장음표시 사용
161쪽
. Dictu sollicet facilia sunt talial
et coram mulieribus horum ossicientibus clara si perspicua oratione dictatrix exponit quomodo permissam sibi civitatem sit ordinatura: 1 Proprii posthac nemin erit quicquam. 2 Matrimonium nullum erit. 3 omnibus omnia praebebit civitas. Et tertio quidem scroto adversatur nemo. Itaque quod in cenacula iam mutantur tribunalia, inutilia alioquin in posterum futura, quoniam possessione sublata criminum simul sublata est causa; - quod in aediculta, ubi iudicum hactenus facta ea sortitio quotidiana, convivarum nunc ducentur sortes nec quisquam ro infecta inde eat abiturus, quoniam nemini non praebebitur symbolum locum in cena communi indicana; - in publico denique suggesto quod non oratores eius iam tabunt aedoratera bene spistae si silaria, - haec omnia maximo cum plausu audientium a dictatrice iubentur. Nec dubium ea quin magistratu muliere cenam publicam aeque egregiam sint paraturae atque publica erunt eatimenta lectique publici Artia autem culinariae peritiasima testatur placenta septuaginta syllabarum tantique nominis mensuram mole sua implens, quae sub fabulae nem defertur in forum, populi beati mensamascundam ornatura.
Sod aliquanto minus facile essicitur illa, quam PraxagoIasteri iussit, communio bonorum et feminarum. Nam privati quoniam nihil posthac eat futurum, sua reS singuli debon consorre in usum communem. Unus igitur e ultispicia vicinia tenuem supellectilem ante domum suam ex ordine collocat in platea, mox in forum ad aediles transportaturus, dummod locum inveniat carissimia auia mensuli et sellia ceteroque instrumento domestico nam forum omnia omnium bona qui capiati Ecce autem aliua supervenit civis. Qui impedimenta miratuΗ per plateam diaposita:
162쪽
150 DE POETA - . Auctionemne amice, facia ' - . Immo me sum delaturus.' - , Delaturus quorsum vero delaturus8ρο- . Ad magistratum scilicet.'
. Satin sapia tu Cur indom V . Quod ita fieri nova lex iubet. - . Iubeto modo Eatne hoc viri liugi, legibus aic statim, Obedire' - , Immo probi uiualibst trist '- Stultorum talial - . Ergone tua non deferas in ' - . Di meliora Cur autem eatinem Expectabo certo quid .faciant alli, dein ... - . Quid sin 7 - . Dein etiam expectabo paullisper, tum disseram rem. SEm- .ps enim inexpectati aliquid intercedere potest. - . Quid vero intercodat 2 - . Terrae motus, exempli causa, Vel incendium, vel aliud. quidvis Athenia decreta nunt ut novo mox decreto tollantur; . quod cum factum fuerit, stultis hominibus o foro repetendae, erunt res, quas multo illuc labore contulerint. - . At ego etiam cunctari nolo supellectili locum quaesi-
- . bone, lente satius Non deerit locus, non deerit tem- .pus, mihi credet tiamsi perendis venias, at cito ventum, fuerit erit ubi tua colloceat At Venit praeconisaa, - nam feminae iam cunctis ossiciis funguntur publicia et nova nomina tulit novus rerum ordo, quae alta voce invitat populum in cenam communem Nam primas dapes alant paratae civitati in unam iam familiam ingentem coniunctas. Quo audito vir illo tardior, qui neglegenda potissimum esse magistratuum mandata modo prostiebatur, subito ardore correptus: Quin igitur extemplo obtemperol VsXclamat et eo volat quo vocant ossicium civile et stomachuSΘSuriens. Cui alter:
163쪽
- Ηeus tu, mansdum Non admittitur ad convivium com- , mune qui sua non detulit.
