장음표시 사용
91쪽
Portionum qualitatem maximam considero in materia levissima, associata spirituali immemsae portioni , quae cum in sua persistat forma qualitate , omnibus suis accidentiis stipata, eam exinde spiritualis actionis directionem, ad speciales quosdam motus limitari, disponia illa materia resistente, observo colligo, e g. sic oleum anisi, cinnamoni c. ratione irretitae seu immersis portionis spiritualis, unum idemque erunt, sed non ratione solidae materiae terrestris vel sulphureae diversimode dispositae, connexae per se quietae, unde pleraque olea, ex sola spiritualis illius materiae actura fuga, relinquunt materiam fere uniformem resinosam c. in viribus haud discrepantem. Materiam & materiae portiones se mutuo afficere , unicuique curioso cernere licet, ita tamen ut quaedam inter haec duo relatio sit, nunc majoris nunc minoris resistentiae aut actionis, imo saepius observari, nullam esse visibilem vel sensibilem operationem inter utramque. Ex hac luculentissima observatione , omnia
in campum prodeunt experimenta opera naturae, quae nempe sunt corporum lusus ivercitia praecipue cognita , sub vitae , morbi mortis, vel generationis, alterationis corruptionis nominibus prostantia. Solidam attamen materiam , magis pati afuida portione, quam fluidam a solida defen-
92쪽
do, hanc autem non immunem esse a resistente materia, ipsius motum retardante, alterante, detorquente , ipsique sese adjungente, ac una cum liquid portione ad actus varios proceden te in opere naturae video. Hasce compositas, unam massam constituentes fluido solidam aut solido- fluidam , plurimum debere parti fluidae, levissimis solidis impraegnatae , posthac coalescent , per approximatione varias , mundana demonstrant vegetantia corpora, quasi ex atomis conflata. Primam coalitionem, productionem vel generationem illius mass, , deberi huic materiei ejusque constanti aut debili resistentiae suam
conformationem primam contribuere, ex qua
dam minimarum superficiuncularum materiae ad se invicem accedentis Madaptandae aptitudine evidentissime liquet in omnibus corporum naturalium hamomenis, ita tamen ut materia ipsa portioni spirituali intermixtae suum debeat ornatum culturam nobiliorem. Portiones has, generaliter sumptas , divido in tres partes , qualitate sua distinctas , in a- queas subtiles, in ramosas in salmas rigidas , quas Omnes agnosco Velocitatis momenta obtinere ab ipsa materia aetherea Maerea, quae
ipsi materiae portioni ejus levissimae spirituali intercedit. Prima portio ea est , quae maxime naturalis&fa
93쪽
facilis respectu materiae movendae Maslsciendae quibusdam Physicis dicitur, quaeque sub
anima naturalis seu vegetativae calidi innati cspirituum animalium nomine, in Machina nostra prostat , ita tamen ut aliis non ita levibus portionibus , moderatis vero, per humidum illud molle roriferum mitigatis non careat: hinc enim impetus talium mollior blandiorque existi partes materiae minus di continuat, atque diutius in illa materia crassia moram ne
Portio secunda magis oleosa acris existens, vires suas exerit partim balsamicas, partim igneas seu magis sensibiles hanc e te ob causam animae sensitiva fidelem mini stram hanc esse puto cum sit species lucidae cujusdam materiae , in oleosis maxime corporibus fulgentis Hinc motus praecedenti facit constantiores, ferociores, unde Physici plerumque hanes describunt sortionem sub ignis vel caloris titulo Medici in nostra Machina sub inflammationis cujusdam litis vel biliosi temperamenti nomine : X inde etiam animalia, sernine maxime spirituali oleos turpescentia ferociora evadunt aut existunt , praesertim tempore pruritus insignioris circa illa vasa ad coitum stimulantis, unde tiam in morbos calidiores prona magis iunt talia antinalia
