장음표시 사용
151쪽
θ. re. olutio ae sed coit positio quasi coth pus ipsius est. rc Litio quasi antinaci nam
tantum excedit compositionem, quantuani
corpus D. o. ma excedit coiporis inconstitutione homi- nis iure luitura resolutione accipitur limus Operis inscriptio, tanquam a nobiliori potius,quam a compositionci
stub reduatur iudicati pars post
mrrist a. SED rursus quaeri in hac parte solet, quae
iam sit causa vel ratio ob quam pars haec Dialecticae iudicati ita dicatur, Opica vero non iudicativa sed inuent tua. Cui. vi respondeat Doctor Toletus, plu- Tolitare ac diuersas reser sentcntias, phiraque consumit verba; nos vero non iudicamus in hac remini in a mulium immorandum, sed omissis aliorum placitis, ex his, quae docet
D. Thom in hoc prooemio respondendum censemus . Iudicium in primis perfectum ait Thom. non est quaecunque sententia ab latellectu prolata nec determinatio quaelibet, ad alteram partem contradictionis sed firma at lite certa dum enim intellectiis inter utramque partem contradictio. nis haeret notum est non habere iudicium alicuitis, sed haesitationem .vel suspicionem: si veto et Maheram probabiliter sit determinatus h bet qui dein asscii sum eius partis, cum sormidine tamen alterius atque exco- sequenti iudicium, sed imperfectum, cum non mitino ei adhaereat; firmam igitur e se oportet adhaesionem intellectus , atque certam ad unam partem, ut perfectum iudicium appelletur,4 quia per demonstrationem adhaeret intellectas non tum firmi. ter. sed immobiliter conclusioni ut docet expresse Aristoteles cap. a. huius lib. i. ad finem his vel bis Oparterscientem simpliciter aeretalitate imperminia item esse, plenum habet atque perfectum iudicium i hine ars hareiudici tiua vocatur. Topica vero no iudicati-ua,quia perfecta iudici uis inime eotinet, sed inuenti uadicitur quia inuentis inprimis ut bene ibidem D. Thom. non petit cerritudinem, i arti Topic ex propriis inuenire
conuenit loca, unde eruendarint argumenta probabilia. Etenim Dialectici officium est de quocunqne proposito problemate disputationem instituere, ut testat ut Aristot.
ex diuersis locis eruenda, nempeὶ definiti ne rei, a genere, adisserentia, a contrariis, vel repugnantibus, coni Matis, dccxtrum . inm eoque autem nempe locorum inuentionem. Οἰωπι -
argumentorum probabilium Ordinatio tio Dial nem praestat Dialectica per parte Topicam: tiφa r nam de si aliqua inuenti carieris possit con Πια uenire facultatibus, ut Philosophiae, quae intra latitudinem proprii obiccti, vel materiae communes habet argumentandi locos sola tamenDialectica sibi vendicat uniuersalem a mei hodicam locorum inuentionem ire ordine ad praedictum finem cum illa sit sola, quae scadinvenit, ut adinventa ordineti ac certi, quibusdam interrogationibus argum enta ex inuentis locis disponat ad probabilem disputationem de quocunque propo sto problemate instituendam, et idem docet Aristot t. lib. Topic cap. 2. in haec ver in arua. ba: Oportet autem primum 'Mdememn, ciri in terrogare debet ocvmi evire, undeji argumentandum, se iam at tem ivterrogare, cr
tertimis dicere ia=n eadem ad alterum, quod
tem iuueniaticam simillier bilosophi. Diatictui constieratio, sabinde vero issa ordi-πare se interrogare propri Diadectici Vnde fit artem Ti,picam , proprissime inuenti iam vocari: itaque vi iudicium eaetetis Dialecticae partibus coa ueniat, posterioristicae tamen per e cellentiam . ideo desumpta ab eodenominatione iudicativa appeti iur xlicet nonnulla inuentio cunctis etiam conueniat partibu , lino S aliis cultatibus, per excelleluiam attribuitur parti topicae,ae propterea ab hac excellentia sumpta deno.
