장음표시 사용
181쪽
elutione claudi, no: aceepra, ut ηοδ, n hoc modo propriuna sientali termina , sed in quo, hoc est, ut ratio assentiendi onclusioni.&cerie nisi ita seres habeat, non esita telligibile praemissas esse efficientem causari conclusionis i misit iis enim cognoscitiuas, unus achii ii non causit effective alterum . ius obiecto eius mediante eum,oc genus potentiarum , non nisi mediante pichensione obiecti moueatur ad operan- im unde fit, ut principia, vel eorum asse Lis non possint C eausa Sestiua arens eo. IcI alio: iis nisi in eius obiecto includan- sin, iraest, iacum si quas ei fori, tabest etiam ratio formalis effectra amelisu, ita-
ue principiorum notitia, non ut praesi: 'potia cari alio modo sunt; ta.in conciusione
clauditur. Testimonium autem D . mon .sund. vi talem rationem discursus nos i tradore intendit, quae absilue dubio utrunque importa indistinctioncin assensuum realem. causalitatem unius respectu alterius racepi idem si pii ne pia sie cognoseeretur simul atque unico acta cum conclusione, ut non prius cognoscerentur per proprium actum, a noti ia conclusio iis distinctum, cessaret ratio discurius a cum vitoque modo cognos eantur, sub diuersis e siderationibus inclusio distinctionem iuuen tollit nec rationem discutius laedit, quin potius illam adiuuat, cum ex inclusione .causalitas ouis te-
spectu alte, iis ortum habeat. ad νει Pt i Prientui soluim iis . libenterea ill. . qu si umit nempe assensu in principioium specie δε numero esse diuti sim . ab assensu conclusionis atque
etiam eius causam. x quo iit infertur inco on claudi formaliter . sed bene tia eius obiecto claudi potest ex consequen i vovidi miis diratione huius inclus Oilia adcu.N peritne- M.que inadi nodum Oblechum quodlibet dicitur pertinere ad propriam a 'ciem conscriι ratione item a P. nis conuenit ei ut sit causa cilccti . . a nobis exposii uiri est. Secundo argumento.occurriamus ad mitia tentes eode in actu, Υ lasses.sa scientifico.
ut cui assentatur . in horo ut ire ration .sormale it uendi te uina enim con suducraati P et linum i ciuiuia ad viam que a na, habitum pertinere A erectutid si nua: iam principia secundu in se considerata, nempe ut sunt id in quod sertur intellectus. adactum, dchai tum principi orum per se spectant ut autem sunt ratio G
sentiendi conclusioni non efficiunt a seu- sum per se vel ex terminis notu ri, sed propter aliud, di talis est assensus conclusion invade non mirum est si ad alium habitu iare feratur. Itaque versias principiorum,quas per cili retiam, d participationem, ut d ut qua est diuersum obiectu ri diuertura actam .habitum constituens rac eadena eius d uersa considerali essicit ut unus icsensus sit veritas per se, . quas intuit hia notitia 5 sne discursu h. bita nam principia ex se coissiderata sine medio mouent intellectum ad sui asse iis ira alius vero non per se s 3 per aliud nota, hoe est per principiai. uaelibet veritas suum constituat liabitum pecie diuersum. Nec tamen idcireoas 'nsis concluson s. vel eius obiectum cst tum per accidens, Obdpruuipia inconciolio ite imbib in si iatur; nam cum uitta ui a sint, tanquam cu-
malis ratio a ii, num per se H ie- bim efficiunt egregie enim D. Thom .d euit ut vidi inus j ex obiecto,.quo vos. unum per se completum coalcscero, in quibuscunque potentiis babilibus d actitrii ,.
euriri '...d. habere diuersa: i
ma ita, forma,d uerta naturae sani sub genere substanti .d taurenpi Uactiis, potentiae, determinari l .
nabilis. unum per se compositum ei sciunt: dc ita seres habet in propclito, quod mici a.atque eorum ascia lita diuersiam solitan . tu: cotiditionem, conclusione, eiusque si se iis .iat in ratione obiectiva, quasi rationetriforma habent in obiecto colu lusionis. lde, unum per se obiectum eam ea efficituit, Munum per se assensu in sciencificum . cu nuntias assensus, ex obiecti vilitate accipi.
ilium arcumentum haud Lincilem a ιν tasolutionem habet; nam conclusio vera mon a -- infertur auco lylluis no ea viri e fati ruin prae nissarum, scd solius syllogisticae
182쪽
principiorum onclusio insertur de eum admossuri principia sint brinalis ratio assentiend ob etia iniectiva. claudantur in ea absque xilio sor
maiori se minori cognitis affensem praebeat reluctus conclusioni in eodem insanti.
