장음표시 사용
171쪽
Itaque inter felicitatis, proaperitatia, divitiarum notione vacillana fabula caro unitati illa laudo, quas steria poetae matu rioris operibus est propria. Divitiae intor homine habentur optabiles bene igitur haberet si probi omnes homines essent divites. At nomini a non asot pecunia, pecunia utilita foret nulla, non enim saent qui mercede conduci ponaon ad laborandum, sed a labor abatinerent omnes quas insignia foret mortalibus calamitas, quoniam labore quam maxime iuvantur et egeatag ad omnia, quae ab ingenio humano inventa sunt inda gavit viam. At ita si habet rea, divitiae optabile non unt.
Ergo ... Quid ergo ... Vix si ne vix quidem scurrere videtur argumentationi tenor, paralogismorum enim aeris fabulae est substructa, utque species corte unitatis servetur sumendum est,
probua quilibet a dives stat, opsram daturo em omnes ut quam primum probi nant, paupere igitur mox futuro nullos. At huiuscemodi probita quam ea diaalmilia virtuti si quam
Socrates condicionem ut necessariam sic unicam, non proveritatis praedicavit sed felicitatis Bomines, opibus ut potiantur, ne probi quidem stori recusante quid discrepant a Strepsiadibus eorumque filiis, lucri causa arim fallendi meditantibus Non ipsi sunt alli, sed aliae ita sunt vita condiciones.
Comicua poeta utinam Socratia, non commenticii illiu e Meditaculo meteoromphialas, sed veri Socratis, qui civibus per longos anno colloquii sui fecit copiam, non nares potissimum Spectasset resima nudoave pedes, ae et aurem ei praebuisset amico docenti quid me rei alicuius notio, quid donnitio. Quamquam talem Aristophanem, qualem scit alma natura, amamus propter ingenium venustum et generosum. Sed non est ex iis a quibus cupiamus audire quid censeant de vitae huma nae nno vel pretio. Fabulas initio adspicitur Chrsmylus agricola provectioris astatis ab itinere rediens. Qui cum oraculum Delphicum dilauet ut duram sortem quereretur, quippe qui pius si honestus semperviniaas et tamen manalaas pauperrimu inter maleficos pluri-
172쪽
160 DE PORTA mos prospera fortuna usos, hoc accepit reaponaum templum egresso qui primus ero obviam, eum aequorstur et domum aecum deduceret. Quis autem primus ei occurrit Senox quidam
caecus et aqualidus. Huic igitur inde a Delphia ivit podiam us. Iam vero Athena adque ipsius domum ea perventum itaque ignotum illum hominem allocutus quodnam ei nomen ait rogat. Qui vix tandem respondens lutum se profitetur. Siccine vero opulentiae sum talem emper sibi finxit Chremylus qualem ostendebant artifices, puerum formonum, in Pacis deas ulnia auaviis ridentem. Olim an eam albi stilaae speciem ille ait, e quod probis
tantum mortalibus tunc se applicaret ceteros aversatus, Iovem stomachatum oculis albi obduxisse caliginem Dei aborrasa se in multorum domus, ad quos pervenire neque voluisset naque debuisset, iamque recentem ex aedibus sonia cuiusdam avarimisore sordere atque qualers. - . Quin igitur me sequeret' chromylus ait , utque oculi. Sanentur curabo.
- . Ohe, benigne non utar Iovem denuo irritare nolo. - . lavsmns cilicet Vidsndi facultatem recupera modo et .Iovem plorare iubeas licebit Tuam is requirit operam, nam . sine te nemo potest emere quod ei sacrificet. Sin te neque .sat quicquam neque ni tua causa desudant omnes Iovem ne . cura, sed ad me veni. Visum tibi in integrum satituam, , mihi crodsi Intrat lutus deus aedes agricolae pauperculi, hic autem convocat Vicinos egenos ex agris, ubi duri laboribus vacant victus quotidiani causa. - ootae comico agricolas aque ad vitae nnem curae fuisse apparet. Citato sanequam cursu accurrunt illi. Quamquam si minus Datinassent, ipsa fabula nihilo tardius processisast. Nullum enim est inter dramat Euripidis quod horum tam inutilom habeat quam rusticorum est chorus, quem in ultima sabula xhibuit Aristophanes Bardos tardoaque adstare choreutas Euripideos poeta comicus olim perhibuerat: iam vero de ipsius choro id
173쪽
Optimo iure potuit perhiberi. Quocum qui comparat agricolarum choro illos, quos Acharnenses et Pax habent fabulae, dissimillimo osse statim sentit. Illic vita exuberanti fremunt omnia, clamant omnes et moventur, singuli autem motus singulaque verba necessaria sunt ad sum qui potitur fabulas nem assequendum: - hic strepitus quidem est affatim ne desunt loci, sed inutilia sunt a mnia nihil lis ossicitur, nihil potitur. Agricolae hi neque habent quod agant neque agunt quicquam.