94쪽
quae post castrationem, illis portionibus privata, mitiores omnes possident actus. Portio, tertio loco reposita est violenta, rigidis suis particulis materiam discontinuandam vehementius afficit, sicca equidem, mere ignea, ut ita loquar , affectione illam disponit, turbat, inflammat, destruit, praesertim si talium particularum copia violentis accedat Dfectis, per motum vehementiorem augendiS. Haec portio igitur est destructoria inrarier- naturalis, respectu vitae vegetativae constantiae
ipsus materiae , unde sensus dolorifici, tristis acuti omnis est fundamentum Morigo, in quibusvis Machinis, praecipue si hisce suppetias ferat aer siccior, talibus insuper portionibus
Omnes hae portiones , momenta suarum actionum prout ante innui limitata offerunt, respectu materiae cui occurrunt , duae autem priores , benigniores in suo opere existere solent , o molliores, obtusiores portiones facilius cedentes impetu nisui aliorum, quam densitate sua magis resistentes , quibus accedit configurationis pororum meatuum in materia diversitas. Ultima autem haec portio, quae proprie igne .salina vocatur perexcellentiam, saepius sibi fingit is parat aditum
in materiam , quam ad suum nutum violenter disponit, fingitque poros, meatus no
95쪽
vos , unde maxima inconstantia signa creat in formis, figuris alterandis suoque accessu
Hasce portiones posse adeste abesse pro quantitate inualitate majori vel minori in ipsa materia ubique observo, easque posse infinitis modis alterari ex portionibus illis variis quae
aliunde adveniunt, maxime attamen ex aere alimentis, ut is concussione varia, .mato. riae commotione, experientia edocet vulgariss
ma , unde tam solidi quam fluidi momenta multum variari necessum est. Jam vero ad observationes accedo , quae ex hac brevissima hypotest emergunt, praeticae luculentissimae , clarissimae evidentissimae ab omni parte sufficienter distinctae stabiliendae ab solute necessaria. Has in tres potissimum classes, ad potentiam illarum portionum materiae accommodatas, distinguere soleo, utpote spiritualem actum internum ad normam externi etiam mundi dirigentes. In hisce autem experimentalibus contemplationibus, statum semper mihi aliisque propono praeternaturalem Medicis ita dicetum, quoniam aequilibrium actionum , quod sanita tem appello , sita tantum Theoretice primo proponit practicus, semper collimans ad praxin, quae est nobilior anima ipsumque Medicinat fundamentum. Ideoque semper in tali casu,
96쪽
quoddam praedominium superbum, noxium nostra Machinae , hujus illiusve portionis aut materia , Medicus sibi ut proponat necesse est. Primo , serosum luxuriantem sibi assumit statum , in hoc autem Omnes effectus nimium molles languentes torpidos portionum spiritualium cernit , ipsum humorum Orgasmum , partium solidarum tonum Cnorvatum momentoque actionis necessariae destitutum observat, ut sit in hydropicis omnibus morbis, sub quorum nomine etiam catarrhi numerari possunt. In tali casu ipsam materiam lassam illo vitio laborantem distinguit, ut sua inde necessaria seligat auxilia Medica, exemp. grat si cerebrum , vasa permatica , lien vel hepar loca sint affecta, primo perpendit Medicus functiones naturales rianas earum partium seu locorum in Machina , quas solent auferre aut depravare illae partes in . jam labefactato statu, deliri perpendit elaborationem & constitutionem fluidi ibidem naturaliter in suo motu fg ira contenti, quam nunc ab illo statu aberrantem rimatur sedulo.