importat plures a Qtiab. Thmpotentianc pores ἰ - .e simul plures actiis, Ex praemi Cisdem ostiation.bus docuit atque adco ne intelicinis plures cognitio-Ai isto: clis niatorem,quae via iaci sal: nes: dc si itas itali bet,cum assens concla
est .simpci posse prius tempore 3 sonis sit d. itinctus assensus intelle his . ab
nosci viam cogitoscatur minoi. conci assensibus prete nisi rum repugnare videtur so .eu nos addimus, idem censendum sic in eodem instanti cum eis liaberi ha bi de minori. quam possumus prius tempo e tur ergo in aliis,cuintcuccius in instanti ope ram maiorem cognoscere Carcerum sor retur.&inter quaelibet duo instantia est teminate.unaquaeque cognoscetidac si, hoc est, pus medium, expectare igitur tempus ali-vt petit dispositio syllo gistica in ordine ad quod necesse erit, post assensum maioris, de conclusionem inserenuam prius est maior minoris. uniuersalis. quam minor suo ea subsumpta Postremo. Quia capacitas ii tellectus cognoscenda dcinde minor & ideo Ari- mitata est. taut tot notitias, vel assensus si- solet secundum di bitum ordinem cogno mul habere possit, non liues,licet suo scendi, que petit processus demonstrationis laesitue pota habete infinitas sit igitur casus loques, de sola maiori docuit posse prius tem ' quod facultas eius ext edatur ad decem .qu mpore cognosci quam minor,in conclusio numerum expleant assensus praemissatum, cognoscantur. at cognita maiori, mino tunc certe non poterit simul sentiriti subsumpta sub ea, simul copia osci conclu- conclusioni, quasi opter nec erit necess sonem, quam simultatem, ceduratione in rium semper, cognita maiori, di noti. terpretati sumus, iuxta expositionem Duli, mill empore cognosci. Wiae . nam de prioritate naturae apertum est. alsensum minoris, priorem esse viscnsu conclusionis, cum sit eius causa. Quibus praesuppositis quaerimus nunc. an assensus conclusionis semper sequatui in eodem instanti ex assensu maioris &minoris ves aliquando impediti continoat 3
Onamuacria omnium serme exposi-
Multa enim sunt, quae talem cousecutionem totum sententiam. quod cognitis maiori .e impedire posse videntur minori simul tempore cognoscatur conch Nam fieri inprimis potest. vi quidemon sio. cuius duplex est fundamentum Vnum. strationem habet huius piopostionis Tri assensum conclutionis exas sibus premin gulas q-i est in semicircia co linius, habet sarum se constatum , alterum subris tanires angivos aequales Aisbus rectis habuerit an quam p. miculare, sub uniuersali sie contentea errorem circa eandem,&ineo casu non tum . ex quibus insertur.virtualiter in eisdem poterit ei statim in ensum praebere etiam contineri .Haiborius emine.ex quo natura cognita maiori . minori. errore scientiae liter pullulat. dum terrae mandaturci se igi- opposito impediente: praeserti in si nimis tur priticipia, quasi coclus Onissemina sunt. sit radicatus, per sicquearem amium rete quae teriae mandatur. duinin intellicti reci- titionem non poterat unico actu conclusio phintur .per apprchcnsionem in iudicium. a opposi orca omitta Oportebit.vi quo vesiaci nun ecquasi partus quidam litica Veras
183쪽
ctus vocari potest, illatio conclusionis eum igitur cessanteiticii natione, ac parte erroris, inon sit aliud quam in lucein prodire illud, cita formale impeditnentum, ac piopterea quod quasi in utero animae inclusum conti nihil obstat, quo minus maiori .in minorinebatur, quod intuens Aristoteles, ut argu cognitis, si .nu tempore cognoscatur conmentum Platonis solueret docuit conclu clusio.&sic soluitur primum alguinentu:n. sonem cognitam esse in praemissis,uirtuali Cite secundum, non est locus disi tan-AIIec terqtudem; nam formaliter de simpliciter di anilitellectus possit simul liabete plures Ga z non cognoscitur, quousque ex eisdem elicia cognitiones sed illud nobis sufficit in praetur, elici autem simul, ae minor praemi ista, sentiatum quod ab viii uersis, tanquam ce sub maiori cognoscitur, certum tu non se tum acceptatur. posse plura cogi: oscere, pereus, atque ex causa prodit effectius, qui in eius Oduin via iuri eodem pacto posse si inua
virtute continetur plures habcre notiri as,vel assensit , modii m
ipti Eius autem simultaneam aenecessariam autem unius, tunc habered: cuntur qualid
g me t. consecutionem, minime impediunt ea, quae inter sese, vel ad unum tertiuinordinantur. in argumentis opponuntur, non primum de & utramque ordinationem inuenim cinerrore, quem ad niti inius haberi posse, de praemissis,4 conelusione eiusdem demon- eadem conclusione.abeo,qui utranaque prs strationis nam inter se se ordinantur, iamissi .ex qua insertur cognoscit caeterum quantum conclusi liabet necessariain de- cum ex directo p Gnatur errori assensus pendentiam ex praemissis,in illae ordinan- conclusionis, sitque longe potetior, eum ex riuria inserendam conclusionem dc ruisiis pellit de quidem in instanti: nam quem ad ri resisti assensus ad eandem demonstratione s.
