장음표시 사용
151쪽
VITA ET OPERIBUS. 18smodos musicos deridendos ab Aeschylo Aristophaneo prolata. Mox vero sentimus non tamen de re pusilla innoculave aliquibus vocis modulationibus disputari, sed id agi utrum linguas an gutturis in aris aconica futurum sit regnum, nam quae lictionis ancilla olim fuisset musica, auum iam ibi tua saerere, mox superiorem futuram et poetarum verba lenocinita
Ante paucos annos poeta quidam Aristophania aequalia eaopulcris Aegyptiacis resurrexit post multorum saeculorum oblivionem, tamque Timothel nugas numerosas perlegens qui secum reputat nomi lyrici ab ipso poeta accinente lyra cantati olim et saltati haec sae verba, dein canoro hos de pugna Salaminia Versiculos confert cum eadem materis septuaginta annia anto ab Aeschylo in orata dramate tractata, is penitus persentit cur comico nostro bilia coeperit turmacere, ut primum
coram ipso commemorarentur nova modorum musicorum lumina et incremonia Nempe sancta quae ei erat ars poetarum, eam
sod honorifica detrud videbat in onorum inanium ministerium. Possim displicebant ei recentium veratncatorum conamina, sed gravius etiam oderat artificia cantorum multiplici illo strepitu deleniri fortasae aurea, obtundi mentem; lia potiaaimum postia me utilem qui quod dicerent non haberent. In Nubibus fabula olim intor novorum numinum cultorea iuxta medicoacircumforaneo et atrologos aliosque impostorea etiam poetas dithyrambicos recensuerat Aristophanes, sodem videlicet iure cuncto latiusmodi artifices habena, sive dexteritate articuloa aegrotos depaendi, alve magicis quibusdam incantamentia, sive gutturi digitorumque mobilitate captarent homino et nummoasibi quaererent. Neque enim sanum corpus neque sanum carmentalibus indiger praestigiis. Simplici veste musam decoram Satis novae artis varium ornatum meretrice dignum vel anuivvsntutem ementita.
152쪽
Fabula, cui Ranarum nomen ridiculum Aristophanea indidit, aliquanto maiore iure oloris canticum dici potest. Est enim valedicentia Valodicitur civitati Pericleas si postremum percipitur vox chori de rebus publicis quid sentia libere aperientis. Ρor tredecim dein annos silet nobis musa iocosa Nam quas qualesque per illud temporis spatium poeta fecerit sabula nescimus. DeRerditarum aliquot nomina habemus cognita, etiam unum et alterum sabularum his fortaaae annia natarum, et plurima supersunt fragmenta; sed certi nihil tenemus et inutilior vix unus eat labor quam de operum ignotorum compositioneus indolo disputandi. Id scimus, illo tempore poetam vidias patriae interitum. Obsidione urbs est oppressa et famis diros cruciatus tole rarunt cives, donec etiam perferre non potuerunt. Tum celsiS Athenarum porticibus et templis marmore candentibus, tum Ρarthenoni et Propylaeta ea ora natare visa est quam ipsa Atheniensium civitas Aeginae et Mitylenae, Scionae et eloe aliis urbibus multis paraverat olim. Sed in hostium consilio de fato urbis, quam indarus Graeciae arcem et decus dixerat, doliberantium sententia praevaluit mitior. Non enim ab exteris Athenas incluta et candida et violia coronat V in perniciem
153쪽
DE PORTAE VITA ET OPERIBUA. 141
trudi voluere dei, sed ipaarum filios odio capitali inter ae iugulare. Portae postquam apertae, nave ultimae deditae moenia deiecta, rerum potiti sunt triginta illi viri, quo triginta tyrannos aetas recentior liberiore quodam loquendi usu sed aptissimo utique nomine designavit. Nam tyrannidem qui ultimum malum et opprobrium duxerant Athenienae libertati amantissimi, quod ut fugerent identidem praestantissimo cives solum VerterΘiuSSΘrant, novus ne exsurgeret talatratus sedulo asmper et anxie caventes, qui in Alcibiad tyrannum futurum nuper quam maxime reformidaverant, ... hi triginta iam domini prolubito tum dabant vere tyrannica. Populi devoti superbiam 'hi fregerunt cum civium caedo plurima. ille et quingentarum
vitarum pretio Athenia constitit optimatium regimen i et priatinae clamia navalia demolienda vendiderunt triginta illi boni viri, quibus iam concredita ea civitati salua . Nempe redibatur ad prisci aevi studia Finia oratistatua popularia stranis dominii