Qui locus, huic parti Dialacticeae,
nur, senstiar. ΡOST inscriptionem sequitur, ordina cesti. --
tio Euius partis cum caeteris Dialecticae histes Misi
circa quam non Omne loquuntur ec ribe.ικα dein modo consentiunt tamen omnes, partem prioristicam eam araecedere, iscrito quidem quia oldo doctrinae postulat, ut uniuersalia explicentur prius, deinde adpar
152쪽
s oliva, ac modo colligendi vim in x .altero supra com nruircta , Itque nericam so te rursu ita tantum alia partes certitudinem iam n osse s Doti sesam materiam; h. bcnt, in quantum per certam dono iistra ti certes solam matellati . .dd et mone Diione docet quael bet pio prii Obiccti ratio se sp cies, scd ii .diuiduum per materianinem. eo restitutionem ab hac igitiir de nam 'ue indiuiduantur res, per formainin monstratione . tamquam propitum obie spici ec stili: uiri ur. ctum statuente certitudinem accipient. Et e firmatur. Qitia si non addereto; M ; Si autem dicatur conuincere qui dein a aliam sortiraui. sed sol im materiam, si qui tionem, nobiliorem esse hanc pariem o tui demo t. strationem. v. dei: o stiati cst pica. atque ophistica queri 'nodualde rc duplicative . non sie Ormalem conse s. moi .stiativus syllo γ Crim. Opico atque uentiam, sed mateli et lem; vitae non repu- Stiph ilico.longe nobilior est aetem n cum nobi in demo stratione, vi demonstratio Plior istica comparatam minus nobilem cst dari ant cecdens verum,' consequens esse, quead inlotam forma nobilior est ma falsum, Nanquam cpugnet ex parte com-teria: eteni viiliorum libri desorina disse munis forna a sylloatilicae quemadmodum trunt syllostis ita Posteriorum vero de ma non repugnat dari in caeteris argu incntis exteria syllo eis ni neces via; pars Topica at partem arcetiae tenentibus, quod tamen pla- . que ophistica. de probabili, atque apparen nὶ falsum est. 5 naturae dc monstrationis ad-ti: ille igitur tractarus, utpote syllogismisor uersum,quae secundum p priam rationem mam tanquam Obiectum proprium consi generat assensum scientificum. deran . nobilior erit tribus caeteris materia Secundo probatur Demonstratio distin t Ai
considerantibus, quanquam inter eas pri guttur specie asyllogismo probabili, de s mum locum merit teneat pars posterio phistico ut ostendit proprius eius eis lusiristica generat namque scientiam . iret les ire imiterumhar Difficile prosccto argumentum praeser opinionem dc errorem Sol, dulisti obiectioni tirri si vulgari modo loquendi, nequenter in autem essectiis per se, non possunt proced
schola usui pato standuli sit, parte in videli r nisi a causis particularibus secundum be-cet posterior isticam a caeteris separari, per ciem diuersis; tunc vltra, distinctionem spe- materiam neccs ariam syllogi sint, quam cificam, cum sit formalis, non constituit nisi considerat, desper quam caeteris syllogis disserentia, seu sorma praeter generalemmis distinguitur demonstratio conuincit igitur, in qua conueniun r. particillares sor- enim tunc argumentum postet tot isticum mas addere, quibus specie separentur, ii tractatum prior istico esse inferiorem sita cesse est. men rem diligentius expendati ius inuenie Tertio syllogismus in communi est 3 Tu mus longe aliter rem se habere, demon compositum artificiale arte Dialectica abstrationem, non solam materiam addere intellectu fabricatum; dc syllogismus dem O- supra communem formam syllogisticam, strativus prob. ibilis, S Sopnisticus, lintsed etiam formam determinatam, perquam composita particillaria eadem artesina dea probabili syllogismo, d sophistico sep Ma quidem sub hoc genere artificiali specie ditur utrumque autem mea quidem sensen stincta; ergo habet quodlibet suam propriatia euidenter conuincitur his rationibus artificialem formam per quam distingui Laraxm Prima quidem. Quia syllogismus genus tur specie ab alio praeter communem. in qua est ad demonstrationem . topicum, io conueniunt. praeter materiam, aqua spe-phisticum, genericae namque sunt praedica cificam distinctionem pr edere repugnes resones istae demonstratio est sullogismus etenim duo composita arte facta, quanquam probabilis est syllogistius atque oram So ex diuersa materia aurea, vel argentea, si ea rhisticus i addit o itur disserentiam essen dem habeant artificiosam formam tropos-tialem. atque specificam demonstratio su sunt distin ut specie, Vt vas aureum Sar Lisiabia praeommunem rationem syllogismi, eam gentum ostendunt, eiusdem formae vel fi- ὼε- conti alientem ad perfectissima in speciem gurae: quae Scui in oenere naturali specie se- sed differentia specifica est formalis, non a parentur ob metallorum diuersitatem mi materia. sed a forma specifica radicaliter de nime in ordine artificialium quia specifica Amri Mer eam addere demolisitationem iniussio metallotu ninterialia est adgenus
153쪽
artificiale comparata, siquidem metallum eum notum sit non quaslibet propositionestatiqiraira subiectum se liabet, vel materia ad necessarias esse causam per se conclusionis si si arithcialem sormam quam in se recipit unde fieri potest ut modum sormae illud apo steria.lsugnat igi u cuna natura rerum artificia laabeat hoc vero modum materiae. ra repra tum huiusmodi stilogistrios ex parte so Contracta igitur uniuei salis ratiosormae pria. lius materiae esse distinctos specie de cum syllogisticae per modum in se redi, vel assendistinctio specifica constet necesse est ali tiendi formalem effectiis ex causa per se. quas formas artificiales, addere communem vel causae ex effectu speciem potissimam formam syllogisticam determinantes ad syllouismi coinstituit in materia necissaria ldiueisas species praeter materiam necessa consilientem de syllogismum prCb.ibilcmriam, probabilem. Jcapyarentem vel sopbisticum, si per proprios insetendi Qtiae sit autem haec forma non est facile modo probabilem vel apparentem con- Tria is de explicare praesertim cum nemo de hac re trahariir in materia contingenti vel ap-- Datio vel bum secerit sic autem videtur nobis ex parenti consistentes I rursus a duobus hiane distincta plicandum,ut triata demonstratione secun syllogismis separatur demo instratiosorma. sec din dum ra: ionem distincta consideremus. Prio liter per proprium ac perfectissimum inratiorem mum est uniuersalis ratio tormae syllogisti Tetendi modum expositu in . tanquam pet .co 'er eae hoc est dispositionis in modo, figu propriam Ormam ac differentiam; aed dec a . aura haec commutiis est probabili,' so mum materialiter per materiam neci phistico Secundum ci specialis ratio con Vatiam , ut sica contingenia vesteiuotadia
cludendi essectum ex causa, si a prior sit victam. demonstrati, vel eausam ab effectu si sit
posteriori quod proculdubio specialis
so mae rationem Vt eum nee ilitia sit Fimi, Om ptae Ine traditu.