moduli assensus scientificus &erroneus ex componendam coueniunt propter tram
propria conditione habini iurin instanti, sic que igitur rationem,quamquam diuersis m, in instanti se expellunt non enim indiget h. bentinodum unius, ac propterea si in id in:intellectus aliqua in ora temporis adope intellectu esse possunt unde nihil impediuttanduinci quod autem dicitur contingere assensus praemissa tu, quin eis habitis, statini posse, erroreinesse nimis radicatum in sub intellectus conclusioni assentiat. lecto at lite ad eb O polle pervia uiri expelli cstimonia Aristotelis,d D. I boni de uili, siris actum soluimus distinguentes duplicem ra actualibus loquiuitur cognitionibus, hoc e A i f. tionem in errore,formalem,inquantum in nim sibi vult vel in zιtare, apud Aristo et i ..tellectum iii clinat, ad assensum falsum,& telem nanimis non nisi habitualem noti- praesente obiecto, quas impellit,ut circa it tiatri importat, quod igitur dc habitu ad init-lud eliciat asmensum; 5 materialem, in quan 'it, negat de actu sed accipi debet de cognitum est quaedam qualitas, exactuum freque bione plurium, ut plura sunt hoc est, minitatione radicata in subiecto. 5 quantum ad me ordinata: quae autem modum unius ha- primata consideratio item, perinum actum bent, pio uno reputantur, sub tali id ine scientificae conclusionis excluditur : nam accepta an vero aliquando seu aliquom
cum demonstratio enica causa sit amen do possit intellectus plura, ut plura sunt, in suique proiiide scientifico firmissime ad telligere, non est pix sentis itistituti dic ute- haereat propter eam intellectias: dc rursus re uec ad solutionem algumenti neces 4 veritas obiecti, quae latebat prius maui se iuna, cum sufficienter sit, ex ad iolati, b stissima sit, cessat in h..bitu erroris vi incli Iulum . . it nandi, seu impellendi intellectium in te Et magna etiam ex parte postreinu H; ad tini falsuin, iam non extans: nihilominus, misso enim casi. :deliinitatione intellectus, quia intra eiusde habitus radicatio, in quan diei inuti quod. vi eius capacita, limitata sit turri est qualitas i ii tensa in subiecto. non tol ad decein assensus, vel habet iam dia praelitur nisi per repetitionem contrariorum missis assentitur, octo, aut noue sprianum actuum, per inanet in intellectu, quousque velis, uterque assensis piae iiii Darii: n, simul sensim expellatur materialis tamen est talis cuin conclusione,pro v. . O pa: atus, cta ciet perina uentia, quae minime impedit scien nouem dis postremuin, decennari uiri nu- itfieum assensum conclusonisci non enim merum explebit,in tioque nodo poterit opponuntur formaliter habitus, nisi in qua praemissis cognitis nisi foliis, simul assentum inclinant ii obiectum contrarium: hac ute conclusioni itaque arguinentum vi in Par P lerior. x non 77.
184쪽
non habet, nisi asse ii sus praemissarum , dc perunt: cuiusti ulu . . ut intclligamus,expli- conclusionis per modum multorum accipi care oporte duplicem modum, necessimi antur; tune enim, si nouem aliunde habet. Q. b r alis Dirsibus in Odis necci sit itur VO' libui, noli datur piaemissis locus, d si octo, prae lutitas ad operandum,ctica aliquod obicctu, 7 .Himis is datur . non conclusioni: cessat autem . qualitum ad specificationem actu ut aiunt suis . . piorsus difficultas, dum per modum vivus Vel quantum ad exerciti una primus modus t ..; Q. capiantur. nccc uitatis in eo consistit, quod circa leo dii .es hi cMictio. at si urgeas, totam demonstrationem es icctum non possit, nisi uno modo Pelati latis , ora se vitum qiud plures tamen habens paries, ita, qua nauis actum sistendere circa illud
ad quas non pol si se exicndere capacitas in sibi p. ves a. satamen operari f.ὴ.o citri usncuc insiti plicibus expleta, qui li lit, no modo, gratia exempli circa cet citi oue in possit utentionem ad alium communem rationein boni necessitatu vo- , Pitcare, non tam cia ad Omnes eius partes liant. S. qu. .n: iam ad specificationem milia liquidi in uiator requiti in ad unu ascia sum si clitia: .ca illa in operari, non potest. nisi con postum, qi iam simplicem per appetitum vel amorem; odio autem pro Tist e, de Respondetur casunt potius esse ima, sequi bonum, subraikin boni, nequaquam. ac ιi R. i. bilcm, quam possibilem naturaliter, Nectis rata quanium adactus exercitium cst. cuin i. oti habeat term uim adco indivisibi propos: abiecto .caeterisque ad Operantem c pacit ' intelli uis ut ad decem dum couisiis non posse, non operari, vel
icc xi c. idat, si simplices s nt,d non si viti ac litiret. .ii endere. hoc modo necessitam, ait masi . On: posi . . vel certes terminusata in D. Tilo. n. voluntatem 'catoium,ad diligen Vomisis
diuisibilis admittatur ciuitiati et intellectus uiri Dcum clare visum . quia non forum i, I , conclusioni, lemissa aliquantulum attentio non nollivit eum odio prosequi, sed nec ab aliis D a nectica alios, ii xta vulgatum illud pluribus eius dilatatione cessare Iuxta duplicem neces L. i. ita intcnius, minotist ad singula sensus. ita, i odii in intelligitur etiali duplex modia . . . itatis, quia libertas necessitati Oppo A ni ut liberam ergo ge voluntatem, quan- . . . . . tu .ri a li*ccificationem, circa aliquod obie ,
aZ.ictu Oppositos, vel contratiori ad odium, vid licet, vel amorem, vel alios similes: li-Pra tantuna :cua ad centroitertam.