Aristophan si quid etiam satabat de candida fide, quam optimatium promissi olim habuerat, - et annorum iuvenilium opinionibus quid vivaciua tunc etiam ultima illa reliquias amisit. Mur celsi et firmissimi, quibus Athonae Piraeo iunctae et in quinque horarum ambitum circummunitae fuerant, cum iussu victoria deicerentur, flebili illi ruinas tibiis accini lusas-runt factiosi homines, quorum summa iam in miserrima civitatectra potestas, tanquam a laetum aliquod sollemne celebraretur. Ut ipsi profecto dominationi hoc erat initium. Sed non laetatua
os Aristophanea cum exulibua a Lysandro reducti propter bonorum Virorum, quo nomine ipsi a praedicare solebant hanc prosperitatem patriae luctuosissimam. In Rania fabula ore coryphaei tu erat cive urbe pulsos revocari, multos tum cogitana quibuscum familiariter antea consueviSaet, sed ipsius praesertim civitati cogitana salutem et consilium quod huic profore pera
154쪽
142 DE PORTARbat ex anim aenisnua commendana Iam venerat quod aperta verat, at aliter quam speraverat Redierant exulea, isdpatriae nullam quietem aut felicitatem attulerant redeuntes. Et magno sinceroque amore Aristophanea patriam amabat, lati vero homine non nisi ipa se ipsos amabant. Civitati temperamento perniciem attulias maria dominationsm, maximo cum rei publica detrimento remum rastro et hasta potiorem factum, puerum Aristophanem docuerant seniores, et fuerat cum iis assensua utinam mari abstinuiaaon Athenaei' clamaret. Soda qui aut ipsorum tantum commodi habita ratione optabant ut maritima ista Athenarum potestas quantocius interiret, malignis istiusmodi voti haudquaquam erat adstipulatus. Im Iustus ille civis, quem in Acharaenaibua fabula induxit, nautas vocabat . civitati sospitatores', et patriae salutem Aristophanes multo pluria faciebat quam civium quorundam aut lucra aut detrimenta Athenarum decu auum ipsius ducebat decus, iam vero cedere et caput ubmittere civitas iubebatur. Quae ne incautiua progressa in praerupta incideret cavendum esse anxius olim ipse monuerat identidem, cum alia ex aliis aerebantur consilia et novae emper inibantur expeditionea; at recedendumne erat nunc Quoraum autem recedendum In vetuati scilicet temporia illa angustias terreatres, ut Athenienses Suspicerent Peloponnesios, qui sibi pepercissent deiecti et libertatem aut libertati umbram concessissent Lacedaemoni patriam amicitia denuo iungi poeta quam maxime optaverat iuVenis, ut viribus unius Graeci balatere oasent hosti avito nunc agedaemoni subiectam videbat, neque illi quam amaverat si admiratus erat, ae Lysandrsae iat Lacodaemoni, auri quam laudia magis avidae, opibus magis amuenti quam viria Nam non nisi pauci etiam supererant nepotes partiatarum illorum, qui Leonidas ausaniaeque praesto fuerant in . Et Atheniensium, quos Miltiades in victoriam duxerat, propago ubi erat In sepulcris potissimum, in campis longinquiS,
155쪽
in maris fundo quaerenda orat extinctae erant multae e gentibus nobilibus Homino etiam plurimi erant Athenia, sed leto data erat melior civitatis pars Marathonomachorum genua illud, quod ex ipsis Atticae arula procreverat j. Triginta viri cum civitatem per monae aliquot caede et rapinis miscuissent, puta sunt et regimen populare est restitu tum, anctissimo autem iureiurando inter ae obstrinxerunt Athenienses, concordi exindo animo a rem publicam gubernaturos, deleta rerum praeteritarum memoria. Finia erat turbarum civilium; sed oro venit ea quies, nam Sparta iam in Graecia dominabatur, Athenienatum civitati succisi erant nervi. Torpebant illic re publicae, et praecipua iam cura erat diaria quaerendi Athena aetate Thomistocli prospera reddiderat ager bene cultus, Pericli astate ditaverat lasala Thrasybuli civibus aequalibus classis non erat, ager autem taero neglectua iacebat. Careri iam non poterat auro barbarorum, libentisaime autem Persia, ut olim Spartas subsidia praebuerat ad debellandas Athenisa, sic nunc adversus Spartam nimia prosporam opem tulit Athonia, non ampliua videlicet albi metuendia. Itaque anno 894moenia Athenarum reatituta sunt munificentia Artaxerxia, qui quinquaginta talenta, tantum lare quantum peplo Minervae impenderat olim Pericles, ex aerario suo praebuit. Iamque orecta denuo civita Atheniensium Spartae stabat opposita, pris tinia autem inimici Thebania et Corinthiis ociata.
