장음표시 사용
221쪽
tem demonstrare . crursiis per mesentem eundem finemri materia in item per formam a qua aecipit esse specificum, cisorinam proinde per materiam: nam in suo genere quaelibet ' prior altera. Cap. etiam praecedenti nam definitionem ae monstrationis ostendit ex alia, quam
rursus facile ex eadem ostendere possumus.&1 libro de anima,in principio, tantundem diuersis amma definitioitibus designatis fecit. Nee solum in diuersis causis, sed in eodem causae genere circulum approbat a. lib. huius Operis cap. 7. tex. s. Sic loqucs, quod 'tem circ do,hoc est,ia I eri,M autem apparet, is madefacta terra neces est apare seri, hac autem facto moem, hoc emfacto aquam, hoe .uuemfacto necesse est madefactam es terriam: hεe autem erat quod primipio, quare circHorimovit, noetum forma cinisse existeni ealterum est. zo aliud hoc primum ere.
Constat enim vapore ni ex madefacta terra, tanquam e materia genitum, materialem esse causam nubis,d hane pluuiae. hanem adesachioni Munde circulo uti pollumus in eodem genere materialis causae, demonstrantes, ex madefactione terrae vaporem fieri, ex hoc nubem, ex hac pluviam, ex qua iteriam madefit terra, dc gignitur vapor. Circulo etiam utitur Aristotel in materia demonstrationis c. p. 6. huius libr. ubi ostendit demostrationein procedere expropositionibus necessariis; quia procedit ex iis, quae sinat per se: cap.autem et ostedit e contrario procedere ex his quae tua per se, quia procedit ex necessariis: d a. lib. de coelo,&mundo tex ῖ . Circulo utens probat motum coeli incipeie ab Oriete, quia ibi est dextrum coeli t&tuis asprobat ibi esse dextrum coeli. quia ab ea parte incipit moti . tex. demusri. eius e libri probat uti spherica habere n-guram, quia immobilia sunt per se,&e eonuerso immobilia cise,qui sphsileam figuram habent non est igitur cur circulam omnino improbemus nec eum inprobasib ea praesenta Arili Oic lenia iserere possit: u , tilia expressi i in doctrina eius contradictionem velimus ad .n utere.
Concissi M testum aristotelis.
oimmunis expositorum sententia. qirandam distinctionem adhibet, ut diuersa Aristotelis loca ad concordia in euocet, simulque explicet in quo nam sensu vitiosus sit circulus quo etiam pacto vitio careat eoque uti possimus prim modo circulus constitui potest inter causam, R effectum vidum ex hoc per experi tiam cognito, causam nobis ignotam ostendimus, ut si ex motu terrae deo. sum de in Onstrem in eam esse en naturale hoc modo, quidquid mouetur motu naturali conflavnatura, di est ens naturale; sed terra mouetur naturaliter nio tu deorsuin ergo est ensnat ut ale constans natura: ruet sus ex causa esse trum, vesi in eodem exemplo terrae, ex eo quod est en naturale demonstremus naturaliter moueri dum fertur deorsu: , sic procedentes . Omne en naturale mouetur motu naturali, sed terra est ens naturale ergo dum scitur deorsum naturaliten
Secundus modus ei reuli est inter causas Sermia diuersas, dum unam ostendini ira ex alia, di modas. rursus hanc ex illa, ut siexcmplo Aristotelis utamur demon litantes domum colista te ex tali materia lapiduna videlicet, α li
gnorum, tecti, ac pMietum, quia in euin or dinat ut finem, viator Porum iii inciis nos
defendat;&rursus bene ab eis de in nos dcsendere, quia tali materia constat. Tertius modus cst duin in eodem genere Teritam eausae constituitur. v si velimus i ii ori S modus. tanquam ex causa dcmonstrare o ninem esse risibilem , quia cst rationalis, ta rursus etia in priori, tanquam est causa esse i tionalem,quia est ritibilis. Ex his autem tribus modis ultimum dumtaxat reprobauit Ait ilotclcs taliquam viti di irculi. olitin, ut rationes huius capi is testantur ex , .ludii eo uainque sequitur euidenter , idem esse notius, Signotius, prius ac post et ius, ionsolum respectu eiusdem, scd cadem ratio I hoc est, tauquam causa in eiusdem generis: sc qui tu etiam non esse aliud. tali circillo uri, quam idem per se ipsum demonstra-Ie,.quod ita uolua est, cic praeter quain, quod
vi. io suu est, non habet locum, nisi in primo modo primae figurae, Mid quidem in.