NOVA est in schola controuci saliae positis citani o r tribus adci e. andam requia
185쪽
primo intelIectum necessitaris utem potentiae alicuius libertatis capaces, voluntate participant eandena libertatem formalem, ita ut amis voluntatis sint per se primo liberi caeterarum potentiarum, inquatrium impetiovolunt. alis stibiliantur. quia ab ea applicatur ad operandiu vel ab operatione aucrium ut unde licet de intellcctucG-tioue ista prOccdat, an calca conclusionein
praemisis cognitis necestitetur omnino, vi liberum ei aliquo nodo sit actum circa
eam elicere ad voluntatem tamen recurre-ἐum est, tum ita se habere intelligamus, ac determi tremus nam si aliquam habeat libertat operandi, in tantum eam liabebit, in quantu, ira voluntate applicata potest ad operandum, hoc vel illo modo velabo perario ne auerti, sc est de caeteris poten
Dicitur autem praemissis cognitis quod etiam expositione .id: get, nam duobus modis cognosci possunt, pii No quidem Olitiaeuidenti, etsi sint prina a principia de habita
taxat rationem probabilem teneantur, neque uiscit eas cognoscere seiunctas, vel separatas, quo pacto coa nosci solent extra demonstrationem sei cognoscere cas necesse est i demonstratione d: spositas unde ad praemitritum no ii iam prrtine bonitatem consecutionis agito scere quod etiana duobus modis contingere porcst. nain vel intelligit quis esse eu: dentem, vel solum probabilem cognitis ergo praemissis dicitur. hoc est notitia euidenti de pariter cuid . tercognita neces litate consecurionis. Quo supposito titulus qliaestionis sciscita iur, an necesse sit intellectum assentire coclusioni, vel adhuc sit ei liberum 3 Et de n ceuitate specificationis loquentes dicimus, certum esse intellectum neces .irari ad Sentiendum hoc est si actum velit circa conclusionem elicere, omnino necesi uiuin esse, vis assetisus, quia d. sentirercpugnat. Probatur efficaciter. Quia conclusio continetur virtualiter in praemissis euidenter no.tis, ex quibus etiam sequitur euidenter, id totum euidenter agit oscitur, ab eo, qui demonstrationes coastituit ergo si ope Gitur circa conclusionem, necesse est assensum cis. Miρ - .eius euide teincliciat.
Secundo, ex praemissis veris in syllo i σε iisi , no euid'nti non po est inferri f. ita con- γοι rar.
clusio, scd in casa reputantur prsini si, cui- dentes . atque etiam coiissecuti, ergo non inpossibile in intellectu demonstrantis producere cci nclusio ac ri salsam, sed euidenter vera tria veritata aut diri cuid ni nonio est dis encit in ellcchas c. rgo nec post bile est dissentire conclusioni. Status praesentis controuersiae est, an ne mata, . eesilietum n ellectus, quantum ad exercitium =... si acius, ita ut no . solum non possit dis Centi te, si circa conclusio item operetur sed nee possit nonopciari, atque ad O no a licere assensum, vel liberum sit ei actum suspen ' de re voluntate nolente eum applicare ad Operandum, vel alio diuertente.
