장음표시 사용
141쪽
Hi nam cum demonstratio ius ollicitura, unum ex quatuor piaedicatis: ex qud u pr propter quid eius rei circa quam versatur blemata dialectica, atque adco proliabit ex ostendere, dc finitione constare oportet ira lylloismi coiistituuntu: quαcunqHccnita dente quid rei, propter quid enim. quid prae in di lecticam considerationem veniunt, si- supponit secundum ordinem naturae; it. ue simplicia sint, vel composita, ad syllogi Gre totum quoddam est demonstratio, per una ordinantur conficiendum, d praeci 'hac in parte consideratum, cum, una pars pue ad potistimum , qui est demonstrati rinniri ocst, ac propter , qui eam ponit ad syllogismis autem non extantibus scasus aequarum Obiectiani de fili itionem comprehendit: non quident aquam ali uiti modum sciendi . . a demonstratione distinctu in citavi ab utroque modus sciendi abstrahatur, ac tanquam obiectum coiisideretur, ted ut id, a amitti potest extaretqii idem definitio .nsi quidem Osiderata a Logico sed a Metaphy, sco, cuius est genus, ac differentiam rerum inda rare: nc andum est ergo, propter se ad Dialcchicam spectare, hoc est, non in ordine quo dei non stratio, simul cum alio prui ad demonstiationem, atque ex consequenticipio utroque in modo, figura disposito, constitui tui; haec igitur latotale, i adaequatum obiectum ponendum est, ut cum Aristotele tenent D. Thoin. Albertus Ma
gnus, in prooemio huius Opcris quos et C. rorum interpretum tu iba sequitur Caicia
nus, tus, Mercado, Toletus, Omnia. Secundo probatur. Quia nihil de modo sciendi demonstrationi .definitioniqueconImuni, in hoc tractat, effertur ab Aristotcle. sed desola demonstratione disseritur quaecunque enim traduntur eo spechant, ut quid p opic sciri non propter demostrationem conliderari. Nepandum est etiam in hocs io tractatu conlideratam ess ' naturam definitionis, sed absque dubio in opicis, non solum lib. 6. perrorum, sed primo etiam. cap. I. Ubi inter' dicata Dialectica recensetur caeterum in traque pote considoratur, tanquam pars demonstrationis vel
Topici lyllogismi ideo sub obiectis horum
est aetatuum clauditur, aquam pars sub consideratione totius.
- Ad secudum dicimus desiibiecto presim H ρι-δε demonstratio sit, qualia Hem esse .pοxtς- ponendum est quid sit, hoc est,a priori non arr-- t. eius principia vidclicet propositione ne probandum, sed tanquam per se notum p r oessarias de omni per se, di bis sim ii mutendum cui non contradicit in cuius pateat, tertur nihil demonstratione vi lucr operis principio definitionem eius it saluta, sub quo ipsam et demonstr/tio com , t iacit Aristoteles cap . 2 huius pria
prehendatui obiectum est, sed demonas ti milibi ipsa secundum ita
robant,admittimus namqne in prioris c spondentes: nobilius esse puta, quam uiae, undiq; que
crantast huius partis Diesectica deni
partis Dialecticae dignitas, quantu nque taceb- ceteraSexcessat: etenim sive tu is est sim consa seratum, atque ex conia quent scire, plicia ad compositionem ordinari hanc a
ruid sit res, quam qualis sit. Caeterum per tem, illa ad syllogismum, facile intelligi, demonstrationem non scimus qualis sit, du tu eas partes Dialecticae dioniores esse, in taxat, sed propter quid sit talis propter quid quibus de syllogismo disseritur omnium autem ipsum mei quid claudit intrins c. autem syllogismorii, potissimus cst demon- coii sequenti quidquid de unitio, aestat, stratio, per quam generatur scientia hare aliquid amplius praestat demonstra; io agitur pars de demonstratione ac deir Quod cio in eodem argu ne nro dicitur de prio obiecto agens nobilis ini erit nain finitionem extare posse, adhuc non existen ex obiecto sortitur stientia suam dionit te dena onstratione, verum est, sed ad con leni. siderationem dialecticam , procul abio, Certitudine etiam excellit et Asiat ream Istunc e duobus modis spectare potest vel ut es, cum non solum ex eo timuiri ratione igius terti- messiuandein stracionis,vel certe tua .n Orme syllogistiri certast, sed exparticulati tu M
142쪽
so ima, ac modo colligendi unum cx altero septa commuirem, eque gines Icani sotia dcrii sus in tantum altae partes certi iuditu in mam cc si es Sio ii solam ni ili bitu in quantum per certam de ronstra di certes solam mat citati . .dderet citione docet quael bet p. oprii Obiccti ratio se sp .cies, scd i. diuiduum . per materiamnem leonesi tutionem ab hac igitur de natrix ue indiuiduantur res, pei Ormam in monstratio res tamquam topitu in Obie sp cir C si Lus Iur, An istaructum statuente certitudinem accipient. Et eo firmatur. Qitia si non adderet nun is autem dicatur conuincere quidem a pham Orrinam. s. dicit .im mariniam, siquitionem, nobiliorem si haere parten Tin tu demol. stration ira, vi dei: Onst: at i cst
si ea. atque sopbistica, quem ad roduri de rc duplicative . non isse formalem eon mnior strativus syllovis iis, Topico a que quentiam, sed matellet lcm; viide non repu- sophistico, io igetnobilior Aheaeterv ncum nobi in domos stiatione, ut demonstratiortior istica coni paratam, minus nobilem cst dari an iccedens veruin, d consequens in . quead modii in forma nobilior est ma falsum, quanquam cpugnet ex parte com-teria: etenim Priorum libri deso a disse munis formae syllogisticae: quemadmodum trunt syllogisti ea posteriorum vero de ma non repugnat dari in carici metentis exteria syllo isti nec eat .ria pars Topica at parte materiae tenentibuς, men plaque ophistica, de probabili. atque apparen- Psalsum est. donaturae dc monstrationis ad-ti: ille igitur tractatus, utpote syllogismisor uel sum.quae secundum pmpriam rationem mam, tanquam obiectum proprium consi generat assensum scientificum. deran . nobilior erit tribus caeteris materia Secundo probatur Demonstratio distin mconsiderantibus, quanquam inter eas pri guttur specie asyllogismo probabili, A s mum locum melit teneat pars post cito phistico ut ostendit proprius eiii ies in i itistica generat nainque scientiam, prima in loittis rha Difficile prosccto argumentum praeser opinionem, S errorem Sophisticus: diuersisHetiioni tim si vulgari modo loquendi, frequenter in autem esse crisper se, non possunt procede- schola usui palo standuli sit, partem videli re. nisi a causis pallicularibus secundum q)ecet posterior isticam a caeteris separari. per ciem diuersis; tunc vltra, distinctionem spe- materiam necessariam syllogismi, quam cificam, cum sit formalis, non constituit nisi eonsiderat, desperAEtiam . Caeteris syllogi differentia, seu sorma praeter genera lemmis distinguitur demonstratio conuincit igitur, in qua conueniunt, particulares sor- enim tune argumentum postelioristicum mas addere, quibus specie separentur, ne- tractatum prioristico esse inferiorem sita cesse est. men rem diligentius expendamus, inuenie Tettio Syllogismus in communi via 3 G mus longe aliter rem se habere, laemon compositum artificiale arte Dialectica abstrationem, non solam materiam addere intellectu fabricatum S: syllo ismus dem 6- supra communem ornaam syllogisticam, strativus probabilis, d Sophisticus sitiit sed etiam sormam determinatam perquam composta particidaria eadem arte facta ic
probabili syllogismo,&sophistico sepua ouidem sub hoc genere artificiali specie ditur: utrumque autem mea quidem senes ii stincta; ergo habet quodlibet suam propriatia euidenter conuincitur his rationibus artificialem formam per quam distingui ita fetu Prima quidem. Quia syllogismus genus tur specie ab alio praeter communeria. in qua est ad demonstrationem, topicum, io conueniunt. praeter materiam, aqua spophisticum, genericae namque suntpraedica cificam distinctionem procedere repugnat resones istae demonstratio est syllogismus etenim duo composita arte facta, quanqu. amprobabilis est syllosi sinus; atqueo iam So ex diuersa materia aurea, vel argentea, si ea-phisticus i addit i itur differentiam essen de iri habeant artificiosam formam no pos-tialem. atque specificam demonstratio su sunt distin ut specie, ut vas aureum. car sis , GApra communem rationem syllogismi. eam gentum ostendunt, eiusdem Ornax Vciri ia- 3...eontrahentem ad persectissimam speciem gurae quae & si in venere naturali, si ci se ὸ ἡ . . sed differentia specifica est sormalis, non a parentur ob metalso rutra diuersitatem mi materia. scd .i forma specifica radicaliter de mine inordine artificialium . quia specifica sempta.er oeaena addete demolistiationem inauctio metalloru ninteriata est adsenus
143쪽
artificiale comparata, siquidem metallum. immotum sit non quaslibet propositionestari qua in subiecitam se habet, vel materia ad necessarias esse causam per se conclusionisse sua giarii licialem sormam, quam in se recipit unde fieri potest ut modum formae illud aposteria. imgnat igizur cum narii ra rerum artificia habeat hoc vero modum materiae rara pro tum huiusmodi syllogismos ex parte so Contracta igitur uniuei salis ratiosornrae pri lius materiae esse disti lictos specie; eum syllogisticae per modum inseredi vel assendistinctio specifiea constet necesse est ali tiendi formalem effectiis ex causa per se. uassormas artificiales, addere communem vel causae ex effectu speciem potissimam otinam syllogisticam deterini nantes ad syllooismi constituit in materia neci staria
diuelsas species praeter materiani necessa consistentem Lee sillogismum prob.ibilem riam, prob.abilem. Jcapiarentem vel sophisticum, si per proprios in se tendi Quaesit autem haec forma non est sacile modo probabilem, vel apparentem con- Tria inde expliciare praesertim cur nemo de hac re trahatur in materia contingenti vel ap--πDatio vel bum secerit; ne autem videtur nobis ex parenti consistentes id rursus duobus hiane distisicta plicandum, ut tria in demonstratione secun syllogismis separatur demonstratiosorma. seo dum ta: ionem distincta consideremus. Pri liter per proprium, ac perfectissimum in-raiiσα- mum est uniuersalis ratio formae syllogisti se tendi modum expositian . tanquam pera ca sideri eae hoe est dispositionis in modo, figu propriam formam, ac differentia ira; ac de .aec .dam raι haec commu:iis est probisili. 5 so mum materialiter per materiam necesiphistico Secundum cli specialis ratio con satiam , ut sica contingenti ves reluotadia
cludendi essectum ex ausa, si a prior sit inctam. demonstrati, ves causam ab effectu si sit
connexio causae per se cum effectu in quihuscunque rebus ut probat efiicaciter haec T INII lauim partis, ciuilissimus est.' M. M
cum propriam pei sectionem homi-
see V nis, inquantum in rationalis, pertin-
nis sunt rationes Ormales assentiendi, a pathetenim suprema hominis dignitas est.., ἡ, ilia quibus, i sciuus ipse scientificus speciem a cile rationis participem. aqua naturale illud pit; eroo respectu illius non se habent tan dc siderium oritur, cuius Aristoteles testi- γδ.ia
quam lateria, sed per modum Grinae vc monium perhibet t. lib. metaph. capo sta-- mediis ot malis aiseittiendi unde fit,ut cum timini riticipio, sic inquiens. Omnes homi- demolistr.uio noli sit aliud. qtia in praemissae es. iura scire desiderant perficit autem po- talitet dispositae ut euidenter interant as sterior istica pars tale desidet tu, potissimula sensu inscien: ificum conclusionis, dein tali instcumentum sciendi, nempe demonstra-M dispositione, non solum aud.itur modus, tionem constituens.
