Mich. Archangeli Lupuli ...Theologiae dogmaticae lectiones

61쪽

Cermnly nam satis est si pars Vcclesiarum maior eos adoptarit. Neque enim ulla sermo Ecclesia erat , quaE non aliquem librorum expungeret; tametsi nullus deuterocanonicorum erat , qui non a maiore Orbis Ecclesiastici parte reciperetur. Quid quod integrim Tridentinum Canonem iam antea Innocentius Primus in Eρist. ad Guρerium , Carthaginiensis Synodus tertia ; cui Augustinus intersuit, Gelasius in Romano septuaginta E, piscoporum Concilio , tum et Augustinus ipsct in Epist, CCXXXV. consecrarunt. Gravissia

me ergo a Τridentinis Patribus actum Est tquum Veterem iam, ac receptum de Ii orum numero traditionem suis Calculis roborarint, ac protopanonicis hos quas deuteroc nonicos vocant, per omnia exaequarint.

De Hebraico Graecoque Scripturarum textu ἰ eiusque integritate.

i. ΙΙEbputeum textum Judaeorum 'fraude

numquam corrumptum, nequc ante Christi S l-

62쪽

vatoris nostri adventum . neque per Sequiora tempora , praeter dubitationem omnem positum arbitror. Nam si Scripturas ante Christum natum depravassent Hebraei . profecto Christus eos neque ad eas perscrutandas amandasset Ioan . V. neque ad audienda quae seri bae supra cathedram Mosis docebant Matth.

XXIII. quin potius eos de tam insigni crimine redarguisset , quum et his leviora non tacuerit. At vero sequiori aetate neque sollicitatas , neque Corruptas , vel hinc cuique constabit , quod Iudaeorum gens longe lat que diffusa in id scelus conspirare non P

terat , ut Cuncta per orbem dispersa exemplaria ex omnium consensione mutilarentur.

Quid quod in 'Mose et Prophetis testimonia legimus . ita quidem ut a Christo . et Apostolis adducuntur ; quod Sane argumentum , veluti omnium potentissimum iu primis HieronymuS , et Origenes urgent. Quid enim pnumquid Christus et Apostoli ea testimonia 6ic protulerunt, quemadmodum per Spiritum Sanctum agnoscebant postmodum depravandu'II. Porro autem quanta religione Iudaei Scripturas sint perpetuo prosequnti , nemo nisi fortasse stipes ignorabit. Tripho quidem

apud Iustinum Martyrem Dial. cum Triρh.

ex Judaeorum consuetudine adfirmat, qui

63쪽

αέ ors SERTATI O T. Scripturas vitiaret, aeque reum haberi, ac si in idololatria deprehensus esset , aut filios alienis diis devovisset, vel prophetam OCCi- .disset. Religionem autem recentium Iudae rum adhuc scimus, ut si in terram liber Sanctus sorte deciderit , publicum indicere soleant ieiunium , ut Ioannes Isaac testatur in responsions ad Lintani librum de optimo genere interpretandi. III. Quod si vero tantam fraudem Iudaei adhibuissent, certe ob perversum in Christianos animum. Vsi in anserendis, corrumpendisque iis vaticiniis adhibuissent, quae de Chri-εω, novaque lege scripta erant. Quod neutiquam notamus, quum ea in quibus Hebraici codices a Graecis, et Latinis dissentiunt, nullius sint pene momenti ad fidem. Quid quod Philo auctor locupletissimus est in Libro de

egressu siliorum Israel de Aegypto, me verbum quidem fuisse in eorum lege immutatum ad sua usque tempora, elapsis annis plus bis millis. IU Equidem scio , nonnullos , quo facilius Iudueorum hac in re perversitatem Suadeant , iterum iterumque testimonia Patrum

urgere : Iustini , Irenaei , Τertulliani, Origenis , Chrysostomi. Sed praeterquam quod Patres hi non de textu Hebraico , sed de

64쪽

- nh fAc A seRIpTuRA. 23 versionibus per Iudaeos curatis loquuntur , accedit insuper quod huiusmodi suspicio Ili ronymi opera penitus evanuerit. Quum enim

