장음표시 사용
201쪽
iem repugnarodocet de quo loquitur Aristo in eausa , se ei ita in iuellectu in p. o-icie, positione atque a re so trificata inue iu-
Conueniunt ali eiri simplex vetitat, de is a em coiplex. . nam vitaque consistit in adequitione intelle, tus eii re ipsa, vel obiecto, aut re intellecta, in ordine ad intel pie G cῆ-
, primipiasnt Periera conclusi lectum sniplicem hoc est si riplicia ap-puu
. - . . A es prehendentem,llaec vero in ordine ad Hel-
cipitur noli ra autem controuersia, non de
simplici, sed de coinplexa procedit, cuin lire sit, quae in principiis demonstrationis repetit ut m uniuersaliter a propositio
VPIE X veritas in primis distingue
quibuslibet i bus intiliis . ea cum sit
la est una simplex, d incomplexa, piopii apissio enesis, qua ideo veritas transcendet alis appellari osueuit, de qua loquitur Alistoteles a lib. mci text. 4. hisce verbis. st arevi sic sum e vnmmpmdqaes baset, ita eι iam secanilis eritatem. Itaque veritas liarcsot maliter in ictus ipsis reperitur,4 eius ratio iura turn re; dic tur vera, v ri: e hac simplici, in qu uituli cst intelligibilis, hunc ordinem. vi. propo itionem ad intellectum ad dit supra entitatem. Alia cit velitas coplexa. vel colit posita, quae conlisti in adaequatione intellcctus iudicantis ad rem: de qua scit sententiam vel iudicium de qua loquitur Aristoteles. i. lib. de intei pretatione capra. dicensa circ. compojisionem en ιm-diutponemo vel in velfalsinn. Eiusmodi auten veritas in tribus cpcii tu ad limi ccmoidinatis .in iudicio in illectus in propositione atque in rc per propositionem grnificata: scd in uno colundcin dii nitaxat oi maliter nempe in iudicio aut lectus scateii iam ferentis de aliqua propositione an vera sit vel falsa, in ipsa autem propositiones ocali. mcntali, ac scripta. ta: irui idem in signo piaedictae verita. iis, iudicio consistetitisci in re au em inplexa, pei topositionem significata tanquam in causa obiectiva, aqua in intellectu pioducitur nam ut Aristo: eses in praedica.imentis, carii de substantia docet ab eo. quod res eu vel tonus vera, vel salsa diei tu enunciatio quemadmodum ergo sanitas cim aliter in solo anim. li in vii natan-
suum iu an in medicina tanquani Diuersae Docto rum de hac resententia
Η C igitur praetermissa veritate De Primassem
complexa diueris traduntur opinio tentia..ies nam quida in rationem eius intrinsecam attende lites. amrmant, magis, vel
minus, nullo modo suscipere, neque unam accipitur, ex cotrapa a MOHe 'myςilς si ionem veriore in esse altera. scdκ- iri . nam cum obicctum Mus ii, fixum m .etitatem omnes veritas e mnim consistit in adaequatione rei ad intellectum, vel intellectus cum re ipsa sed eius. modi ad equatio consistit in indivisibili; ergo magis. J minus haud quaquam suscipiet. Probatur minor quia vel iudiciu D, seu assens 4:uellemis coit formatur rei, desqua est. quod est dicere se renas ''.ibere, sic a in ellectus iud. cat, Mi unc veru i cst, si autem S a se id vel minimum ab ista consor nitare discrepet
non dicetur in ii iis vetu. scd simplici e falsu iaci ergo veritatis meta in diu: sib. lis est. q. lamiton est magis vr minu a ti .igere. sed attingere cl ion . sive ergo Dopoli iost principiumici conclusio, ex cod i iuxta. siue per experientia mino. a. quilii .no si 'de se sit conti ens. absque dabi foerit ni ius vcra, sed aequaliter: ncceiit, i. ius velu st Petrin esse album alb: d. nesciri ibaerente. qua inesse holriinem, imo nec ni in vera ncst quam Deum esse au qui militicipi uri illud uniuersalis,linu .n . quo Libet est v lnoti est. Secundo; quia si duae res sint aequales inquantitate non est possibile diri atras magis aequales.cuius tota ratio est, quia xiiiii. asstricte acepta in indivisibili consilit id veli Iasea quida aequalitas, qua de et ii e tisti m a. ILL a ergo
202쪽
ergo etiam eonsistit in indivisibiliri quapropter non erit una propositio magis intellectui iudicanti adequata, quam altera , nec idco magis vera fieri quidem poterit,ut vetitas unius propositionis diutiunior sit, magis immiti bilis, vel etiam ex se perpetua haec tamen ion efficiunt esse maiorem nam quem adnaodum veritas in his non consistit, sed quasi eius accidentia sunt, pari ratione
ex cis non augetur. Er:u sententiam plane tenet Ferrariens. r. lib. contra Ocntcs , cap. 13 ad I cuius verba res orie placet, quia duplicem modum, ii talis a nobis traditum Optime explicant ait erco : Sic veritas secundum quod est in re, fundatur in es rei: unde materiale quidpin ipsa est feret, Dimalle ratem est adaequatis ad interection: dupliciter evr po fumus de veritate
rei log i. au quantum ad materiale tant Am, videlicet quantam adesse, sc non in conueni va
sas. vel sabiliorcs h. ibere possit, quam alia, id bilia propos io poterit habere plures,vclinatores causas tax veritatis, esse autem masi, vera in nullo modo.
