장음표시 사용
141쪽
Hoc igitur Euripides valo in arte lyrica Miacentur caelum et terra et moventur arcana latoriae fabulosa in re impliciet pervulgata enarranda caveae gallinariae cum instat periculum, diris praesagii prius contristatur mena mortalium, ut tum cum Clytaemsatrae vel olyxena proxima fuit mys foras cum aberravit gallua, excitantur lana et Hecate et nymphae montanae, ut lictoribus operam navent ad alitem domesticum recuperandum. Nam sagittipotente quo muliercula dicit saltuum incolas, Scythas uni illi tranquillitati publicas custodes, quorum unum in Theamophoriaguaia induxit poeta comicua. Iamque inguli aemulorum trimetri in libra perpendiantur, Euripidi autem multo leviores apparent, qui gravem tandem Versum postquam lanci iniecit:. Ferro gravatum corripit fustem manu multo etiam graviorem Aeschylus alteri lanci nihil cunctatus inicit:
Ecce autem e regia cum inlatria prodit luto. - , Utrum igitur pluria facis, Dionyse 2 'Dubius animi male haeret hic. Nam ad Euripidem petendum venit et huic promisit secum se reducturum, . . . Sed amboSpostquam vidit et audivit, magis placet Aeschylus. Itaque aliud etiam experimentum ut tentet, rogat utri melius ait consilium, quo rem publicam adiuvet; de Alcibiade igitur quid vidfatur Nam civita quid velit ipa nescia. Desideratque oditque, non Vult vult tamen. Euripidea dum regiminia popularia se praestat sectatorem. Bonus civia non eat Alcibiades: . civem improbo, ut lentus ad patriae bonum. Accedit, at cum fert malum magnum celer, . Semper albi, sed nunquam abona patriae viam. 'Maius mentia acumen eat Aeschylo Non sane bonus civis est ille vir, aed eat . . . Alcibiadeat Alia caniculae Melitaeae, alia leonis catulo est indolea: . Catulum leonia haud alat res publica, . Aut velit adulti gerere morem moribus.
142쪽
13 DR PORTAREtiam dubitabundus Dionysua: Servari autem patria quomodo potest 2 Ρrudentis hominia verba sunt quae reapondet Euripides: . Innrma quas nunc quando firma ducimus, . Quas nrma sunt infirma. - quamquam non admodum sunt ea clara aut aperta. Nam quod vult hoc sat ad Veros amicos animum convertendum me denuo ab Improbis autem melium cavendum. Sed aupereat
rogare quinam igitur sint incor illi amici, qui ubdoli. Minus dein incerta reaponden Aeschylua id commondat quod pridem commendavit Themistoclea, postea ericlea:
. Terram hostium almulac uam putaverint, . SuRm hostium, navesque verum duxerint. Reditum suas, sed inopiam reditu novos.'
A viribus omnium initia et quam maxime intentia alutem suam licet perare, non a barbarorum aliponditat Iamque mentinua Dionyso tandem aliquando larenda. Cui
Euripidea, Me me, precor, testes promissorum sit . Tecum iube redire nunc atandum sat fide P acclamat etiam prius quam verba fatalla pronuntiet. Et . . . decernit Dionysua: . Iurata lingua, - praefero sed Aeschylum. Nempe commode dramata Euripidea memoriter tenens reCordatur Hippolyti verba:
. Iurata lingua mansit iniurata mens. '- Ρro pudori' Euripido clamat, ut Aeolus olim Euripidous compertia filii cum sorore germana amoribus: . Post turpe factum ante ora mihi etiam venia' 'At lonyso non diu est quaerendum quid respondeat. Nempe id quod uacareus filius nefarius patri respondit irato: . Quid turpe, qui secere si non turpe habent 2 Sic postquam spretus poeta ape, quam certissimam tenere se putabat, necopinatus excidit, nobili voce etiam precatur: . Siccine relinquia, dure, nocte in frigida γ'
143쪽
VITA ET OPERIBUS. 181Ιam oro minua etiam, a potest minus, incertum eat Dionyso, preces illae quomodo possint renui . bone, frigidam . noctem quid quereris Tuorum ipsius modo verborum recordare: . Quis novit an mori ait hoc quod vivimus, . Et ipsa mors Vlta an habeatur inferia' . Hanc tuam Socratiaque inpientiam habo tibi aervaque sepulcro: , Profuturam perol Aeschylua igitur cum Dionyso in huius vitae lucem redit, insem aede concredita Sophocli, qui asdulo cavere iubetur ne vomutua et fallaciat nebulo insidere possit. Usque ad ultimo autem ne regni Plutonti deum et poetam abounto chorus animarum beatarum laeta pompa est prosecuturus, ad carminum ipsius modos martio ingressu comitatus. Et munuacula quaedam Aeschylo tradit luto e regione, unde vix quisquam rediit unquam, ad cives quosdam perferenda Cleophonti viro bellicoso et inde ab anno 1 partium popularium duci ensem Archenomo Adimant aliis venena et laqueos mittit, quid lata velint intollecturo ratus. Cuncto brevi in auam dicionem coacturum Se Sperat.
