Everardi Ottonis ... De tutela viarum publicarum liber singularis; cujus Pars 1. est de Diis Vialibus, 2. de Magistratibus Viocuris, & 3. de Legibus ad viarum securitatem pertinentibus

91쪽

εα P. I. CAP.III. DE DIIS VIAL. AEGYPTIORUM

suerit ma Coelastis Salinensis Cartilaginis , quam Ulpianus in catalogo Dearum refert, quae ob jus liberorum , ridicule a Senatu vel a Principe concessirin, heredes institui possunt tit. XXII. g. 6. Dido enim, urbis ejus instauratrix, Astartes cultum illuc e Phoenicia attulit, teste Herodian. lib. V. eaque sicut aliis Dea Syria , vel Juno Assyria, aliis Atergatis vel Derceto, aliis rursus Juno et Regina caelestis vocabatur; ita Asri cani suum daemonem Coelestum in masculi no, rectius Scelestum vocessent) vel Vim finem, et Invictam Coelestem appellarunt. Ieminit ejus Capitolinus in Pertinace, Ammianus Marcellinus , Tertullianus, Augustinus, Salvianus aliique. Vide Petrum Fabrum lib. III. Sem. c. a. Pith. l. I. Adv. c. l. Loens. lib. VII. Misc. c. Iz. FOTHer. lib. II. rer. quot. c. 8. et Cl. Schulting. ad d. l. Vlpiant. His adde, quae amplius de LMm deo , & Luna dea, sive M, , &dicemus cap. 8. initio.

92쪽

DE DIIS VIALIBUS C II ALDAEORUM ARABUM Eae PERSARUM.

Sol populorum Orientalium deus, Jub dioem sis nominibus. Chaldai Teraptim de pro- . pero itincre confutuerunt. Mecb. XXL G. I 6. Ddic. XVIII. Cf. s. Genes. XXIV. Cf. 19. illustrantur. Stella, quae magis praeluxit Bethleemam, dux itin ris , s omen novi imperii. C- Motti . II. 6. 19. duo I gilii loca comparata. In locis Arabiae inviis vitra pro Δόibus Persis nulla olim simulacra. Eorum religio in itineribus capessendis. Cur orto Sole demum procedant. . Mithrae cultus di- Nisus, an cisii, , ad rsus Thomam et HI δε-

uod de AEgyptiis et Syris diximus, idem de reliquis Orientis populis habendum est, Solem et Lunani

93쪽

M P r.' CAP. IV. DE DIIS VIAL. CHALDAEOR:

Sol , qui Hλ, Βήλ, Bari Sc Belus dicebatur, ut, praeter Photium , Servius testatur ad lib. I. 24ξneid. vs. 666. Omnes in illis pam tibus Solem colunt, qui ipsorum lingua EL dicitur, unde se λιγ. & ad Vs. 733. Belus primas Rex Alriorum, quos constat S turnum , quem eundem N Solem dicunt, δε- nonemque coluisse: quae numina etiam apud Afros postea culta sunt, unde s lingua P ' vica BAL dicitur deus. Apud Assyrios a tem Iara, dicitur quadam sacrorum ratione, . N Saturnus θρ Sol. Etsi enim illi rursus ex dictalce rationis & lumine conscientiae didicillent, Deum esse, cum tamen ille lueem habitet inaccessam , nemoqile eum viderit, nec ab homine mortali videri possit , symbolum & imaginem ejus sibi solem adsciverunt: ipseque Deus astra istis dedis se dicitur, sinendi, non approbandi sensu, cum gentes di initit ingredi vias suas. Deut. IV. vf. 19. Act. XIV. vs 16. Ipse Plato cum de Y' loqui esset animatus, dicere

quid sit, non eis aulus: hoc flum de eosciens, quod siciri quale si, ab homine non potest. Solum Uero ei simillimum de v bilibus Solem reperit, auctore Macrobio lib. I. insomn. Scip. c. II.

Caput Chaldaicarum gentium fuit Bab lon, cujus idolum Belum , toto orbe celebrauisunum, Herodotus Bum Vocat,

94쪽

Gificia M.t, erat deorum summus: idem quoque templi augustiisimi meminit , quod in ejus honorem a Nabuchodonosere structum, Xerxes evertit, lib. III. c. I 9. Chaldaei vero, huic vicini vel indigenae Pli losophi , diuturna observatione Iiderum,& divinatione ex virgis credebantur praedicere posse, quid cuique eventurum, &quo quisque fato natus esset , & quam viam ire mi an bivio oporteret. Hinc Eze inies praedicit eventurum, ut Nabuchodohosor in bivio per Chaldaeos instituat, & consulat deos viales, quo sum sit iturus; Stabit rex Babstloniae in 'biola in capite ditiarum viarum, ad divinandum divinationem , terget cultros , consulet immgines, i planet jecur , cap. M XXI. Vs. 26.