derni quid in . sed ii cessari ira esse quantum ad specinc. Hionem, exercitium actus, prae ratisii, cognitis in t tum assentire conclus otii nec posse ullo nodo actum suspendere . quia talis a tus uellectus imperio voluntae i. mo: si h l: .ur. l'ro: an prim O. Ni: nino: en im . alis poli. alui nciei iti Uplicatione: ut obiecti. iublatis i ripiat De atis nata rati eris ieculi natura eliciendia actam ita vino i sit inpotcstate volutata tis a m detinere, vel alio diuerter gratia exempli potentia nutritiua debite approxima o obiecto velit nolit voluntas operatur. Potentia item conuenienter expedita, approximat O visibili, cuius ea est ratio. quia actus hariani potentiarum, Opera potius naturae sunt, qua n voluntatio sed intellectus non si potentiatrii lius naturalis, ad unum determiuata, quam visus, ergo posita sus cienti applicatione sui obiecisi ut vere ponitur, da nisi repraesentantur principia dc conclusio, naturaliter circa illud operatur: ita ut non possit a voluntate impediri cxplorata citiai
significatione terminorum fit debita appli-cMio obiecti, atque etiam cognitis princi-rus, .cvideatico siccutione, debite censetur X a appli-
186쪽
applicatum oblectum conclusonis ut om naturales sint aliquando, de potius naturae nino naturaliter ei assentiatur tutellectus imperio, quam voluntati subiaceant. Prius Sem da Secundo Sicut seliabet intentio finis, ad lautem quam eandem sententiam probemus ratio. electionem inc dii, sic assensus principiorum ex natura intellectus atque etiam scientifici ad concitisionem, ut in cliola moralis Phy assensus conclusonis, virum praestipponerelosophiae, fatetur omnes, praesertim D. Tho oportet, videlicet totam huiusce rei difficiuinas, pluribus suae doctrinae locis,in ratio οὐ tatem, in eo positam esse an intillectus. stendit, nam qucmadmodum finem propter quantum ad assensum principiorum. 5 scies intendit voluntasci media vero propter tiae, subditus sit voluntati, aut imperio eius, intentum sinem eligit, pari ratione princi ita, ut in potestate voluntatis sit, propositis piis p:op:ersea sic nitru intellectus, conclu principiis,&Cxplicatis terminis intellectum coni vel O propter principia, sed posita esta avertere, aut diuertere ab assensu eorum, ap- caci intentione finis, non est libera voluntas plicando illum ad aliam cogitationem, vel ad eligi dum etiam'iranium ad exercitium, alio modo atque etiam, postquam princi-erso posito assensu principiorum, non est iis, in demonstratio inedilpositis, assensuna liber intcllectus ad assentiendum conclu praebuit, diuertere illum ab assensu conclusioni; tenet consecutio a maiori, cum maior sonis, si enim haec potest, liberum absque sit libertas in voluntate quam in intellectu. dubio erit intellectiai ut a voluntate depen- γ illa ra PCsti emo. Asensus sidci 5 opinionis deati, assentiri conclusioni cognitis prin-i0. requirit piam asscctionem cruae est motus cipiis, immo dc eisdem principiis. dcclara' voluntatis liber,per quem voluntas inclina riis terminis eorum, si vero eadem non posita. ad assensum alis obiecti applicat intelle sit, neque erunt liberi tales assensus, ut tenet
cium, vi ci .issentiatur,4 tota nutus ratio, a prior sententia.
cunctis designatur, quia obiectum fidei, Sed dicendum erit, in his assensibus eli- .
opinionis non conuincit intellectum, ac pro. ciendis, intellectum n6 subesse imperio v pterea eget libera applicatione voluntatis, in luntatis nobis igitur qui liberum sie cen-mia consistit meritum diuinae fidei, cum l. semus Vtrumque assensum, quantum adlis application 6 sit aliud. quam intellectum exercitium actus probare incumbit vere in non conuictum ab obicito, captiuari in ob eisdem assensibus imperio volitiatis subesse. sequium Christi. x docuit Paulus. r. ad Probare autem promisimus ex natura, Coti nil, cap. o. scd principiis euidenter conditione ipsusine intellectae . quae pote-- cognitis conclusio conuincit intellectum tiarationalis est, atque aded voluntati subdi cuin sit obiccium cuidcias, ac propterea a ne ta, quod D Thom ex natura obiectorumniine poni iuriccessi. uia pia asti ctio voluti Vtriusque potentiae probauit. . a. qu. p. arti c. alis, ut ei assentiatur,neoue aliquis via qua 1. ad tertium Histe erbis, ρ tvimaetimio actitassentiessi conclusioni meritum po telleam,1 ini in ad exercitiis actin, am
suis eis nec ponenda est ulla libertas. V μ- erin, quod est perfectio iezectin coit
mouetur ad operandum, d mouet etiam
ad exercia inmacim, o im te exteras potentias rationalesci sed quodcun-1nendum est que verum, circa quod versari potest intellectiis,est quoddam particulare bonum: im .