Cleophon homo ut inconsultior fori ae et temerarius, ita probus et patriae amans, paucis mensibus post per speciem quandam iudicii e medio at sublatus Adimantua ad Aegos potamum nave hostibus aut tradidit aut prodidit . . . Sic in xitu fabulas, quae hilarissimum habuit exordium, striduli quidam soni malorum praesagi interstrepunt verba, quae laetiori sunt augurii. Hilarumne exordium 8. . . Quia neget Hilarum sane et face tum et tranquillas laetitiae nitore quodam perfusum Sed tamen alii quoque in prima illa fabulae parte percipiuntur soni. Namitor ad inferos cum initurus a Dionysus, effertur homo quidam mortuus; quom sic alloquitur:
144쪽
132 DR PORTAR- . Manedum, o bone Vin aarcina aliqua deferre ad Acherontem 2' - conquestus enim eat anthia nimia gravia esse impedimenta. - .Dumne drachmas solvia 2' rogat mortuus.
- , Non ego i - . Ergo pergamus. - . Sesqui drachmam sume. - . Reviviscam priual
Nunua profecto tam triatia, tam everus est inter legentea, quin risum et extorqueat ludicrum hoc poeta inventum nec dubium quin alto olim audientibu moverit cachinnos Attamen quam lugubria est ille iocua Nihil eiusmodi iuveni Aristophanino tum quidem in mentem venit cum saeviente eatilentia innumera in civitate fuere tinera quotidiana, tum cum vix inventi sunt qui mortuorum corpora in ultimam aedem deserrent et ingentia sepulcreti imilla fuit urba. Iam vero vir maturior hanc quoque alia aptam habet iocandi materiem neque pecta toribus ne ea displiceat veretur. Porpetuo nimirum ob oculos his annis versata mora exuta maiestate etiam ludibrii aliquid praebere posse videtur. Hoc quoque poetam manifesto fugit, manium aedos cantui risuique haud ita aptum praebere locum Musa nimirum comica, quae olim in patriae carissimae solo aprico laeta lasciviit, dein vitae quotidianae tristianimi turbia volavit in lucta oliaque regiones immensas, ad umbrarum regnum tandem descendit, ut illic quaereret id quod in terri non iam compareret. Non Sane fronte corrugata stalaus oculi illuc descendit, immo quacunque incedit illa, artia lumen et dema secum trahit descendit tamen Laeta altatio, quam chorus ducit cum primum adspicitur, mortuorum eat saltatio canticum illud sativum mortuorum est canticum, licet funebre habeat nihil neque onatum complosorum aliqui soni percipiantur, ut in artis hodiernae opere notissimo' . Non etiam rea futuras prospicit comicus, sed Prae
145쪽
teritarum delectatur memoria. Tellua habet quae reverentia ei digna sunt visa. Dionysus reverentia dignus ei non videtur. Quem locis petivit
petulantissimis et quicquid in Avibus fabula de Olympiis dictum
sat audacia longe superantibus. Nam magis ignavus magisve gloriosus, magia improbus ulve amantior osae non potuit quis quam Inter . Euripidia admiratorea ' quam ridiculua hic est doua; qui cum a Plutonia ianitor magria caeditur, minime indignantur apectatorea callido mancipii artisscio sapulantem, sed meritiaalmum plecti gaudent, risu paene morientes Deus autem vix est; nam 4 ad deos dolor non pertinet ' late vero Dionysua dum baculo malo mulcatur, vix compescit clamores