connexio causae per se cum effecta in quibuscunque ebus ut probat efiicaciter haec E UNI s huius partis nobilissimus est. ratio. Uri clim propriami ei sectionem homi- ,. ., Pr, ni continente ausam conclusio nis, inquantum est rationalis pertin-
is, , , --φxm Jς sientiendi a dat: etenim suprema hominis dignitas est... ἡ,ilis quibu , is, tuus ipse scitim ficus speciem a Miserationis participem. aqua naturale illud. . ., pN; ergo i est tu illincti si s h. abent tan csiderium oritur, cuius Aristoteles testi Aioris, ilothii quat iis texta, scdic modum sormae vc Oniuin perhibet t. lib. metaph. cap. i. sta- medii ibi malis assentiendi unde fit, ut cum tim in principio, sic inqtilens. Omnes homidem Oi:str .itio no: sit aliud quam praemisi nes, tura sire desideram perficit autem po-
talite dispositae ut euidenter inierant asi sterior istica pars tale desidet tu, potissimum sensu inscien: isi cum conclusionis, di inicii instrumentum sciendi, nempe demonstra- dispositione, non solum claudae urinoduti ionem constituens. dc figura, scd sor malis latio at Tentiendi. Ex fine autem facile intelligitur eius vii quam praemisiae continent ad formam de lita quae adeo magna est, ut instrumen-
monstrationis specialem pertineat utram tum praebeat potissHn una quo non lu:rique praemiisam esse talem a tonem assen iuuantur scd stabili tuitur caeterae omlicstiendi, in qua virtualiter auensus conclusio scimitiis tolle demonstratione ii de nullanis contineatur erit comparabilis scientia; lino neque ii se Postreinum in demonstratione conside aliqua erit scientia, nisi sit per dei non str rabile ost, tres propositiones ex quibus de tionem comparabilis; que igitur ars demon- monstrat; conflatur, necessarias este; hoc rationem condere docet utilissima eriti est non Oiat insentes, vel tu materia remo ad cuncLas scientia co:nparandas atqueta. inurasti ioci considerata Oilist in laesta etiam stabiliendas.
secunda nam si duo haec re ipsa sint coii Nec solum utilis, sed omnino necessiria Necesis uiuiicta, videlicet praemissas causa in esse per ad eas saltem peifccte acquirendas nam Sc se conclusionis vel per se effectum, dicite siluini ne naturali rarioliis oste .idente. quas- in materia necessariari uniuersalius tamen dam posiimus demolistrationes efficere. est secundin. idco a priuio abstrahit, quibuo caetera scienta nobis co .nParea iri
154쪽
re. olutione sed compositio quasi corpus ipsius est, csolatio quasi uri .nara nam tantum ex dit coci positionem, quantuaninia excedat coiporis in coiistitutione lio minis iure igitur a resolutione accipitur huius operis inscriptio, tanquam a nobiliori potius,quam a compositione.
Quaere duarur tu furii pars post
iam sit causa. x et ratio ob quam pars haec Dialecti eae iudicativa dicatur. Opica vero non iudicativa sed inuent tua. Cui. v respondeat Doctor Toletus, plures, ac diuersas reseri sententias, plura lis coiissimi verba nos vero non iudicamus in hac re minima multum immotandum, sed omissis aliorum placitis, ex his, qvie docet D. Thom in hoc prooemio respondendum censemus . Iudiciunt in primis perfectum ait Thom. non est quaecunque sententia ab latellectu prolata nec determinatio quaelibet, ad alteram partem contradictionis, sed firma atque certa dum enim intellectus inter utramque partem contradictionis haeret notum est non habere iudicium alicuius, sed laesitationem, vel uspicionem: si vero: d alteram probabiliter sit determinatus h .bet qui dein asscnsum eius partis, cuili Ormidine tamen alterii: atque exco- si quenti iudicium, si Limperfectum, cum non omnino ei adhaereat; nrmam igitur esse oportet adhaesionem intellectus , atque certam ad unam partem, ut perfectum iudicium appelletur.&quia per demonstrationem adhaeret intellectus, non solum firmi. ter, scd immobiliter conclusioni ut docet expresse Aristoteles cap. 2. Euius lib. i. adfinem his verbis spartissetenim simpliciter aereiaditate imper asilem esse, plenum habet atque perfectum iudicium Dd hinc ars haec iudicativa vocatur. Topica vero no iudicati-ua,quia perfectis iudicium inime cotinet, sed inuent tua dicitur quia inuentis inprimis ut bene ibidein D. Thom. non petit certitudinem, iani opic ex proprias inuenire conuenit loca, unde eruenda in argumenta probabilia. Etenim Dialectici officium est de quocunque proposito problemate dμsputationem instituere, ut testatur Aristot.
netrale exprobabilotis Ad id autem praestandum amna argutiaentorum indiue copia, ex diuerus locis eruenda, nempe, definitim ne rei, a genere a differentia, a contrariis, Vel repu ςnantibus, a coniugati . dcc.Vtrum Migummoque autem nempe locorum liuentionem. ιornmi
di argumentorum probabilium ordinatio isto Dies nem praestat Dialectica per parte Ne iram βυς tr nam si aliqua inuentio caeteris possit con ροις uenires culcaribus, ut Philosophiae, quae intra latitudinem proprii obiecti, vel materiae a . communes habet argumentandi locos solatainenDialectica sibi vendicat uniuersalem ae methodicam locorum inuentionem it, Ordine ad praedictum finem cum illa sit sola, quae sic ad inuenit, ut adinventa ordineti acceriis quibusdam interrogationibus argi menta ex inuentis locis disponat, ad probabilem disputationem de quocunque proposio problemate instituendam, et idem docet Aristot. r. lib. Topic cap. 2. in haec ver in arua. ba: O arte autem primam indem emn, qaii interrogare debet,ucm inuestro, rides et
ord nare metuti apud se ipsum reliquam eris,.er tertiκm dicere iam eadem ad alterum, quod autem inuenias Iocam similiter bi ubi, em Dialecties conferatio sata inde vero iPamrdinnare, se interrogare propri Dialecticι Vnde fit artem Topicam proprissime inuentiliam vocari: itaque Nessi iudicium caeteris Dialecticae partibus coa ueniat, posteriori ilicae tamen per excellcntiam , ideo desumpta ab eodenominatione iudicativa appellatur: dicet nonnulla inuentio cunctis etiam conueniat partibus, irato 5. aliis facultatibuti per excellentiam attribuitur pari topicae, ac propterea ab hac excellentia sumpta den minatione dicitur inuentiva.
nur, ostenditur. ΡOST inscriptionem sequitur, ordina GD-
tio huius partis cum caeteris D alecti hale Milcirca quam non omnes loquuntur eo Abeaικα dem modo consentiunt tamen omnes, partem prior isticam eam aruecedere dc merito quidem quia ordo doctrinae postulat, ut uniuersalia explicent ur prius, deinde ad particularia procedatur, nam ex eorum notitia, .
155쪽
particulariu cognita depelidet: ete .lim, ni mus in eodem Aristotele, qui primo libro uersale praedicatum, ut geniis cum sp rebus thicorum cap. a. in fine proponit se acti comparatum, pars, carum essetialis. prae riim de politica ciuitatis gubernatior, quod ni illi igitur necesse est notitiam eius. ut spe tamen alio diuerso tractatua libris Emic cies cognosci valeant sed sylli gi sinus inco mimp stitit unde fit libros de priora res iuuiti, genus est ad demonstratioticin Topi latione, tanquam diuersum tractatum pr. cum,atque Sopli isticum,ergo eius cognitio positos esse his libris de resolution posteii- r ml pte mittenda est; ita docuit plane Arist. i. lib. ori, quem ordinem vel ipsi me tituli place priori resolutione capes ubi in intentio ne iudicant in eo tantum dimnsio est annem prius d. monstrario ne cadere assirmat statim post tractatum de resoluta one pilori. tanquam finem, in quem forma syllogissi locus sit posterio libus concedendu . vel T ca ordinatur sed in execillionei ius esse pica pars erasitanteponendat tradendam doctrinam ' syllogisti in Philopotuis. NA uicena in prooelio hu S Meetia communi, ut quid demonstratio at intelli ius operis. aiulit Opicorum opus proxinis bilvini.
gi postit esse collocandum post librui prioris i Et in Aiacis. li uisen Hanc veritates erren)erunt nonnulli ut huic vostro esse anteponendum duplici de viti και Prio erederent unum, oindemque tractatum c6 caasa tum quia intellcctus ad scientalicam armis m. 2 Pο- poni ex libris Priorum, d Posteriorum, ita veritatem capiendam rationibus solet pro pM.
steriorῆtra in prior eius pars sint priora posteriora babilibus disponi, de quasi facilio libus at ρ ravon M. ctaium esse verti posterior . de quorum uir ero fuit que impersectio libus manu duci, ut pei se l. Huias e dem Villat pandus in prologo librorum deprio citis in assensu. qualis est scientificus ia- a a. Via ita ti tesolutione . quorundam antiquorum pax fiat; ergo iuxta doctrinae ordinem prius sententiam sequutus, quam confirmat. Qui Topicorum notitia tradenda est qua in ars stesim in principio priorum , quasi iis cmon stia, i explicetur: tuin et in . qui , citata ricodem prooemio comprehendi intur po probabile superius quid est ad necesiacium, steriora cum prioribus promittit namque valet enim noc est neces arium. ergo pro reo .ibi. Aristoteles eo loco se actum a de demon babileri non tamen e diueis, est pro- is iratione sed de syllogismo prius;&rursus babile ergo necessarium ι cum probabi, lib. de Posteriori resolutione cap. to ad ii omnisere ex parte sint continge . tia, de finem hare verba quasi pilo uni totius o quibus falsum subcsse non repugnar, sed s petisset ipsit quibus demonstrationem. perio a. utpote inagis uniuersalia prius ex-0llogismum, tanquam materiam eiusdem plicanda suiu Ordane docti inae , superius tractatus eomprehendit. De Illogi m. igitur vidimus ergo probabilia de quibus e taac domust attone, rq M virumque est. quo Opica. prius tradenda sunt. quam necessa inodo fit .manifestim est simia H..erdescien ri t. de quibus est posterioristica huic ira odo ais..iiadem.ns at D a, idem exim est dicendi fauet testimonium Aristo et cx-ritate et Diuersos tamen tractatus efficit cominu pressum. l. lib. de priori re lut cap. r. brs .ielu. - ni, Dialecticorum cosensus. cum D Tho in sic loquitur. Propoliti Di Aectica perι-ctan. isu: ςς is in hoc ,rooemio de ver tanquam diuersi πιέ-3ntei rogas ιo est contradictisnis, ratio ei- ab A. V ore proponuntur ut diuersa inscri 3. ii amem sumptio apparen s. robes, nis,ptio, connumeratioci: biotin ostendit quemadmod/-ιu Topitis dicis me I, c. Qui, nee eui in sib eodem libro tu . numero con bus V crbis definitione lai propossitio: iis Dia-nunierantur, ut contingit tapeti his, qlix cciicazdcsi nataniam a se iii Topicis te fia-
sub eodem tractatu compres endmitur: non tur quod stare minim posset, nis libros enim dicitur pririau, horum lib. Orui , ter Topico ruar tarn a se explicatos piae suppo ius depriorianalysi post duos alios, i diri uereri negare igitur nullo nodo polluuius 8.eius deposierio tarc solutione, quo in iuua primi csse ab Arii orcle collocatos, quam litor plati tractatuum diuisio. bros posteriorum. Nee reser si nulli pio conato proponi Placet nihilominus comari unus sen: entia i Era Disi demonstrationem, S syllogi sinum, vel si, D. Tho n. in . Oct ni huius operis, Tha se, i D eodem epilogo comprchcndi saepe enim cr: M-gn libri posterio iuui tractat. i. ra. a Leontingit multa sitnul proponi diu sistra . id finem, quos LM. CIOrum interpretuiri iur orum.
statiba explicanda, citius cxemptu a habe ba sequitu Caicia aus, M. Socus, Opulo carer . P.
156쪽
propriam, satra. a G. Vnde inscrtur euidentem resoIutionem
si seientifica sit ad sola Dialecticam per se
pertinere aqua eam mutuantur aliae scien-.tiae . Physicae, Mathematicae, atque etiam Metaphysica o innium peifectissima solum igitur Mathematica, vel Metaphysica vocari potest resolutio, inquantum ad materia harum scientiarum applicatur quemadmodum demonstratio ita ut ad Logicam tanquam ad doce utem pertineat . ad caeteras
vero scientias. tanquam ad utentes, quem
admodum Logica ipsa, cunctaq; instrumeta . se facta duplicem hanc appellatione ad inittunt docentis, S utentis .eadcin tamen surit
quae ab ipsa'. ogica fui it 5 quibus caeterae utuntur scientiae que :ri ad modul.ogica ipsa docetis eadem est, qua utuntur alie u lentiae; de vi propriae sit locutiones potius dicendum est . vitaina Metuae eo minunicari aliis scientiis dum diuidi inrsyllogizant, demoniant meode in modo de resolutione loquendum est, cum intrinsice sit in demons ratione clausa; qu si is siue docetite .n esie ad Logicam comparata in , ad alias vero scientias quasi utentem. vcl potius eam docere Logicam; teius i. in prorsus, quam Logica docet. 5 docendo constituit usum esse in aliis scientiis fac ex inate ita arrim diuer- .s diuersam peli itionem sortia i sid eum una eadentitue sit secundum scibilatu iam, ac rationen fornaalem, divisionein intin hpatitur nisi forte ex usu diueis arum scicu
j a iiii ali, scd de resolutioii rationis ab intel oti a O lusio uis in sua principit. vel
coctus iii propi in causa ri accipienda nesse, haec est emi scientifica haeeaddc .n6stratio .iein perti ire iis, ut insciiptio libet ina-xi .riam . um Obiecto proprio nemo cindenio: in ratione cognsione habeat de posteriori autem dicitur co .uparatione altei ius tractatus, qui syllogismuni resolliere do. cc in priricipia coirimu Hs Oimae syllogisticae dc merito quideria nam comin .lata priora sunt, clida in orditi Andoc . iii spatii cui ibus unde p. ius est nos i lio risinuiora ic pra cibia .rc. . uam uin addo. . . da
di ea lam. syllogismi communem . quam demonstrationem in prini pia propita secur: duni rationem sor. .ra particularis nisi enim prae- intelligamus syllogismium esse ex illa patieeuidentem impossibile est vim di efficaciam dena oti strationis percipere prior er ore lutio illa appellatur, posterior hec, ex consequenti tractatus ille de resolvito e priori merito inscribitur iste vero de posse
Sed obiiciet aliquis. Demonstratio es. Obiectu huius partis, ad qua non irati ius copositio pertinet, quina re lutio, quin potius, prius est eam componere.' iam prae ira in b. vaque ad prima principia rer c ludio;
d terre , , trutique docet posieris liticaar,. . . conrpositio quali si id imen: uiri sit resolutionis,quid enim resolucre poss. Q. us.
nisi quod ex partibus co inpositu in usu G.: geisitur melius inscribentur libri de co,npositione posteriori vel de compositione d monstrationis , quam de posterioris rei Iutione. Circa soli itionem huius difficultatis re fert Pater Oletus antiquoru in interpre 4n ρ t. i. 'sententiam, Philoponi, I urandi, Maliolum Trici
eni iam ire artein re scdocere, Olurioncm praemissatum in primat: i acipia cae: cru .n quia resolutio tradi ion potuit, quinii tu . .
D:d syllogisnus,quid dem 5stratio stet explicaretur, idcociis. modi definitiones d si is
gnatae sunt hoc tamen non est cotti ponere.sed ea ostendere. in quae resoluti,facien- 1 cat fatendit denique esse affiimat,eadein arte nos doceri,d resoluere dc componere. sedili id prius.
Vera sententia duplici conclusione
NOSTRA ut sententia antiquis co-
sentania duplici assertione explic tur: prima, Posteri Ozistica x v xxxi Erii. que per se docet, Sc dem Osirationem copo, ne ic, piae inica, eius. Vsque adpriinapii a
157쪽
t I ouaniensis, P. Olerii, Mercatus, di M. Ostia in eodem pro rito non Obscure ab Acistotcl. iii sinuata . . lib. prio iuri cap. i. ubi de dein onstratione se acturum promittit prius tamen d syllogistrio, quia uniuersatio est ratio sor. n. yllouisticae fixi m
collocandam tractata.ia dc demolistiatione natiua etiam deinOnstiati in hune postmia locum.
Piitrio, quia citria sit inter species sylloginna persectissimarum im post tracta: u.
neci, si considerat: d. . Secundo quia procellius intellectus ut acute satis D. Hom. in hoc pio miOxtripicx est, primus atque peii 'ctissimus, quo ex neccssariis.& semper ver,spiae missita deducit conclusiones et lain nece isatias, di seiri per veras processu secundus aptimo deficit atque adeo imperfectus, piocedens ex priuinis, is non semper veris,sed'iubis. accidens falsum potest, ex quibus inieri conclusiones non semper veras aut necessarias, sed quibus potest subesse falsum.Tertius est. UMaiori ceneccssariis . vel probabilibus sed apparentibus duiuara O nc lusionem trifcri. sbl. ita apparentiam veritatis hiabenteiri ocisiecit in persectissimila . Primus i itur est
dein O .istrat. Hus , atque scientificus, vi pote cie uiam tanqua a Proprium eis cirum generans. Secundus Topicias generas opinionein lisphii icu, tertius, geliciatu et rorent;
sicundas degenerat a tartech. one primi. ted multo magis tertius, &,cerque quas obliquus cst respectu primi, a cuius iccti ludiate deficit , dc tanto magis a perici iaciti deuiar, quanto magis ab eo elongatur; unde cuin recti im ut aiunt sit iudex sui, Mobliqui fit
viduo ultimi per primum sint regulandi, atque adeo per eum cognoscibiles . atque ex consequenti ordine naturs, at que etiam doctrina pruri in notitiani veniat demoustratio, quam Opiciis syllogismus vel sophisticus, S primus locus es beatur post tracta- tuin de syllogismo in communi posterior ι-bus de demonii ratione agentibus, quibus succedunt libri Topicorum, ac tandein libri Leuchorum. Nec prima ratio alterius sententiae Lune ordinciri in uertere cogit nain, si verum sitiationes probabiles aliquando ad dem sitationem capienda disponere circa unam, nido necessiritis inter hii ne tractatrim . dc ο
masi species de iliens ira probabilis syli gi silii prius natura ita considurationem,c-
Secunda ratio falsum stipponit, nempe ne st in cessarium est probabiici sed disparata absq; εἰ- dubio suiu rationes probabile namque 'ς bialis est natiuae . cui non repugna iii me falsum; at neccssario omnino repugnat Lusit ad veritatem prosus Aterminatum s --Γfilsum cst etiam se habere probabile, ut quid si perius adnecessarium . ac propterea
conlid. rationem illius o idine natura: piaecedete; sed cuili sitit diucisae speciei notitiae.