Denique remedia ipsa in suas classes distincta , portionibus variis instructa invocat , ut pleraque quidem velocia aut mobilia esse adhibenda sciat , sed nunc spiritus , nunc Olea nunc salia, nunc tincturas, nunc decoctiones, nunc infusiones, quando , quo inodo ubi haec
97쪽
haec suo tempore & modo esse applicanda dijudicat ac summo discernit cum judicio, pristinum ut vigorem .statum massa solida , pars liquid , tandem Machina laborans recupe
Quod ut exactius obtineat , ipsum serum saepius per experientias divexat, ex accessu secessu aliorum corporum prudenter colligit tandemque dijudicat de rei natura lactionum inducendarum circumspecto momento , quod postmodum circa experientias plenius patebit, saltem in hac conditione, summa cum prudentia, procedens Medicus, nullo modo figit aut deprimit , sed blande ipsas partes serosas exaltat , abundantiamque seri secernit ab ipsa materi P portione superstite. Porti sulphurea seu ramosa peccans , duo
involvere flecta Rusipator curiosus naturae a nimadvertit , quorum prius nimiam partium acrium, inflammationis auctorum , velocitatem
exhibet posterius quandam retardationem partium , nimium vel incrassatarum, vel in sua figura depravatarum offert, ubi serosior solito exstiterit, motum intestinum facile concipiens
In hisce motus febriles ac inflammatorios, etiam speciem imaginariae lethora in sanguine, ad sensum maxime erroneum externum ita
apparentis, considerare poterit si velit quam vis
98쪽
vis revera illa toto caelo absit, si quantitatem sanguinis respiciamuS. In hac scena, sanguinis praedominans massa suos valdopere actus promovet, tam ad distensionem , quam ad brarum tunicarum irritationem, illiusque portio liquidior Lymphae communicata, illam in principio nimis inguem sero suo quasi depastam essicit per
consequens acrem reddit, unde membranaceae nervaceae partes nimis rigidae, tensae, crispatae
que evadunt, Vigilias reliquaque ardoris effecta posthac producentes , facultatibus animae corporis noxias dolorosas , quae partes in praecedentibus, ut plurimum sunt doloris Iaepius sensus requisiit expertes. In tali statu , Medicus abstinet a praecedentibus remediis , sibi ea eligit omnia, quae
portionum immersionem in ipsa materia promovere possunt , ita ut momenta motuum actionum in illis fluidis ac solidis retardentur. Inter haec remedia, principem locum obtinet aqua communis, cui adjunguntur terrae sive graves sive mucaginosae absorbentes .involventes , ut sunt emulsiones, gelatinae, mucagines, c. quoniam ad specialia recedere proposita brevitas me vetat decocta herbarum infusiones refrigerantium, emollientium anodinarum , uia piaque varia , huic remediorum classi , annumeranda veniunt , dummodo
99쪽
DE LINEATIO. 6 prudenti consilio distinguat ueligat Medicus
ea, quae nunc captanda nunc vitanda sunt remedia.
Vena sectio in hoc casu primarium saepe
vere Herculeum est remedium , ob rationes ante dictas sanguini competentes, specie enim re focillationis est materiam simul cum nimis v locibus portionibus detrahere peccantem , ip susque momentum in vas nimis tensa .rigida debilitare, aeris refrigerium, succedentis nempe in locum sanguinis detracti, invocare
In tali autem casu , quia motus ad violentiam facile transeunt, Medicus summa necessitate abstinet a nimium cssicacibus remediorum operibus, praesertim a catharticis cujusvis nominis violentioribus. In altero statu fixiorum nempe partium a mosarum viscosarum seu pituitosarum ad nimiam stagnationem & corruptelam tendentium, purgantibus opus est aliquando violentis, a
ticulisque fluidioribus ciemediis ipsam materiae corruptae figuram corrigentibus, quae nempe partim materiae velocitatem augere , par tim ipsam determinationem actionis emendare queunt. Haec intentio ut plurimum a Medico obtinetur, per tincturas minerales, animalium c
vegetabilium extractiones , quibus tales inesse debent
100쪽
debent subtiles portiones, ut ipsi resistere aetioni possint depravatae, qualitatem ipsius materiae mutantes , tandem quae iuretica ac dia-phorctica facultate is valent, ut scirrho sita te .cachegiam praecaveant imminentem vel existentem, cui etiam usui stomachica per xcellentiam inservire solent amaricantia. Portio salina rigida tandem consideranda venit, quae secundum ipsius dispositionem , plerumque etiam partium solidarum affectionem hic utrobique alterare solet, sive in titillatione aut prurit sive in inflammatione, sive inlaesione manifesta. In hoc statu rite examinat ea, quae a Chemicis distincta in suas classes proponuntur salia, sui juris facta, sive in Machina nostra, sive in aere, sive in alimentis ad abusum assumtis hinc scorbutica observat effecta differre a malignis pestiferis laesionibus, ut is scabie diversa, in hoc uno coincidentia, ut ipsas corrodant partes easque discontinuent in quantum solidas ibidemque rite observat ipsius salis extricati pra dominium , partim corporibus serosis , partim ramosis acribus, partim rigidis terrestribus jungi copulari. In hac quidem distinctione , generaliter illam portionem salinam agentem , at postmodum materiam illam dirigentem limitatam