dolorem indicantea Euripidis scilicet placitum illud: . Si quid scelesti dii placet, non uni si
in comoediae dictionem sic conversum movet admirationem, et comicum poetam a tragico, quem boni nihil habere perhibet, propius distare nunc quoque apparet Nam ex Aristophanis monte nisi radicitus vulsa Mae deorum reverentia, qua puer fuerat imbutus, neque voluinae neque potuisset tam libere, tam proterve iocari de deo, cuius die festo acta sat fabula, Sacerdote Dionysi mors solito pectante e modi primi ordinis aede honorificentissima. Non nimia evere iudicanda sunt talia, non nimia inique serenda, . . . aliud est pondus facetiarum quas protulit comoediae ara procacissima, aliud sententiarum ab Euripide de rerum natura ipsisque dei in dramatis prolatarum, . . . sacrilegii nihilioci isti habere videbantur ... Veriasim profecto haec omnia Sed quod sacrilega talia non Sunt Visa - quod non solum impudentes aliqui cachinnones, sed etiam vir tam culti ingenii quam fuit Aristophanes, duxere licita et innocua, id ipsum est quod admirationem legentibus nodis incutit, et in ipsius poetae mente quam multa VolVentibus anni mutata fuerint luculenter docet Anaxagoras propter Spretum deorum cultum incusatus sat Socrati in satis fuit ut
146쪽
eodem mox crimine poteretur mortemque uersi, Alcibiadem in civium odium ultimumque opprobrium adduxit mysteriorum inter amico per iocum violatorum rumor incertus - et tamen Dionysua ludia publicia in ipsius honorem religioalaaime εlebratia ab Eupolide exhiberi potuit imbellis, tolidua, armi uitaub aevero centurione discena, ab Aristophans improbun et mendax et quodlibet perpetrans quo agris ae praestaret dignissimum. varium Atheniensium ingentum et in contraria semper aestuans lNihil erat in arto Euripidis quod Aristophani laude videroturdignum, nihil certe quod aciena lubensque laudaret. Sic fleri potuit ut comicus Euripidem cum fingeret auia ipsius telia
confossum, etiam eiusmodi Versus usurparet ex eius dramatis desumtos, qui, nisi accederet studium quaelibet vituperandi, non potuerint improbari. Sic verba, Iurata lingua mansit iniurata monal cum Θ contextu evulsa sic nuda proferuntur, iuramentorum sanctitatem et fidem tollentia videri possunt. At quia a dicit ΤNon ipse prosecto poeta ex animi sui sententia ita locutus estore alicuius heroia, sed Hippolytus tum cum indignatione furens quid diceret vix etiam cirst Imprudens' - ait - taciturum . me promisi, non iuraturus si rei quae agebatur si minima, potuisset esse auspicior At postquam ad se rediit, iusiurandum quantumvis incaute datum sanctissime servat, turpissimi flagitii insimulatum a patre devoveri et in exilium trudi se patiena prius quam fidem iuratus violet. Quam animi firmitatomcasto amore ei rependit Diana. Itaque fundamentum dramati substructum est religionis conservandae Inclum, et uripidis dolicias haedram dum miseramur et paene diligimus veram seminam, ut etiam Hippolyti calumnia oppressi aliquam habeamus curam quantumvis ibi placentia utque insontis doleamus interitum, ipsa ea ossicit fidei servandae conatantia, quae testatur
non verbosum tantum esse ae et generosum.