- . Comminiscar aliquid causam interseram' - et nihil cunctatus illuc properat. Neque dubitamus quin homo astutua ad lancea aliqua ratione sit fruenturus. Id minus certum, unde parentur lancea etiam posthac praeato fore nummos. Nam novae legis quae esset via, qui effectus, satis tam apparuit. Quae quod omnia omnium esse' iubet, id omnia sua sae' interpretatur Vir rerum publicarum peritus. Omnia' autem lata unde proventura sint non rogat, non enim civibus ad magistratibus hanc curam saedemandatam. Ex opibus communibus quaslibet libentisalmo sat accepturus, as a quid illuc de auo eat conferendum, renuit, cunctatur, nimis multa, nimis cito oaci clamat. Itaque verendum videtur ne prima cena, quae sumtu publico cunctis civibus est parata, et ultima ait futura.
Quid autem id quod de abolito matrimonio statuit dictatrix 2
Nova quoniam civitati instituendae ratio ea placuit, quae privati quicquam singuli civibus eas vetat, ne uxores quidem proprias propriosve libero ita concedi posse per aerantellegi tur. Amicis communia' ut aiunt sunt omnia', itaque in optima civitate stiam muliere et viri omne omnibus uni
communes, communes iis erunt liberi, communi sumtu communique cura educabuntur. Fratrum et sororum fideli concordia iunctorum una haec erit familia ingens . . . Sed probe sensit dictatrix, quo eat mentis acumine, morum regimen minimo esse neglegendum, amorem quoque sollerterosas custodiendum et moderandum, publicae curae non solum esse quaecunque civibus ad vitam sustentandam sint necessaria,
sed etiam civium felicitatem Caaui vel ut olim, in prisci aevi illa imperitia, dici solebat, ipsorum hominum voluntati nihil hic praesertim esse permittendum. Itaque obsolet illi matrimonio non substituitur quemlibet si quamlibet amandi
164쪽
liberim, as certa lege amaro cives iubentur. Nam vi temεre cupidinibus obsequi a liceret, venustia puellia et iuvenibus cl-oria maiorem fore spem felicitati quam ii quibus minus faviEAM natura, sic autem a noVo quoque rei publicae statu afore Equitatem illam, quam dudum nix flagitaasent plurimi si optimo quidem iure flagitassent. Cedito igitur iuventa aetati provectiori et forma cedito deformitati Sic nulli verendum erit ne solua in vita relinquatur. Haec quoque lex quam ait utilia mox apparet. Venit nimiuvenis pulcer ad domum puellae dilectae, utque ibi ianuam aperiat precatur. At per ostium cum prodit illa, baiati anua vicina, facie marcida et fucata Sibi haec poscit iuvenem et Enitenti novam legem recitat. Puella vero . Mitte istumi ' clamat nam sollertem fecit amor, .mater eius ase potest'Nempe hoc quoque est in nova lege: non licet rem abore
. cum eo et cum ea culus aut parens esse possis aut proles.
Et in optima illa civitate, quam institui iussit Socrates latonicus, revera sic lege ea cautum. Quo argumento victa cedit paelex, ae . Haud impune ferea hoci' vociferatur, et priusquam abire possint amanteS, ter tiam aemulam adducit tam grandaevam ut avia iuvenis saepossit fortasse, non mater. Haec manu sum comprehctndit, icogi ae frustra conquestum. Cui amatrix venerabilis: Non ego te cogo, sed lex. V Suprema sat legum illa maiestaal - et missilum hominem scum trahit. . . At strahitur illΘ . . . - , quisquis ea factum bene Habeo gratiam, . Quod disperire non inia miseria modial - eheu, converSO capite novam adspicit amasiunculam, multo etiam magis decrepitam, multo taetriorem. Illa lecticae quam lecto videbatur aptior, haec vero ab inferia emersit mulictrnon est, est excetra, larVa lamia Vae misero mihi, auccurrit cives l. . .
