장음표시 사용
331쪽
P. CAP. XIV. DE FATIS a Penates, ut idem nos docet Apolog. cap.
13. Domesticos Deos, quos Lares dicitis , domestica potestate tractatis, pignerando
Cenditando, demutando, aliquando in ca cabulum de Saturno, aliquando in trullani de Minerva , ut quisque contritus atque
continus es, dum diu colitar , ut quisque deum sianctionem expertus est domesticam necessitatem. Id vero sine dubio intellugendum est, de Laribus privatim constutulis, qui sacri non erant, sed profani , ut Marcianus indicat in I. 6. F. 3. D. derer. dis. quando ait: Sacrae res junt hae, quae publice consecratae sunt , non priscis , vel privatae potius , isti Laurent. Theodor. Gronorius ad marmor. bac cep XI. ex Pandecte Florentino legendum esIe co tendit: nulla enim consecratio fuit pris ta, nec facra privata quasi dedicata res faciebant sacras: ne scilicet peregrinae religionis aliquid inveheretur, a qua ablio rebant Romani. Hinc privatae feriaecebantur sacrorum propriorum, velut dies natales , operationis , denecales , & privata sacra , quae pro singulis hominibus, familiis & gentibus fiebant, ut Festus scrubit, in privatae se & publica; qui etiam in Voce sacer addit, quod privati suae relugionis causa deo dedicarent, id Pontifices Romaeuos non existimasse sacrum: at sacra
332쪽
stantini M. saltem sub extremis imperii a nis , ejusque liberorum magnum fuit si dium, in omni pagana superstitione pen, tus eruenda, Uti eX Theodoreto, Sozomeno & Julio Firmico Materno discimus. Extat etiam Theodosio Valentinianea I. I Q. C. Th. de pagan. ut si quis profano ritui deditus, templum uspiam, Vel in
vel . in urbe adoraturuS intraverit, . quinde- 'cim pondo auri inserre cogatur. Plenius deinde Theodosius M. in I. 12. C. TD. eod. Omnem' deor in cultum , Per uni Versum Orientem sustulit; paenis in eos constitutis, qui Laremune , mero Genium P nates nidore Cenerati accendant 'lumina ,
imponant tura, astieritis suisendant; θυμCe mortali opere facta pasura
simulacra imposto ture Oenerentur , Cel Γ dimitis vittis arbore, vel erecta es spis ara cespitibus vanas imagines, plena religionis ivjuria, bonorare temptaUerlat. Mansit nihilominus mos ille ad arbores adorandi, post. sacra Christiana inducta; tum quia pietatis speciem prae se ferre Vi- debatur, tum quia direum est & novos mo-xes discere, & antiquos una dediscere; tum denique quia Christiani una cum gen- Lilibus vivebant & itinera suscipiebant: unde in Concilio Carthaginensi Cod. Africani can. y8. iterum ab Arcadio & Hono-
333쪽
IM P. r. CAP. XIV. DE FATIsrio Augustis petitur, ut reliquiae idololatriae, in simulacris, lucis, lapidibus tinctis& arboribus coronatis tolli praecipiantur. D. Augustin. serm. 2 I. Quicunque in agro suo aut Cilla aut juxta villam aliquam arbores , aut aras, Vel quaelibet sana habuerit , ubi inferi bomines solent aliqua vota facere &c. Neque in Africa tantum,
sed etiam in Italia, Gallia, Hispania &Germania arborum & lucorum cultus tam altas egerat radices, inde a Druidum usque temporibus, quibus celsa quercus Jovis nonum erat, Ut in eo evellendo patres in
Conciliis, Pontifices Regesque ipsi multum debuerint insudare. I id. Gregor. M.
lib. VII. episti caP. 2O. Gregor. Turon. lib. II. His t. c. IO. Concilium Arelat. II. can. 2O. Altissiod Orense can. 3. Toletan. XVI. Can. 2. & Francosord. can. 63. Burcardus
in Colleel. can. pag. 27O. Hevisti ad aliquem Iocum, id est ad sontes, Cel ad lapides, vel ad arbores , Cel ad bivia , ibi candelam avt faculam pro Ceneratione loci accendisti. Vide etiam Eligit homiliam apud
lupra diximus P. 82. 83. & fateberis applicari hic posse, quod Prudentius cecinit contra Symm.