terminis aequalibus . vel conuertibilibus. Pliniunt aute in secundum moduni nun-qyamaeprobauit, sed eis usus est in diuertis
222쪽
locis 1 nobis reeensitis,in quibusdam quiddex diueis causarum generibus procedcias. in aliis velo ex effectu demo .istra iis causam dirursus eadem effectum,quo etiam cir eulo .vs sunt Philosophi in eoi Dipnandis sci eniti natural burivilis enim est echi δέ in ad mirationem rapti,occultas eorum causas coeperunt inquirere,quibus cognitis iterum pereatae in ad eosdem effectiis reuersi sunt, quemctiam modum capi res eiu approbasse, ide- Aristotcles quanquam eius considerationem in alium locum distulerit. Eolicinar . Si quando autem in eodeni genere causae
Arist. cum circulo utatur,ut dum ex madcfacta terra v de re potem n ex hoc nubem δε ex nube pluviam rere causa atque ex hac eiusdem terrae madef..ctionem utilis cir demonstrari posscdocet, non decis dein nu-cali me ,sed specie loquitur .ut bene D. Th in eiusdem loci commentariis necenian eademadefactio terrae fit ex hoc vapore nube
pluuia, sed longe diuersa ab ea ex qua eius-ui discnerantur.
satisfacere videntur at sircsd: ligentius expendatur, non parum di incultatis adhuc superesse opparcbit: etenim siue
abisscctu ad causam processus demonstratiuus inst uuatur. 1 iter uiri ab eadem causa ad effectibi restressus, vel ad ruet sis causis vici Lsim sese ostendentibu vitiosum ess e circulusiconendo. dum una ri causani per altera iuostedienus, vi per finale materialem,sequitur hanc esse nobis euidentem n quantum ex finali demonsti .ita est, des ruisus ex ea snale:n ostendas, non maiorem, immo neque
ali .im, .ibebit eu deni ana. sed eandem prorsus, quam ab ea materialis sortita est: vndi: sequuti de primo, ad Limum se ipse, ci1oo ab alio eu: dcntiam h bere, quod non est aliud ac per se ipsam ess demonstratam quapropter non minus ex tali circulo illud e-Iuetur absurdum,videlicet. idem per seipsuostendi quam ex eorum positione.qui in eodem ei iere causae cuin committcbant Patia exempli , si ostendamus domum ex his
partiburi&tecto se coibuendam,quia in t Iem finem ordinatur so halicti matcria aliam certitudinem ab ea quam , sine per ta-
eadem maleta sic cognita minde saei nostendamus , noni bibit ali an suis nisi
quam materiae conari uilicauit atque adeo per propriam dc nini str. bitu. : Sc inodosi nil dum cx Q ic expetientiam O nitoca usa in Ostendi irru non habet maiorem euidentiam causa. in . o neque aliam ab ea, qua iri ab T lupari icipat .cum non sit, nisi perdemonstrationem posteriori eius existentra cogit ita: tunc ero b si ruisus ex causa sic mgnitavclis eundem Tectum de moniliare, non habcbit maiorem vel aliam euidei iam effectus ex tali demonstratione sed eandem proisuri quam causa es co parricipauit, cum non possit ei praestare, nisi qua in beo per primam demo: Arationem accepit; crae primo ad ultimum, ex propria uidentia experimentali csscdetur, dum iterum per causam demolistratur quod in idem cino strare per seipsum vel ut intulit Aristotelo antiquos illos impugnans, dcmonstrare hoeine, quia hoc est. Arrmen. Huic argumento de causa per effectum de ἡῖ . monstrara, ex qua rursus ostendimus effcctu. . Ich Odere nititur noster Caidinalis Toletus V quaestione unica huius cap. inquiens, effectu in singulati ingruit per experientiam
cogi boscere iis existentiam Ausae. sed uisus
cum reo redimur a causa ad Mectum eundem non intingulari .sed in uniueis ali unde nouest denro: itfra .io circula iis, nisi . b effecti in singulari cognita ad eundem cognitum in uniueis ali, in quo nullum vitium esse potest.