vel assensis, di media ipsa, tempe dcmonstratio, d syllogismus probabilis, species syllogismi quasi disparata illam prius considetate oportuit, quae se habet quasi huius
mensura proinde enim haec per accessum. vel ccciiiiiii ab illaco 'ii Oscibilis est. Ni c citati oui uin iis totelis quidpiam continet huic ordini aduers una, non enim locviri singulis his tractatibus csignat, sedlbium docet iam fu: is omnes a se auditori . bus dictatos vel saltem excingitatos iram si loca de lignasset Topicorum tractatus, nosolum posceriora piae deret . sed priora. quod tamen salsam est, patronis opposi
Modus procedentio diuiso operis irae
C R C A modiim procedendi eo lasenis
tiunt omnes, dc finitionibus ac diuisionibus procedere Philosophuiri in tradenda nobis natura demonstiationis, tram cap. r. lib. prioris duplici definitioite eandem definit. 5 in sequentibus saepe numero utitur diuisione, sed an etiam demonstratione procedat ii est adebapud omnes ceri uiri difficile est enim natiuam demonstrationis,per demonstrationem ostendere, nam demonstratione in quis poterit constituere prius . quam conditionem eius intelligat: nulliis prosccto; ergo nec perdemonstrationeri notitiam eiusdem demotis
158쪽
αγ-. Secundo De obiecto scientiae duo esse praesupponenda docet Aristotes eap. staturipi titio libri prio is, an sit . quid sit sed de--onmatio obiectum est huius scientiae, et-go quid sit, hoc est, eius definitio praesupponenda erit 'ioe est non probanda per demostrationem civ fit frincipium per se no- tum inscientia, sed simpliciter designanda: non est igitur necessaritis,imo nec in doctrina Aristotelis possibilis talis modus procedendi in hoc tractatu per demostrationem; recrate sit demonstratio probaretur per demolistrationem : infinitus quidam processus esset uecessario in demostrationibus admittetas: nam si una demonstratio per alia inatur: illa.qus aliam probar. cum no minus sit de in onstratio, erit probabilis per al- veram. Jc se infinitum.
τι ito Postremo Idem probaret seipsum, quia
demonstratio illa, qua utimur ad ostendendam demonstrationis naturam . sub demonstratione in communi cuius naturam ostendit, comprehendi rur ergo seipiam ostendit, quod nequaquam ad initti potest. r. Propter unum Malterum ex his argu- minii, Paulus Venetus in commetariis' u ius capitis tenet, definitione ac d ruisione procedere Aristotelem in hoc tractatu, nequaquam demonstratione, reserique pro hae sua sententia Aegidium, di videtur in Albisis inclinare Alber tu, Magri in prominio Maonti Operas dicens modum procedendi essi se definitiuum, diuisivum atque collativum:
nam definita demonstratione notior fit n. Iura eius ex collatione coclusionis cum praemissis in quo nulla videtur esse demoniliatio.
RU.llitur Hie tamen modus dicendi non potetio e sistem ullo modo sustineri, cum Aristotet ca stacia. tim secundo prioris libri demonstratione
utatur adprobandum exprimis ver Is, notioribus causisque conclusio tuis demonstrationem procedere talis autem est demonstratio Omnis syllogismus fici scire procedit e primis veris no .ioribus causisque conclusionis; sed demonstratio est syl- Moismus ciens scire ergo ex his procedete t. Insequentibus etiam aliis itur demonstiationibus ad proprietates vel conditiones demonstratiotiis ostendendas, ammentis autem oppositis sic occurren- primoqrii de o. hae distinctione duobus Ad pr amodis contingit demo istratiouem con μά--. struere arte quidem ves solius naturali luminis virtute de modus pilo pexsectus est. nec post bilis nisi habita cfinitione demo strationis aliisque conditio ilibus eius per- spcctisci secundus vero tanquam impcrsectus his non indi et oeni in ut in quaestionibus prooemialibus adnotauinuis agento de necessitate Di .ucchicae una cypellccta. quam scietiam vocamus vel artem, alia ini- persecta. x voc urnaruralis nam an
tura habet homo, cum sit discursi s. quosdam imperfectos syllogisinos posse costiuere etiamsi naturam syllogismi s::oret. qui si sint ex propositionibus nec si artiti runt demonstia ones, licet impersectae unde fit nullam cor. sinere repugnatiam quod conclitio demonstrationis per demonstrationem, non arte.vel sciet i a factam, ted impersectam, per virilem luminis naturalis
Vel etiam secundo respondetur.&sortem esius demonstrationem plures habere ιurio ις causas habeteitim finalem. quae est genera AEV--. rescientiam formalem, vel etiam materia 3I.
sisque conclusionis procedere efficientem vero naturale lumen quo supposito fieri Dem stapotest ut definitio eius per viiii genus cau- ιο plures faede signata, alteram diuersum genii, causae--- continentem demonstret, is prior qui IM.dem si illud oenus causae prius sit, de hoc modo demonstratione procedatur in manifestanda eius natur, se arbito processisse Aristo t. eap. a. dum dc signata definitione demonstrationis per genus causae finalis. uod es generare scientiam, ac aquam me-io desumpta materialem, vel formalent definitione demonstratione ostendit, ut d monstr. itio a nobis in exempli pioducta testatur, in qua non proceditur ab ignoto, cum iam si natura dem sistrationis expisrara per finalem dc finitionem loc autem piastuo nepotuit m proccsii huius operis, aliis uti demonstrationibus,quibus mediis alia conditiones eiusdem demotistrationis notas a
cc rei; tunc enim non pioceditur ex ignotis,
eum iam sit cognita semo isty 'i' ue o Adsecudum argumentum dicimus. pr sup A IN
Doni de obiecto quid sit .illud duintaxat signi aiam ea sicare.quod est sic tradere dc filii ticinem eius, I via nosse ut tamen a prio non denistretur
159쪽
st .andi repugnat enim quid pri liket eluc' veritate leu .rt, docet dapsi mrali genere cauta. per quod ς' rem librat Ad tertia
reperta monstrari valeat eae erum in diuerso causae genere null.ini conti iret repugnantia N. nec eo modo dein O: istrare tollit quin vere praesupposi: a censeatur. Nec tamen dabitur proptcrea processus in infinitum, quod per d. maonstratio .adix olle datur demolistratio-Aderaria
posita do trina argumentum quod am, cui inviti video alit Pl.rtonissententia, qua dam alia solutione refluata diluit. Ar oteles in tradenda demon ratiomsnis natura: nam ibi demonstratio. qua vii doctrina et idem obsuritatem a Mase, itimur ad demonstrationis manis stationem interpretese:iu non p.ruci adnotaurrant, et i nonii: diget alia, ut ostendatur, scd scipsam sim toto hoc traiciat ut strent s. m.ιxmi 'Aristot.