Etiam minua tunc quam olim poetae comico placuerunt civium in re publica capessenda consilia. Sed dudum didicerat talia aversari, et placiditatis aliquid ei attulerat aetas maturior. Novae autem quaestione illo tempore moveri sunt coeptae, novis studiis animi hominum incendebantur; quae ipsius quoque oculos
156쪽
144 DR PORTARNam in civitatis moribus si natituti haud pauca mutari oportere magis magisque persuasum flebat omnibus, qui patriae bene vellent necdum apem cauiment. Prisca autem qui restituistiam iuberent nulli erant; nam pona ille, per quem ad Cimonis Soloniave suum rediri posse Aristophane olim cum alii putaverat, diffractu au ruderibu aepeliverat mortalos male creduIOS, qui illa tetenderant. Sed nova appetebant plurimi rei publicae temperamento qualia nocerent, auo damno didicerant Athenienses: sedulo iam quaerebantur quae prodesse possent. Neque defuero qui conailia proferrent non rogati linam morbus quo est sanatu difficilior, eo plurea habero olet medicos, certum remedium praebente omnes, aliud autem alli Sed praeter sciolos loquaces et rabula circumforaneos, etiam Viri graves et prudentes et patriae vere amantea de publicae privataeque Vitae rationibus emendandi cogitarunt et disputarunt. Quorum menti bus quae versabantur cuiusmodi fuerint, docet praeclarum de re publica bene institusnda colloquium, quod Socrates Platonicus et nonnulli ex aequalibus habuerunt in Cephali aedibus. Senescens autem poeta comicus dum adapicit cive vilia et humilia sectantes, vilia ancipitiave oleatalia remedia venditantes ad patriae ulcera sananda, novo ardore poetico incenaus opus quoddam ante annos viginti uaceptum continuat. Nam in Mulierum Divortio a seminis ervatam ostenderat rem publicam a seminis gubernatam iam monstratum ivit. Sed non ea mente hanc nxit fabulam, qua priorem illam finxerat alia semini consilia et facinora quadragenarius tribuorat, alia tribuit sexagenarius. Ingenium nihilo minus acre, nihilo minua festivum nunc ei est quam tunc fuit, sed non iam percipiuntur tenerioria affectus illa signa, quae devinctos olim tenebant spectatores: luctu vel lacrimarum ne levissimam quidem auspicionem movet vultus ridentia, rictui nonnunquam similia Ludibrio habet rorum publicarum et domesticarum statum praesentem, meliora non ostentat nempe quod proponat suadeatve non habet, habet tantum quae improbet atque contemnat. Mulieribus quod etiam in nova fabula locu assignatur praecipuus, non optimi indolia
157쪽
femineae donia id debent, ae aliquanto inferiori ordinia virtutibus, munditias si arti culinarias viri scilicet hodiere humilia Sola ludent, humilia larunt sola Priscia Athenionaibua quae cordi fuero, negieeta tam lacent concidit ardor ille dominandi:
cive postae inter Graecos primi neque ut stant neque ut videantur etiam operam dant, ae more oppidano de victu potissimum diacoptant. Talibua maritia quid opus uxoribus generoata Requirunt diapenaatrice parcaa, vitae villa consortes humiles. Iam satiarat Athontonae funditu perturbarunt re publicas, et quam civitatem a barbarorum insolentia olim vindicarunt Marathonomachi barbaro ea auro vix iam ualentatur Ad feminas igitur patriae moderamen deusniat oportet. Nam quae aut sola aut ante alia nunc petuntur, panis si otium, domeaticae prodicto sunt curas et muliebria pollua quam virilia. Hodie populus convenist, nec