Intermortuus est chorus comicus - ut tragicus, isse lal
speciem aliquam servat vitae pristinae olim non solum actoris ossicium strenue peragere, sed etiam, praesertim in interlusione, de rebus publicia poetae nomine verba facere Oisbat. Primitus unus regnabat in Dionysi sollemnibus celebrandis, postea plurima certo eorum pars fuerunt eius cantica, dein vero finibus artioribus sunt circumscripta, et dum auctae sunt fabularum mensura et ara et ipse loquentium numera est auctus, minoris sensim momenti factus est chorus. Ex Sophocli ultimo dramate
Philoctet removeri possit sine ipsius fabulae detrimento, item e plerisque dramatis Euripidis, fortasse ex omnibus Aristophanea autem prioris saeculi reliquiis illis choro feliciasimo hactenus
usus fuerat, nuper quoque in eminarum Imperio, - iam Vero quod eo agat Vix habet, certe vix quicquam eo agit quamquam non poetae haec fuit culpa sed rerum mutatarum; nam in civitat inope cum ludia scenicia parcius instructis cantorum peritorum caterva praestari non posset, mutarum perSOnarum lactus est chorus, cuius duci soli aliquot versiculi tributi sunt recitandi. Adeat chorus, quia abesse eum non sinit mos, et quoniam adeat, dicit nonnulla sed quas dicat revera non habet. Interlusio nulla est, clua etiam Feminarum Imperium caruit,
sed inter actus ad tibiam saltatur aliquid. Cantica in Verbialcuiusmodi quid si ausus olim fuisset Euripides, profecto haud impune per Aristophanem tulisset lopulentiae deo postquam restituta est acie oculorum, altera fabulas para docet quantum mortalibus prosit ille sanatus. Qua
174쪽
162 DE PORTAR in parte clarius etiam quam in priore apparet inferioIi artis hoc esse poetas opus quam Feminarum Imperium. Nam in illo multo parcius disputabatur quam nunc ni in nova fabula, quae Laboria habet deam demonstranis ultimae stultitia Maeoptare ut divites stant omne homines, et optimo quidem demonstrantem in ominarum autem Imperio is non Berant qui Praxagoras consilit obloquerentur aliquantisper, mox tamen argumentando victi nova sciantiae dabant manua: - et tamen in exitu Feminarum Imperii spectatoribus non potuit non per suasum esse novarum rerum finem fore quantocius et priscum civitatis regimen satitutum iri, in luti ver fabulae exitu quid cenaerent nesciverunt. Desinit haec, non clauditur. Etiam Virgines Libantea dram Aeschyleum clausula caret, ultimi enim verbis chorus rogat quorsum tandem evasura sint haec omnia. Sed media est haec fabularum trium arte inter se cohaerentium et deinceps actarum, quarum postrema ad chori illam quaestionem respondetur Plutus ver fabula quoniam sola per se spectatur, perfecta et absoluta videatur oportet. Non videtur. lutus deus postquam ex culorum morbo con valuit, inter mortale nullus est qui deo etiam colat, nonanim desiderant quae ab iis petant vacua desertaque utant templa, auriunt sacerdotes, ipse Mercurius caelitum nuntius
ab hominis divitis ianitor cibi aliquid petit supplex. Quorsum vor haec omnia Ecquid indignari ista Vel dolere pectatores iubet poeta Minime rerum Ιd unum agit ut hilarum atque
clarum risum iis moveat, et dudum norunt omnes uiuamodi si sit erga Olympios reverentia. Nunc quoque, ut in Avium fabulae exitu, patuit caelicolas hominibus inutiles esse et plane
Cetora quae habet rerum species mutata, testantur deum Delphicum chremmo optima sumisae. Finem enim hic est assecutus, quem petebat dives est, epulas instruit opiparas, si ipsis eius mancipiis ea est opulentia ut aureis par impar ludant. Alius quidam Vir probus, qui item pauperrimus diu fuit, nunc subito ditatus ad eius domum accedit, ut Pluto grates
175쪽