stat. Vt sub eo , muni natura eo .uineius, ma ab littentes. m.U I omin nemquod aliis vel bis diei ut dentonstra ionem exponGIdι renentes, .rb unus perata actu exercito se ipsam in actu signato hocce ab incipientibus accipiatur. sumptam dei nonstrare: nain de sub hac di igitur claritu procedanim. pla et duo uersa ratione negare non possiti nus defini antiqttorum bolose horum, qui Aristotelem
tionem seipsam dc finire: via desine assisten antecesserun placita eorum. .fundamem dum cst nce herius proe dere licet, 'aec aproponere,ut melius dochina eius trulla solium postremo nento facit satis excli dens intellitatu fuerunt quidam Ph: P 'Generatis est diui is pcri in duo Ioseph Herach .ct Cratino. qui cum im
'ς non terse sim omitilectum misime j iij jue rent, cte valla parte existimarent nih)esse praerersingulariasin bilia, qua cerni sute: uia. quo bas constat non habere cis esxum .sed in L continuo motu versam atque adebst.ttim ac esse incipiunt tran ire pro certod: centes ex conditione obiecti accipis um esse cogntrionis modum posueretur non esse in nobis i selibro Minquo ruinii strationis propo. iri,cxplicat, ac piobat Ait stoteles In seculi do ded 'fistitionc,' ua medium eius potissimu .ri est, disse iit speci .ilis autem diuisio libiorum suis locis relinquenda est.
160쪽
Itis v e g billius, hab tibus, sicientiarum die virumg. complact trer,ctscientiam es 3. orram, quilus tamen ne atim utebatur se,Ad res primam ct de nouogem expra homogenius propter corpcris impedanen hasim notitia aduersus secandum
r. , non alic ius rei, quam prius nesi iret, privris o disces ira intellectiva,tt D rho u fed eius quam eteresciebat, fuerat tamen caeterissi interpretes adnotaurrunt, eandem ybai. iv editus ab anisali Uderatione ein rem rem 'nant, neu iudicitim intellectus, cit e di Uzilcm ut d . t fientiam mitram, tanqOlci uove cum duplex st, numquis i reliusti cu dant reminis extia Gu etiam alicuius Lituraliter habitum, per solam Cirtutem ' mitii uti inscitii non diciti zzd de novosicire, naturalis lu)mnis, ter norum dumtaxat judicium
alicius confideratrox removet autem obli Q iodlibet est vel non est vel totui est tironis impedimentu exercit hiscognosen maius sua parte: aliud nonna restiteri
dium t e sit antiam illain a ateria se bitum, sed med o aliqxo adhibito compara- paratim titia ui Plato seprincipitim sen ram, de quo, ct non de primo Esque dubioda, ct intcsigendi, ex cuius impresione si accipitarda est propositio et tun adnorationi ncst esse, ita os re accipiebatgentius ho bus ostendeturo quod doctrina vocatur, vo ct quemacvledam per altionem agen proti a docente proceda disciplina Cerbris nat tralis non recipiebarformamAdso proni in intelle tu eius, qui ab aliis instru tur, Iaine pestionetvmatcria, pari rariovesu recipis et nauis enim prurio labore eoindro, o exercitatione xon comparabaisci paretur, aliquando rasis en conditionis et tenitam fediarm receptactim ipso esse, ubi, ab alio recipi natumst, ut maior expanhroper excultationem impellimemo victa conrimi, i Istis est, i adhuc domina rur,ac propterea deitoni irationexussa vidi vel disciplina dicatur: additur autem intelgebat ad exqurrendamscientiam. Icc fra, ut bene D.Thomas, ad exchidem nil istes Gnter: ccatacit id probare in Halo dam quamlibetsi frixa cognotionem: nam a Laoti b. .. 'sit stram desicnitia, O virtute Menon soliis intellectuspotest vitam nolitia nexa vocato,aqt adamistus vomimisperso):a in tera deducere E praemissent cogmtione eo Gro victa,qua hoc dolemmate:tebatur scri idenrest quod ex alia auitia, vel tu i LEInismos ire cupetr atque contendit,uel cio prius h.ibito, quod non coarctatur ad inquait Pud, quo sciebat iam,vel id quod rinam, et e diciplinam sed in comm nisextrxsignorabat; non dabisprinam; quia accipitur, et Estrahit ab eo, quod totam ir ira tione nulla opus est, et iid, quod iam ne naturali senilem habetur. Iper m Livius, inuenientus; sed neque secundum, dium adquiritu proprio, vel alieno aborre suas eruacanea esset mus inquisitio, re nam utroque modo contingit err ex alio.