Mitto hunc quoe de Theraphim, sive im ginibus loquentibus fabulantur Judaei, apud

Selden. de diis Syris Synt. I. c. a. nec tam tum otii est, ut repetam & refellam Spem ceri commenta, Urim&Thummim putamtis cum illis paria secisse, lib. III. dis s. 7. Illud autem huc pertinere Putem, quod Danitica tribus, cum tibi quaereret pos sestionem , Michae sacerdotem rogarunt,

ut consuleret Deum, id est Teraphim, quo scirent , au prospero itinere perierent J

dic. XVIII. Vs. s. Il. . Forte etiam , quod

95쪽

ιο DE DIIS VIALIBUS CHALDAEORUM, .

Syromun Beelsamen, id est Solis, imagines, ut haberet viarum & periculorum suorum comites Genes. XXIV. vs. I9. nam licet Josephus & Abenesdra alias rationes prOciuerint, si tamen cap. XXXV. Vs. a. & 3.ςonseratur , Teraphim ista opponuntur Deo sorti, qui ad uit Iacobo in via, quam

profectus erat. .s,

1 o Chaldaei praeterea artem ex astris divinandi tantopere coluere ut quod nomen

gentis fuerat, factum sit nomen professionis. Tacitus scientiam Chaldaeorum artis lib. VI Mnes. c. zO. appellavit. Si modo 's es, non Catissimi cuinque ludibrium, ait Curi. lib. VII. c. . . Multa de illis Lipsius. ad lib. II. Annal. Taciti Exo. G. &Interpretes ad . Collat. legum Mosaic. tit. XV. quae non sunt hujus loci. Nec tamen praetereundum est , quod Deus aliquando, cum stella ex Jacobo Oritura erat, pios quosdam siderum contemplatoreS , tant, fecerit, ut novam condiderit stellam, quae ipsos ad Christum perdnceret, Matth. 11. vf Ι. Unde autem venerint illi ἁst; ' ἁνι-ολων, Sapientes Orientales, non una est

Eruditorum sententia: Chalcidius Platonicus ad Timaeum Platonis, eos appellat solentes Chaldaeorum: radii vero ex Meso oot ii , alii ex Persia eos venisse putant: Grotio perplacent. vetustissimi Christiano

a rum .

96쪽

ARABUM ET PERSARUM. Mrum, qui ex Arabia, ab ortu Judaeis ad-1rta, eos adventasse stripserunt, quiun Chaldaei contra Septentrionalium. nomine censerentur. Veriun de his non altero bimur: ex eo autem quod Matthaeus aievs Stella, quam Uiderant in Oriente ,

prisba, eis, donec staret s. a, ubi erat

puer, valde credibile sit, stellam hanc , non cometam , sed aliud quodcunque sisedus, novi imperii magnitudinem portem

dens , ut Mithridati apud Justinum , Magis simul ducem itineris fuisse: nam ita est praecedere quempiam , ut sit tam quam do & numen Viale. Grysostomus sane Homil. VI. ad Matth. stellam hanc quas darem itiseris vocat, sicut ly, eremo columna nubis fuerat; Augustinus serm. a. & 3. de Epiplian. linguam caelorum ainpellavit. Sed quia Magi tantum dicunt, se vidisse regis Judaeorum stellam in Orie te, non Vero addunt, illam sibi comitem fuisse, nec tam Vehementer gavisi fuissent, cum ultra spem istam iterum Fiderunt ; ideo Vir Clar. Christophorus Augustus

Hemannus in Poecile , tom. II. lib. I. ep.

13. sellam praecessisse explicat, in te Pore plusquam persecto, hoc sensu: stella,q m viderant in Oriente, pinaec erat eos, 1icut Matth. XXVI. vs. 32. & XXVIII. vs. 7. Adjicit, Magos ex vaticinio Danie-

97쪽

κ P. r. CAP. VI. DS DIIS VIAL. CHALDAEOR.

lis scivisse, M iam illo tempore esse nasciturum, eosque nova exorta stella, a Deo per somnitim, hanc else indicem & praeconem regis, edoctos simulque Judaeam adire justas, ibi subito eandem, quam in pa- tria viderant, stellam in caelo observasse. Idem fere sederat Clario , in anno t. ad Matthaeum, cui nec ego cuiculum adjicere dubitarem, nisi sacer textus miraculum diserte expressisset. Comparari cum his quodammodo potest, quod Varro scripserat, reserente Servio ad

illud Virgibi lib. I. Abneid. Vs. 386.