de figura, sed sor malis ratio assentiendi Ex fine autem facile intest igitur eius xti tu
quatri praemis e continent, id soridam de lita: quae adeo magna est, ut infrumen-nion stratiotiis specialem pertineat, utram tum praebeat potissi. num . quo non tu rique praemisi atra esse talem rationem assen iuuantur scd stabiliuntur caeterae omncs alendi, in qua vut ualiter assensus conchisio scientii tolle demonstratio:ie ri,4 nullanis contineatur erit coin parabilis scientia rimo neque in se Postremum in demonstratione conside aliqua eii scientia, nisi sit per dei non stra-tabile cst, tr propositiones ex quibus de tionem comparabilis; lupigitur ars demon-nioi. strat; conflatur, necessarias este; hoe strationem condere docet utilissima erities non coiit in 'entes, ves in materia remo ad cunc a scientias eo:nparandas atqueta. hu: ut ii odi coiisideratio distinc aesta etiam stabiliendas.
secunda nanim si duo haec re ipsa sint con Nec soluin utilis, sed omnino necessiri Neresis uiuiicta, videlicet praemissas causam esse per ad eas saltem e. iacte acquiic.id. asinam. Jc se conclusionis, ves per se effectum, S csse siluini ne naturali ratio tris Oste .idelite.quas- in materia necessariari uniuersalius tamen dam possimus demonstratio lac cilicere. u.
est secundum de ideo a priuiis abstrahit, quibuι caeteItascicuta nobis o ni'aiei'us
144쪽
sed imperfectas admodum: si isitur ordina minim sicientificia cuin alta . sic positi sute, si modo coimen lenii, si in riccte acquire vero dicas certam si iescitur Oncni at Peda Cant, media certa demonstratione ab hac euid cilici sui necessatio dicet: dam est; cum post loristica arte condita sita sciet lacertisti iri, cha vel constat eam
D hersim est ibitur opus hoc de posteriorianalysi esse causam talis effectus sola cognitionetoo
L ' φ mi hoe .st, resolutione quam inscriptionem mi inorum absqtie discuisu, Vcipe cxpcti C. I iv v: cxplicemus melius, obseruandum est. ge tatara aut certi per cui dei. te discursum: duo sin in . ni sic resolutionem Quaedam est rea molli priores sunt impossibiles.ergo tertiustis .e physica . vadum res aliqua in patres erit necessatius, cuiri alius non sii persit atrcadii es conis onmtcsrcsoluitur.&erusino tertius est den Onstratio. ergo per demon- dirc solutio in eiusdem rei destructionem ce strationem fit talis resolutio. Piobatur mi perdinia dit, ut ditia mixtum inclementare luitur, nor .Fere semper coiri ingit tale usam non fialiοὰ e domus ii tecta. palictcs, isnaiadclapides; sic primam, scd mediam uinirma a ni his solviis. liacmic solutio in partes quidem, ex quibus ast mediae ver astu cS, tui. ccrgo Q sua. res cori Don. itur .sea quae non fit actione rea stetur cile causam . dptimam reducibilem. li, vel pinysica, scd a solo intellectu conside non igitur exterint iis vel per cognitionem
clicamus, mixi uis ercessc quoddain coni clusiorcsolubilis in aliam priorem per c post: una exelcmcntis. dc domum ex pipedi peri eiu iam autem impossibilius est quia clictis p-i ictibus tali modo Oidinatis, iiihil ab Mathematicae discipi nix. a matella sensibilica auic Icutis abstrahant . non probas, suos effectus vel hi, meri solutionem rationis partitur rur conclusones per experientiato experro encis, . . . . si diti, Tolcius inpio 'inio huius operis talis enim conditio ensibilis est; lupercst er- I ii inii aest. d iii scriptione in mathematicam go constare talem causam esse talis enectus. l. gica Mallicinatica esse docet, qua pro per euidentem discursum qui est demons iit cocliisionem in proprias causas, per stratio unde sequitura resolutione Logica qua dc moi stratur,rcdiicimus. ut nihil aliud non esse diuellain . Quod etiam secundo sitialis tesolutio, quam inquisitio, Apei scru ostendo clusolutio Lo ;ica noti est aliud secoo η' latio qua da in c. usarum illius conclusioni a quain te duclio conclutionis ad sua,tiricipia idem 6ltra sicut in torali luis consultationcs sunt in qui usque ad prima. tanquam ad veras causas per i si: ioncs inediorum ad ios faciendas, ut docet euid intes demolistratio ies, hoc est enim a ristotel Aristoteles.ῖ .cthicorum cap. r. ex quo patet priori , vel p. opter qiud de molnstrare; ergo lotic resolutioncm noncsse demonstratio restauι GLogica cucuemis in propria cau-nrini: tiam dein Otutiatio per causam esse tu sani. v de Maiiamatica dicitur, unde absque
dciv. Ostrat; resolutio velis posito esseclucati dubio coii Aidunt. .