147쪽
VITA ET OPERIBUS. 135. Quia novit an mor sit hoc quod vivimus, . At ipsa mora vita an habeatur inferia2 ' haec quoquo verba Aristophanea perinopia aut censuit aut Simulavit se consere ae revera cenauisae videtur. lua eme ea risit, et in Ranarum fabulas exitu cum chorus pectatoribustio cantico valedicit:. Placeat haud cum Socrato. Serere ineptias quibus. Pereat omnia musica, . Ρεreat omne decus amoenum. Dulcis, heu, tragoodias..Hominis illud mentis sat. Debilis, in una canoria. Nihil agentem, disputantem, Terere tempus aevi huiuscemodi potianimum cogitat Euripidis sententia inepte, ut arbitratur comicua, philosophantis Nobis vero poeta tragicus secum colluctans, dum vitae mortiaque aenigmatis angitur pectus, iam ipse profecto Euripide hic loquitur, - haudquaquam vidotu dignus qui a comico illo Dionyso habeatur ludibrio. Talia verba idori non debebant Salalaaime an ab Aristophane sunt derina, et dum ridemus, indignationi in mente nostra non est locus; sed poetam tragicum improbandi iusta causa hic
sat nulla. Alia Macare novorum morum praeconia est ratio.. Quid turpe, qui lacere si non turpe habent V
quia est qui vituperet me cum sorore rem habentem, si ipsis nobis vituperanda lata non videantur 2 Etiam Antigona protia hominum legibus natura Vocem est secuta, sed octi sibi conscia secuta est, deorum iussi ut obtemperaret pectori humano insiti et per omne aevum, non in breus aliquod temporis patium valentibus Macareus vero caeco animi impetu ruens id scit quod eri cum mortales tum immortales vetuerunt, id quod rerum naturae non esse consen-
148쪽
186 DE PORTA taneum inter homine constat. An igitur non hominem', quem dicebat Protagoras, sive hominum naturam si indolem cunctiSpropriam, sed hominem quemubet rerum modulum'. Singulo rum autem iuribus cum postponitur ius commune, nec niSi 'atenus valent more quatenus convenit mortalibus nullas nisi
sibi ipsi ratione debentibus, reditur ad vita illam feritatem, undo onus humanum emerat olim in cultum civilem; nam aevi recentis alumnus, ut ultra boni maliquo fine illuc perve nn ubi licet quod placet, non discrepat a priscia cyclopibuS
Homero celebratis, qui cum nondum didiciuasnt rectum diacΘrnere praVo, neque divinarum neque humanarum legum ullarum cura habita auo vivebant arbitratu. Vitiosum hunc morum humanorum orbem intimo corde pero aus poeta comicus Macareum Euripidoum hanc potissimum ob causam abominabatur, quod nusquam clarius quam in illo heroe tragico appareret quam perniciosa tragoediae ossent studia iudicialia.. In longinqui maria insula quadam solus ventorum arbiter . Vivit cum ex filii et ex filiabus. Cuius ampla regia interdiu. cantu et saltatione resonat, dum lautia epulia rex cum auis, perfruitur; omnes enim in ipsius aedibu habitant. Vespera, autem cum venit, in sua singuli cubicula discedunt cum uxo- .ribus filia enim filiis in matrimonium dedit Aeolua.' - Sic in Odyssea narrabatur; s sanctarum igitur fabularum orbe haec erat; erat una e micis, quas Homerum de plena mensa delapsas tragici poetis sublegenda reliquisae dicere amabat Aeschylus. Vel, ut sine imagine loquamur, tragoediae apta erat materiΘS. Quomodo autem hoc argumento usus est uripides Fecit incledram furoris et sceleri plenum, lacrimis et sanguine scriptum: amoris celebravit vim invictam et eo quoque parietes perfringentem quibus natura saepsit familiam. Non fabella ei fuit simplexet ex ea regione vel ex ea aetate desumta, quae matrimonia a fratribua cum sororibus inita nosset et probaret, Sed amoriSincesti exemplum triatlasimum. Non cum Iunone IoVia Sorores uxore comparavit Aeoli filiam fratri in prisca fabula nuptam,
149쪽