Secundae opinio opposti. Op POSITA est secunda opinio, te
nens veritatem complexa maiorem csse, vel mitiorem in diuersis propositionibus, quae videtur euidenter colligi ex loca lina huius capitis nam si ita est, quod maior est adhibenda fides principiis quam conclusioni seqiut euidenter veriora esse. quia fidesad hibetur propositioni alicui, quia vcra censetur, ergo citi maior est adhibenda fides, magis veta erit, qua propter princi
pia u. bus maior est adhibenda fides, inagis
Vera, quam llisio erunt, Id cert ita est, quod conclusio est vera propterii incipia; ergo haec erunt propter se concluso propter aliud, scd quod tale est propter se, magis tale censetur liuam id quod tale est propter aliud ut Aristo cap. praesenti cstatur, ergo necesse est fateri principia magis vera esse conclusione . de ex consequenti unam propositionem quam aliam. Secundo . naiiopositio est euidentior alia , ergo verior probatur plane antecedens euidentia est claritas rei, sed una propositio per se ipsani patet, ab intellectuque clare eius veritas cerni iur altera vero non per se est euidens, per aliam tanquain per medium ergo euidentior est prior: quod autem eo ipso sit verior non videtur minus certum nam veritas eius etiam per se ipsam. Secanda Necundo. a nemine negatur unam propo fatisitionem certiore inesse altera: ni lieni in hoc
verum esset, stare non posset sententia Aristotel quod principiis magis sit quam conclusioni credendum: valde enim maior est eis adhibenda fides, nisi propter maiorem certitudinem: non est certe alia causa designabilis: nee state posset unam scientiam cistealia certiorem, quo plus a materia abstrahit ut communis est scholae vox. atque consensus: vi certitudo non est aliud, quam firma adhaesio intellictus cuidenter prosecto insertur certiora esse principia, si verum est fi inius eis assentires; quod si certitudo magis. minus ad .nittit, etiam veritas nain illa super hanc cadit supponit enim certitudo.
veritatem ra certam vocamus propositio .
nem , cui non potest sh esse falsum: sed quae
apta esto:nnino determittate intellectam ad adcensuri Et idem argumentum fit de necessitate; ρημπις necessaria eniri propositio est,ritiae οἱ potest aliter se habere, vel cui non potest falsitas contingere dc prius certe intelligimus itiveram et scpropositionem quam necessati- alii: nam postquam veram audimus , statim inquirimus,in quartam materia constituatur contingenti, vel necessaria sed necessitatem si maiorem in via , quam in alia propositione covincit ratio cum notum siti
talem esse unam, in qua perse ipsum hoc est sine medio praedicatu in conuenit subiectos ita enim se res habet inprimis principiis in concluso itibus vero non nisi ratione alicuius me
203쪽
ius medii m agis autem tale est illi id, quod
Postremo veru n, dc falsiin opponinatur contrarie sed salsum diuittit laetis, cmitius, ergo verunt euidens est con equentia, cum e idem sit oppositorui conditio; sed antecedens probatur: narra magis falsum est. Deutri non esse, quam hominem non esse albuni, cui inhaeret albedo magis item falsum est. de eadem re simul velificati esse. de non esse,qtiam hominem non esse corpus mixtum, vel quid limite magis demum centum, is ille aequalia esse, quam duo de tria; ergo magis tiam vertim erit unum, quam alterutri J uniuersaliter loquendo, imagis verum erit illud, quod magis dista a salso hane sententiam tenet. Omnia in fine
Mediasententia tenemuEGO Veio medium inter prefata extre
ma necessari ponendum esse censeo hae disti lictione explicandum veritatem propositionis, ex duplici capite pensare possumus aut ex parte ipsius me adaequationis, quam habet propositio uni intellectu, aut intellectus cum propositione, in qua adaequatione, iuxta coinunem scholae sententiam, formalis ratio veritatis consilit recepta est enim a cunctis de filii tio D Ditis veritatis,quod sit,ade quatio intellectus cum veniatu cie intellecta aut huius cum eodem intellectit, hoc enim sibi voliti Aristo t. cap. de substantia in praedicamentis, dum asseruit, ab eo quod res est, vel non est veram esse, aut salsam enunciationem, quod etiam ostendit ratio: nam verum esse existimamus intellectum, dum ita rem intelligit sicut in se est, vel falsum, dum aliter rem intelligit, ac in se est, veram item enuntiationemritiae ad aequatur intellectui recte intelligeti pergore 'R- formalis ratio veritatis cognitionis de quaci loquimur in adaequatione consistit, quid vero' se adequat io lit,hoc est,an absolut umquid vel respectivum, an reale quid, vel rationis, non est praesentis instituti discutere, nec aliquid ad praesentis controuersiae decisionem referre arbitror Se do pensari potest veritas ex parte sundamenti, causarii eius, ex quibu maxima persectio ei prouenire potist iu .idam elum veritatis chen Goseverilitas vel esset ipsius rei verae: nam ctim veri minias sit passio entisci unda trientum absque dubio totius veritatis st: causae autem veritatis sunt neces, ita rei in fallibilitas certi tudo etiam,vique cui dentia: etenim cum ne cessitas rerum in eo consistat, quod nequeant aliter se habere, maxime perficitur veritas ex necessitate: nam si aliter se habere non potest,ergo non potest esse falsa unciatio.
sed quod magis aliquid a falso distat eo cen-scli ir magis verum, ergo necessitas, absque dubio ei fici veritatem certitudo praeterea sex parte intellectiis consideretur, firmam adhaesionem ad unam partem importat. si ex parte obiecti, aut propositonis, talem Gemisa δcis propositionem denotat, ut nata sit fir- fide aliomam adhaesionem in intellectu causare, qus erua mucritatem, quas stabili iam es ficiunt. Idemque de cui dentia, aut cl.uitate rei secundu in proportionem iudicandum est. Hac autemd stilictione praemissa, duplici asscrtione e plic. itur nostra sententia Prior est, ex parte adaequationis, aut formalis rationis veritatis, no est una propositio magis vera, quani altera Assertio posterior, ex partesundamenti, de causa iuiti eiusdem veritatis: n cessario dicendum est, nam propositionem magis veram esse, quam alteram, sub qua consideratione principiis, maior, aut per sectior veritas, . quain conclusione Oa ditur.