Matre dea monstrante viam , data fata secutuF νHoc loco per transitum tangit bisoriam , , quam per legem artis poeticae ape='te nou po- test ponere: nam Varro is secundo Rerum diviηarum dicit: Ex quo de Troja est egressus eas, Heηeris eum per diem quotidie stellam vidisse , donec ad agrum Laurentium Ceniret , in quo eam lion Oidit ulterius. Haud quoque dimimile est aliud ex stella augurium

apud eundem Maron. II. AEneid. Vs 696. Stella facem ducens multa cum luce cucurrit Illam, summa super labentem culmina tecti, Cernimus Idaea claram se condere sima, Signantemque vias:

Addamus quod in Oriente & locis Syriae vicinis, per amica silentia Lunae, & hac deta

98쪽

ARABUM ET PERSARUM. f Θ

deficiente, affulgentibus stellis itinera fieri debebaui; quia Solis ardor nimis molestus,& aliquando lethalis erat , unde lues Cotonsis meridie XCI. vf. 6. Sc expandit nu bem pro tegumento, F igvem ad illustrandam noctem Psalm. CV. Vs. 39. Neque stellae , ut Helice & Cynosura, navium tantum restrices, sed qui iter terrestre per

loca arenosa, montesque ingesto pulvere cumulatos, faciebant , nullis aliis viae lignis exstantibus, ex Sole interdiu itineris rationem Observabant, astris vero noctu

pro ducibus utebantur , uti Freinshemius ad Curtium docuit, ubi is de Bactriana terra ita scribit lib. VII. c. l. Qui transeeunt campos, nasigantium modo , noctu

sidera ob servant, ad quorum cursum iter dirigunt, & propemodum clarior es noctis umbra, quam lux: ergo interdiu invia est regio , quia nec Osigium , quod fessu tar , inveniunt, se nitor siderum caligine abscon- ditur. De Syrte minore Plinius lib. V. Hist. nat. o. φ Ε terra , siderum obstr-- tione , ad eam per deserta arenis, gerque 1erpentes iter est. De Pompejo Florus lib. III. c. In Septentrionem Scytbicum iter , tanquam in mari, stellis secutus. De. Ammonitide Silius lib. ΙΙΙ. vs. 662

Has observato vanes enavimus astris: Namque dies confundit Per,peditemq*e r

99쪽

ro P. r. CAP. IV. DE DIIS VIAL. CHALDAEOR.

Errantem campo, S semper media arva videntem

Sidoniis Cyno bra regit dissima nautis. Lucanus lib. IX. Vs. 693. yamque iter omne latet, nec sint discrimina terrae

Ulla , nisi aethereae , medio velut aequore, flammae;

Sideribus novere viam.

Veniamus ad Persas, Parthos & Medos, quibus sub uno imperio una etiam religio fuit. Hi ceteris gentibus hactentis suerunt . sapientiores, quod neque defunctos ador runt, neque Diis statuas aut aras ereXerunt , ullasve numinis imagines habuerunt. Persasscio , bis in titutis uti, nequestatuas, neque templa, neque arm exstruere corauerint, sed se facimtes stultitiae accusant : ut mihi Cidetur , quod non crediderint , ut Graeci, Deos ese forma humava, ait Herodotus lib. I. c. 3I. Eadem tamen insania, qua ceteri, natiuῖam ejusque partes, Ignem Tellurem & Ventos, quam maxime vero Solem & Lunam venerati sunt, ut testis oculatus Strabo refert lib. XV. pag. 732. Cumque sine Deorum auxilio nihil rite &. prOVidenter inchoari crederent, itinerum suorum initia ab iis caeperunt. Cyrus plus

semel in procinctu, & alias, Jovem p trium, id est coelum, & heroaS terrae Prae-

is fides

100쪽

sides precatus esse sertur apud Xenophontem lib. I. ΙΙ. III. & VII. in1t.

to Due patrio, ut N dux F. opitulator

esset, equum ascendit. Nondum tunc norat Cyrus, Deum esse unum mundi opificem & verum numen Viale, qui ipsi prae ret, & inaequalia omnesque Uias ejuS aequaret, ut ait Esaias cap. XLV. Vs z. l. 13. etsi id postea ab Hebraeis, una cum animorum immortalitate, didicisse videatur, Es. XLI. us et s. & Joseph lib. XI. c. I. ripater Cambyses, cum Persiam relinqueret, 'limiliter Deos tutelares rogabat, ut faVerent& feliciter propositum iter conficere paterentur, apud Xenophontem lib. I. & Xer-Xes, expeditionem adversus Graecos parans, Deos praesides terrae Persidis salutavit , auctore Herodoto lib. VII. Qilinam autem fuerint Dii isti, docet Curtius lib. III. cap. 3. Patrio more Persarum tradia. 'tum est, orto Sole demum procedere. Ait orto Sole, quia is dux exercituum & viarum praeses. Hesychius sane Mithram

vocat; & Justinus ex Trogo lib. I. cap. , I O. Solem unum Deum esse credunt, is equos eidem deo sacratos ferunt. Non equidem me fugit, Virum Cl. Thomam, L l Hy-'