Sed cum civium suorum moribus, veri quippe appetens noquo heroinas heroeaVe eos, qui xtare nunquam potuissent, in proaconio exhibere cupiens, ae homines humana cogitante et agontes, homines quales sunt. In Athenisnatum autem ea civi tatΘ, quae fuit saeculo quinto exeunte, soror fratri amore iungi non poterat in turpissimo contra bonos mors ipsamque pie
talem delicto domentium talia orant et casco libidinia furorsaegrotantium. In eam Vitam, quam vivebant poetae squales, postquam aberrarunt Macareus et Canace, neque mens lis alia potuit eas neque ora, atque stilo et filias Iusti illius civis volvinitoria Aristophane futura erat, si inceato amore inter se amarent. Ignoscere igitur non potuit Aeolus liberis, qui tam portontosum in se admiaiason flagitium, - nedum id probaret - prolem modo coniugio genitam non potuit non abominari, matrem latius prolia vita habuit indignam ... et morte puellaemiaorrimae flnitum ea drama, cuius initium fecerat dirua furor
Non quod apud Euripidem iuvenis amore efferatu talia fers dicors qualia in Nubibus fabula alumnus sophistarum, Sed quod homo animo saucio impotenter furens, quales ipsius poetae aevum nimia multo ferret, primarum partium in dramate tragico esset factus et in turpe agitium adolsacentia caeca libidino incona mutata esset fabula implex, quam praebebat carmon vetustum, id graviter ferebat poeta comicus, et optimo profocto iure ferebat. Nam eo si pervenisset Euripidea quo
vocabat ingenium, ex ipsa aequalium ita Θsumsisset ramatum materiem, priscarum fabularum historia relicta, sivea civibus probaretur ea mutatio moria longo usu consecrati, Sive non probaretur, - sic perfecisset opus a musa ibi mandatum. Nunc novi saeculi artem eminus tantum vidit et viam o paravit. Non quod dolicta mortalium saevia animi affectibus abreptorum in dramatis ostendit, sed quod acareum et Canacen et Aeolum vocavit homines illo nimia humana passos cothurnosque ita induit, id est quod exprobravit ei Aristophanea, ut inclementer sic estivissime carpens.
150쪽
Mansit igitur poetas comico de Aeolo Euripideo ententiam ferenti ea mena, quae fuerat ante anno viginti. Meminimus in Nubibus patri et nito e sditaculo recenti, dum de bonia lit teris acrius disputant, rem ad pugnos devenire; ipse Strepsiades spectatoribus tunc quid factum esset alc enarrabat:
.Laeti cum accumberemus mensae secundae, heus, io, Puer,
. Simonidis iam aliquod carmen mihi cana velim. --yuge, . pater sic ille inter pocula egone canam Non eat id cu1tio- .rum hominum. Et Simonidem in poetis quia suam numerati . Ex Aeschylo igitur recita aliquod solitoquium. Ex Aeschylo. Scilicet, tumido clamatore, neque dictioni neque compositionis . peritot movebatur stomachus, sed etiam retinens me quinis igitur, Rio, e poeta recentiore magisque tibi accepto profer. quod libet Coepit illo Euripidi recitare veraua turpissimo de
. fratre cum Sua ipsius sorore rom habenti Auro praebere, nolui: Verbis contendimus, dein manibus, mox sum contuSUS , et paene elisua.
En solus rama Euripidis in paucis carum iuveni sceleSto, qui apud Socratem didicit neque parentes esse colendo neque deos, leges autem non ut serventur steri, aedis violentur j. Haud exigui momenti hasce quaestiones Aristophani esse visa neque est quod miremur neque quod improbemus, sed agnoscimus Virum bonum et prudentem et Verum poetam. Alia sunt in arto Euripidis, quae minus nos tangunt Seronatos nepote quam olim tetigere comicum. In canticia etiam simplicissimis syllaba quasdam bini sonia proferri, iterari verba nonnulla vel etiam nuntiatorum aliqua partea, haec usu hodie adeo sunt recepta, ut credere vix possimus fuisse aevum quo nova atque inaudita viderentur talia veraeque arti parum consentanea. Itaque miro paullisper nos habet illud Vol ol-ol-ol olvena vel 4misera misera aliaque eiusmodi ad Euripidis
y Etiam postea Aristophano Euripidis o drama risit in Aeoloaioono, item Antiphano in Aeolo auo.