agat acolestus autem delator quidam ira prodit efferatus, quippe qui rapinis dilapsis egenus derepente evaserit Optim igitur haec omnia Et in fabulae exitu sua pompa sollemni et vero Aristophans s Chromyli aedibus, quae auro iam et ebore totae resplendent deducitur in arcem Athenarum, posthac ibi habitaturus denuo, ut ericlis aetat habitavit . . . Sod quid tum postea Satisne multi inter mortale manserunt improbi, qui in usum proborum laborarent An solas Athonas visurus est opulentias deus et in sola Athenionatum civitate cunctis aut hominibus aut civibus licebit beatis probla-qus otiari An. . . quid Hariolari licet, non potest probabiliterrctaponderi. Profuitno igitur gener humano restitutum luto oculorum acumen, an nocuit Et bonum quid ait, quid malum, qua ratione quo modulo posthac emcietur Non liquot. - , Comicus non est obruendus quaestionibus molestis Non. sat hominis prudentis, in tae lepidae fabulae rogare quemnam,dΘcursum postea habuerint res, de quibus narratum sibi
Itane nostris ipsorum Verbis admonemur 2 Non rogamus talia in exitu fabula tersae et rotundas, qualia Θat Avea in qua licet ioculariter nota et prorsus incredibilia sint omnia, Veri tamen specie quadam pellicimur, neque habemus quod carpamus in rerum quantumvis absurdarum narrations optime cohaerenti. Sed certo de argumento cum disputatur, id quod in eminarum Imperio est factum et nunc fit in Pluto, non solium disputationi tenorem cognoscere cupimus et perSmui, sed etiam scire quo perventum sit denique. Tunc minime fuit obscurum quid diceret poeta vesanorum videlicet ΘSS hominum, rerum communionem optare; - neque dixit id tantum, as et in ipsa fabula luculenter ostendit. Nunc quoque Acimus quid dicat bonum, non malum esse paupertatem; sedo fabula Ille id squit. - . Abigitia me mox revocaturit clamat s Laboris minis iurgiisque cedens, sed fore ut mox revocetur non est quod putemus; immo in contrarium tondit fabulae pars postrema. Nisi lutum eiusmodi pompa in acropo-
176쪽
164 DE PORTARlim deduci voluit poeta, qualis mi Troianorum equum fatalem
Nihil iusmodi significavit illo aut voluit ignificare. At uti nam ostendisset id quod in mente habebat, vera dirim deam
Laboris, non profuisse hominibus lutum sanatum nempe non revora fuisse sanatum, sed humanum in modum nunc myopem
eas redditum, ut unt quibus glaucoma est ablatum, iamque in donis diatribuendi humanae aequitati rationem aequi cala mitatem, non folicitatem illatam suas mortalibus a Iou mox precaturis ut caecum denuo redderet pulentiae deum. Quod si factum esset, Chromylus in fanum Apollinia rediisset, ut cum deo expostularet, qui malum consilium dedisset sibi supplici Apollo vero sapondisset si Verbis chori Nubium, hominem inepte scelestum confutantia, qui eruditionem ab iis potiverat ut flagitiorum impunitatem invenirst: Ad improba, consilia assequenda qui opem a nobis petit, eum ultro in. malum impellimus, ut suo damno discat iustitiam si deos
Non enim male respondit Apollo Chrsmmua male rogavit deoque ipse praecepit quomodo responderi sibi vellet Xenophon olim cum oraculum Phoebi Apollinis rogasas quid sibi faciendum esset, ut prospera fortuna uteretur in itinere quod uaco pturus esset, Socrates amicum iuvenem Vituperavit, qui non id potius rogasset, essetne sibi illud iter suscipiendum necne 7 satisne laudabili consilio vir Atheniensis nobilique gonis ortus patriam maximis mali oppressam aversaretur, ut apud si rae corum hostes avitos stipendia morsret Plutus autem fabula cum data est, si superate etiam fuisset Socrates, Chromylum sic potuisset corripere: Quid tu petitum Delphos viati, sciret ratus videlicet quid mortalibus in hac vita sit bonum Τ. Filius meus probusne an improbus stat oportet, ut prospera utatur fortuna 2 hoc est quod deum rogasti; aed ita rogari non vult ille Respondit autem id quod conveniebat tuae tui titiae. Non id quod rogasti Sed respondit: ἡ Ρlutum sequereV, inerat autem eius verbia 4 et malum invenies . Sed malum
177쪽
illud proderit tibi, sinciet enim ut sentias bonum esse faciendum, non ut bene sit tibi, sed ut ipse bonus et sic sita fias. Non id a diis petitum oportuit ut prosperos sederent te tuosque, sed ut sapientssi Numquid comicua talia monte agitavit Veri parum imite in fabula certe nihil est quo cogi potuerint spectatores ut similia
cum animo suo cogitarent. Inerant tamen haec omnia in fabulae argumento neque ab arte musae iocosae necessario fuerunt aliena.