OPPOSIT A sententia,quaeliberurri mo, opermi quaelibet intellectus circa icthue esse si eo tire conclusioni, illud, ergo potest eam velle, . itque etiam
piincipiis cognitis profitetur, ex non velle voluntas, quare ira mouere, aut pressa est, apud D. Thom &inspecta natura a non mouere intellectum ad operandum ἐintellectus necessario tenenda ostendo pri noranter vero asseruitD.Thomas,obiectium murra, ex piuna sccundae. qu. I . rtic. 6. in intellectiis, quod est verum esse bonum pa corpore, bi actus rationis, quatum ad exer- ticulare, ut significaret de velis particular,
cum in semper imperari pos ea voluntate bus circa quae operari potest intellectus ser- docet Licia sex tauri ad specificationem monem facere, don de uniueis lusinio continent
187쪽
tinente omnem rationem veri, quale est cipiis mullo modo liber sunt, nee a volui Dcus Optimus, clare ostensus viici lectui, late dependent, e sunt morsus naturales, sicut ciui sicut omnem rationem ver continet, viso oculori , vel operatio alterius sensus in sic etiam omnem rationem boni, quare ex sed per naturales operationes, nullus acquiplat capacitatem intellectus, sub ratione ve ritur habuiis Immo nec potentiae ipsae iuri. capacitatem voluntatis, sub ratione ordine ad Eos actus, non sunt trabitus cap boni, ac propterea utraque potentia, non li ces ergo si intellectus non assentitur conbere sed qliasi naturae impetu, ad illum fer elusioni, libere, aut dependenter a voluntatur ita, ut nec in clara visione eius intelle te, quantum ad exerestitianoron erit habitus
ctus, subditiis sit voluntati. Nec voluntas vi capax, circa conclusibnem cognitis princia Iomodo sit liberes ad eundem sic visum de piis, immo nec circa principia ipsa, quodps ligendum sicut bona particularia, non et esse falsum,cum per assensum cor clusi nccessitant voluntatem, quantum ad exer nis, cognitis principiis habitum stientiae:
citium aestus, pariter, nec intellectum quin coin parer. voluntate poli et plicari, vel distrahi abas Probatur tandem, quia potentiae natura Prania .- sensu eius, ed coclusio, etiam praemissis co liter operantes,nec. imperiorationis Libdignitis,est particularc quoddam verunt, atq; tae, propterea non sunt nabitus capaces. quia etiam particulare bonum, Nassensus,etiam cum operentur ex instinctii, atque impetu Cientificus eandem sortitur conditionem naturae, ex determinatione ad unum, ne-
ergo in eo subditur plane intellectus tu pe queunt in talibus operationibus,vllam faci- rio voluntatis. Quam rationem hunc in litatem comparare, ut inpotentia visiva,&modum corroborare possiimus sese habet vegetatiuaeuidens est, sed si ponatur intel- intellectus in ordinem ad assensum princi lectum, operari circa principia dc conclus- piorum, sicut volutas in ordine ad ultimum nes cognitis principiis absqtie vlla liberta-
finem, ut saepe inculcat D. Thomas, sed vo te aut dependentia 1 voliuitate operabitur luntas in ordine, ad fines quos unque exce ex instincta 5 impctu naturae, Sc omnino ex pro Deo clare viso qui perfectissime conti determinatione ad unum, cum opereturne omnem rationem boni clibere alioue absque ulla indi Terentia: non ergo compatur, qu itum ad exercitium actus: ita ut rabit ullam facilitate, aut promptitudinem
possit quemlibet velle dolion veste; ergo in his actibus, sed habitus, non est aliud, qua, . intellectus in ordine ad prima principiali facilitas ad eliciendum actum ergo necive bor erit dc pendenter vo intarcia qua pote comparabit habituni . . quod aperte tal-rit ad assensum eorum applicari &post ap ta ii est
pi,cationem diuertici cum non contineant Primum argumentu oppositae sententiae octat πιικη . . an rationem veri, scd quandam parti haedistinctione diluitur Potentia naturalis argμ ter ii
cularem duplex est aut pure naturalis, non solum py0 Mil. 2. Piobatur secundo, ex eadem natura intel propter naturalem inclinationem, in actam sementiη lectus, quaeaalis est, ut capax sit habitur non obiectum . sed etiam ropter modum O- solum in generali, sed in particulari. circa perandi, absque ulla indisserentia, sed pror-
principia,&conclusiones, nam circa illa ae sus ex deterni in alio ne ad nutri, utroque quirit nabitum, quem intellectus vocant, di modo naturalis est potentia nulli riua, atque circa has scientificum, sed habitus non po etiam visiva imo, de sensitiuae Omiles, illas tineis,n: si in potentia indisserente,&libe cognoscit tuas vocamus quati s sunt sensius ra, ut docet. probat D.Thomas, ex mente externi, atque interni, iam ex inclinationα- Aristotclis,ace natura ipsius ne habitus naturali e deterni uiatione ad unum Ope t. a. qu*st. o. articul. r. xi ergo cum inici rantur semper, de eiusmodi natural poten- lectus capax sit habitus circa principia, 5 eo tiae, non sub tacent imperio voluntatis aliae v. . clusiones, sequitur plane liberos esse talesas sunt poruciae naturales modo priori, sed nota sensus, saltem quantu ad exerciti uin, cum posteriori,qua alice ex inclitiatione natura necessari j sint quant uni ad specificationem. Ii operentur: non tamen ex determinatiorne