Vtramque assertionem expressam repe . rhomri apud D Thona duobus praesertu suae se emi doctrinae locis quos propterea referre non grauabor'Prior locus est, quaest 2 de virtutibus, articul P. ad i. ubi se loquitur, Obι ctum fidei est verum es de feci-- clxodiose tingit esse aliquod magis veri sic etiam contingi aliquid magis credere: cum μι em verito eo istaι in adaeqvitrioue intellectm, e rei, si consideretur veritasserarardum raιionem actualitatis, qua non recipit magis, in minus, sic non contingit esse aliquid magis, in inm,erm
sed si consideretur ipsum esse rei quae est ratio
veritatis cui dilitar in secunda Meta phasic. e dem est ij ii rem inesse m veritate rvnde quae sunt magis emia. sunt mus, vera in propter de etiam inscientiis demon'atiuir, is magis creduvitur principia, quam conclusiones: sic ei iam contingit in bis quae sunt dei, unde Apostolus i. ad corinthios, is, probat resurrectio em ππικρrκm, per resurrectionem christi.
204쪽
Ecce utramque asellione n nostram ex erit, nee minus verum quam aliud quodcun- .pressa in satis. Priorem qiudem illis verbis. Ite, sicut non mitius adaequatum . di quod de Minidis quibus veritatem .exp ite adaequarionis fate iudicio intellectus dicimus quod mentalis, O . iii. tiar, noli suscipere in agis&minus,quia in in pio positio est,ta formaliter velum v c ifil f., malitis diuisibili consilit posterio .em veris . lus suria,Pcundum proportione in intelligi de vera. quibus ex pei sectio: modo essendi . aliis et de vocali,&scriptaenunciatione, inquique causis magi successariis, unum magis. 4us veritas vel fusi. as non brinaliter . sed quam aliud velum es e docc . quo a ro per c xti inscciana dcinoari rationem repetitur ait principia magis flevera quam conclu inquantum sana sunt, vel Gus veritatis. sones. iii iudicio in tale iusso maliter consistentis: Secundum cstimonium csamitur,ex. . cxemplis sacri ianis csta dum intelicetiis n. Tbomi li .co: itia se tuo cap . ubi hinc habeatur iud. catactium currere, ut homine in esse vriba Pοι emetians alι ιυιο cottigi ex verbis album currente illi, , 5 ho albedinem sibi in isto i 2 lib. Metaphysic. Gentit enim ibi haerentem hi ni . . adaequa uiri stiudicium qualeaque t maxim vera, πιτι etiam Aime .itcliccius,5 idcirco verum aritet duiri tia. nil orto etia Metaph. Vim i esse abs id iudicat quodlibet . Ic.vcrii nisi c.auito: una maximὸ ver ex . . quod Memm Ur maius si qu liberctus parte . eum adrifalseram, unum altero esse magis Di Viae qua tu nil rc spectuvii tuique propositionis.
aruiem est sec dum proximalione ad id q a tum v um quani alterum qii; adaequatio est simpliciιer , maxime e m. in attingen da re vel obiecto conssiit atque Easdem quoque adferrioncs clicio ex do adco in indivisibili. quia attingentia indiuisi.
ctrina At illotet. 4 lib. Metaph. texi ι . ubi bilis est sicut in indivisibili consistiti rem ita stultam illam Philosophorii: positionem se habere,vel non: sed aliter. 5 si ita se habeti
refellens qui ibi trabantur contradi istoria adest in iudicio veritas; si . ilite se habet. v sinui de eodem verificari. probat aliqua sal ritate dcficit 5 eo ips ectas et ut saltu nitem ex parte falsa .ricile quia Una saltem ea noncst ergo magis clininas attingere, sed rum pars magis est vera. u.uri alieta. Virde attingere vel ion attingere indivisibili comparatione illius falsa erit verba autem et quare nec maior aut minor veritas ex
eius sunt parte adῖquationis ut prior assertio nostra tyl.te . Milamen ipsum magis. ω minus in mentiam assitit. ιura η enim imiliter paria es eda Miriae se Nec minus est vera assertio posterior, quaeduimus,nec eo de modo menti ius es. tu quatuor ex parte nudamenti. 5 causarum statuit una esse putes quinqηe. a. iri i milie,1 ιιιi nou fimi ciem unamve propositionem magis veram
Lib=pat i quod alter minin quare magis ver esse quam alte an .quod si inlclligatur con a . ab adi i. stiri iti quod magi es,pruina'im est,pro 'lari pio secto quam verum sit. declaratio ib. secto erit aliquid ver in . ni propinq/υι est, quod igitur ab co quod Aristo t. Dulio in asserematii verum est quodii non est ac eisam statem re vidimus iuchoata est itempe entilate res aliqvid est certivior eriw..4ιa abissa in rem esse fundamentum vetitatis . nam haec ab ei
quam mente determin- e. ter Scgratione tantii in ratiocinata distincta. i; Primam vero asse Iionem cssic citer pro suo loco Ostendetur . quare emanatio ei bant argumenta prioris sententiae no in si usabentitate non est re itis scd secunda ny ' p alii, veritatis, in adaequatione in rationem inquantum entilat zii .tanq intellectus. rei posita est , admittit, ni fundamentu .n causi ii intelligimus eiu in schola ve iudicium in ellcctus ador us rationis . qua in supra eam veritas ad- quatur rei quod ita eri cernimu , si itast res dit. Vnde sequitur . quo res aliqua pei se, habeat extra .ac iudicat ipse, Vc nou. . si ila torein habet entitatem,pei sectiorem qui se res habeat velum erit .s vero alite scina que ei inesse rationem verita cuiubet falsum: coiisistit ergo verit. in ellcctus Deus sit entitas quaedam pri tria ac peii cc- in attingenda re intellecta scuti cst, a qua si is si ira, a qua caeter emitates rerum de ruini niti declinauerit, non dice Lucini nubie pendent , accipiunt esse , . ipsa non de-
205쪽
oc summa, atque perfectissima veritas, Scsicut
entitas creata quo magis De apropinquar, eo nobilior atqtie pei sectior Pari rati ne est maior,ae persemor veritas ex parte etiarii causarum maiorem esse. aut minore veritatem intelligimus, quia cadem adaequatio . laro firmiores liabet causas stabilior, ac
ie de nullo vera esse potest Trmati
Certitudo quoque persectior est causa, ritatis, quia in eo consistit, ut non possit res vel propositio aliter se habere sed ita sit vera ut repugnet esse falsam inde propositio certa magis vera est ex hac parte quam quaecerastuta
certitudine caret. etiam si veta sit de MerciiUc res propositiones certas, una est certior altera. perfectior intelligitur, cuius exemplum accipere possumus in propositionibus,quaeve re essitas riores cc sentur,quo magis necessarias causas ut principium quam conclusio quia illudum magis certas, aut insallibiles liabent suae veri se, de non ab aliquo medio certitudinem ruris ratis,ut illi. iii primis ouae in materia neces 4 lber, concluso vero, non ex se habet cersaria surit, veriores cententur,quam quae in titudincm,sed a principiis participatam, im- materia sunt contingente i nam habitudo, inde interprinei pia ipsa quaedam sunt aliis praedicati ad subtemini in illis necessalia est, certiora, sicut e magis necessaria, R ex coaoc quae non potest non esse in bis vero con sequenti maior eorum adaequatio cum inteli ingens&quae potest non esse stabilior gi Me mi, ex causa certitudinis. Diar L Itatue est adaequatio intellectus rei in propo Ex causa etiam in fallibilitatis magis vetat G
sitionibusneecuariis, qiram in contingenii estptoposi. io prolata a Dio. aut relictata ab Uri: ii bus,etiam veris: inter propositiones neces cillo, quam prolata a quocunque holiti ne si-sarias maiorem habet necessitatem una, qua dedigno , quia sicut noni est Deus a sei-
altera:vt principia quam conclutiones, quia Psoiecedcre,pariter non potesta vetitate de .
cum principia propter se sint necessaria, hoc ficeres: holmo autem , vel An ocius licet ve- est pi optet immediatam habitudinem prae oa prosciat, non tamen repugnat ex parte dicati ad subiectum, Sc propterea site depcn sua a verizate recedere, aut falsa enunciare: dentia ab aliquo medio, conclusiones vero ecquod de his ausis dicimus suo modo de non immediatam habitudinem habeant, sed reliquis intelligi debet:&exhisconstat, quam sit ueta posteris assertio nostra quatri efficaciter pyObant argumenta posterioris sententiae, unde ne argumenta unius nequis alterius di luereoportet cum id sol una coiiuincant , quod oraque nostra assertio statuit. J distinctio vetitatis, exparte adaequationis formalis, atque etiam tandam e ti, o causarum, utrisque argumentis facie. propter mediu ra aliquod necessariae sint, cum dependetitia ab illo, idcirco magis ne utariam causam habent suae adaequationi
&consequenter maior est ac persectior earu eritas immo inter principia ipsa,quo minus, materia. motu dependent, magis necessariam connexionem praedicati cum subiecto important eum notum sit radicem αimpersectionum . ac d semium esse materi scii, ,e eius enim explicatione constat,primiam 5 moturn, quo fit, ut quo scienti magis ea . .esse vetiora conclusione, ex pa
. materiai ino: abstrahunt , magis irecessaria principia.d conclusiones habeant:
die hac parte magis vera, ut Philosophiae
naturalis .in moralis magis materiam, motum concernenti uin minus , necellaria
a Dii, principi δ, dc conclusiones Mathemati. mih - vero di Wiplinae a materia domo tu modoma,riis salii Nisensibili abstrahunt,propterea magis necessaria habent principia. maiorem necessitatem l .ibent principia. conclusiones Metaphysicae, quia oriani modo a materia abstrahunt magis detrium necessaria sunt viii- moim inlitania principia omnibus scicitis com o P ν ι
β' p imi munia, quae dignitates appellantur, qualia loci liones, imo omni ex parte dicitur,. t rara si de quolibet ver icit affirmate, vel ne una Propositioina P salsa . quam altera,
te adaequationis. Sed ex parte necessitatis, . certituditiis, infallibilitatis, de in hoc setissu locutus est mistoteles capite praesentia non in priori
posterio iis sententiae . non iihil diis cultatis ingerere posset quia absolu
206쪽
ergo&omni ex parie dicetur magis,veImi admiratione aut e media risibilitas, iuxtanus vera, hoc est non lum ex parte funda hunc ordinem dei non strantur de homine, menti S causarum, sed etiam ex parte adae prima per essentiam secunda per primam. quationis quae est sor malis ratio veritatis postrema per secunda in exigi. ur demon- Respondeo primo. falsu in ex se nihil est, sed ratio, per quam prima probatur de subie- solum dicitur tale per recessum a veritate: operessentiam, ex praemissis procedit in unde quo plus a veritate recedit propositio, dein onstrabilibus ' es enim talis. Omne ani- magis falsa vocatur, cicerte quo magisco ma rationale est e pax disciplinae oninistraria est eidem veritati: nam veritas, sal homo est animal rationale et go omnis limsitas contraiiam oppositionem habere vi moest capax disciplinae sat dum secunda. et dentura Secundo, & melius responderiir, tertia demonstrantur, non est id nec si ariti. Zod licet veritas ex parte adaenuationis co nam vera let non stratio est haec. ci ratae aiu- at in indivisibili. ideo no suscipiat ma mal rationale est admirati uti omnis lio mogis, diminus, nihilominus falsitas omni ex est animal rationale ergo omni, homo citrarie potest esse maior, vel minor. quia licet admirativus.
indivisibilis sit regula, vel meta, dii debili Quibus expositis duo petit titulusqu*- ερ litatis diuisibiliter attingatur, recessus tamen abii stio ius: primum an necesse sit praemisi cile iliavi. Iamultiplex esse potest, . quouis modo ab certiores conclusione, vel contingere posiilla recedi potest, magis.vel minus ut a pun sit conclusionem certitudine non superarercto indivisibili, vel linea, unde cum falsitas Secudum, an saltem ad initti . hoc pollit dealsit recessus a veritate stare potest, ut maior, tera; ita ut in casu. quod minus sit certa cocta aut minor omni ex parte esse possit, quan so, quam altera praemissarum, aequaletiacuquam formalis ratio veritatis in indivisibili alia sabere possit certi: udinem, quidem consistat, nee possit maior esse, vel minor dum utraque praemissa principium est inde- veritas ex parte illius monstrabile, dubitat nemo quin virmite etiam certior essedcbeat.ut ex superiori quae
------ssione facile constare poterit; nam cum ex
scrip I, terminis habeant certitudine iri & non per
medium, apertum est, per se primo certas esse; conclusionem vero non nisi per aliud.
Ansempers nece Paraum tran videsidet per eas deis praemisias. Solum ergo que praemissam certiorem esse controuersia esse potest,dum viraque vel al- ω
monurabilis, an in casu, utraque, vel ea sal . tem, quae medium ad inittit, certior semper
QMda sententiae proponuntur sit conclusione.
Et videtur plane non esse necessarium P R pq γ - , ' RAEMIssA demonstrationis in du primo, quia praemissae in casu sunt assensus v g i4. g. plici differentia esse possunt a nam vel scientifici, nihil minusquam coclusio, eigb ετ
iiii disti sunt prima principia in demonstrabio non habent maiorem certitudinem. litam 37 risii lia. vel demonstrari possunt: etenim cum ex scientialem hanc autem habet conclusio. eisdem principiis plures conclusiones, certis non alterim, sed eiusdem scientiae, ergo quodam ordine deriventur, fit ut quaquam aequales fiant. in prima demonstratione inde mostrabiles Secundo. Si certior utraque praemissa festing. siti praemi rq insequentibus vero medium semper sit continetet aliquando conclusio -itiis, admittant, perinliod demonstrari possunt; nem omni prorsus carere certitudine; pro 'gratia exempli ab essentia hominis prodeut batur plane sequella iam ubi multae tantplures passiones, nempe capacitas discipli conclusiones ex principiis una post aliamnae. admiratio ac risibilitas tali ordine ut deductae. Temper certitudo diminuitur incapacitas disciplinae stitima, quam admi posterioribus,exhaurietur adem,ac deficiet ratio sequitur; postremum vero locum risi in postremis; conclusio autem non erit scie-bilitas tenet: itaque eapacitas disciplin pro tifica, si non sit certa,ergis repugnat mino- qit immediate & ea mediante admiratio reuisempereste in singulis. Postremo
207쪽
Ieriis a Post te:no si certio te debentes maxim Pp opter ratio item Aristotelis propter quod numquodq; tale. 5 illud magis est .sed haec iron tenet. iiii in causis es ficientibus equi uocis. Petrus namque ho no est propter Paulum parentem citamen parens non est ut persectior homo, sed imperfecti
Uicii Li. lando esse potest, non alia ratione,
nil quia causa univoca in quae eum effectu intra ea iidem speciem producat non est nectis inii esse persectio te in eo immolaesae Sion est post bile;at eum prae- miliae demonstrabiles sunt tanquam uni uo- ea causa generant amensum conclusionis. ergo non est necessarium uiri e certitudine superare minorem ostendo quia inter asi sensus sciet ficos eiusdem scientie, non habet locum distinctio essenties.s, cum circa idem obiectam ve: sentur, de ab eisdem prin-eipiis oriantur. Propter hae tenuit hanc partem mode r. nus quidam octor, in eis icti eontrouersis huius capitis, docens propcerea Aristo-
NOSTRA au:em sententia praedi seistret la
ctis duabus opposita te; et in Q ovo vel illima demonstratione, de qua no bis est sermo, utranque praemisiam esse ce tiorem, ita ut initullo Casii possit coni ingere aequalis esse certitudini conclusioncm cum aliqua earum . siue demonstratio exprimis principiis. siue ex mediali sistae mi Giis procedat. siue naturalis sit vel Theologica, Probatur primum nam in ea etiam de iurati monstratione in qua praemia, . vel earum olier est demonstrabilis conclutio pendet et sientialiter ab utraque tanquam ab una causa totali efficiem , in quibus una eademque ratio assentiendi consiliit ergo necesi e est utramque esse certiorem, cum conclusio sit propter tratoque certa tanquam propter rationem formalem sua certitudi
confirmatur simul, & explicatur ratio Comno. telem, uniuersiliter non protulis e maiore iam premissa demonstrabilis.di robus modis
is Circa aliud verb, an conclusio possit, ha uibus infertur i
lia, circa b e qu-lcm certituduiem eum altera es a sinis ' sed hi da in Pi in si-xum non defuerunt qui alia vici o ,. ι in maiidana partem sustinereii cam iri ni isti Uζnrico ri sum m. art. - . q. di de Aegidio . a. o prolo i ita contangere aiunt dum ira piae inissa demonstrationis euidens estis altera vero non nisi obscura, id iidem diuinam et tinens ut sequenti xemplo sit manissessum Uinnis homo estiis ibilis Christus est homo ergo Christu citis bilis ecce conclusionem si ad fidem spectare fit tmes, non solum qualem sed maiorem habebit certitudinem, quam praemis ceu:dens cum fides diuina certior si qua bet scientia euidenti si vexo scientificum esse sic nium contendas. cum participet certitudinem fidei maioris eadem racione certitudinis erit, quod niuersaliter veruines in cunctis demotistrarionibus Theologicisci nam fere omnes
modo simili ex piae inest na ut li. Diui
est considerabilis, uno octo an quam Onclusio, alio tanquam praemissa alterius conclusionis. J quidem sub considerationc priori non habet ordinem ad conclusionem. Tu nunc ex ea inscrtur .sed ad principia, exuibus inferturi pia sub posteriori ver cau- agens in virtute principi-ori: .cul innititur eius veritas unde fit, , cum plancipia sint certiora etian prs missa talis eorum virtute amens ad inferendam conclusionem. certior in quemadmodulii prior natura est¬ior.
Securido probatur Virtus principiorum,. Ratis. derivatur ad concili coneri a quibus suo ordine participatur: ergo proximio. i, absq; dubio perfectiu , qua ima a teris . a qitibus r. non nisi ea mediante magis enim absque dubio tale est illud, quod inagis ad 'cisse primo tale appropinquat,qtiam aliud, quod magis renio tum est, sed praemissa etiamsi sint demonstrabiles, proxiiniores fuit princip is, quam concluso ergo perscctius certi iudinem eorum pari icipalit: velum en hanc mi-iorem certi rudinem iron esse sientialem. sed accidentalem nam. 5 si ii motum principiorum certitudo sit specie diuersa acerii. tuditi conchisonis eiusdem tameni alionis, est certitudo ori inii conclusomni, qu hab..isdem pilaciri is derivantur. Aa secun-
208쪽
Sc condunt au: em videlicet, quod etiam uistus Deuta o est caput reclesim in emcii: litationibus Ecoloi; icis . iii qui tiralitan is , ergo est visibilisse conclusio e-bus vi praeli ita rutri es eu: dcns, desideat ni in huius demonstratio iii , in qualitum mercia, conclusio neutri iis celli nidi item per praemisi sinsertur minore ira habet certitudi- tingere possit euiden: eii nisi ego fallor nem, non proseca tui . nisi quia pr plobatur arguinent coinmutii, concluso milia licet in t D .i, non coit currunticquitur debiliorem partem praemii satum, ad :cneiandum ius as ei sum, nisi ut unitae ita ut si ali dias et opinio quanqi iam alia sit in syllogistino, idco certi: udo conclusioni euidens, tonio i libelle conclus cui iis proba ab unione dependet, ire maior ea esse porcst. bilis te: lo Di denio, istiatione Theoli fit ca, .im certiuidinem praeliciis. irunt. non nisi pet bi. flictae ii deside, cicidio obscvia, noricti eam modificatam poticipet disimus con- concluso euidens c ubi altera est naturalis, clusionem, ut cxpiae mitiis insertur. ni in ore miti Occiaili., bcns certaiudmeira quam prae liabere certitudincn:.quae aliunde poterit hanai ad de , noni :bcbit coiiclauocerii tu bere aequalem, si in ciuidum se considerata add: i. in fidei; sed loti ete inino rem,cum limita Ddcm s. cc et ut coiia in I it in eoilcm cxem- tucce: titudini conscctitioniq. quael .gemi Plo Iaal. Christu ri esse viii bile,plane iii mul nor est, quam certi ido fidei. c. sacia pagini locis com in rur. Sccudo probat ut in demon. stratio Theolos ia illata conclusio pertinet pila in uatis i
habet .su. . naturas, ergo de duas voluntates .c ecce coincluso secundanis considerata, ad
fide pertinet, cum si expresse.b Ecclςs-dς Ditimum iroumentum dicimus, iasi Ad, Aesa sinita caeterum ut ex lus praemissi in lari, certitudinem scientia habere prae M
iton pertinet ad fidem, cum den: O: strat OV inisias in casu. maiorem iiihilominus innitatur: vi donec habet ceri midia cinfidς , quam cones usionem nam intra latitudinem sed minorem,longe.nepc.quam api*missi cuisdem scientie, iraed .im conclusiones sunt mediante consecut:one acci pu eccum ccxxi aliis certiores, ovo proximius virtute princi-iud coli secutionis minoi adhuc sit quam piorum participant. con stat autem p rs mitras piae n. iii aium fit ut minorem citam cciii Pioximiotes sit principiis, quibus proxi-tuduiem habeat inius derivantur aergo perfectius certitudine Probatur tandem efficaci ratione .cui sua eorum partici p. abunt ideoque certiores e praefatae innituntur: conclusio dc monstrari runt conclusione ex eis illata. onis, tanquam ab una causa ad qxiata pen Ad incundum argumen: una respondetur, In
dcta piae mitiis non separatis sed unitis sub certi rudinem semperes minorem in singu . .
forma syllogistica hoc est, subccdem me lis conclusiot::l uq. is, ipi indipiis eloti ό dio: uisus concluso, non staliud, quam tantur:caeicium ' Lut Cariun certi-vnio extremitatum inter se, piopter unione iudo, per partes aequales, d proportionales. cun medio; ergo certior .lcbetcsic unio cum v coiingit in druisione continui citius qua- medio .sii qua praemissae cocurrunt ad pro itas semper est mino: .dum succcstiue diuidi ducenda conclus Onem,quam unio extremi rivr, scd continuis cliui :onibu iton consumita:um inter se, quam concluso importar, tur, quia diuis Ofit per palles proportionalcscum prior viaio sit alio formalis posterioris quarum una non est extro, aliam. sed in eal ac sit propter illam tanquam prouter clauditur; pari raro ne certitudo diuisibilise: usam adaequatam ac rationem Ormalem in infinitum secundum intensioneni, in ii
assenti edi hinc si omni ex parte debiliore gulis cmiclusionibus dimi: iuitur per partes partem p. aemissatum sequi conclusionem proi Ortioriales iniensionis nec tamen n-d clim lamo ii striatio Theologica possit con qua mi oraliter consumi potest:quod autem uare itaque praemissa fidci in tali ci non , si inter p.ri: proportronales, S aequales de stratione veri: as haec dilucidior apparebit scrimen, no istoc: li: Puttae, sed
209쪽
Postremum argumentum sensum postulat illius propositionis uniuersalis proptex quod nullaquodque tale, 5 illud magis: ex qua deducit Aristoteles principia esse certiora conclusione, in cuius expositione multa conger ut diuersi interpretes innumeras pene lini Hationes ei adiicientes . quae potius adessagiendas instantias.quam ad eruendum germanum sensum Aristotelis conferunt: nee tamen possunt omnes effugere, ideo eas silentio praeterire decreui de ex diue sis Aristotelicae doctrinae, ac D Tho. locis,oram expositionem eius quaerere,propriamque applicationem ad principia, de conclusiones iuxta eius in Aristotelis mentem,atque in
Eandem inprimis propositionem clarioribus verbis prolatam ab Aristotele inuenio 4 lib. metaph. tex. . ubi si e legimus. Nesciminrorra erum fine causa , -nquodque u
maxime tale est . prae caeteris cuius casa, cateras Q n mine . . ratione idem conuenit, si umio calidissim- , quod caeteris caloris Misafit. cf. D. Thom. pluribus suae do istrinae locis expositionem eius attingit, praesertim in commentariis huius capitis. . meri, lect'. 2. u. pari. quaest. S7.arti c. a. ad . pl.acet quidem huius postrem loci verba refcrre, que ita habet cῆ diei inr propter quod πῆ quodque ale. ι Iud Ogu, Veritatem bal et ii sit rigat vir inhu, quassem,nim oratuis . puta in saxenere eos,putas dicatur, quo sanit is est desiderabilis propter vitam sequit' Inod ii asi magis desiderabilis:
fautem accipiant v rea, quae puri diuersoraui orrinum non has et veri .atem, ut si die itur. quid
fuat: - I desiderabilis propter medιrinam, noniae,se lititur quod medicinasii m agis desidera
Duplicem conditionem 1 6suit expresse
Aristoteles unam ut praedicatum per s. primo coniiciat. M via', cxceris verb, ut a primo derivatis, vel ut dicere consueuerunt perparti ei pationem: a te iam ut notriine, dc .itione. hoc est, formaliter, , ni uoce omni bus, utramque conditio item cernimus in
prἰmo illi onuen it, his vero per partaci: ationem, atque etiam uni uoce trinibus prima conditione sequitur euidenter alia.
quae erit tertia in Orditie ne .rape vi completa,adequata, ac rot. His rario pro e qua: icaeteris conueniat.1it, quia a p. imo tri: iantur:etenim si ei per se primo oc non propter aliud conuenit.euidente isequitur,non posse aliunde conuenire Caeteri F, qua in exclus paIticipatior ie:quia impossibile est dari aliud.
cui per se pri N. conueniat crina notum sit unum praedicatum non poli 'di:Obus conuenire per se priario. Qirar ira condi: io item posuit D Thoinas quod in eodem ordinc continean: rir.hoc est, intra idcm lenus caiisces scienti . vi finalis, c. I a, si illud, cui per se pii liri conuenit r. fi ..is,cα claui umedia ad ipsum ordinata, i, si linum sc- ciens, ceteras ut quasi effectus ab co proc
His quatuor conditionil :sc5currentibus Veritas
verisiima est vii lucis iis pro 'osilio Aristote 'saximalis, Sex qua efficax desum cie possum iis ar Arist. gumentum , ad conuincendunt, ei fee ius una,quam alteri coriucnire . . liquoa pr. a dicatum: nabet aurem locum sine dubio, in prin- rcipiis, S conclusione, iuxta praesei 1 Aristotelis institutum,&ratio eius ad prob indutiano Pio I. esse, ac certiora conclusione ei sic.
ciuini a est: nam veritas,cci in udo, .cessitas, atque euidentia per se primo in cis e ritur. cum ex piopi iis terminis, absque ullo inedio simile coditio. sortiari ui ex ci te tanquam ex primo efficienti in genereat e .sus Icilitaritur ad concitisio: ies: tia, si pilacipalio causaei iciens sit anima, S intellectus: in cncrctamen ip ii sit , pri ara ratio
assentiendi sunt pi incipia. quibus propter se
assentitur in ellectus, o miles alii assetisus ab eis, mediis domon: irationibus prodi uii: tisthaee et t. iniit dicat avrit uoce Onur: lliit
principiis, conchisioui,uti adest secunda n
pleta assentiendi sint, ac tandemia eode. n. dine,vel causae genere, nempe' efficienti. si qui demini incipia rationem prini ei ficte:rtis ira bent,in quoium virtut c continet. tu co: ictu itones. de quibus tanqua .n E ibis proce. dunt; quicunque eni in discursas,. aut proccli is
210쪽
nitu nabire. iratis εου Ecce tibi 'rutri , ac germanum sentum
di li Aristo: lis, absque illi limitami uni congerie traditu in , sinu eum mollo applicandi niuei salem propositionem ad principia dcco iactu: ioncs . Ecce vim , atque efficaciam Ar ilo teli carrationis citia probauit notiora esse accertiora principia. Ecce dem una osa na itias . quae afferri solant ad illud e-
τε - - nu homo, a quo alius procedit, non est mas i, homo. quia latio hominis non inueni-MφήU m primo, Si per se in eo, ne ex se illam εῖυ qi Ihabet, sed ab alio acccpra in nec si a Deo immediate p. duceretur ut de primo fatein ut parcnte fieret Deum, stir magis hominem, propter defecta, secu. id e conditionis.
quia ratio homiliis non conuenit formaliter, de uni uoce Deo: scio alios velle sat esse, ut ei conueniat eminenter . sed plane extra mentem 5 propositum Aristotelis vagantur vive bacillius a nobis allata ostendunt, per hanc itaque conditionem xcluduntur caete- SQ ra exempla , in quibus comnisne praedicatum, non conuenit duobus sor maliter, vel certe non, diuoce: dc per tertiam genus cause formatis 5 materialis, propter incompletam , ac partialem utriusque rationem: ac
tandem ea quae diuersum genus causae continciit . quale est illud a D. Thom designat uiri, sanitas est desiderabilis propter medi, cina in ubi illici animaduersiim velim non mirum esse si in uno vel altero exemplo ab his conditionibus deficienti, verum sit,commune predicatum magis. vel persectius conuenire ei, propter quod alteri attribuitur naid per accidens, dc hiasi materialiter continuere censetidum est, quem ad .iro duin fallax
Lyllogistius,5 praeter pilor isticas constru-Aus tegulas in aliqua materia confinget inferre coiiclusionern quem tamen ineptumo sic detinus, si unam, vel alteram asseramus nil anesiam, in qua ex vero antecedenti inservi consequens falsiim esita ergo existimandum cst quatuor illas conditiones, ab Aristo icte, dc D. Thom dccgnatas, d a nobis expositas concurret oportere ut vera sit scin
per uniuersalis illa propositio, propter quod unumquodque tale . illud magis;&ut ex ea efficax deduci posuit argumentum ad con
uincendum Otii inuti eis: aedicatum periectius ei propter quod alteri ait libuitur,conuenire.
Tandem ex his solii iturar nimentum, oe
casione cuius haec adnotata sunt: nam Iani
praemissae non sunt principia in demonstrabilia, sed medium ad miliunt , adhue sunt
veriores, certiores, ac notiores conclusione F non propic se nam cum non conueniant eis per se primo veritas alit certitudo . nota tenebit Aristotclicii in algumenti iaci si sub
tali coiuideratione accipiantur, sed propter prima principia , in quorum virtute gen
rant certi ra, atque euiderem eius assensum: itaque ex prima ita intentione, solum conuincit praenus as certiores con clusione,dum sunt prima pi incipia caeterum ex conseqtieti, di quasi secti id uia, duiri sunt propositiones demonstrabiles, in quantum in vii tute eorum opera: tur sic enim considerata, licet nonini prima formaliter sunt tamen virtualiter desex tali virtute cis attribuitur
quod ipsi sin primis ex propria. Quod verbAristoteles protulit omnia, vel quaedam stem principia elle notiora conclusior te non ideo cum limitatione illa prolatum est, quia non semper utraque praemissa sit notior, ne . que tale me positionem D. Thora unquat somniauit, sed tripsicem attulit valde diue sam, quam ad literam referre placet,le prior se habet Addi, ι em Aristoteles, avi omnia aut quam , quia quaedam pri scipia proba: Diste indigent, ad hoe quodsint vota,mante quaprobentur non sunt metu nota concissione sica eaodangetis exterior triangia valea dis aeqrales iniri feros sibi oppestres antecacm prοιetur,. ita tenatum est, sicut quod triangiam habet tres a Mos aequales duobus renis. en edam ver i principia sunt i statim posita, μη maris nota conseclusione. Secundam vero hisice cibis adiun
Postrema solutio docet teinperaste, ver mbum Aristotelem, quia non omnia principia prius tempore, quam conclusionem cognosci docuerat pii mo capite iuxta quamlibet autea harum expositi ionum constat exveibis Aristotelita, uO:i benec o ictu