Mich. Archangeli Lupuli ...Theologiae dogmaticae lectiones

51쪽

De Iudaico Librorum vetusti

Foederis canone.

I. I Aνων Canon Graeca vox est , et regumlam , sive rectitudinis normam significat ;fortasse ab Hebraico kaneb calamo scilicet , qui rectus est , rectique mensura. ΠinC' ea Vox ad tabollas quoque oblongas translata

est , quibus indices inscribi solebant. Vnd Canonibus mathematicis , chronicisque et ρα- schalibus factum nomen : Vndo Canonicarii dicti , qui a deseriptis in Canone sive in ta-bollis pensitationes exigebant ; ex quo Canon frumentarius apud Lampridium in Heliogab. et Canon aurarius apud Spartiatium in Se-oer Hinc et Canonici , quippe quum clerici uni certae Ecclesiae essent addicti , in caΠΟ-- . seu albo describi solebant . quo sensu usurpatam habes vocem in Concilio Nicaeno, Chalcedonensi, et Antiocheno. Hinc et Ca- non Missae , quod in eo fidelium , Episcoporum , Martyrumque nomina ex Canone. , Seu dyptychis recitabantur. Postremo binc quoque Sacrorum Librorum catalogus ,

52쪽

synagoga I , Ecclesiaeve Palam propositus ,

Canonis nomen nactus eSt.

II. Suum vero Srnagoga , suum Ecclesia canonem habuit. Ac Judaeorum in primis quos cul'sarios nostros Augustinus adpellat, quandoquidem ab his Ecclesia Divinos Libros acceperit canon est disquirendus. III. Duos et viginti libros in suo Canone numerasse Iudaeos Iosephus auctor ebi Lib. I. coutra Mionem , tum et Origenes. Atque hi sti ires portes tributi , legem , prophetas , et αγιογραφα 5). Lege continebatur Penta teuchus , sive quinque Mosaica volumina , Genesis , Exodus, Levitidus , Numeri, Deuterono-

mium. Prophetae autem octo recensebantur Iosiae , Iudices una , eum Ruth , Samuel qui nobis ost Regum primus et alter , Melachim qui Begum est tertius, et quartus , Isaia , Ieremia Cum suis threnis , Ezechiel, et ProPhetiae minores duodecim. Succedunt Hagiograptii libri novem : Iob , Psalmi , Proverbia , Ecclesiastes, Cantica Canticorum , Daniel, Parali 'omenon libri duo , Esdras cum Nehemia , et Esther 6).

5) Dignus qui hanc in rem conseratur Uieronymus in Prolog. Galeat. R Olim quidem plures erant Iudaeorum libri , quam qui in eorum canone nunc recensen

53쪽

elati sint Iudaei , qtmni sucile potuissent plures paucioreS e recensere. , non sia exuit

eaussa , quam quod totidem Hebraici Alpha boti litterarum mimur a sibi proposuerint

Quod S. Gregorius Naziau Zcivis perelegatitereXpressit :tur' Laudantur enim Num. XXI. Liber Bellorum Domini ; Iosuis X. Liber sustorum ; III. Reg. XIV. Liber Merb iam Salomonis , eodemque libro Liber perborum Regum. da, et Regum Israel ; alibi Samuelis , Nathan , Gad , Abiae , Miae Siloniatis , Addo, Semeiae , Iehu ilii Hanani, Hozai, aliorumque prophetarum , ut et Salomoniis tria millia parabolarum , et plus mille Cantica ; postremo liber Enoch in Iudae Epistola. De quibus libris tametsi alii alia senserint, potior mihi videtur Augustini sententia censentis , eos scriptosa Prophetis, sed ut hominibus historica diligenita , non ut prophetis divina inspiratione. Id quod apud Graecos iactitatum video. Hinc qui Homeri Rhapsodias in libros partiti sunt, parem Graeco alphabeto numerum sequuti sunt. Nec aliam caussam Laertius Lib. V. 44. adducit , cur Theophrasti legum libri quatuor et viginti numerentur. De Aristotelis philosophia praeter Laertium idem scribit Caelius Rhodiginus Var. Leet. Lib. XIII. 19. Nam Phy-