satia. i. d. gar, pinius gitur indagatio quedatri ocuis ergo dicendunt municam in re
c ularum oriri. llanda cst, di talis r solutio, aret solutio uni ea: irque opti Logica quod rca humaric adicia ur. i. on quod solus ma. he sic osti Alo Demoli ilicito. ia arsit On coa- Δ malicubra utatur, iura aliae cicntiae etiam stat caelesolutione conclusionis id sua pini in pi Upii causas coitentui sua principia te cipia, pci den'. onstratione euidentem inci is 2crr scdAuod Mathematici sicquenti iis, o tenuite cap. r. p. imi lib. ubi ait : Nonscrid clarius id ei ficiant qui uincii κ', ario mino. non habet loqui-μ tmetra Hanc retirae diuisionem resolutionis pro tur aut c d praemissis demostrationibus,me- primo Mare non postum, quia resolutio, quae Ma dri liariis uaquaxac.intdibus, quas neccsiatheitiatica Apperiatur vete est eadem cum ricidem O;uirari posse i iii inat, hoe est,r Looica unde mei in bra diuisionis coincide duci ad prina a principia, ut sicia su concit, re adpraehendunt ir , sed falsum ostendo, sonis ex eis deduci scientiscussit; adcuu- quod per demolistrationem non fiat: nam dem igitur artifice pers e pertinet, docered dum propria causa alicuius cfiectus inqui monstrationem, euec cloiulio re in conclusiritur,&inuenitura Mathematico . vel cer onis in sua principia , atque adeo ess to constat eam esse talis effectus causam, vel us in propriam causatri ci ci sola Dialmnon; si non habetur per certitudinem .du etiea docet dem Oinst. a. . onem O iii. . iaci . . ivia cruotque impellcctat laxesolutio, ergo sola occes icitaue. cis cici non.
145쪽
re.olutio ite . sed O lipos: t. quasi corpus ipsius est .rcsolatio quasi antinaci nam tantum excedit co raposirionem, quantii alianis excedit coiporis in constitutione hominis iure igitur a resolutione accipitur hiatus operis inscriptio, tanquarn a nobiliori potius,quam compositior
Dorist a. Sr Driirsus quaeri in hac parte solet, quae
iam sit causa, vel ratio ob qiram pars haec Dialectica iudicativa dicarur, Opica vero non iudicativa sed inuent tua. Cui ut respondeat Doctor Toletus, plures, ac diuersas refert sententias, pluraque consumit verba nos vero non iudicamus in hac re minima multum immotandum, sed omissis aliorum placitis, ex his, qvie docet D. Thom in hoc prooemio respondendum censemus . Iudicium in primis perfectum ait Dorio m. noti est quaecunque sententia ab tutellectu prolata, nec determinatio quaelibet, ad aheram partem contradictionis, sed firma atque certa dum enim intellectus interutramque partem contradicti nis haerct notum est non habere iudicium alicuius, sed laesitationem, vel suspicionem: si vero ad alteram probabiliteriit deternia natus h bc quidem assensum eius partis, cum Oimidine tamen alteriuM atque exco- sequenti iudicium, sed imperfectum, cuni non Onan in ei adhaereat; nrmam igitur e se oportet adhaestionem intellectus , atque certam ad unam partem, ut perfectum iudici irinal pestetur.&quia per demonstrationem adhaei et intellectus . non solum firmi ter, sed immobiliter conclusoni ut docet expressi Aristoteles cap. a. huius lib. i. adfinem his vel bis Operterscientem simpliciιrranediaitate imperminalitem esse plenum habet atque perfectum iudicium hine archare
iudi c. tiua vocatur. Topica vero no iudicati-ua,quia perfectit iudicitum inime c6tinet, sed inuenti uadicitur quia inuemio inprimis ut bene ibidem D. Thom. non petit certitudinem, imi Topic ex proprias inuenire conuenit loca, unde eruendarint argumenta probabilia. Etenim Dialecti et i steium
est de quocunque proposito problemate disputationem instituere, ut testatur Aristot.
ex diuersis locis eruenda, nempe, definiti ne rei a genere, differentia, a contrariis, Vel repugnantibus,aconiugatis, dccxtrum . σου προνοque autem nempe locorum inuentionem. oτωπι di araumentorum probabilium ordinatio I ιώ
nem praesta Dialeclica per parte Topicam rei
nam de si aliqua inuentio carierispouit con puenire facultatibus,ut Philosophiae, quae intra latitudinem proprii obiecti, Vel materiae a . communes habet argumentandi locos sola tamenDialectica sibi vendicat uniuersalem a mei hodicam locorum inuentionem imordine ad praedictum finem cum illa sit sola, quae sic ad inuenit, ut adinventa ordineti acceriis quibusdam interrogationibus argi menta ex inuentis locis disponat, ad probabilem disputationem de quocunque propinsio problemate instituendam, ut idem docet Aristot t. lib. Topic cap. 2 in haec ver Aristat L. ba: Oportet autem primam videm eum, qai interrogare debet,lacm i eutra rides argumentandum, selyndum autem ivterrogare, rord Ore sngula apud se num reliquam er., . tertiis dicere iam eadem ad alterum, quod aestem inMeniat cκm similiter bitisophi, in Dialectιc consi eratio, subinde vero uia ordi-πare, se interrogare propr-n Dialectici Vnde sit artem Topical a proprissime inuentiis uana voeari: itaque Zei iudicium caeteris Dialecticae partibus coaueniat, posterior isticae tamen per eccellentiam , ideo desumpta ab eodenominatione iudicativa appellatur delicet nonnulla inuentio cunctis etiam conueniat partibus, lino A. aliis facultatibus, per excellentiam attribuitur pari topicae, ac propterea zb hac excellentia unipta den minatione dicitur inuentiva.
Qui locus, huic parti Dialissice dri
nur, ostendit . ΡOST inscriptionem sequitur ordina criti in
ito huius partis cum caeteris dialectic* h,i si
circa quam non Omnes loquuntus debeaικα dem modo consentiunt tamen omnes, partem prioristicam eam araecedere dc merito quidem quia ordo doctrinae postulat, ut uniuersalia explicentur prius, deinde adparticularia procedatur, nam ex eorum notitia, .