Sed non succurritur, neque missum facit amica annosa, ab altera autem parte firmiter tens quae prior captavit, ab amba-
165쪽
VITA ET OPERIBUa. 153bus abducitur ... et satia superque apparet qualem aliam apud cives inventura in qua de iure amatorio praestituit nova dictatrix, neque incertum videtur quamdiu in permansura. . In nostra civitat decreta nunt ut tolli poasint' dicere meminimus illum civem, qui Athena bene cognita haberet. Itaqus sui ego facilius quam rata fieri rea docet omnes autem cum cantantea et altante in forum absunt ad convivium commune, spectatore non id quod olim in acia fabulas exitu secum cogitant, cenam illam laesum fore exordium vitaequiotae feliciter poatha transigendae, sed haec potius . boni, . operam date ut bono Murea bene repleti a dapibus opiparis . redeatia domum altorae enim non sunt futurae cras gaudiorum .nnia eriti' - Erunt tunc denuo quae in tribunalibu agantur neque cupedita in uineat publico erit locus. Pacificatricia illius consilii praestantissimi cum cives obtem perassent, rediere pax et prosperitas quae mulierum fuit victoria non ad odia clenda, sed ad concillanda foedera natarum. Praxagorae Vero cum rerum summa ea pormima, in deterius ruit civitas, non omnia omnibus communia' habitura, aed. Omn- omnibus adversos. V Non dulcia faciliaque vita manet nequam homines, qui civitatem eo tantum conailio institutam arbitrentur ut ipsis pabula praeberet. Longum mortalium Om- mctrcium quae peperitis evertantur et abiciantur, patrum hereditas una omnium pretioalaalma, non aureum inate saeculum,so retro ruatur in feritatem illam, unde genua humanum lente olim emersit in vitam cultiorem. Plus aenaim inguli hominibus in civitate est tributum nunc periculum eat ne disputationibus de iuria morumque origine homere iactati ipsa civitatis fundamenta percellantur. Quapropter Sunt qui temporis opua ad irritum redigendum arbitrati, liber talem vitae privatae in angustiores denuo fine cogi iubeant: id si factum fuerit, res publica in melius mox mutatum iri. At non ut unum e multis saet animal, non ut generi cuiusdam exemplar esset ceteris quam maxime simile, creatus Sthomolommena corpori quod pars est, summum quidem id ei
166쪽
154 DE PORTAR decus et honor, . . . sed vitam ut bono et felicitor pomi transigere, suus sit noceas est; nam suam quisque vivit vitam, sua mento utitur, sui affectibu movetur, sua habet iura, et sua ossicia. Improbi nebulone cum discipulo illo e ophistarum Meditaculo recenti clamant tua aas cuivis quicquid ex ipsius re sit: - contemtim rapellanda sunt latiusmodi placita, sed simul cavendum ne in contrarium errorem ruente singulorum iura tam anxie coorceamus ut liberi arbitrii vix quicquam iis restet et in commune conferantur omnia. Felicitati homo est appetens, ad felicitatem autem unum conducit animi corporisque temporamentum liberum atque aequabile, cui quicquid adversatur, nocet et turba gignit.
Talia Aristophanes in monte habuit, cum feeit fabulam, cui Muliere concionantes sive Feminarum Imperium dedit nomen. Et luculenter satatur ea fabula, qua ita promiscua ludibrio habetur, res humana ipsosque homines si melius fuisse cognitos quam magno illi philosopho, qui seria agens et generi humano optime volona civitatem ita institui iussit Plato mulieres non tanti faciebat quin satis honoris sis haberi censeret a liberorum pro
creandorum causa bene nutrirentur et exercerentur, ut quae canesve generosiores post Vero comicus, qui de feminis
ut de viris, petulanter et ludicro dixit plurima, probe Sensit mulierum illa communione, quam inter aequales erant qui commendarent utpote malorum civilium remedium efffcacissimum, contumeliam steri generi humani parti alteri ipsique adeo humanitati vim inferri. Anno 3s scenas commissa est fabula, incertum quibus ludis quovo Ventu. Primum praemium, quo erat dignissima, utinam si fuerit decretum lSumma laudo dicimus dignissimam. Dissimilis sanequam Acharnsnsibus vel Avibus Alii videlicet auctumni sunt colores, alii frondis novae Viridia erat poeta cum pacis otiique rustici cecinit laudes et diris devovit belli studioHos viridis ei erat spes, Virida iuventas, necdum anni attulerant rerum peritiam
167쪽
pondoronam. Feminarum mporium verni vel iuvoniis habet nihil, at sexagenarius poeta res humana quanto magis ex Veroclopinxit quam olim vicenarius lParcius campos fovet sol auctumnalia, et obliquatia radiis per nebularum lento surgentium rara vela tranamiasia summa stringit, sed stondea etiam densas et pomorum turgentium coplis variatas. natat hiems et leni quadam tristitia perfusa sunt omnia, nondum inmm abolitum est lucis et vitae regnum. Nsque ominarum Imperium aequiori eat ingenii quam Achar. nonas neque Sophoclis Philoctetes quam elua Alax, structura autom aequabiliter pondorata plus ais utrumque drama recentius quam priora illa. Si quia locos quosdam parum urbanos aegro forma ominarum Imperium inter optima poetae fabulas recensere nolit, iniquam ferat sententiam de ultimo quod Aristophania ingenium sperit opere se condigno.