54쪽

Binu et oiginti Solymorum elementia s-

. V. Porro Canonis liuiussu auctorena nountium quam Esdram fuisse veteres iuxta Judaei , ac recentes docuerunt ν quorum recepta traditio est , Scriptura rum Caatonem Esdrae aetate clausum fuisse , ita ut uelas suerit alios posthac in Canoriem admiuere. Nec porro sidus Genebraxdo chronol. Lib. III. habenda , unu ni duosve alios Canones post I sdrinum inducenti in quom rotati fuerint Tobiae , Judith , Ecclesiastici, Sapientiae- , ue Machabaeorum libri 8 . Nam quum Synodorum. a Genebrardo recensitarunt, , in quibus ii CanoDes conditi , nusquam 'nec Vota ,sieorum libri elementa graeca implent Omnia , quodque in Moralibus, itemque ita Metaplinteis observat. Nec praeteream quod de Manetis a libri, inquit Epiphanius Hare . LXVI. I 3. Librost Marios edulit , quopum unus monti duas in partes distri butus est , alphabetica rations pro litterarum se tieet , se ius utuntur Syri, numen . 8) id quod, salsissimum. est, et Iose o ad tersum , quippe Lib. I. . onis . Apionem tradit , duo et viginti dumtaxat volumnia gentem suam

usurpare, Velerem omnem anteacti temporis uae Disitigeo bν Corale

55쪽

nec vestigium sit , et libri in Esdrao Canonem non relati a Iudaeis pro Canonicis Dumquam habiti sint , vero illud similius est, unicum ante Christum Dominum fuisse editum Canonem a Synagoga Magna sive Con cilio totius nationis , primus in eo partes agente Esdra , Viro patriae antiquitatis , Hebraicorum rituum , Sacrarumque litterarum peritissimo. VI. Quum enim Iudae; post solutam captivitatem ad Dei cultum instaurandum , Di

vinarum , humanarumque logum restituendarum Curam Suscepissent , viros geriti S suae ,

Sapientia , et eruditione praestantissimos qui Principes captivitatis , vel Synagoga Magna dicti ad hoc opus elegerunt, quos inter

cooptatus Esdras , postquam Babylone reversus est. Hic quum Sacri libri partim Hierosolymae excidio cremati , partim in deportatione Babylonica essent amissi , eos restituit,

instauravitque. moriam continentia , et a Mosis usque ad Aria-xersis Longimani aetatem conscripta: Ex hoc vero tempore omnia quidem fuisse iii litteras relata , sed non pari auctoritate praedita. Viide pronum est intelligere; post Babylonicam calamitatem Sacros Libros instauratos suisse, eorumque Canonem sub Lonomano fuisse clausum.

56쪽

VII. At quo pacto eos restituerit, non adhuc constat. Sane ea fuit nonnullorum Ρutrum opinio , Tertulliani, Iretiaei , Clementis Alexandrini , omnia prorsus Bibliorum exemplaria . vel incendio Templi Hierosolymitani conflagrasse , 'vel tempore captivitatis Babylonicae ita fuisse dissipata, ut nece umfuerit ea ds novo ab Esdra reparari. VIII. Profecto tamen his Auctor apocryphi Lilri IV. Esdrae imposuit , qui innumeris sabulis quaqua versus scatet. Nam quis tantam suisse urbis cladem , et vastitatem credat, ut' ne apud privatos quidem homines ulla superstiterint Sacrorum Codicum exesmplaria ῖ Quis credat , tanta cura Ieremiam et Sacerdotes Ignem Sacrum , Arcam cum Autari Thymiamato, et candelabro aureo in latebris servasse ; solas vero neglexisse Scria

Pturas , rebus illis longe nobiliores Z Quis

credat Ezechielem , Mardochaeum , Danie- Iem , Esther , Tobiam adeo socordes suisse , ut nulla Sacrorum Codicum cura eos tetigerit Z Quin immo ex adverso Servatos eos liquet. Enimvero Danielis IX. testimonium Prosertur ex libro Mosis et Sicut scri-ytum est in lege Mosi , omete malum hoc Menit Saver nos. Tum et ex Libro Ieremiae:

Ego Daniel inte xi in libris numerum am

57쪽

norum , de quo factus est sermo Domini ad Ieremium Pro 'hetam , ut cor Ierentur de solationis Ierusalem LXX. anni. Ergo dudaei dum in captivitate detinebantur , Mosis . et Jeremiae libros liabebant. Praeterea Esdras

Esdr. II. 8. tulisse librum legis Mosis

dicitur , et in frequeiati populi conventu legisse ; ex quo Esdram Babylonicae captivita tis tempore habuisse apud se librum Mosis

IX. Poreo quum omnia quae Chaldaei ,

captis Hierosolymis . aut ineenderunt, aut d struXerunt , aut Babylonem asportarunt minutatim in quarto Regum Libro ca . XXV et in Secundo Paralipomenon XXXVI. et apud Ieremiam III. commemorentur , nul Iaprorsus de sacris libris tunc combustis Muspium mentio. His accedit luculeatam Iosephi testimonium lib. II. Antiq. d. CaP. F. reserentis Cyrum Regem non alia de cauSSasecisses Iudaeis reficiundi templi potestatem, quam quod ex Isaiae libro a Iudaeis , vel ut tradi i I heodor tus . ab ipso Daniele ei oste sum fuerat , Deum per Prophetam iam pridem antequam nasceretur sibi amplissimum repromisisse imperium. Extabat igitur Cyri aetate, tot annis post Vrbem emersam , templumque flammis absumptum , atque Iudaicae gentis

58쪽

staurationem, in fuget Isaiae vaticinio Puni liber. X. Potius igitur Chrysostomo Hom. VIII. in Epistolam ait nubraeos adsentior , qui Esdram eo solasti Judaioi Canonis auctorem dici putat et Bibliorum instauratorem , quod quum es Set scriba doctus , et in sermonibus Domini eruditus Libros Sacros dispersos collegerit , collatisque pluribus inter se exemplaribus re-Censuerit , atque in Unum CorpuS, Seu Camnonem compegerit , non sine publica Synagogae auctoritate , quae vidit opus probavitque 9 . Id quod ex veteri Iudaeorum more lactum , quo Iosepho teste in primo Contra Apionem post composita bella , si

qua diu exarsissoni , veteres Scripturae a Sacerdotibus rccognosci , relegi , ac renovari

debebant.

s) Nee alia sitit Hilarii Praef. in Ps. Theo--do reli in eum l. Loe. et uteronymi Lib. adoersus mistidium opinio. Digni qui hanc tu rem conse-xantur Bellarmitius Lib. II. de Verbo Dei; Cal metus Dissert. de restauratione Saen Libri Pere-xius Praef. in Genes. Baron ins ad an . Ch. CLXXX. et postremo Prideauxiusi Lib. V. mst. Iudaeor.

ad annum CCCCXLVi. aute christum.

59쪽

De Ecclesiastico utriusque Foederis librorum canone.

Quos vetusti foederis libros Iudaicus Cari

non probaVit , hos et vetus Catholica Ecclesia recepit , ac praeterea Novi Instrumenti volumina quae sequuntur . Quatuor mange lis , Actia Amstolorum , Paulli EPistolas e cepta ultima quae est ad Hebraeos ρrinuam Petri , et Primiam Ioannis. De ceteris libris aliquando a nonnullis dubitatum est, doneo in Tridentini ina Canonem Sunt adsciti IO). U. Atque hinc orta apud Theologos librorum distinctio inter Protocanonicos , de quorum fide neutrquam dubium suit , quippe io) Sunt nimirum ex veteri Testamento :Barueh ; pars Daniatis scilicet bymnus trium

puerorum, Susannae , et Beli , et Dracotiis histoxia Tobias, Iudιι4 , Sapientia, Eeclesiastιcus, Machia haeorum primus , et alter. Ex Novo autem sunt Caput ultimum Marci,Historia de sudore Christi A ean XXIl.Historia de mulieresangm O RPud Lucam caP., τ VIII. Epistola ad Hebraeor

60쪽

principio in Caraonem Judaeorum recensiti. atque ab Ecclesia recepti , et Deute Cononicos , qui tametsi in corruptionis suspicionem adducti; per Ecclesiam posthac , supremum controversiarum iudicem , sunt in canonem relati. III. Ferre autem heic nullatenus Possum cum antiquos haereticos , quorum alii alios libros pro sua libidiue reiecerunt lum ultimi temporis heterodoxos, qui in id cotiveniunt, ut admissis dumtaxat prolocanonicis , cetera veteris foederis secundae admissionis volumina repudient , quippe Constantem se non videre adfirmant de iis traditionem. Nam quod se ad universos cum veteris , tum novi Foederis Deuterocationicos pertinet, quidquid obganniunt , de iis aevum Apostolicum , tum et Sequentes aetates optime constat iudicasse , et ex iis fidei morumque regulas hausisse. IV. Nec porro ut librorum constatis dicatur traditio , necesse est, ut nulla umquam

Ecclesia de iis dubitarit alioqui quid Estbe

ris libro fiet , quem etsi Iudaeis Canonicum, tamen Melito Sardensis apud Eusebium in IV.

Hist. Auctor Synopseos , et Na Ziangenus reie- Epistola Geobi Petri Epistola H Ioannis secu

da , et Judad tertia, et denique Ameabρris.