146쪽
scdiri persectas admodum misi iurordina miniim scientifica cuni falci csse possit sute, si modo conueniem i. si perfecte acquire vero dicas certa in esse rescitur Direni a mucdae sunt, media certe demonstrationes hac euidentcin vi nece si alio dicen. dam est; cu ripo strato istica arte condita sita sciet lacertissi tria facta) vel constat ea in Dii, sci ibitur opus hoc de posteriorianalys esse causam talis esse hiri sola cognitione te ιι νο/ mit hoe ist resolutione quam in seriptionem minorum absque dispulsi, vel pcr expeti cn-
v vrcxplicemus melius, obseruandum est, ge tiatri ut certe reui dei. te discursum: duo i min. . in i sic resolutionem uaedam est rea modi priorcs iunt impossibiles.ergo tertiustis .e physica . vadum res aliqua in partes erit lectit alius, cum alius noni: pessit; atri aluc, conlponcntcs resoluitur.&eiusmo tertius est de n. Onstratio. ergo per demon-d ic solutioine iussieni ei destructionem ce strationem fit talis csolutio. Piobatur mi lima dit, ut dirin mixtum inclementa resoluitur, not. Fere semper coi:tingit tale causam non stationese domus in ecta, pati ei cs, is naia lapides; sic primam, scd mediam cuinari a m stiri siliciis. liacst rcsolutio in partes quidem, ex quibus casit, mediae vcri si v cs tui. cer O Inica. res conio initur sed quae non fit actione rea stetur ede causam id pii mam reduci bisenuli, vel playsica, sed a solo inici lectu conside non igitur exter initias vel per cognitionemrant c, ut examinante, ut dii ira in ei diu tu principiorum cuin s. hubcat tanquam co-
dicamus, mixtyn, vere esse si ioddam com clus,rcsolubilis in alia in priorein perexpositum ex elementis cic domum ex pipedi perientiam autem impossibilius cst quia cuctas p-rictibus tali modo oldinatis, nilui ab Mathematicae disciplinae, naatella elisibili ea alii cicutis abiti. hanc non probant suos effectus vesa, viis nca. lutionem rationis partitur rur conclusiones per experientiam Axperinien- Cis, . . . . f. c. ardita Toletus inpio inio huius o ris talis enim conditio Ensibilis est; luperest et lilaeis et de ii . si riptione in mathematicam, o constare talem causam csse talis effectus. l. Ogica Mail miratica esse docet, qua pro per cui dentem discursum qui est demon- potitam coclusionem in proprias cautas, per stratio: unde sequitura resolutione Logica qua . mori stratur,rc Licinius. ut nihil aliud non esse :ue i iam . Quod etiam secundo su Ialis tesolutio, qu.ura nouisitio, Spei scru oriendo clolutio Loi te noli l aliud cc o '' tario quadam c. usarum suis conclusionis quam te ductio colu lutionis ad sua principia idem θὶς sicut in ni Oralibus consultationes sunt inqui usque ad prima. tanquam ad veras causas per i si: ioncs mediolum ad res faciendas, ut d cum euid intes demonstrati ies, hoc est enim a ristotel Aristoteles,ῖ .cihi cor uincap. r. ex quo patet priori, vel propter qluddcino instrare; ergo traiic resolutioncm non isse aemonstratim citauι. O Logicacst flectiis in propria cauit ni nam dei Donsi ratio per caulam effectu sani, ut e Mathematica dicitur, unde absqueckn: strat resolurio velo posito effectu cata, dubio coit Aidulit . .
satia indagat, potius igitur indagatioque sat cuius ergo dicendum cst unicam in re
causa uiua reclutidacst, octa lis resolutio, ait solutio utra. eamquepi opti Logica, quod rina humarica dicitur, i. on quod solus a. he sic oti acto Demoli iliato. ia ars noli Oamaticus ea utatur, cum aliae sciciatrix citatri studia: et elotiatione coiri iusio. iis ad sua pria in pilapii causas coitentui sua principiare cipia, pei dem onstratione euidentem Ati. - Lesbia Mati seruatici ficquentius, o t. tenuite cap. 2. p. imi lib. ubi ait Nevit ri
Ir tv Hanc retoren diuisionem resolutionis pro tu aut c d praemissis demostrationibus, me, mr primo Fare non tum quia tesolutio, quae Ma dci lini id ouaqua vac. intibas, quas neccsIathematica appeelai tu . vere est eadem cum ita demotui rati posse affirmat, hoc est .a Looica unde incit . bra diuisionis coincide duci ad prina apriticipia. ut sic risu concitisi ad praehelituitu , sed falsum ostendo, sonis excis deductius cientificus sit; ad cun- quod per demonstrationem non fiat: nam dein igitur artifice per se pertinet, docered iam propria causa alicuius effectus inqui molistratio:iem & cloiulio .rci conclusiritur,4 inuenitura Mathematico, vel cer onis in sui principia , atque adeo ess to constat eam esse talis effectias causam, vel us in propriam causatri cd sola IDial
noli; si in o liabetur per certitudinem, Ju dii ea docet domo t. st .a.. one in conii. .ia r C.
147쪽
re. olusio ae sed corii positio quasi corpus ipsius est .rcsolatio quasi antinara nam
tantum excedit co vi positionem, quantuanima excedit corporis inconstitutione hominis iure igitur a tesolutione aecipitur huius operi siescriptio, tanquam a nobiliori potius,quam a compositio
riarist a. SCDnirsus quaeri in hac parte solet, qtiae
iam sit causa vel ratio ob quam pars haec Dialecticae iudicativa dicatur. Opica vero non iudicativa sed inuent tua. Cui. v respondeat Doctor Oleius, plures, ac diuersas reseri sentcntias, pluraque consumit verba nos ver,non iudicamus in hac re minima multum immotandum, sed omissis aliorum placitis, ex his, quae docet D. Thom in hoc prooemio respondendum censemus . Iudicium in primis perfectum ait Diom. non es 'lutcunque sententia ab tuteliactu prolata, nec determinatio quaelibet, ad alteram partem contradictionis, sed firma atque certa dum enim intellectiis inter utramque partem contradictionis haeror notum est non habere iudicium alicuius. sed haesitationcm .vel suspicionem: si velo ad alteram probabiliter sit determinatus. z.bet quidem asscnsum eius partis, cum formidine tamen alterius atque ex co- sequenti iudicium, si Limperfectum cum non ominino ei adhaereat firmam igitur esse oportet adhaesionem intellectus , atqtie ecciam ad unam partem ut ei sectum iudicitim appelletur,4 quia per demonstratio. nem adhaei et intellectus . non solum firmi ter, sed immobiliter conclusioni, ut docet expresse Aristoteles cap. a. huius lib. i. adfinem his verbis. Priersiens simplicii eracrediaitare imper asilem esse plenum habet atque persectum iudicium in hinc ars haec
iudici titia vocatur. Topica vero No iudicati-
, quia perfecta iudiciu in inime cotinet, sed iniicntitia dicitur quia iiiventio inprimis ut bene ibidem D. Thom. non petit certitudinem, de parti Topic ea propriis inuenire
conuenit loca, unde emendarint argumenta probabilia. Etenim Dialectici ci ficium est de piocunqne Poposito problemate disputationem instituere, ut testatur Aristot. I lib. Toῖ c. cap i. sic invicias. Prop. iii 4M
Prodrurium dem nuntii est methodum aut trire, per poterimus diligi rare de omni proposito proue nrale expriibabilibas. Ad id autem praestandum ma na argumentorum indis et copia, ex diuersis locis eruenda, nempe a definiti
ne rei. genere, a disterentia, a contrariis, vel repugnantibus, conii'gatis.&c.Virumque autem ne tripe Iocoriim intentionem. argumentorum probabilium ordinationem praesta Diale a per parte Topicam:
nam de si aliqua inuentio caeterispo sit conuenire saculcat ibi ut Philosophiae, quae intra latitudinem proprii obiecti, vel materiae communes habet argumentandi locos solatam eiiDialectica sibi vendicat uniuersalem a mei hodicam locorum inuentionem it, ordine ad praedictum finem cum illa sit la, quae sic ad inuenit, vi adinventa ordineti ac cera is quibusdam interrogationibus argumenta ex inuentis locis disponat, ad probabilem disputationem de quocunque proposio problemate instituendam, ut idem docet Aristot t. lib. Topic cap. 2. in haec ver in arm. ba: O arte autem primi quidem emn qm in terrogare debet, locm inuenire, undefit atam
mentandum, secμπῶν - tem ivterrogare,
ordinare fugati apudse ipsum reliquam eris, .c tertiis dicere iam eadem ad alterum, quod te minueniat locam miliιer bilosophi, Dι alectιci conmeratio, sabinde vero iza ordinare interrogare propri- Diadectici Vnde sit artem Topicam pioprissime inuenti- uana voeari: itaque Jc si iudicium caeteris Dialecticae partibus coa ueniat, posterioristicae tamen per eccellentiam , ideo desumpta ab eodenominatione iudicativa appellatur: dicet nonnulla inuentio cunctis etiam conueniat partibus, imo A. aliis facultatibus, per excellentiam attii itur parti topicae, ac propterea ab hac excelle tui sumpta deno.
Qui locus, huic parti Dioctua dei
nur, serust . ΡOST inscriptionem sequitur, ordina GD-
tio uius parti cum caeteric alecticae hkit,aria; circa quam non omnes loquuntur e ' ribeaικα dem modo consentiunt tamen omnes, partem prior isticam eam antecedere, dc merito quidem quia oldo doctrinae postulat, ut uniuersalia explicentur prius, deinde adparticularia rocedatur, nam ex corum notiti'.
148쪽
scd iri persectas admodum: si istiur Otilina mini me scientifica cuin falsa sic positi s :te, si modo conuenienti. si perfecte acquire vero dicas certam e sic te turmiiciti atquc sunt, media certet demonstratione abii ac uidentem vi neces alio dicendam est; curri post ei lorissica arte condita sita sciet lacertis stria facta ici constiat ea in D therm Inscribitur opus hoc de posteriorianalys esse causam talis enec iis sola coenitionet co ἰνο- mi lioeci . resolutione quam inscriptionem. v. otuin absque discuisu, vel perexpci .
I iit νηης et expliceirius melius, obseruandum est. ge tiana aut cerre per Idcii te discursum: duo ni in . . in sic re lutionem , quaedam est rea modi priores sunt imposii bile ereo tertius
piri sic vidum res aliqua in patres erit necessarius, eum alius non superst; atri altri r conii onciarcs resoluitur.&eiusmo tertius est den. onstratio .ergo per demon
dirc solutio in eiusdem rei destructionem ce strationem fit talis c solutio Piobat tu mi phrdinio dit, ut dirimi mixtum in Hementa resoluitur, nor. Fere semper contingit tale causam non statione domus in tecta, parietcs, ligna isti lapides eta primam . scdmcdiam cuin prima um nimis luris et liacmri solutio in partes quidem, ex quibus casit, mediae citas tu cf. tui .ceIUO c ' .in Gau
res con 'oo initur .sed quae noli fit actione rea sceiure de causa in ..dptimam reducibilem.
li velitnysica, scd a solo intcilem conside non igitur exierintliis vcl perco nitione: irante, vi examinante, ut dii ira in ellcctu tu principiorum curia sci bcat tanquam, dicamus, Inixi uia vere est coitiod iam com Musio rc sis lubilis in alia in priorein per c x-
post una ex elementis de domum ex piaedi perientiam autem impossibilius in quia clictis par ictibus tali modo Oidinatis, iiihil ab Mathematicae disciplinae, a matella sensibili
ali scutis sit trahant . non probant sitos effectus . vela, ui, ne ii solutionem rationis partitur rur conclusi vires per experientiam;experimen. co, m. f. CardiniTolcius inpiooemio huius operis talis enim conditio sensibilis est; superest er- I ii. x, aest. d iii scriptione in mathematica in , o constare talem causam csse talis effectus.&I.Dgica. Mathematicae sic docet, qua pro per euidentem discursum qui est cinon- politam cocliisionem in proprias causas, per stratio: unde scqititura resolutione I.ogica quas semo instratur,rcdiicinius. ut nihil aliud non esse d ueis in . Quod etiam secundo su Ialis tesolutio, quam inquisitio, Spei scru ostendo . I solutio Logica non es aliud sec o o 3 tari a quaedam c. usarum illius conclusionis; αam ic ductio colu luli Oilis ad sua plincipia iem ς' sicut in ni Ora lituis consultationes sunt inqui usque ad prima. tanquam ad veras caulas per i sitio nos medio tum ad res faciendas, ut docet euid cites demonstrariori es, hoc est enim a ristotel Aristotcles,ῖ. cibicorum cap. 3. ex quo patet priori ici propter qiud diamo instrare; ergolhanc resolutioncm non isse demonstratio. clolui: GLogica est cisec iis in propria cau-nem: iam demo utiatio per causam essectu sani. ut de Mathematica dic nur, unde absque nrostrat; resolutio velo posito effectu cau dubio coincidunt. . satiricida ar, potius igitur indaetatio ouedai Potiti. ervo dicen hi rei est x micam essere ' caularum recllaiidacst, di talis resolutio, ait soluta lenti carirq p oprie Logica, quod' ina humatica dicitur,t on quod solus ina he sic ost id, Demouitiato. ia ars non coa ΓΗ ntati ubeaura tar, iii isti scicntiae citatri stat si ae te tolutione conclusiotiis ad sua brii, P in pio ni caus a coitentui sua principia re cupia prodere. Onstratione euidentem inti is err scd quod Matheniatici sicquentius, not. tenuate cap. 2. p. imi lib. ubi ait Ninscitdi clarius id ei sciant quidem talion m M.A- non habet loqui-I 'tra manca amen diuisionem resolutionis pro tur aut c d praemissas dein D stiationibus,me i , - prιmo Fare non postum . quia te solutio, quae Ma d la traiis uaqua vac. intinus, quas neccssathematica .s pcllatii vere est eadem cum itidem Oiuirali piisse assilinat, hoc est .a Itoica unde me ix. bra diuisionis coincide duci ad pris nain incipia ut asiansii conciti, te ad praebendi rir , sed falsum ostendo, sonis ex eis deductus scientificus sit ad cun-cuod per dem Oii strationem non fiat: nam dem igitur artifice per se pertinet, docered dumi: opria causa alicuius cstectus inqui monstrationem in rc solutioncm conclusiritur,4 inuenitura Mathematico, vel cer onis in sui principia , atque adeo ess to constat eam esse talis effectiis causam vel us in propriam causam cicd sola Diale
notis si trion habetur per certitudinem, du cti ea docet domo t. si lationem O in . . uer c.
149쪽
te. olutione . sed coit positio quasi corpus ipsius est rc latio quasi antinaci nam
tam uni excedit co Npostrionem, quant vallima excedit coiporis inconstitutione hominis iure igitur a te solutione accipitur huius operis inscriptio, ta: quam a nobili Ori potius,quam compositionci
SξPrursus quaeri in hac parte solet, qMe
iam sit causa vel ratio, ob quam pars haec Dialecticae iudicativa dicatur, Opica vero non iudicativa sed inuent tua. Cui ut respondeat Doctor Toletus, plures, ac diuersas refert sentcntias, phiraque consumit verba nos vero non iudicamus in hac remini in a mulium immotandum sed omissis aliorum placitis, ex his, quae docet D. Thom in hoc prooemio respondendum censemus . Iudicium in primis perfectum ait Thom. non est quaecunque sententia ab latet L ctu prolata nec determinatio quaelibet, ad alteram partem contradictionis, sed firnis atque certa dum enim intellectiis interutramque partem contradictionis haeret notum est non habere iudicium alicuitis, sed haesitationem .ves suspicionem: si veto ad alteram probabiliter sit deterini natus habet quidem asscnsum eius partis. cum Ormidine tamen alterius atque exco.
sequenti iudicium, ised imperfectum, cum non omnino ei adhaereat; tirmam igitur esse oportet adhaesionem intellectus , atque certam ad unam partem ut perfectum iudi .eium appelletur, 'itia per demonstratio. nem adhaei et intellectus , non solum firmi. ter, sed immobiliter conclusioni, ut docet expressi Aristoteles cap. a. huius lib. i. adfinem his vel bis Op triscientem simpliciι eraeredaritate imperminabilem esse plenum liabet atque perfectum iudicium I hinc ars hareiudicativa vocatur. Topica vero no iudicati-uaiqui perfecta iudicitiis inime cotinet, sed 'inventitia dicitur quia inuentis inprimis ut bene ibidem D Thom. non petit certitudinem, di parta Topice ex proprias inuenire eonuenit loca, unde emendarint argumenta probabilia. Etenim Dialectici officium est de quocunqne proposito problemate disputationem instituere, ut testatur Aristot.
ne rei a genere, adisserentia, a contrariis, vel repugnantibus, i coniugatis. dccxtrumque autem n e:npe locorum inuentionem. argumentoria in probabilium ordinationem praesta Dialectica per Drte Topicam: nam de si aliqua inuentio caeteris possit comvenire saculcatiburtivi Philosophiae, quae intra latitudinem proprii obiecti, vel materiae communes habet argumentandi locos solatam ei Dialectica sibi vendicat uniuersalem,. a methodicam locorum inuentionem in ordine ad praedictimi finem, cuin illas sola, quae sic adinvenit, ut adinventa ordineti ac certi, qu bustani interrogationibus argi menta ex inuentis locis disponat, adprobabilem disputationem de quocunque proposito problemate instituendam, et idem docet Aristot g. lib. Topic cap. 2. in haec ver in alenba: Oportet autem priman qQdemem, clari interrogare debet,locum inuestro, undes aut mentanom, seιν-- tem ivterrogare, erordinare fetuti apud se ipsum reliquam ero, . tertiis dicere iam eademia aberum quod tem inueniat Iocam similiter bitisophi, in Dialectici conferatio suixde vero illa ordis nare . interrogare protri .n Dialectici Vnde fit artem Topica in proprissime inuenti-uam vocari: itaque vi iudicium aeteris Dialecticae partibus co ueniat, posterioristicae tamen per excellentiam , ideo desumpta ab eodenominatione iudicativa appeti iur xlicet nonnulla inuentio cunctis etianteonueniat partibus, imo S alii. cultatibus,
per excellentiam attribuitur parti topicae, ac propterea ab hac excellentia sumpta deno. minatione dicitur inuenti .
Qui locus, huic preti Diali an , ostendit . POST inscriptionem sequitur. ordina GD-
tio Euius partis cum caeteris Dialecticae haleis aris
circa quam non Omnes loquuntur eo Abeo M. dem modo consentiunt tamen omnes, partem prioristicam eam antecedere, de meruto quidem quia ordo doctrinae postulat, uniuersalia explicentur prius, deinde adparti ut alia procedatur, nam ex eorum notitia .
150쪽
sed imperfectas admodum: si isitur ordina minim scientifica cuin lalsa. sic pomi si
te, si modo conuenienti, si mrfecte acqii ire vero dicas certa in se resoluanire ira atqucta sunt media certe demonstratione ab hac euidentcin vi neces ara Odice::dam est; cum post elio istica arte condita sita scietia certi stiria facta ici constat atrinther est: ibi tui opus hoc de posteriorianalysi esse causam talis effectus sola cognitione topi ολ mi troeci , resolutione quam inscriptionem. u. Otum absque discuisu, Vel per expetrin-IMU te diplicemus melius, obseruandum est, ge tiam aut cerae reui de iii ediscursum: dilo simin. .m sic resolutionem uaedam est rea modi priores sunt impossibiles.ergo tertius iis .d physica . vidum res aliqua in palles erit necessatius, cui in alius non stipersit atri adiri r conli on es resoluitur,dcerusino tertius est de n. Onstratio. ergo per demon- dirc soluit in eiusdem rei destructionem ce strationem fit talis cmlutio. Pi Obazur mi is r dima dit, vidi mixtum incie menta resoluitur, nor. Fere semper coiri ingit tale usam non taliae in domus insccta, palici cs, ligna ia&lapides; sic primam, scd mediam cui prima una ni istia i , Miacst resolutio in partes quidem, ex quibus cassit mediae vcri stures tui .cergo cae . . in L. Pu res conio i. itur,sed quae non fit actione rea stetur ede cauiam .dptimam reducibilem. li vel physica, sed a solo in testem conside non guuro terint iis vcl per cognitionem
rante, a te alvinante, ut d uiri in ellictu iu- Iliaci piorum cui nuciacat tanquam comclicarnus, mixturi erceitc quoddam com eius orcsolubilis in alia in priorem per c x-posi: una ex elementis. dc domum ex pipedi perientiam autem impossibilius cst quia cum palictibus tali modo Oidinatis, nihil ab Mathematicae disciplinae, a matella sensibili aut ciculis abstrahant , non probant suos effectus, vela, nil i incri solutionem rationis parti iurisur conclusiones per experientiain experimen. c., in. . . si din.Toleius inpio inio huius operis talis enim cotiditios ensibilis est; superest er-I. ιι. est. dc i. scriptione in in athematicam, o constate talem causam csse talis ciseruis. l. gica Mathematica esse docet, qua pro per euidentem discursum ciui est demon- politam cochisionem in proprias causas, per stratio: unde sequitura resolutione Logica qua, semo instratur,rc diicimus. ut nihil aliud non esse di te istam . Quod etiam secuti dosu: alis tesolutio. qu .am inquisitio, Spei scru ostendo Q solutio Logi ea noli et aliud secM D ta: i qmedam c. usarum illius conclusionis quam re ductio coiiclutio. iis ad sua tincipia idemqstre
sicut in ni orali luis consultationes sunt in qui usque ad p ima. tanquam ad veras caulas per i μ' si: ioncs medioli im ad os faciendas, ut doco euictantes dei noli strationes, hoc est enitia a ristotel Aristoteles,ῖ .cihi cor uincap. r. ex quo patet priori, vel p. opter quid demonstrare; ergo i ii resolutioncm non sie demonstratim citaui: GLogica est cisemis in propria cau-ncini: tiam dei nonstratio per causam effectu iam, ut de Mathematica dicicuti unde absque L n cstrat; resolutio velo posito effectu cau dubio collicidiant. .
ni C. ind. gat, potius igitur indagatio quedai Poetiit seruo dicendunt si unicam esse te,
malicii, ea utari .cia dc alia sciciariae citam stat ne te solutione conclusionis ad sua prin V p in piopii causas coitentui sua principia re cuipia, se demonstratione euidenteni Ari - d gcrt quod Mathematici sicquentius, Ol. t cmui: e cap. r. p. imi lib. ubi ait Ninscite clarius id ei ficiant qui uim '' aiion mino. Am non habet loqui- se in m Hanc ramen diuisionem resolutionis pro tur aurcdc praemissas dei nostrationibus,me-'m primo Miretion rosium, quia resolutio, quae Ma d: lia usinia qua vaciint:bas, quas neccsiathematica Appellatur, vere es eadem cum riodem Osui rati posse filii nat, hoe est .a
Itoica unde membra diuisionis coincide duci adpri nam incipia. v asiansus concit, i ad praehenduniit , sed falsum ostendo, sonis eo ei deductus scientificus sit adcuu- quod per demolistrationem non fiat: nam dem igitur artifice per se pertiner,d ered dum propria causa alicuius est ectus inqui monstrationeni, α rcsbiulioncm conclusiritur,4 inuenitur a Mathematico, vel cer Onis in sua principia , atque adeo e to constat eam esse talis effectiis causam, vel us in propriam causa, rici id sola Dial
via erit,sique impellccta talis resolutio, ergo sola doceri icto e. cincta non