Et ex codem principio probati potest tertio, ad unum; sed aliquam habent indifferetiam Iosquias assensus principi omni cognitis ter ad plura obiecta di ad operandam circa il minis, dc assensu coclusionis cognitis prin-. I in ideo natae sunt determinari a volun-
188쪽
tite, tanquam a potentia uniuersali, quς ver tione, nempe quod unicum et mcdiuinis aut circa uniuersalem rationem boni: eius nam si plumi extent liberum est ei, quod in
modi sunt intellemis, d appetitus sensili luerita sumeres itaque electio medii nullam ii iis, qui proinde imperio voluntatis subdun incurrit necessitatem, ex intentione finis, intur,ra moueri ab ea possunt, quantum ad quantum volunt aes fini icit, sed inquantum exercitium actus, ita vi applicari ab ea peream voluntas eum consequi intendit. Ec possint, di postquam applicatae sunt re rursus nullius medii palliculatis electio ad moueri. iuc supposita tali intentione necessaria se, Ad primuim imitur argumentum,dum di nisi ex accidenti, inici non e re alii id sed xitur. Muralem potentiam necessario in incommum aliqi: Od medium necessatio est perari, positis omnibus requisitis ad agen et tuendum, si voluntas in mentione se isdam, respondemus verum id esse, de polen Veni per scuerare, nillil autem horum in ast iis utroque modo naturalibus, quia non sensu principiorum, respectu conclusonis subiacent imperio voluntatis, falsum vero reperi ir; nec enim assensus con clusonis, de postremis, cum adhuc eis positis. inpo ad consecutionem alicuius id: natur nec testate voluntatis sit ea applicare ad gen- aliam necessiitatem incuricrepotest, exi dum, aut ab actu remouere, praesertim circa titia principiorum praehabita, nisi 'ns particularia obiecta, in quibus non contine quentiae, quia cum continea, virtualiter. tu uniuersa ratio obiecti ira nisi in commu- in princiέpiis nec Tario ex illis prodit, intel- ni haec enim tanquam imperfecta, mouent lem circa conclusionem operan cori vos quoque imperfecte easdem potentias, ac pro uum operari, vel operarione ira suspendere,pterea res inquuntur, sub imperio Volunta in potestate volt intari cstposium. iiii initas uantum ad operandum, S non operan peri subiacet, id o non est nec sarius ta-
dum atque etiam itantum ad operandum lis asscnsus, quantuin et ac iis xeici tum circa hoc vel illud nam circa obiectum per scd solum quantum ad obiectum, vel speebfectissimum in quo omnis rario obiectiva ricationem . . perfecti sit me continetur, hoc est, no solum Ad ultimum respondetur, in ii sums in communi, sed etiam in particulari quar dei, de opinionis libellini esse utroque ino 'libet potentia naturaliter de s ne ulla liber rao, d libertate exerciti 1 specificationi rate operatur, ita in xpluntas ipsa, qu sor quia proposito obiecto, non solum intelle in aliter est libera ita es, quod intelle eius potest actum suspendere circa illud, sed et iis circa Deum clare sibi ostensum absque ei dissentiri, de assensum contrarium clic vlla libertate , aut ependentia, a voluntate re aut in eo persci ierare, ad utrumque igitur elici claram Pisonent, voluntas natura est neces arta libertas voluntatis, nemp ad liter, c absque ulla libertate, diligi Dcum continendum intellectum, ne disientiat, vel 'clare visum ad contrarium declinet assensum, ain etiam Z scin Ad secundum dicimus non esie parua in ad eum applicandum, ut positive, di quan-d aQ. similitudinem inter intellectum, oc volun tum ad exercitium elicia assensium: d actustatem in eo quod assiimitur, quia quem ad voli itatis intelicetiim determinantis pia af modum voluntas, primo intendit finem, sc cito vocatur, propter primum potius qua ex eius intentione mouetur ad electionem propter secundum, propter primum etiam mediorum, cuius tota ratio est eadem i. itcn qui credit reuelatis a Dco, .citur Captiuaretio finis, pari ratione intellectiis prinici Ap intellectit ira in obsequium fidei, quod in al-plicatur ad ascia sum principi orum, dccxco sensu conclusionis in inime requiritur, quia mouetur ad assensum concitissionis in cis operatur intellectus citca conclusionem, contentum cuius tota ratio taut cade prin principiis cognitis dissentire non potest l. x 7 ei pii quan*iam autem in his conuenianx, Omodo, neque quan uim ad assentia ira vel inaim diffeiunt nam voluntas non solum dissensu in subditur eius optiatio imperio elio it media prorue bonitatem finis, scd voluntatio ut docuit D. Tho n. sed solumi, ropter eiusdem consecut odem , ex hac quantum ad applicationem, videlicet, ut mim tui suppositione, quod vult consequis peret ut vel non operetur obiecto piopo Lem. eccisa ita potest esse electio, d adhuc sito, de motus liber voluntatis applicansione, hac sola, d concurrente alia condi us intellectum, ad assentiendum conclusioni.
189쪽
s ii, non vocatur pia assectio, sed solum libertas exercitii, in quo aliquam meriti rationem inueniri posse, si ex charitatis imperio procedens in Deum finem supernatur Iem dirigatur, negareno possumus sed nat- notem longe, quam in assensu diuinae fidei. qui cum plenam liberiate requirat, plenam item merui rationem habeti
mon tiratio, hira conditiones ademn positiones requirantur. Quid sit propositio.
int mediatum principitini,ac eorumst Mes. Propositio te m. Vis quam concidisionem reisei
SCIRS autem aibitramur, numquodque simplicueriesiaci sophistico more Δ c.