dubium videtur quin plurimi, ut amolet, adfuturi in cives . . . qui mercodem suam accipiant. Allia enim condicionibus quam olim nunc habentur comitia. Gratia tunc de rebus publicia deliberabatur publice tua id erat honorisscentimimum, . . . et quam alacres tunc cives in comitia convenire fuerint soliti, ostendit nyx vacua Acharnenatum fabulae initio. Nuper vero honor illo tertiis in beneficium abiit, nam perlata a lex ut comitia adeuntibu - perinde atque iudicibus, solveretur trinummus, . . . iamque certatim illuc connuunt omnes Populus ille, quem tyrannum' oratore olim dicor solebant, mercenarius iam ea factus. Et qua de re hodie cum populo agetur Ad deliberationem . de civitatis alute ' Athontenaea aenatu convocavit. Adest igitur mulieribus opportunita exequendi consilii nuper, cum solae sine virla diem festum celebrarent, initi quae nocte intompsata postquam furtim e domibus prorepserunt, lucernas tenentea, conveniunt ante aedes Praxagorae, mulisria strenuae et aetate florentia, quae callidi consilii extitit inventrix Mari. torum pallia, oleas, bacula secum attulerunt clam detracta; praetorea barba facticias aibi pararunt, et isolae cum domi
158쪽
146 DE PORTAE erant, radiis olla quam diuti imo poterant exponuerunt corpus, ut coloria virula aliquid indueret cutis candidior. In cachinnos quidem prorumpunt cum inter se adapiciunt, nam perquam ridicule ab oribus nimia glabris abhorrent barbae nimis nigrae, minime tamen detrectant auaceptum; et arua concionandi post quam fecere periculum, - quippe rerum comitialium parum hactenus peritae, - per platea urbis stlam vacua et obscuras Pnycem petunt virili sumto habitu et atrepitu vore virili. Nempe eatinandum est adsint illi oportet sub diluculum et priusquam conveniant ut, ne ab his aedium ordine primos occupatos roperiant, dein inter eo considentes agnoscantur. Verba factura ea Praxagora, colorae ei adstipulaturae. Quae quid sit iussura, novimua nam modo, cum muliere dicendi facerent periculum, id est prolocuta. O cives, capite laborans, civitas nostra quotidie erroribus se induit, quid velit nescia; , ipsi autem cive quid velint nimia bene norunt omnes, suo. ipsorum nimirum lucello unice intenti Femini igitur mandetur. Summa rerum quae non tam sunt variae et mutabile quam, viri, sed pergunt nunc perinde atque olim onera via gestare, et cibum coquere et sollemnia obire et marito vexare. Quae . quidni publicis commodis aeque bono invigilent atque privatis l. Illi psrmittite patriam et salva erit. Haec a vicorit aententia, ipsa Praxagora civitati prasorit, in incertum rerum eventum ab amicabus dictatrix dicta. Aliquantisper postquam fuit silentium, Pulliapex Praxagorae
maritus annis provectior, quem diaria potissimum curare docet nomen, foras ruit consilii inops, item mox alius civi e domo Vicina. Nempe primo mans cum consurrexissent, comitia quam primum adituri, lecto relicto neque vestes suas invenerunt neque quae ipsis anquirerent uxores. Vicinus mox domum suam intrat denuo, ut accuratius etiam quaerat amiaaa; ulti- Spe Vero, qui uxoris amiculo multicolore humero utcunque habet involutos, in tenebria enim aliud non repperit vestimentum tertium quendam civem Chremetem alloquitur per plateam etfroquin desertam prodeuntem:
159쪽
VITA ET OPERIBUS. 14 - Ηeu tu undonam multo mane V
. comitii vidoliesti' - Iamno igitur finita 8' - . Immo dudum Concio fuit amplissima. Notos quidem . non multos Vidi. ' - nec mirum, quoniam maritia mulierum coniuratarum Vestes non fuere praeato, - .as a stonte aedebat . ingen quaedam caterva homuncionum pallidorum autorea dice- .rBS. Primus autem ad verba facienda aurrexit lippus lato so- .clides. Cui audientiam acer cive noluerunt, aed Tune de . rei publicae integritate acclamabant priua fac integri tibi . sint oculi Dei ad augmatum coeaal Euaeon prudentia- . simus mortalium. Tunicatum putabamus pallio.tamen indutum, Se Riebat ipse. Probus hic vir asserebat remedium quoddam ad cuncta patrias mala sananda auffcisna, de commodo publico tum quoque ollicitus cum ipsius vestia misere lacerata de humeria paene dimueret. Erat autem unum omnium simplicimimum illud quod tenebat remedium. O cives', ait, singulorum curam habeamus cunctit' Dei hinc exoraua tulit sententiam ut lege iuberentur fullone per menses hiemale civi cuilibet algenti novam vestem dare, utque ossicinarum domini hominibus indigia lectum praebere bene iocum et calidum. Optime hactenus Praxagorae coaait rea: viam ei Euaeonstravit inaesua. Nam satiarii et cubiculorum si publico habeatur cura, quidni habeatur etiam culinae Illic autem quorumnam potius quam mulierum umma stat oleatas Itaque Praxagora Sive ut Chreme loquitur, princeps istorum sutorum cum civitatem femini permitti uaait, plurimis vicit sententiis. Quid enim obstabat quominua uiua quoque regiminis fleret oriculum Cetera iam uni cognita nam et omnium aliquantisper fuit dominatio et unius et decem virum et quadringentum et quinque milium et triginta virum et male verterunt omnia: unum mulierum imperium Athenae nondum Viderunt, . . . rata autem semper illic uni nova quaelibet.
160쪽
148 DE PORTARChremo rea in comitila gesta postquam enarravit, pergit quo tendebat etiam uitlapex domum repetit. Deserta denuo est platea. Ecce autem redeunt mulieres. Quae quantocius o concione se proripuerunt, cum finis fuit; nunc cavendum ne quid fraudis maritia etiam suboleat. Exuunt eatea, exuunt soleas, abiciunt baculos, ponunt barbas, dein auam quaeque domum festinant. Praxagoras adversi aliquid nunc obtingit; nam ostium intranti ipse coniux fit obviam ... tunicatus et aecum umitans qui cum uxorem Videt manibus tenentem eatem illam dudum sibi quaesitam et olea et baculum, gravius stlam stomachatur. At illa haudquaquam terretur aut turbatur, - quippe regendi8st ductandi mortalibus nata. - , Unde tu hominum 2
- Media nocte Venit nuntius et festinato opus erat.V- . Etiamne mea sate V . Dormieba tu in lecto bene latus, mihi vero per frigus, et tenebras erat eundum mulierculas gracili debili. - , Quid autem oleae istas et baculus 7 - . Virum ut me simularem sumsi, turea verita nocturnos.' - . Mihi vero integro frumenti modi constitit iata tua am-.bulatio. trinummo videlicet, quem ultiapex non accepit abaena. Nam mercedΘm illam, non res publica curabat. - O bone, 'ontem explica tandem Marem illa peperit., Sed . . . fueruntne igitur comitia V . Ita Sane Tune nesciebas 2 - , Qui scirem Quamquam nunc memini iniectam ori a te ,rei mentionem. - . Et quid decretum putaa VI vero Praxagoram nulla coniectura pome assequi quivis intellegit; sed postquam ex ultispice rem audivit, laudat civium prudens consilium, mox enim adfore finem malorum et nagitiorum.