Sed ipse poeta minua iam ea locosus, quam fuit. Nequo hilarua illo vitae amor ei permanait, sed hominum contemtorema praebet acerbum Despicit iam omnes et omnia. Tolerare didicit hominea, amare dedidicit. Non irascitur etiam, non intendit vires ad optatissimum aliquem finem assequondum acerbi quid ridens intuetur et expectat. At lutus fabula licet non tua ait Aristophania quem admirari si diligere didicimus, at tamen magni aruncia opus. Non tam multa dedit quam ab Acharnensium Avium Ranarum poeta expectabantur multa tamen dedit nunc quoque Colloquia festiva non dosunt, et lepida admodum sunt quae narrantur de deo caeco in Asaculapii fano incubante. Quae narratio satis testatur poetam recentia illa medicorum artificia nihilo pluris fecisse quam alia aequalium artificia et studia. Erantne etiam quas riRor senex magni faceret in civitate tam dissimili illis Athenis, qua puer et iuvenis ardentissimo amore amaverat erantne in cetera Graecia 2
IIn anno post lutum fabulam cenae commissam si raecia civitatibus Gom novi belli scit pax ab Antalcida Lacone conciliata. Quae ab hoc viro nomen habet, sed etiam pax regia' est dicta, quoniam rex Artaxerxes misit eam Spartas et Athenis et utrorumque sociis'' callida videlicet eraarum con.
178쪽
166 DE PORTAR VITA ET OPERIBUS.
filia ulcerunt; . sagittarii aures' scopum tetigerunt tandem, et ut sat in fabula: , Muribus erat lia arbitram felem legunt;
. Ambos vorando fecit haec concordiam '. Devorata quidem sola est ora Asiae, ae ipsi Graeciae de pristina potestate quantulum restabati Poeta autem Ostor quid etiam sperare potuit, qui diligere 7 Artem et suos. Duas etiam fabula acripsisse eum accepimus, quas filio iuveni Araroti dedit docendas Spe enim et erat ea, quae multis est patribus, fore ut ipsius opus continuaretur a filio. Sed ad irritum cadere olent eiusmodi expectationes, neque Ariatophanis ea spes rata fuit tota Nemps in hereditariis boni non sunt mentia acumen et ingenii mobilitas: - Ararotis fabulas parum Venustas duxere cives et postquam pater est mortuus, in oblivium sonaim ille abiit, ut Sophoclis filius Iophon. Semel tamen etitorum Araro etiam mortuo Aristophane e certaminibus acΘnicis praemia rettulit. Fabulas ambas, quas stlio scripsit Ariatophanes, propius etiam
quam lutus accedebant ad recentioris aevi dramata, - quantum quidem compertum habemus; nam fragmenta nonnia pauca et exigua supersunt. Proximo post lutum anno quae cenae commissa est Cocalus fabula et primo praemio ornata, in argumento quodam amatorio versabatur, et fabulis Menandrois haud dissimilis uias videtur. Quapropter fuerunt inter Aristo phanis admiratores qui novae comoediae creatorem vocarent. Fieri potuisset, Si pepercisset ei Asnectus; sed creandi tempus ei praeterierat. Munus honorificum arti Euripideas aptiorem locum petendi et parandi quam praebebat tragoedia, reliquit poetis iunioribus. Non novi aevi signiferum Aristophanem Veneramur atque suspicimus, Sed magnorum poetarum, quo tulit Athenien. sium civita libera, et ultimum et fortasse maximum.
179쪽
Do tempore, quo singulae Aristophanis fabulas datae sunt, qua constant haec sunt: Datio mea anno 27. Misisti monas Martio 426. Acharnenses . . . . Mens Februario 25. Equitea menas Februario 24. Nubea mense Marti 423. μωγn mons Februario 22. Spae mense Martio 422. Pax mense Martio A21. Amphiaraua mense Februario 14. Aves mense Martio A14. Lysistrata mense Februario 11. TheSmophoriagus mense Martio A11. RUM mense Februario 405. Ecclesiagusae anno s2. Plutus anno 388. Cocalus anno 387.
180쪽
APPENDIA.I. Grammatioorum de Aristophanis
Aristophanis fabuli inde ab editione principe praemitti solet vita quaedam, quae et in aliis codicibus et in omnium optimo extat 3. In eodem lsgitur etiam brevior vita, quam primus evulgavit indor ' quadriennio post repetivit Duebner. Breviori huius vitae rationem non habuit eineve, neque potuit habere, in Fragmentorum Comicorum editione' , quae eodem tempore cum opere indoinano prelo est subiecta. Sed aliquot annis post satormann cum edero Vitarum Scriptores Graecos minorea, in utilissimum hunc librum et alias vitas Aristophania recepit si duas illas, qua praebet codex V sed . cum intellexisset alteram vitam nihil aliud enas nisi priorem
decurtatam in unum a coniunxit. Quae cum placuisset ratio, multi eatermannum secuti alteram illam vitam vixdum repertam abiecerunt; nam in unum ambas iungere, id eat re viorem neglegere atque Spernari. At non est brevior illa vita, id quod videbatur Westermanno, e recensione integriore excerpta: vita amplior est brevioris