334쪽
DEORUM VIALI U M. 3φ' Sic observatio crevit Ex ata ris quondam male carpta, deinde cutis
Tradita temporibus, serisque nepotibus
Inter Reges Caroliis M. eminet, qui huic malo obicem ponere voluit, si modo potuisset. Sic ille apud Baluz. tom. I. Capit. tit. 63. pag. 23s. De arboribus, Cel petris, Celsontibus, ubi aliqui stulti luminaria NI alias observationes aciunt, omnino mand mus, ut isse pessimus Uus-Deo execrabilis, ubicunque invenitur, tollatur F d struatur. Eandem superstitionem apud La gobardos sustuhe Rex Luitprandus lib. II. I L. Langob tit. 38. F. I. Qui ad arborem, quam rusici Sanctium Vocavi, atque ad fontanas adoraverit medium pretii sui componat is sacro palatio. Sic Heroldus edidit , sed alii pro Sanctium malunt Sacri-vum; quia ut porci, ad sacrificium idonei, Varroni & Festo frem, & majesis votuvus, in L. Salica tit. 2. I . Sacrisus appellatur, ita arbores consecratae Sacri-oi dicuntur in Concilio Antinod. can. 3. Audoenus lib. II. vitae S. Eligit c. I s. Fontes arbores, quos Sacrisos vocant,
suceidite. Similiter Ladinaus, Hungariae rex, in decreto, de synodi sententia, an-
335쪽
que ritu gentilium j ta puteos sacrimav rint, Cel ad arbores, 9 fontes, se lapi
des oblationes obtulerint, reatu Eum bene
. Est sane stupendum, tot canonibus Comciliorum &. Regum Edictis superstitiones has tolli hondum potuisse, quarum vestigia infimis quoque seculi tertii & quarti decimi temporibus indicavit Rev. Mon,
Duconius tom. I. suppl. lib. III. cap. 9. Quinimo si hodie ad Pontificiorum trivia, compita & portas nos convertamuS, nonne rudera deorum vi alium quam plurima ibi comparenti Videmus ibi pro Diana Be tam Virginem, pro Hercisse magnae molis Christbphorum, & pro Mercurio san- tum quendam Viatorum Patronum esse collocatum: apparent aediculae, luci, arae, tabellae votivae & aliae hujuscemodi deorum vialium reliquiae, ad crucifixi Servatoris nostri imaginem positae. Ipse Cornelius a Lapide ad Ast. xxv I II. vs. II. scribit, pro Castore & Polluce a navigantibus nunc invocari B. Mariam, S. Paulum, S. Nico- Iaum, Xaverium, Telmum aliosque: &Cardinalis Baronius ad A. XLIV. cap. 72. defendere conatur, eadem licentia,' qua, Deorum delubra in Ecclesias Christianorum sunt coinmytata, alios quoque rituS,
336쪽
bunedictionibus expiatos, divino cultui recte consecratos fuisse. At vero quo 1 Gentium vulgus lapides & ligna pro dii; sibi erexit, haud mirandum est: ipsi enim
lapides erant, cordibus eorum in lapideam duritiem convertis. Primi etiam Cliristianorum Patres excusandi videntur, quod insanabile hoc cacoethes non Prorsus ab Olere voluerunt; alius enim eorum temporibus erat finis, alius usus retinendi ritus &applicandi sacris veri Dei. Postquam vero per gratiam Dei lux Evangelii ubivis nunc radiat, quid de cultu illo inepte sedulo, vel de Sanctorum decuriis habendum sit, unusquisque facile videt; cum nemo sit sanctus licut Jehovali, ut Channa cecinit
Equidem non diffiteor, ab horum opinione alienum esse, quod VulguS Paganum credebat, ipsos deos ligna & statuas inhabitare ; nec me fugit, quid Agobardus , Gregorius & Athanasius jam olim responderint, imagines Sanctorum depingi, non ut adorentur, sed ut quandam pulchritudinem reddant, & rerum praeteritarum memoriam fentibus imperitorum ingerant, . qui ea, quae in codicibus legere non pos sunt, sic in parietibus videndo addiscere
possint. Verum, ut alia centies reposita Praeteream, quot abusibus cultus ille ob-V norius