Plures fabula poeta aut non scripsisset vellemus, aut ad nos porvenire non sivisae longa dies, rerum edax. Sod ut in ollo, - ubi Thersitis pares, Patroclo absumi plusasmo conquesti sunt poetae, - sic in litteris interierunt plurima quae aegerrime desiderantur, intacta evaserunt quae minus iuvant servata. Inter artis opera, quae ex aevo prisco ad nos pervenerunt, sunt quibus non praestans aliqua virtus fuit salutaria, sed ipsa mediocritas Modiocribus eas poetis non di non nomines concesserunt, et tempus iis iudax a veracissimus: mediocria poetarum opera haud pauca ex ingent strage mergere sivit tempus et propter levitatem sursum cadere.' In hissat Aristophania a fabula, quae temporta habita ratione super- alitum ea ultima, primo autem loco in codicibus reperitur collo eata. Nempe quod ceteris facilior emet intellectu et artis humi lioris, honorificentissime est habita in scholis, et saepe a ludorum magistria cum Nubibus et Rania fabulis, sed multo etiam saepius quam hae lectitata sat et explicata. Ubi multa quidem
168쪽
156 DE PORTARet graVia a perpeam, - non enim pueri aut emidoctis interpretibus scripserat poeta comicus, sed spectatoribus aequalibus,, integra tamen supreavit ex clade, qua pleraeque Iabulae Aristophaneae interciderunt; nam non nisi quartae cuique clementem a praestitit fortuna. Et os sano quod gaudeamus, hoc quoque poetas opus ad nos pervenisse vile enim fas non
potuit id quod ex illius ingenio eami prognatum aquilae senectus iuventute laudas potior Sed quisquia dolet iniuria a tempore inexorabili carissimi familiaribus illat , Plutum fabulam per legens gaudio illi moestitiae aliquid admixtum sentit.
Plutus fabula ut cum Feminarum Imperio a legentibus comparetur fert ratio; nam et tempore hae fabulas inter a nuntvicinae, non nisi quatuor anni interfuerunt, et similia ambabus sat materies Mulierum Divortium Mulierum mpsrio quodammodo continuatam diximus fabulam: non minus recte dixerit quispiam rem, quam in Mulierum Imperio poeta instituisset, in luto porro esse tractatam. Satia apparuit hominum civitatem non posse ita institui ut equarium aliquod vel aviarium ius domini a tonatur, non simul sublatum iri paupertatem, neque posse steri ut res publica ita moderata aliquantisper consistat, sed proximo die collapsuram; humana instituta et mores, ut ipsos homines, gigni et crescere,
non posse artificiose confici. Sed rata aliquo modo si poaaent steri quae appetuntur a viri novarum rerum studiosis, vituSne sors mortalibus Essentne feliciores, si ultro acciperent quae cumque poscunt Vitae sua et cultus neque paupertatem exportinosnent 7 Hanc nunc quaestionem sibi proposuit comicus. Magni profecto momenti quaestionem. Neque maiori unquam
momenti ea potuit videri quam tunc Athenia, ubi egeni orant plurimi et de auxilio civibus inopibus publico serendo saepe disputabatur. Sed non cuivis loco fuit apta A theatro quidem non erat aliena, sed erat a comoedia Aristophansa. Felicitas quid sit, tragoediae potius est quaMere, ut et, quae cognata est
169쪽
quaestio, cur improbi homine multi sint felices, infelices autem probi multi Inmercule dramate has quaeationes movit Euripides, Sophoclea quod ad eas responderet quaesivit cum edipum regem faceret, quaesiverunt Iudaeus poetamiobi carminia et insologi Christiani, et omnino fori natura hominum ut non possint non rogare quo consilio qua ratione haec ita sit inati. tuta, quove tendat. Quid mirum igitur quod etiam menti poetae comici hae quaestiones sunt obversatae, in gravibus praesertim patriae aerumnia. Et pro generosa indole quod diligenti cura eas porpendit, quia improbet Sed malo factum quod in arua auas regnum ea transtulit. Nam a musa loculari prorsus alienae sunt disputationes de rebus hisce, quae longe maximi sunt momenti atque ad ima animi humani radices pertinent. In comoedia ae nihilo minus molestae sunt quam in tragoedia orant Euripidi philosophemata, et miro non habet Aristophanes illo, qui Euripidem ob sapientiam intempestivo adhibitam aspeirrisit, postquam ad senectutem pervenit ipse extra artis suaennes aberrans. Nunc quoque poeta comicus ostendit indolem indoli tragici multo similiorem quam aut clatrapas aut aciri velit. Etiam Socrate ad duas illa quaestione respondit, respondit autem id quod in altera rogabatur denegando Verum non est ait - improbos multos me felicea, infelices esse proboa; non eat verum, quia neri nequit ut ait Verum. Neque enim ad improbitatem pertinet felicitas, nequa malum ad virtutem. Non Extra homines felicita alicubi versatur, ubi captari, unde domum offerri possit, sed iu pa eoruin animo habitat so nisi ad honorum animum ei patet aditus E erum fortuitarum nebulis undantibus percipitur Vox atronum , ubi ipse non ea, ea ibi felicitas' clamantium quibus qui aurem praebet, aberrat in loca avia, ubi firmi certive nihil, nihil extat manetve, mutantur omnia et persunt. Sed in tuo ipsius pectore felicitatem quaerasoporist, strenuo labore tibi pares, per vitam continenter et tem
peranter transactam Veri scientiam appetendo, externa autem rea et fortunam sive commoda alvo incommoda contemnens.
170쪽
Nam veri acientiam qui habet, - non fallacem aliquam doctrinam dubitationis v obnoxiam, sed certam scientiam et ratione comprobatam, da habes et virtutem bonua est, quia prudonS; virtus autem affert solicitatem villa avibus obnoxium. Haec mortalium sapientiavimus respondit felicita quid onust quaerentibus quam sententiam confirmavit morte placide obita. Vitam videlicet cives adimere et potuero, non potuere solioitatem hanc in spulcrum secum abstulit. Aristophanea cum lutum vivo opulentiam faceret fabulam, praeterlorat decennium post cicutam a Socrate interrito potam, quod vitae sine labe peractae praemium praebuerunt ei civos, nunc quoquo ipsa pretate ad colus pollecti. Sed quas divinum illud ingenium cogitaverat, non cum ipso erant sepulta. Etiamne ad Aristophanem aliquid ex iis pervonit Fieri vix potuit quin perveniret. Nam Nubes fabulam postquam fecit poeta comicus, archisophistam' illum e conspectu denuo amisias non videtur. Etiam vigesimo anno post in Ranarum exitu contemum admodum locutua eat de homuncionibus intis, qui cum Socrate garriendo tempus torsrent, neglectis tragoedias principitaV, - Euripidem despicatui habens Feminarum autem Imperium fecit de materie a Socrate saepe si libenter tractata, nec dubium quin nobilis rassertim philosophi obitus eum adverterit. Sed sapientiae omina a Socrate larga manu inter aequales sparsa in metite poetae comici non invenerunt locum ubi laeto procrescerent itaqua hic cum coepit quaerctre quid esset felicitas, philoaophi monita parum et profuerunt ad discernendam felicitatem a proaporitate. Quod opus si viginti trigintave annis prius esset aggressuS, meliusne si comisaei Pro certo quia dicat veri tamen id dissimile; nam ad argumentationes severiores minus apta minus propensa semper fuit elua mena. Sed tum cum integerrimum ierat ingenii robur a in hanc materiem incidisset, non suae eam artis esse mox agnovisset et seposuisset vix tactam. Senectuti obtusius aurium acumen non iam percipit Vocem musae ut abstineat leni susurro suadentia.