vulneratibus, is gentibus, vel
cotundentibus accidat orificia aperiri proprie eo authore anastomosi no dicetur, sed vulneris aut colusionis appellatione cii loci affecti additione, ut alia accipiet Dia pedesinet vero inter solutiones eo tinui initio' ii arti Methodi recenset, quam quinto eiusdem osse his libro no longe a principio
ob rarefactione tunicatu vasors, sanguinis tenuitatem,
atq; etia apertionem orificii gracilii ipsorum vaso tu fieri
meminit: qua in re rarefacientia necesse est ponat inter ba, quae continuit soluunt, necio sanguinis ipsius tenuitate sed nescio qua ratione. Fod si ex apertione orificiorum fiat, idena diape desim Manastomos in statuat necesse est 'utn- etiam, ut antea diximus eos crrare scribit tertio de Causis symptomatu, qui diapede sim causam esse putat excretionis sanguinis, diuersam ab aliis, quit aliter omnino sentiat libro quinto Melli odi medendi. Queare hoc affectionis genus a solutione continui excludendum potius esse censeo. Porro ἐκ σμ=eci mixtus est assectus ex contusione,& ruptione, ut quarto eius deoperis libro idem tradices ruini vero.
quae a nostris illisio dicitur, colusionis est speties, quu scilicet cocauitas aliqua a collidentis corporis ictu facta apparet, sed absq; alia a fidissione:hασμα etiam vocant nomine generis mixti assecta ex contusione,3 se affurat iliando scilicet partis cotusae externa superficies no diuiditur, nec comis presia apparet interior aute multas,& paruas diuisiones patitur: Est c5positus ex liis affectus, si contusa pars non so lum ad interiora recedat, sed etia in exteriori facie diuisiones quaedam cospiciantur, qui quidem nullo proprio nomine est donatus: Sed haec satis quidem de morbis, qui ex solutione cotinui proueniunt sie oria nominibus quibus significantur, quae etsi plane persecta no sunt, huiusmodi tame esse puto, ut Oeneuolus lector agnoscere possit plurimum a nocbis in hac re tam varie tradita suisse elaboratu: et si quae relicta sunt facile in praediista capita redigi poterunt. Solr Galenus scribere necessariu imprimis esse ei, qui arte aliquantinethodo tradere velit, ut nomina propria singulis rebus imponat, qua semper postea observet, noctu alii colandat, quod utina ipse praestitisset, quoties enim quaeso deteneribus, nominibus solutionis cotinui agit, perpetuo diuer
so modo: At sane praestiti siet haec semel suo loco diligenter
80쪽
pertractasse certa quadam, propria singulis appellatione. invariabili docedi ratione, tun is rei natura, tum ex consueto loquenili modo desumptis rite profecto omnibus liceret facile intelligere: qua nemo unquam assequetur, qui noin te grana tractationem de iis deet rebus ciuibus illa sparsim, nulloque ordine agit, rursus aggrediatur: tu quidem dicta vesim non ut eum repraebendam cui certe plurimum debe, naus: Ced ut eos admoneam, qui in quaestiunculis, conciliandisque aut horibus perpetu versantur, multo meliora superesse, in quibus maiore fructu, claude laborare possint.
De morbis o positis paratum similara n,
O assimilarium. CA P. XIIII. - attigimus quae ad tae
rem pertineri rursus insequeti libro in quo morboru differentia prosequemur, de o o-
Inter Iesine humore, aut cum illo unctis resultandi
quo modo mutata docedi rationb alii. ': is
positos in partibus instrumetuariis, non qui ex dii upluribus causis nasic itur, sed qui simul plures parte estis 1
mi aut ii hos a ac ratione illos etia eadem componemus ' Ar
ari. οῦ 'ordo ad similares esse reford dos, si similariu morbi proprij fiunt instrumetis. Quod si id videt