m.t quid sit si ire tradit insecunda duplui
quoddam ct medium cpparandisicientiam, ex natura talis nis colluetida est propria Quid per eius condiuto,ide Arissoteles ini ollatim uripi capiti principio explicat, quid perscire ligi Axi vel actualewcientiam intelligamin. SCre ait) arbitramur unumquodque simplici tern non sophistico more,qui eli secti dum accidens, cum causam existimamus cognoscere, propter quam res est, quod illius causa est, ct non contin it, hoc aliter se habere, di ciu/sane de initio actum patiuascientia, qui est Vsensius demonsD-ri concla sonis, quam h. tum explicat:
est autem scire verum, quod tale absoluta ppellatione, ac per se vocatur; aliud ser. Iucarum, di apparens,quod ideo non hi per se sed per acclidens tuis. Simpli citer,ct per
se aliquidscimus, quando instips, ac per
propriai causam cognoscimus, I hominem esse sciplinae capacem, quia rario talem: contingit autemscire alium non inseipso, sed in aliqtio alio nouersali, in quo contine tur, vel tanqtiam pars in toto dido mιmco'noscelites eo ipso dicamussientisice nas Gnosiere parietem aut si ut accides insab- recto, vis uspia nu ficumst dicat cognoscere qMa temetem quiforte musicae perisui si agno circi aut tanquii effectus in ε causa, et 'rerri pia cognosse ues ex ιμ-wa iam ire nos mair a meis coteM.ta conclu oues re ab eis ex his triliu moris pracsertini prima osecundo vocat tristoteles ire per .uiadens, vel sophistico modo, quias Obstae eo modo esiae .ubitra&ir, curam n non vere,novsisplicitir, eo per se,
sed se. undum quid ope accidens lam,
est nauticus ergo mi cmnsient sice agnosco per accidens autem appellatur, quia
190쪽
mde etiam si aliquis certo cognostat holm ci ij necessarium, ne popital:tersee has rimesseri Mem exacturi serui . mnd:ce re. talis etiam erit condit.o obiecit, pisiibi tuo rem pluiter Tertia conditio est, ut habetur scientia, adium autemsic ιμο lio teste, non cotingat aliter hale; e,quod verbum dum promittitse insequeribus traditurum positio D. referripote ad remsita 1 vel ad causain, quem deserationem se nonnulli iure Igmst Thom .dcua et intelligam rem sitam esse neιe a vel etiam primipiorum notitiam, quaestio Ominis, riam. evi nib tuit non pose, te ionco etiam modo vocari silentia potes placet
rogere, quod aliter e habeat, autsecundo nihilominus magis expositio D. Thom erea propriam ipsius essectus naturam ita ut commimis, de modo stimulipe denisUra- susensus,nonpotest res absque tali causa esse, tionem quia ab essectis, loqui Arst qua
stremo ad solam illationis necessitatem Hanc denique parrem concludit Aristot Concla erit sensim, non cosmi r aliterse habere, dicensscire esseper demonstrationem intes dii id.
lim posita causa necessario sequatur se luere, quod non est alia definitio eius victiu 1ion enim habebit quistiam verasileu volueru quodam sed his eterbis declararetiamfuturae pluuiae ex Austri flatu, cumsa intendit Aristotel ex de gnata desilitione peio galeii semodi cassiposita nonsequi intellissire esse inem demonstratisi s.ct
eclum Iuxtapnti iam moduin exponitur hoc non est aliud quam coniunctio demon-P-τhQm a in Thom ct huius expossionis ratio est, frationis cumsuosne, quasi dicat, Sibi quia de omligentosis, qua aliterse habere est rem perca sum cognsere, quod iGpossunt, non datursitentia. M Tasecundum in est causa, quod non comingit abire rhilopo. ex ponit Philoponii expostulonem tertiam se habere, iplane pre demonstrario trem nos Alberim Albertis Munus, ct Mistra es a scire, in auit hoc coliti ηcmW- Duplis g eritare, at etiam a sensu litera penitin, Sed statim qui 'tad pii Abit ηυscq id bis 4am aliena dentonstratios, ideo eam explicas emina. 4' i Probat h.racdes riptionem excomm/m definitione, unam ne astera quasi exm finitio. inneidii concipiendi, is loquendi piemum, erit quas distincta em accipiuntur a Miduid es insipientum, omnes enim tunc ρδει cunctis expositoribiti est autem prima De-
causa eius, Atqui putat:r, sum cassam eius agno monstratio est θ logisminscientiatu, vocatco nosti si 'nt,t liqvicem non eram, sed quamve otem scientialem, quia eum habenteoci,
ram eo arbitrantur,ct ideὸ non verescivi mus ideo idem est, ac ita diotatur, δε- sed se scire existimaut sapientes vero e monstratio It syllogism aciens seire: exram agnosiemes causam nonsitumsescire hoc autem fine per quem de itur, facile arbitrantur, sed ne sciunt. Ex hoc modo colligiturexcessentia demon rationis si praprobandi bonotatem de tionis intulit. D. alios syllogi os, nempe probabilem,os Thom non esse quid rei, fedsolum explicam ibistici . viis qualemcuirgis cognitionen scationem ocis, quod, denotaret comparamussed per demorφr.etto R, I ete- Aristotelas non dixitfire est,sedsire tunc sicam onmium qita per syllogismi simivinamur, Galfuit illudfl explicare ad comparabiles absolutis mam. capiendam naturam demonstrationis, nam Exim autem me infert Aristoteles, his iam em daant ais r inproemii lem esse demonstrarmaras etiam oportet: