장음표시 사용
171쪽
moralis sere semperi . cedit per demo aliquam conclusionem proeeditur, sese est x strationem.ηnia. ,ex essectibus per experi autem quicquid in praemissis demonstratis
entiam notis . ad proprias caVias. onis assumitur,ex quibus alterum est definia
si His praelibatis noura sententia, histribus io subiecti ergo proprie tit prae
Diio. assertionibus explicatur Prima-praecogni cognoscenda tionum crerum, de quibus habentur ordo Assertio hae limitatu a quibusdam rimitatis' non habet locum nisi in demostrationiblis modernis, ad solam demolis rationem, pro terqMQ, in qua passio demonstratur de subiecto Haec non indiget probatibne,cum nemo per defintionem at dum una pasto demon- 9-Z H expci ab ea dissentiat; die vobis atque contextu stratur de alia, negant praenosse oportesσhuius capitis, ex exemplis item designatis.sa definitionem subiecti quia non est medium eis notum sit de hac tantum demolitatione. in tali demonstratione vis dicamus omne
scientia P hilosophum loqui demonstra admirativum est risibile onanis homo estii praeterea. Ma est aliquando adhibetur ad ad n irativus, ergo omnis homo est risibilis.
probandum subiectum esse; contingiten in Haec tamen Iinitiatio falsa est nam,dc si in ad non satis id notum esse,in tunc ex aliquo hae,&similibus demsistrationibus,definitio esse , a posteriori sistet probari aliquando subiecti,non sit medium sormale semperia' etiam, adprobandum quod quid est eiusdem men est viri ual quia minorem praemissam, unde non petit propria eius natura. similes cum sit propositiomediata, non sciet,qui ne piscognitiones scit illani reducere. 1 primum principiu.u Bobata Dei, Secunda assertio. In demonstrationibus vi docet Aristoteles,capite sequenti.sed pii ,.suvii . erita propter quid in Piibus de subiecto, non tan mum principium,ad quod est reducendὸ,est propria aliqua passio quam rationes quaeda definitio,ergo halle semper prinosse necesse posterioris, per priores probamur, non est est dum paston demonstrantur: etiamsi necessario praecognoscenda definitio subie non sit medium sormale ali cuius demonstracti, sed eius localusscit proprius conceptus ionis, hoc est, siue per definitionem, vel causae, seu rationis eius, per quam posterior aliam passionem demonstreturialia, seu essectus ostenditur, eiusmodi li Do tina autem Aristotelis in utroque de
eet non sit quod quid est subiecti est tamen sensi rationum atque scientiarum gener cuiusdam raticulis ad ipsuin spectantis . secundum proportionem intelligenda est; Hanc assertionem, aron minusquam prae nam in cunctis scientii in quibus arqua pas pice lente ninianiscitam certe reputo, cum in si demonstramn est de subiecto, precoPhoc demonstra id genere nihil de subiecto, noscendum de eonntelligit, non solum quid ex dilecto ccnes datur . sed de quibusdam uminis, sed vi diei: in qiubus veris passiones eius spectibus .sea rationibus, ut de figuris, non demostrantur,sed rationes posteriores numeris, ac de proportionibus per priores,vel per causas effectus, sat erit
Tertia se Assertio postrema. In demostrationibus definitio quid nominis,cum quidditati soli. rapter Mid piobantibus passio item de sub non sit aanquam medium demonstrationis ἔμ' lecto, non solum praecingnoscenda est defi necessaria,&his argumenta, utriusque par Upν μ' in initio quid nominis, sed ei iam quid rei. Hanc his soluta esseconi at . esse mentem Aristotelis docet expresset Testimonium Aristotelis explicandum ExpΓωin. τὴ is Tho' . par quαὶ t. a tic. ad primum superest, qui breuitati studens, unico veibo testim iῆ ex processu huius operis constabit, alat, ut docet,quo pacto de subiecto, Sopassione prae Arist. ει p., i vidcbimus lib. 2. definitionem decernat me supponedum est,qm im ait autem de vir
dium esse in his demonssiarionibu Mergo an que praenosse oportere, in es ita di te conclusionis notitiam cognoscenda est,at is vel quid nomen significet, secundum proque adeo praecognoscenda sistenim quod portionem c ut bene Magister Solus hoc
praecognitiones, non blum extia, sed in ip est, cundum inodum,quo tetrumque habet sanie demonstrariolte habeantur, Ostende definitionem ac ruis secundum modum, .mus inferium illuacerte praesupponitur Pro quoad Minonstrationem quodlibet concur-priae loquendo, quod probati lumia demon ' iis invia passio conmrrit tanquam de stra: ione non assumitur, scdian triam per se monstrabilis de subiecto,per definitionei x u. aec Pia. u. ccilio ad Liscrcndam ii qui aiat uan, non per proprianu ia
172쪽
quia nee propriam habet. satis est, ΘΙ,1-ἰ- nis eius praecognoscere i de subiecto vero. eadem p tibia ut ratione, non sufficere, sed requiti defitiatio item suis rei eum sit, nii cum raedium ι. hoc genete demonstrandi ιqiis dii aliquando Aristoteles docti mediudemonstratiotiis esse inqui redum; non tol- Iit certe quin praesupponatur, nam id inte DFgituti dum dc siilitio subiecti non constar, sed obscura est: tune enim ouaerenda est per diuisiones, vel quopiam alio medio, nunquam tamen priori ii eodem genere cauta probanda. Odeo semper prae lupponenda, nam di principia aliquando oDrtet inductione manifestare nee propterea inferre licet, non esse pia supponendam eorumve. xitatem, nam ut praesupponi dieatur sat est nunquam a priori demonstrari, sed habita explicatione, vel ostensione a posteriori. dum non patent cunctis ea traminis esse
UAESTIO II ILLAEI, racognitiones de subiecto, rasilone, cprimipio habeamur
tangitur, quia omnes ferme intelligunt praecognitiones de subiecto passione di principio non necessario ante demostrationem hiueri. sed in eadem quaecumque enim cognHio, quae ante notitiam. vel illationem conclusionis requisita est praecognitio necessaria vocatur, si mentem ristotelis teneamus qui omnem doctrinam. Omnemque disiciplinam, hoc est quamlibet notitiam alicuius eonclusionis. Ex praeex emii praemisar haberi, docuit ergo tam praemissae, quam, quae in illis continentur, nepetab: ectum, di passio,praecognosci dicuntur: docet te illud proprie dicitur praeco nosci, in tota scientia, de qualibet de monitiaraone. quod non piobatur sed tanquam per se notum praeaccipitur, sed talia sunt principia enisdem demolistrationis, d scienti
quae persen t i Aa itur, ex quibus alterum
e Intur pia co nosci, sed quae in demonstratione ipsa, vel scientia ac te illationem in clusionis i aede 'ium depassione. est Atae telo, Praecesusscere oportet, desis deitW.5 hoc non alia deerusa nisi quia cum mde subiecto sit inconci sone proba da, non eapiet ut oncluso, rei et in lectus asentietur, si pris in elligat cuid nomen , gnifice ; sed non est nccessarium . taleis praecognitionem depas ione haberi ante do. rnonstrationem sed suffcit dum praemissis
proponuntur, de ad inserend. in conclusionem, eis in modo. 5 figura dispositis assem est intellectus. simul accipere terminorum explicat Mnem ι tantumdemque de praecognitioniblis subiccti, o principiorum et lendum est: nam sat erit in ipsam et demonstitatione percipere subiectum esse aedes nitionem eius ac vera esse rincipia quae hinc assiimuntur ad inserenaam conclusi
nem; ne minus tunc primo eiusmodi innania cognostens. delinon strationem. scici se
tiamque conclusionis comparauar, quam multo prius eadem cognouisset unde fit Iraecognitiones in ipsam et de in onstratione aberi: ita sentit D.Thom di cum eo Caietanus 5 M. Solus. ita et lim senseruntantia quissimi interpreres Aristotes is quos ins rius reseram opposita Oppositum tamen costanter tenet P.To fisi ialetus, inexplicatione textus affirman prae pristi cognitiones assignatas ab Aristotes e desul iec .passione. ac principio, intelligi ante totam deinoris rationem. 5. non in ea. r. Probat, quia Aristoteles exemplum attu- Iit in primo principio uniuersalissimo, quodlibet est, vel κο est in si ibiecto item , Ni
sone, de quibus multo ante demonstrati nempi cognoscimus, an sint.&quid sint; ero non de his. que in ipsa den: Onstratione coan Oicuirtur, praecogniti Unes intellexit. Jet DPraeterea Piaecognitioncs atque ea . et altriuibus habentur pristipponuntur p. cisui dentonstrativo seu scientifico I mnia quae pertinent ad demonstrationem. tam ex parte praemissarum, quam conclusionis, pertinent ad ius in odi procissum .ersonitu ex his quae in demonstiatione cingnoscuri . Ur pr me dicitur praeco-
173쪽
DTgatur eodem modcresse aecipienda
rera doctrinastainim in te i pari icularium scientiarum mit
ictis. passionibus.ac principiis: itaque dotata
autem in hae re tenendumst na eius ad illa exeniola non est eoatctandia
docuit bene Porphyrtus in com nec propria Duficati praecogimi unamentariis huius capitis, uem refert, peri', ut ante totum processum . Hiemi ac sequi: Magnus Albertus s. lib. Posterio vel demonstrationis habeamur; sed soIunx et rum, tractatu pii mo cap. . ad finem:&co ante notitiam conclusonis haee est enim sistit in hae distinctio ite .ptaecognitiones doctrina. vel disciplina ex praeexistenti, sunt dux, avid*: tria de quibus ha gnitione facta. boc est. ex notitia principio . bentur, subiectam , passio, di principium rum eiusdem demonstrationis quae si prae- sed tam praecognitiones quam praecognita evsteus est eri praehabita ipsaque pii ii&bifariam accipiuntur, in communi. dii pia proprie erunt praecognita atque panicularici communissima principia sunt, subiectum di passo, quae in eisdem conti-; 'Aae est , I sis linae mi nentur idque vel ex ipso piae missarum, parte. Aper auamlibet datam lmeam ρομε mine facile intelligitur, nam principia vo- ri-ιύ- coustiι-reme quibus notum cst canui pr*missae quia eorum notitia prae ix, aut nutiquam demonstrationem ingre mittitur, praehabetur, atque praesupponitur ἀὐ communissimum etiam subiectum est conclusioni, ves scietitiae Anu autem depas unitas, d commimis passio triangulus sione, non sit praecognoscenda definiti νparticularia veris sunt ea, quae pertinent ad Midro, ac de principio solum os ver . nam particuluem scientiam, vel demon supra explicatum est a nobis. st rationem ut in scientia de bomine, subie
ctum est homo;passio, capacitas distipi Rη - OVAESTIO V
et admirario: principium homi uem esse animal rationale esse disciplinae .pa m. -
dcc. Et devitasque intelligitur doctona Ari massensim comtusionis stat rae stotelis secundum proportionem es com praeae en institiaprincipior5
munissimis quidem respectu omnium, ves pluitum scientiarum, quae ideo ante earun, ingenere caesa Vpcientu. a insitionem habentur; ac de particulari B ini uis etiam respectu talis seientiae vel demo NT OGUA conclusionis e Irae ci p. tita
t strationi, i itaque de eommunissimis ubi ivstcnti cogisitione ficii, liquod genus ex inestin L T, o passii onciae principiis,duo illa sita prae causae denotati quem adhioda da n lir m ha-z Taci, rnostenda. d. f. de quid sit ante pro dicere solemus vitum quidpiam fieri ex alio . ι ae- ...' edum demonstrationis aescientiae: aide sed parii cala ex multiplicc habitudinem a H.
moraria particularibus subiecto passioue, pi in causalitatis designare solet: pinno quidem Opiis, non est necesi ante illam piaein te habitudinem materialis causae,dum es iussisti, stuamuis possibile id si, seditis est, si eam hediam fieri ex ligno: secundo habituta demonstratione ipsa. scientia anteno dinem emesciuis in quo genere causae v clusioni , quod profecto rum in calorem heri ex igne tertio. h..t,i
sisticit,ut vere in pio ite dicati uritaeco trudinem partium compotientium qiu par nosci cto domus dici ut fieri ex lignita lapidibiis. Haec sine diibio est sentemia D. V omae parietibus.&tecto actaradem l bitudincin tetani de Mistari Soti,in iam efficaciter causae determinacitas aliam
174쪽
cri volui: Ai istoteles: TMη ma las. iustis bi depictum est per assensum a
itemptancipioruin, isormatur specicbu degGATprima sentensa efficien et terminauitque, sitquasi in actu primo ad causam attiliget sed materialiter assensum conclusi ais non secus ac po: O- dumtaxat determinantem quam avisi ira per speciem coloi ire deu rdum invidetur plane tenere Durandus insecundo tuendum . sed foriria, per quamst agens a dist. 24. u. 1 ad quartum, ubi ni uersaliter actu primo ad Operandum con irrit esse- docet. quod cum duo actucintellectas non iue ad operaiionem ergo necesse QErossint esse simul. impossibile est unum esse sensum princi uotum accitae .concurrero musam alterius emcientem quibus veibis ad assensum conclusoai argimentum quoddam non tufirmum insi.
o tuo media. NON desunt ex moderniι qui medii rerti,
inter haec extra ina velint constitue re. ita trius quide causalitatis,quam
mat id confirmam. Causa efficiens agit in antum in altiuised assensus principiorum est aetiis diuersus. ab assensu conclusionis muri quo simul esse repugnat ergo non potest esse causa eius cssectiva Minor ostenditur: quia eadem po materiasis,vel determinantis tribuere velint tentia, non potest simul his replures actiis assensu principiorum respectu conclusi sed unum post alterum dum ergo conclu nis, non tamen propriam rili lictam effi- soni assentimus. ia non extat assensus prin etentiam sed quandam cius ais tutatem, ves, piorum. ergono eriti ciens causa scien similitudinem,idque propter tationem D tifica assensus. quia quod non est. nihil refi .randi de distinctioneau trucere potest sed satis est respectu illius se hahere per modum detxrminantis in quantum post actum principiorum, scientificus siquitur. 5 non alius ad modium. quo apprehensio determinat iudicium, di ii initia sensitiva intellectivam, domodus iste cducitur ad causam materialem. Postrem d. Si assensus a tincipiorum est
Vera sententia refertur, cycMD
qualis esse potest later actus animae, po tendam esse inter principiorum, sementia Tr- &conclusionis assensam arbitrati u , taneausa effciens conclusioni . cum iit parii' quam magis coci uu: Aristo esicae d cularis.&proxima, eritVniu--,atque adco rina .m expresse assertum a Thom in D r eiusdem speciei, quod plane falsum cst, Cum commentariis Iulus capitis, lech. ubi sicinens conclusionis sit scientia, principio loquitur. Primipia asiae se hesten ad cenes sum vero intesiectus Halic sententiam Du mae indeman Limis, sua causa auiis insandi sequuntur ex modernis nonnulli ata alibra ad suos est las rude in secun dor, sic ,rva ilia est rogismi. ponantur ina aententia opposita. uere eras efficientu, ω lib. coatra sentcs
UI ver oppositam ex capite prae v mri et Liquid esset ar ι -p- ipi senti deducere intendunt, nam eo aiat indocosa ociens conci iam , naia Seorida ipso quod Aristoti docet assensit in derisus rasis dicii a b et mmIaties stit . eon lusionis neri, ex praeexistenti cognitio in Et ne putaretiirparticulam. viam modo ne principiorum sentire videtur. eiic itu esse diminuentem, optime eam exposint ab ea pi edere solum enim materialem errariensis in commentariis eiusdem caps , iras . .eoticursim ei tribuere falsum appMet,siqui tis, sic loquens Ada/rte, subda Them dicit dem praeter . lectivam determinationem, Irincipia esuada notas afae cientem ιλquali habet apprehensio, aut notitia sensi clusionis. ποηuam e impliciae esse causa ,sua xiva positive influit ad eius productionem non Dacos es'. iari co tis em ιγρο Secuudo inteste lus priusquam habeat ti σαώ. ta a magos quod sed ι θη-ra ianotitiam principiorum est quasi nuda ma agendi Limeae ctm enim ex cognitiose pri
175쪽
ι ibu, lente iri iam no dioliabita, sola terminorum notἰtia prs sup-i tur,&rursus expres posita, alius vero discursiua, quae non hab Lari emem DTho m. doce vi aliaque ture soli terminoria. t appiehensio re sidii it ad atri ciscaciter probanda. virtute alicuius medii, quod st ratio assen-
Principias, in elle tu cognita non sunt supponit, ex eoque seri dicitur nihil au enie o- - nio tritae quaedain specieri non aliani haben . ex te ipso proprie fieri potest; sed quona:ntes virtutem, qua ri re aesentadi obiectum: pacto, unus possit es licere alium explican- vel determinandi sit. llectum. Hoc enim dum eae non enim sic intelligitur . prox)modo impersecto, A materiali concurrit' meassensus efficiat assensum nam potentiata
apprehenso ter initiorum adiudicium, scd apprehensiva, qualis est intes lectus, nil, lo- nonnihil virtutis agendi praestant,qua iudi Peram nisi ab obiecto mota. atqueexe ita ρ' cium conclusionis producere intellectiis va ta, unus autem assensu; pei sci&duecte non P 'let eiusmodi autem virtusnsi est alia.quam est obiectum alterius, si ergo Cctiue, adesse rationem imalem obiectivam assen eum eliciendum coi currit, obiecto mediatetiendi concluso iii hoc est, iudicandi veram id piae stabit, loc modo contingit in pro- esse, ae necessariam propter praemissas.Bene posito, nam principia quae suiu obiectum igitur Terrariensis non esse id, quod produ cognitum. 5 iudicatum per assensum quem
citassensum conclusiotiis sed rationem, seu vocamus principiorum sunt quaedam, virtutem producendi. virtutem inquam pro altas per se nota, informans intellectum, cximam determ Hiaram, particularem,in qua quasi in actuprimo eum constituens, virtu, 'continetur virtualiter assensus coclusionis temque conferens iudicandi, veram esse aenam intellectus ipse virtus est uniuersalisai necessariam conclusionem in ipsam et coii- Pettar feliciendum quein libet actum Appositis,i lentam,ex eaque per demonstrationem eli- tve em innum exemplum vim huius rationis osten citam. Itaque obiectum cognitum,&iudicariqde em decis est virtus seminali inua media vivens tum per assensum est ratio formalis obi ab alio vivente producitur non est eni in initia producendi alium assensum, de quia uod operatur, vel producit, sed ratio pro rialem habet virtutem ab assensu perqueinucendii ita assensus principiorum quasi cognoscitur,d iudicatur,assensus etiam ipse semen est omnium conclusionum, quod in non per se,&directe. sed qua sit: idircae dici- intellectit receptum, quasi terrae mandatur,a tur ausare alium asset imis directe verbis quo pullulant conclusionum germina: unde obiecto iudicato per cum tanquam ratio- quem ad .nodum nouae albo Us, vel plantae ine sot mali assenti edi causatur huius exem Exerit m crinin Mio, estqxia si partus naturae modo lula inuenio in operatio tibii sensi. tuis. imili germinatio conclusoni spe demon nam colo .inquatum visibilis cst, ii primits rationem est quasi rationalis partus intes speciem sui in potentia visiu qua tanqua niectus: quem Recundu in reddiderunt assen piopria virtute media T. alii coli currit sus principioru .nu eiusnodi aute .n simili inim potentia adcliciendam visione . sed ludo propriam testatur stactentiam, tale in rursus color ideiri in quin una sensatus per quidem, qualis inter actus antinae esse o visu i mcdiante specie expressi per visione
test, no i ut dimi lira, vel imperfecta ccia Producta in ade in porentia vitiua impri-seatur, scdilon adco naterialis, cphysicci init alia uia Censum iiiiiiii. ceamcdian eae a quae in corporeis generationibus re concuriit Salu , cum apo ei itia adcli- peritur, imo lolige perfectior. hanc ciendunt sua, aestu, per quem inter obie. tentiam praeter D. Thom. aer rariens te cluni visus ci aliorum C iis ui suo nodonuerunt Gabries qu. s. prologi dubio et M. discernit Iia ergo de principiis censenda n tus qu. ad a. P. Tolcius in expositione est, quae sunt obiectum intellectu . ipsa inprimi textu . notabili 3. Diediantibus speci bus mouens ad elicien obiecta vivat.Jam ua. vi illustriorem rcddamus, obser dii in assensu. ii per se notum ride in autem ognitAm..i da. ualidum cstassensu in principiorum .docon obiectum ut aut coetuitu m 5 iudicatum Oaeι intes cluso ais esse actus animae diuelsos non so per talem asensum ni ouet intelli chum, pre lea m. lum numero, sed specie: specie mi dem.quia iaciaec virtutem indicandi veram esse, si tibi uvaus est Dii intuitiua nou.ia,um v lunta ac ncccssaliam conclusionem de monstra icῆ talion
176쪽
tioni, propter eam praestare alit in v rtute potes,qui conclusionem ipsam virinaliter
continet, vel tu scaricia terrae mandatum, virtute continet ramus iliam pullulantem veritatem huius docti ae cernereticet, in conina uni demonstratione omne animal rationale est capis disciplitiae omnis homo cst animal rationale ei omnis homo est capax disciplinae, nam veritas significata per praemissas, quam pei seno iam appellamus, quia pei se, hoc s. sine ullo mcdio m bii tellicitis os t. oscibili Gobicctum est mediantibu specillus moues intellectum ad assensum, 'claudicium eliciendum, hoc est,ut iudicet, sine medio veras easdem praemisi scios iiiii Turdet': aemissis mentalibus per vo- nificatis cadi in autem veritas per praemisias significata, in qua situmi .im Og a r. ,r iudicata mouet eundum inici lectum iidem propositionibus mentalibus i. ni cognitis. Miudicatis mediantibus, adiudicalidum veram esse conclusionem ex eis elicuam atque adco ad eliciendum alium asset .sum, crum quidcm, ac neccssarium, I. on taliac ploeter se, sed propter veritatem ac necessitatem pia missarum, cuius obiectum est vetitas coiiclusionis, per mentale Pio iis lionem, Quocialem ex praemissis stellificata Ecce quo pacto veritas inita, 5 iudicata et
tiendi critati conclusonis, quam appella- is scientificati licata est
sent iure in i L col Ionium, cum veritas
nonnis peros uisum iudicata, virtutem habeat caulandi liam veritatem. .
.ueis scile assensus principio Iuni, conclusionis eandem tam ci deinia . Q isti aiioncm coi es: Z idco quasi eiu parte, qua propi lchandum est, princip oium sielitium ti an si statim,scd continuari postir usque ad faensum onclusio
i; nuar nisi lominus per tempus potest perseuerante intellectu in consideratione eius de obiecti Eceno tres sitit actus diu ei si pr. - missiae de conclusio. h. Mi tamen modum isat es'. ita
unius ut superius expostum est inde non is repugnat simul esse in intellectu qui licet sit tautia potentia, plura simul intelligere. plures in eis habere actus absque dubio pote stiet modum unius Vltimum soluimus admittentes, esse particularem .in proximam causam, sed aequi 'et mm . uocam, quia eucciunt si ciea sedistincturi, productuit: non enim Ola uniuei saliscatiosa ut sol, vel coelestia corpora aequivoca est, sed particularis etiam tibi mitem habeat producendi effectum in aliena specie, tales enim sunt intellectiis e voluntas cspectus ium operationiun. ac terminorum, qui per eas procedunt. Argumentum tertiae opinionis sal sunt supponit, unum actum animae non me eis cientem causam alterius; nam, si repugnaeret, licetisse e sciens, quod noli repugnat. os . ,ο. Cum sit ratio prodiicendi alteruta virtutem praebens potentiae eum eliciendi.
is principia, vel eorum assensu
includatur formaliter in cas clusione.
et crus assensum princ-rbuit exqvibus conclusionem inicit, dum ipnni et conclusonia sic nil iur, iterum aflenti:
tu principiis, eodem acti in hanc. in illa
tende iri vel satis si principiis assent se se
asit uitate, clusoriis pro cl. oea l: solum quod cst hominem ci ec paceni dii ciplinae, veloia qui rationalis est, hoc enim vel bo exprimuriiurii incipia, quod prini et τὰ ῖ xxi emitates, ex quibus fit coclutio addunt, L. M. Qim ex si, nedio videli-
177쪽
inodernis noli nulli , eamque testimoniis Aristotel.&D.Tlaomae confirmant, atque etiam rationibus non infir
Aristoteles quidem, nam syllogi mea ars quam certam normam redesit Aristot les, praescribit medium non elie in conclusione repetendum: nam civia lyllogismus c5- stet tibus terminis totidemque propositi nibus, nempe maiori minori. dc conclusione. non nisi bis erit odit rrendus, in d vim igitur bis in yrsi tan8:u imponsibile est in conchisione repeti, scd si prii eipia claudatur in concluso ne medium eam in 'riaietur, cum inpiae missis contiacatur, ergo non si id ullo modo admittenduin docti in Aristotclis. Docet praeterea cap. praesenti notitiam conclusionis ex praeexissenti principiorum cognicione fieri, si ergo cognitit princip oram pzxexistens est ei it etiar aesti pi)osi a. 1 pi in cocluso ne clausa. Diuus Thoni cli colitrage i to c. p. ς - .flatilens differentiam inter diuinam col irationem,&nostratia, quod diuina unico intuitu in principia. 6 conclutiones fertur, noster autem intellcctus diuersis notitiis utra que concipii,d ex principiis ad coclusione procedit, sic loquitur. Oimi ratioci ora Mia torsione Maerxrrrhuipia, in ca .nclusionem. non enim oriet .u deratis principiis ad conclasionem proce. dere,si ex hac ipsa quid principia considerantur,
Tho quibus plane videtur sentire, non ni- coacta intellectam a principia dc conclusionen tendere sed valde diuersis. ex uno ad alium pro edere, quod si ita est neuter claudet alterum S cette Dori incipia dccOrtim assentus in coclusione clauditur.' viai ci utraque fertur intellectus, celsibitrata a taursus in eo consistens, quod se actus patentur ut ab uno in alierum proce
Probassi tandem allo lie Piltra, quia, ut quaeli Oile superi Oti definitu Hen. aliens uiti si causa ei iacietis conclutioni , eigo diuersi si in assensa realiter: dcnim causa ciliciens extra .rscca est respecta essestus, neque i. eo unquam Iathli pintest brmaliter . sed adsum num viri uiliter: ergo noli clauditu in assensu conclusonii, qui est eius essectus. Et confirmatur. Quia experientia con stat dum conclusio iii ducitur, solas exi; mitates in ea coniungi , non cum medio snempe hominent esse capacem disciplina . non quia ratio italis est libe enim, non ex . I ri nitur in conclusione , sed in Milia i iis biiun continetur, quorum assensirponitur, eigo non reperitur in conclusione. nec proinde in ea clauditur formaliter. Secundo. Si princi; a clauduntur in oli Cecκη clusione, sequitur eodem actu. quo intellochus assentitur conclusioni cis principiis, sed assensus conciu rientificus ab labitu cientiae elici tu . ersore actum , habitum scientiae geniar mur principiis quod repugnat: cu: MIensus conclusionis sit notitia diuersiua, principiorum verb. tu, nisi intestiua .d taediscuisu. Tertio in syllogismo euidenti insertur T. tiara. aliquando eonestis vera, necessaria, ex iι. prae in is, ii falsis dum sic procedimus. Omis arbor est animal omnis homo est albo . ergo omnis ho .no est animal repugnat autem claudi falsa nati vero assensu, ergo repugnat claudi in conclusione princi ei
Veriorsente iura exponitur. PRO opposita nillilo ininus senten sare Aperio viros grauis, nos D. a nom. inprimi, de veritate quaest. 22. arti . t . ad . de expressius i. a. quaest. s. atticui. r. n
in solutione ad argu menta contra quartam conclusionem Ferrariensi. lib. contra gentes cap. 7. Sonzi. 6. metaph. quaeli. io. Da
randam item in a. distas quatit. I. ad 3. Hi somnes exprest edocent intelle lain. dum ex principiis infert conclusione:n eodem ista terti iti conclusionem dc principia, cum ei propter principia assientiatur,&ficio,veru nest, sequitur euidenter principia clauditium aliter in conclusione, cuin sortii. iliter eius
assensus sit propter principia nam si se sunt a conclutione diuersa , ut in ea non ia-cladantur, non erit intelligibile intellectum code in actu scientiae in ea tendere; sed perassensum duintaxat principioru ri O .age i diuersia n,
178쪽
diuei sim, clam habi. uir Tlacet ad verbam quidem duobus primis modis certa res est.
reserie primum A secundum cstina onium assensum et incipio tum, n6 includi in assen-D. Tho m. quia non solum hanc doctrinam tu conclusionis nam cum sint diuersi actus eoi coieco.rtinent, sed sundamentalem eius iumero, ac successive unus post alium, ab Prim iῆ ,em. limum autem sic habet. Prima intellectu eliciatur,unus non inhaeret alteri. D.7hςm u-ἱ Hi his issa pristi labet damst, nec inco proinde clauditur, per realem in mo Amiartemtauerigit ea in inlicen thesimb haerentiam, quemadmodum albedo et audi- sinu i m Aod si xii comtusonibus propter tur in albo de rursus eum sint distinctiis s lucis tu secundo autem loco quaerens an cie, repGnat unum de alio praedicari, ac pro codem actu, quo volunta svuli media, velit pterea in eo includi essentialiter; quidquid π.ei iam finem, sic respondet. Metiti votivita eitim de alio praedicatur, in eo includi necen
m. O . ad quod est adfaem potest se est sola igitur incluso obiectiva, locum ιις ει Mi d pliciter, nomadosecundum, οὐ habere in bis pilei:sibus, vel obiectis potest. r. l. p. a vetanti in vorumo'efertur absolute, secM ' O terum haec duobus modis potest intelli ι ais a damst, cin e tsimpliciter da moli volan gi,vno,ita ut assensus sormaliter, directe Hiauiatis iis ira que alio modo sec Am quod claudat assensum V modus iste inclusionis Mitis. ut iis sertur in id qua V ad em propter plane est impossibilis, cum realis,Vel essen phi infirmo sis,nu . in is em mosus obliniatis talis esse non possit, ut praecedens distinctio iis.s ad finem , in is quod es ad fine iisti enim docuit sed neque obicctrua,nam unus assen-ἀice ,.lo medicinara propter sanitatem, sus, no est per se obiectum alterius, ised quid . iadesigno nisi umimmottim Obvitatis cuim ratio valde ab eo diuersum. Alio modo si est in st, alafais ratias volendi ea quae t ad si 'elligibilis,ut obiectum unius assensus clamnem: idem darem aetas cadit super obiectum, dat obiectum aberius, ut per propriuactum super rationem Obιecti, fum eadem ista est O cognitum, vel iudicatum, dc tunc ex cons
laris, , biminis, Usimile de intellecta,qMi quenti claudet assensum, vel iudicium vides absolute priori iώm, se conci senem conste obiecto visus, vel alterius sensus particul
ret..iuersa es eo uiderali virtusque in hoc ris dicebamus, quo pertinente adsensum c6Muem quod evolsioni propter princVia muneris,ut sensato particulari sensiue con-rit, suum aEm in Daedlmis i , erc. DO sequenti, quas indirecte sensatio ipsa clau otio itur D. Thom si principia, &conclu- ditur in obiecto sensus communis gratiasiones per se accipiantur, hoc est, ut illa sunt exempli, color est obiectum visus, sublati obiecta actus, de habitus principiorum: h. ne visibilis, at inquantum cognitus iam petvero ut per se obicctum, cui astentimur per visum, pertinet adsensum comunem, exactum de habitum scientificum, diuersacis consequenti visio ipsa, per quam cogniti s obiecta, aecliuersis omnino actibus in utra est;&iste absque dubio est modus unicus, que tendere intellectum, nec se includere non solum possibilis, sed necessarius, quo Lobiecta, neque actus: quia si di specie , Ut principia clauduntur in cinclusone, ex talas accipiantur, pugnat cum ratione Unam consequenti, dc quasi indirecte eorum inciis alterani includere: caeterum si concluso ac sus; iste est etiam, quem D. Thom. plane in xu iiscipiatur,vescitiassentimur propter principia tendit fit autem notior communi exemplo Dip. .&ptincipia ipsa,virati olbrina lis asienti di adhibito: omne animal rationale est capax cor. clusoni code actu scientifico in haec, dc disciplinae, omnis homo est amina ratio λillam seri u intellectus: unde sequi inr plane nate, ergo omnis homo est capax discipli bi: ubpitii et pia se accipia claudi orna abici in αἱ in qu tita pocumua conitd axe ci . it.. otielusone, quod ut peicipiatur es tu , rem significatam per has ix propositiones, ,.si a
atque etiam ostendatur quam sit cum propositiones ipsas vocales, aut scriptas, . latione coniunctum, adhuc eiusmodi as aut etiam mentales, quas ex ciminis men sensus , eorumque obic Mastinguerς, O talibus apud se format mellectita,quae principia vocantur, vel praemisiae. 5c conclusioe Incluso unius assensus in alio triplex esse me malis, vocalis, vel scriptae de mi, vita, s
is με sen potest; secundumentitatem Icalem: secun timaas postremo iudicium eiulci l l-μ in dio dum essem inruica est nti. ilia praedicata;po lectus quo dicat vera esse . ac necessi Vir stumo, secundum lationem obiectivam. Et lati quod vocamus in asium, hoc auion
179쪽
iudieiuna, at iid est praemissarum,aliud eon formaliter, ad eiusque assensum pertinerta clusionis; praemissatum tale est, ut sola ter cui speciem conserunt. minorum significatione explorata absque Si autes dubites, quaenam sit duplex co Dalaviis. alio medio iudicet intellectiis veras esse ae sideratio conelii sonis, aut assensus eius: nω ineccssarias conclus Onis vero, quo iudicat ne semper consideratur ut id cui propter non solum veram eis ac necessariam, sed principia assentitur intellectus , dein eam propter praemissa hoc est hominem essedi fertur propter principia. sciplinae Capacem quia est rationalis nune Respondetur, in te ita esse, sed duplex di Sotaim ergo, tam re sigrii licata per vocales. cla me stinguitur consideratio una, ut est id , ii arvis propositiones , quam propositiones quod sertur intellectio. non consideratar issae, rationem obtecti habent respectit iu tione assentiendi speciali, d tunc actus dieii, aut siensius iudicat enim intellectus, tellectus, consideratur etiam tanquam iudirem ita se habere mediante propositione cium cuiusdam veritatis non per se cognimentali, apud se formata, quam per voca tae notum est enim posse cognosci per expe- Iem, vel scriptam exterius significat iudi rientiam, aut per fidem:qua propter beae ei uni enim actio propria est intellectiis, per potest considerari,ut abstrahit a quocunque quam fertur in eiusmodi obiectum nune medio cognoscendi speciali,5checcosi der ergo, si virumque obiectum consideretur lio sum cit, ut in tali obiecto non includa- absolute, hoc est, ut id,cui intellectus asi nti dantur ptinet pia, atque etiam ut iudicium. turper se, absque ordine ad aliud, diuersa vel assensus sit omnino separatus, ab assensatiam .n Vς si nitus, ita principiorum d vere dicamus intellectum. ἐιὸ iis iis 'ς Π0biccto, nec ast ense in non uno actii, sed diuersis ferti ineonclusi-
iis sis , - η V MVx hvexo in qu tum unum onem, de premi Tas,qilia tunc quasi materi
. L fodem iudici γ, velasvias u fertur intellectus consideratio formalis eiusdem, ut concluso is ii Vt xvii , nempe in conchisonem pro demonstrationis est,ac tune non fertur ab pie principia dc unum obiectum in alio mute in eam intellectus, sed propter princi clauditur intrinsece, tormaliter, nempe pia , iam per proprium asstasum cognitu principia in conclusione d rursus, quia in vel iudicata: tunc dicimus eodem a tibia tellectus albentitur coclusioni propter pria illa iri ae urincipia tri intellectilis, tunccipia, ut iam cognita,c iudicata per propri includere formalite prin cipia, atq; ex coa Min iudicium, vel assensum ex consequenti sequenti eorum amnsum in haec est sente prοἴatin Lec quasi in directe clauditur iudicium velas tia D. Hom. qtiam hae ration esticacissi sentemia sensus principiorum in obiecto conclusio ma quidem eonfirmati a Thomnis Hi d totuna hoc claudii formaliter ne clam actu sertur potentia in obiectum,
pe hominem esse disciplinae capacem, quia dem rationem formalem obiectivam, Ut vir eurationalis: hoc enim solo vel bo conclusi in eodem actu sera ut in colorem. I oni addito, exprimuntur principia,quia hoc men, quod est ratio videndi colorem .sediolum praeter extremitates, ex civibus confi principia suntratio formalis a Tentiendi eo Ratiis
'Tom. 'essientialiter accipiantur, nullo modo se in intelleo lis in utrumque obiectum,cuius hec eludunt te numero, dispecie disi in est ratio a priori, quia ex obiecto, orationet
nec obiective, si accipiatur quaelibet, ut per letum coalescit obtectum ergo unum at se, δ tanquam quod mouere potest visum queeu: idem terminat actum A si ita sermeruique actum terminare, nam tunc, n5vno habet euidenter insertur principia forma sed diuersis actibus inutramqiti sertu vi sus liter claudi in conclusione atque ex consse at si una, ut ratio alterius obiectiva, pervia quenti intumassetuum . quia uidens est ra--.ura percipiatur, ilia, qt est ratio alte: i tionem formalem cuti libet a-us, in ea clauditur, ut lux incolore inquan stas, vel poderitia , in eius Diecto claudi, Vetum si ratio eum vide .ad 3 sic igitur intelli luinen vel rationem visibilitatis in Obiectollendui cst principia claudita conchisione uus,veritare mobiecto intellectus,boni V s ratem
180쪽
iatem in obiecto voluntatis. Secundo probatur, exemplati inductione
ι . in ossius in lectus atque etiam in
I inibu voluntatis: nam acuis fide ituri tali Q. &sormaliter claudit in suo obiecto testi. monititnhumanum. si fido si humani vel diuinum,si diuina: in actibus item voluntatis dum sanitatefit, tanquam finem volumus. de rursus propter eandoni sanitatem assequedam potionem sumere iSimi , pcrtum. est non solum canitatem esse Obiectiam it tencionis. sed claudi absque dubio in obiecto Hemonis sormaliterato stylum discriminis est,quod i nientione per se di , quod tetriu-nat, in obie sto vero electionis clauditur tanquam ratiosormalis obiectiva potionis eligendi par ergo ratione ei sendum est, obiecto coelusionis claudi formaliter principia, cum sint formalis ratio obiectiva L tiendi. Ad extremum, probatur, ex distinitione specifica assensus scientifici acaeteris, hoc est ab assensu fidei, opinionis etenim si conclusioni praefatae demonstrationis assentire mur et fidem humanam , vel rationem probabilem, assensus siet humansidci, vel opinionis, nunc autem dum ei assent imur, pro-Dter principia per se nota, asensus scientificus est. sola ratione formali asseiuiendi va-xiata, cum eadem sit propositio materialis,
hoc est, ex eisdem exirenias composita Ia- tio igitur formalis assen licdi. variat speciem assenius ergo lauditur inuinsice,d forin litet in obiecto; quia actu si ex obiecto sortiuntur essentialem, i et scam distinctionem: ad patriculati uxemini cerulentes assensus conclusiona constituitur in propria specie scientiae per rationem formalcmassentie. Mi. nempe perpruicipia in per eanduin rationem formaliter distinuiiuuiem l. r. a resiquis eiusdem intellectus asst io go intritisce.&fOr- maliter includuntur principia in eius obiecto quo re conclusio.atq; ex consequciari, i. iliai recte sicili principi- Urum vi cxpositum est. . . inllor plane e. Ex HL a ii iiiiii ae Occi Aristotclcsca se ιἀem ς η queiiii cc re itempe illi ille risum principiorum quam conclusici i
RIMVM testi nonium Aristo Hii ut ais fiso
aigumenta soluere incipiamus, de me a i Sosina plici, non dccotatio assentiendi accipieuc, mi C. , . . plex est enim medium unum simple pς iuς0 D,ν , ad coinmunemi Orm mi diuis sis, conclusionem haud in . xσι, mittitur.5 est ille texi ' pleri in praemissis r aliud est mcdium talentiendi eoiiclusoni coni plexu i l imitveritas per se nora, in C in icon αtinetur, tanquam in causa, mus nodi sunt principia iam per tropriuassensum Aidicat, quae in conclusione non exprimuntur. quia non sunt id, cui assentimur, sed ratio assentiendi haec enim num a exprimitur tu actu I
uinae fidei, dum credimus I cum
veritatem cui ut sed e i loquo ea quia testificatam cicci Oprofitemur, uos, IIeues araonem V laudisormaliter, in obiecto
ergo de conclusio neci quod cara cx prin i prinos in acta excrctio, quoa