Patres in suis in contra Iudaeos concertationibus LXX. viralem versionem opponere solarent , qua eVincerent, iam advenisse Messiam,

eumque Christum fuisse r Iudaei , quibus nullum aliunde patebat effugium , vel secus legi in textu Hebraico loca illa respondebant , adeoque septuaginta Senum versionem veluti Corruptam accusabant ; vel sa in Hebraico textu omnino deesss , adeoque suisso a Christianis dolo in versionem inclusa. Ex quo sa-Ctum . ut Patres , quippe Hebraicae linguae ignari Hebraicum sontem adire nequirent, Per eos Hebraicum textum depravatum quererentur. Tantam imposturam Hieronymus detexit Hebraicae linguae peritissimus , palamque Primus fecit, testimonia illa a Patr bus in Iudaeos adducta , in Hebraicis codicibus adamussim extare , nec nisi per summam impudentiam a Iudaeis negari; immo maiorem quandoque vim. in Hebraico textu habere ,

quam in versionibus. Iudaei verba Ilier nymi sunt msi contra se legunt, et quas

sua sunt nescit Ecclesia.

U. Nihil porro quidquam de Graeeo Novi

Testamenti textu dicam, cuius integritatem

65쪽

vG D I s s ti R T A . T I io I. innumera argumentorum momenta eonfirmant.

I. servari autographa in Ecclesiis diligontiasiugulari consueverant, ut uulla prorsus Vitio daretur occasio. II. Exemplaria ubi extrahi opus, cum Ut raphis Conserctbantur, ut statim con

staret ri quid fraude additum, vel ademptum, uni oramino immutatum. III. Quum eiusmodi exemplaria in infinitum prope Succreverint, di persaque passim sint per loca ingenti terrarum tractu seiuncta , iam prope in tantum scelus conspirare non poterant homines laira multi , et genere , et instituto dissimilos. IV. Evangelia quae Valentimis Marcion , aliiquΗCODSpurcarunt , amandata cito fuisse ab Eo-clesia inter sabulas scimus. V. Graeci Patres Ignatius, Clemens, Iustinus, Irenaeus , aliique Apostolicis temporibus vicinioros , Sexcenta prorsus testimonia in suis exercitationibus adducunt , quae verbo tenus in Novi Testamenti libris , ne apice quidem immutato , leguntur. Quod si autem aliqua corruptio in Graeco textu fuisset , prosecto' in tot tantisque Graecos inter et Latinos concertationibus , Latini eam Graecis Obiecissent, ma

xime vero in Concilio Lugdunensi, et Florentino.

H. Etsi vero Hebraicus , Graecusque textus in iis quae ad fidem et mores Pertinent,

66쪽

puri sint , et incorrupti , non ita tamen puri sunt, ut in levit rus quibusdam turbidi alic hi non fluatit. Quod prosecto factum est vel oscitantia librariorum , quum in Hebraeo sa-cile sit erraro ob litteras quasdam simillimas, vel Rabbinorum imperitia qui puncta addu derunt: quum enim Hebraicae dictiones absinque punctis varie legi possint, mirum non est si ipsi in punctorum notatione erea erint. Attamen non tanti sunt momenti errores h iusmodi , inquit Bellarminus LG. II. de erb. Dei, ut Scripturarum integritas desideretur. Plerumque enim tota variarum lectionum di screpantia in dictionibus quibusdam posita Ust , quae Sensum vel parum , vel nihil immutant. Errores autem , qui punctorum additamento acciderunt , nihil omnino Veritati ossiciunt i puncta vim exirinsecus addita sunt, nee textum mutant. Possumus puncta detrahere, et secus legemus. '

De Graecis Scripturarum editionibuS.

Uas ante Christum natum Graecas Bibliorum interpretationes extitisse, serme eo

67쪽

stans est apud eruditos opinio. Alterius quidem ante expeditionem Alexandri Magni, iam tempore Manasse Regis Iuda conscriptae meminit Clemens Alexandrinus Stromat. Lib. I. quamque in Graecorum sapientum manus incidisse , Platonis , Pythagorae, aliorumque qui plura in suos libros importarunt , pronum est iudicare. Alteram versionem emendatiOxem atque integram de novo per LXX. Senes conficiundam Ptolemaeus Philadelphus Aegypti Rex curavit. II. Quum enim Demetrius Phalereus Athe niensis , vir nobilissimus , summisque functus honoribus, civium vero invidia patria expulsus . apud Aegyptum diverterit, Begique Ptolemaeo a quo librorum undequaque Conquirendorum sibi cura commissa γ nunciaverit : multa Hebraica exarata legum volumina apud Iudaeos extare, digna Prosecto , quibus regia ornaretur bibliotheca , incensus init .

Rex Eleagarum tunc temporis Hebraeorum Pontificem datis litteris rogavit , ut ea monumenta ex Hebraeo in Graecum sermonem transferri curaret. Lecti e vestigio sunt ab

Eleazaro Viri LXXII. ex singulis tribubus seni , Hebraice , Graeceque callentissimi , a que probitate conspicui, iique ad Begem delegati. Hos Demetrius in Insulam Pharon

68쪽

stadiis VII: ab Alexandria positam duxit , quorum opera Bibliorum interpretatio felicia usu coepta est, atque feliciori succesu ab

soluta.

III. Tametsi vero Hieronymus in Quaest. Hebraicis Aristaeum sortasse , et Iosephum Sequutus, solum Pentateuchum putet per LXX. Viros versum : Iustinus tamen , Irenaeus, Tertullianus , Clemens Alexandrinus, et reCentiorum serme doctissimi , totius Veteris Τ stamenti interpretationem per eos consecta tradunt. Nec porro Iosephus , et Philo unius legis mentionem facientes huic refragantur 'opinioni. Quotus enim quisque est, quem lateat , legis nomine universum Vetus Test mentum venire ' Satis est id ex ipsis Scripturis eruere. Nam Man. X. nonne scr tum

est in lege vestra , quia ego dixi Dii estis' hoc tamen non in Pentateucho , sed in Psalmo LXXXI. hahemus. Ibidem XI. ut adimpleatur sermo , qui in lege eorum scriptus est quia odio Hasuer ωιι me gratis ; hoc autem extat in Psalmo XXIV.

oratione refert, interpretes illos singulos singulis cellulis inclusos , quum nihil inter se conser- re it , mirifice in omnibus consensisse , haud

69쪽

3o nissa ar A et o timmerito salisitatis arguit Hieronymus Praefat. in Pentateuch. nec nisi in eadem basilica sedentes illos , et inter se conferentes, Scripturas transtulisse contendit. a ustinus vero lacile do-cipi hac in re potuit a Iudaeis . ruinus conclavium ostendentilaus i et a Justino demum Viro Sancto decipi sucilius potuer in t Irenaeus

Lib. III. caP. XXV. Cyrilliis iti Catechesi IUAugustinus Lib. XVIII. de civ. Dei cap.

XXIV. Clemens Alesxandrinus Stronhat. Lib. V. ac Iustinianus Imperator. Nooel. CXLVI. qui unum iis omnibus septuaginta duobus spiritum ait suisse. V. Instituta porro huiusmodi translatio sestanno, ut fertur Ptolemaei Philadelphi XvII. qui est Olympiadis CXXVIII annus primus , ante Christum natum circiter CCLXVI. Ceterum haec firma rataque non sunt criticis.

Dubi tur enim in primis de libro, quem nunc habemus Λristaei nomine , ex quo historia LXX. Seniorum deprompta , ac de Aristaeo ipSO. VI. Iosephus Scaliger primus , nisi maxime fallor an Observationibus ad Chron1con Eusebii, quem sequuti sunt Hemicus Valesius , Richardius Simonius ; Pagius , aliique , universam Aristaei orationem ab Iudaeo quodam hellen ista prosectam contendit, cum ex

70쪽

nugis , sabulisque quibus Λristaei liber exuti dat , quae ingenium produnt omnino Iussu Acum , lum vero ex immodicis laudibus , quibus Iadaica gens , et religio , et leges egeruntur, DCC non eX numero interpretum LXXII.

qui familiaris erat Hebraeis , siquidem tot viris Synedrium constaret. VII. Verum Walthonus , Serarius , Gretae rus , Isaac Vossius , et innumeri alii non nisi intemperautioris eriticae pruriginem hanc esse volunt. Mihi autem ea omnia momenta leviora quidem videntur, quam quae historiam tot illustrium Iudaeorum , ac Sanctorum Putrum testimoniis , et constanti traditione probatam , ac firmatam elevetit. Nam Aristobulus Iudaeus ,

philosophus Peripateticus , qui floruit regnante in Aegypto Philometore , quarto post Philade

phum Rege, mirum quantum Aristacanae consentit historiae. Iosephus quoque , et Philo, qui multa ex Aristaei libro hauserinit , non ita rudos suerunt in suae gentis historia , ut versionem hanc a Septuagintaviris saetam a seruissent , nisi communis haec Iudaeornm fuisset persuasio , maiorumque traditio, publicis fortasse otiam contestata monumentis. VIII. Q iod si nihil reius ea historia ut C mentitia reiiciatur, mali tamen nihil translationi isti infertur , quae diu magnῖ 'habita