337쪽
noxius sit, duobus exemplis ostendam. Cum enim anno reparatae salutis MDCXLVII. statuae Deae Nehalenniae, in extremo Z landiae angulo, repertae essent, & Pomtificius clerus asseveraret, monumenta ista Beatae Virginis typos & cultum resedire , salse eos derisio Marcus Zuerius Boxhornius, in libello , quem Blanca dus collectaneis Medico-Physicis centa III. Obs. XI. inseruit, miratus de novo sesto inventae Mariae Nehesennicae non cω, gitari. Alterum, non minus notatu di fgnum, ex Mabillonis Itin. Ital. reseram pag. I j. Hispanos enim quosdam ab Urbano, Papa multis precibus effagitasse, narrat ut concederet indulgentias ob cultum sa
in cujusdam, cui VIARII nomen. Negavit id Pontifex se facturum, nisi rest,ret, quis qualis ille sanctus esset, & quo
tandem argumento ejus sanctitas probare, tur. Allatus tandem est lapis, in quo hae litterae S. VIAR. reliquae erant, ceteris vel casu, Vel jsco hominis, qui superstitionem elusurus, ablatis. At periti judica, runt fragmentum esse Veteris inscriptio,
Ris, in qua quidam Praefectu S. VIARUM
Si quid omnino prisci moris retinendum erat, Praestabat a paganis didicisse , non sine qivini muninis invouatione itinerum
338쪽
initia capessenda esse. Cum enim illi Deos Deasque , pro salute itus invocarint Mreduces facti, summa cum religione iis egerint grates: quanto magis & nos qui verum Deum, filio ejus magistro, cognovimus, hoc facere aequiUS erat, ut Peregre proficiscentes ab ipso itineris primo dia duceremus: id enim & monita A post lorum praecipiunt, & Divi Pauli perpet us usus firmat, qui non nili ἐανο ει- λω,1 se iturum & rediturum pollicetur. Caesarem Dictatorem novimus semper, ut primum cqnsedisset, carmine ter repetito securitateni itinerum aucupari solitum , id quod plerosque nunc facere scimus , ait Plinius lib. Xxv III. Hist. nai. c. 2. Hi Vero surgent in judicio extremo . & hac in parte multos condemnabunt Christianorum, quos longe magis admirari oportebat & praedicari virtutes Dei veri, qui ex tenebris nos in lucem mirabilem vocavit.
339쪽
DE REGIA CURA VIARUM PUBLICARUM.
Viae Publieae solum publicum. l. a. g. 2I. D ne quid in loc. pubi. explicatur. Inde. viae basilicae vel regales dictae, N isdregalia relatae. O ii Regii est munire vias publicas, ad commercia S dum
cendos exercitus. Laus ampla vias recte curasse. Prima viarum curatris S A
340쪽
rum ae Gallorum instituta laudatissima.
Uperiore parte amoenitate magis materiae, quam quod res ita po-'istularet, fui longior: proximum
' est ut de Regibus & Magistra tibus Viocuris dicam, qui tum alibi, tum
maxime iii Imperio Romano, iter commodum & securiim proficiscentibus.Parare 1tuduerunt. Quotquot enim viri sapie tes , ab orbe condito, respublicas admin strarunt, post religionis curam civibus p regre ituris inculcatam, id sibi negotii datum esse crediderunt, ut eos adversus t trones, saeva animalia, ceteraque incommoda securos praestarent; satis edocti, non solis votis auxilium Deorum parari, sed agendo, curando & bene consulendo omnia prospere cedere; ubi socordiae atquei ignaviae te tradideriS nequicquam Deos implorari iratos infestosque esse , ut Cato ait apud Sallustium. Enimvero cum alter alterius beneficio egeat, nec omnis ferat omnia tellus, necessitas & utilitas suasit, terrarum occupatarum Portiones quasdam, tanquam communes, seponi & muniri, per quas de regione in regionem iter fieret, nosegeteS, vineae, Prata, saltus & silvae,