Confirmat sol urionem ex At illot. i. rosteri. tex. 3. ubi sic loquitur. ded plane laedc pesset sen. De ιriosulanu quod Διbm rectistes halet angulos, quaereremiis Hirine demistra tionem, e non quemadmodum dicat: non incisciremus, semire quidem enim necesse Usi H
re scientia ero est in e ipsenti niuer altimi. ritibusve ibis non satis esse conclusione demonstrationis per experien iram cognosco -rrised demonstrationem equiti, per quam mclius cogit Oscitur, cum non in uno,uc aliosi noulari,icd in uniuersali cognoscatur. Haec tamen solutio nec satasfacit argume Imr a to, nec mentem Aristotclisa ingit: ouci: do in suistis prinum, quia cogi, itio experime ali duplex P. Testiis est, si ii latas una uniuersalis altera qua incae multas experimentis colligimus vi hominem esse, si ilam in uniuersali cognoscimus
exiliuitis experimeri, singulatii iiii hominii, quo iidem ac. um idcndi exercere dum
223쪽
igitur eausim demonstramus per esseestum, alteram, ut fiat per eandem viam, ira con- non ex cognitione singulari effectus procedi ditione deficiente non erit circularis . nisimus,sed ex uniuersali, quam ex multis expe materialiter : nam Iiret mobile ab hoc Iocoset; Q p- Mimu , ut optime D Tho prosectum in eundem reuertatur. cum id imas, . Posterior. lech. 42. non longe a fine his at per aliam viam, non reuertetur per circu-veibis. Vniuersalem tem non cognostita sensu tum ideo non erit motus circularis forma. sed ex ptaribus si uiarora visis in quibasmal liter quemadmodum neque rectit. iter ab toties csideralis inuenitur idem accidere. accipi uno in alium tendat locum nisi per rectam '' uniuersalis cognitianem. Ex hac ergbuni lineam pergat . Eadem similitudine circu- uersali cognitione essectus causam aposteri Ius in demonstrationibus duplicem petit conori demonstramus,ex qua, rursus proceda ditionem ut sit Grmalis priorem ut ab eo-mus adessectum ostendendum.non maiore dem in idem fiat posteriorem ut perean- vel nobiliorem eius notitiam 'comparemus dem viam fiat regressus nam si fiat perdi-
cum causa non nisi per essectum sit nobis uersam non erit nisi materialiter talis quid is ad cognita.vnde vitiosum committemus circu autem sit per eandem viam fieri, quid perdi A a ' alum uersam paucis plicabo: eteni, dum cssen. ., A UIes Aristotiles veto sensum valde diuersum illis iam per proprietatem, causa m per Te-- f everbis tenet cum lotum intendat ut idem cium cognoscimus aut nouam eiusdem cs' th; ἡtilio. D. Thom in eorum ommentariis docet sentiae cognitionem coparamus penetrantes discrimen inter senstiuam, intellectivam propriam naturam ex ipsisterininis.vel nonὶ cognitionem statuere quas antiquiores qui Si noua cognitione minime coparata ex sola I dam Philosophi confundebant: in duobusau ea, uaex effectu acquisiuimus, procedamus rem disserre docet: in primo quid quia sen ad dein ostratione essecuis per eandem viam, siti uasi ii 0ularium est, intellelitu uniuersa absque dubio regredimur ad eundem termilium,in secunda verb,quod cum demonstra num , unde prosecti minus, talis circulustio uniueisalium sit sola intellectiva adde formalis est ab eodem in idem per eandem monstratior en pertinet; de hoc est, quod ait viam : si vero noua cognicione ex terminis etiamsi per sensum cognoscamus trianguli comparata fiat regrestu, no: erit circulus habet tres angulos aequales duobus rectis, formalis, sed quali materialis, nec talis erit adhuc nos demonstrationem quaerere, ut in simplicite vocandus , sed secundu in quid. uniuersali id intelligamus siquidem persen & pari ratione censendum est de circuculo stivam cognitionem solum in singulari co procedentes ex diue. sis causis nani si una
siti ruina nobis est earum per alteram ostens . nouam illius cognitionem ex propriis terminis co :Ppa-
L , sionem alterius si nullam hibentes de ιν cuiuiop--M . nouo sed ex sola ea, quam per demo: stram adsiti la tionem comparauimus . per eandem vn-
. ... DROPTER E hπς soluantiar. dc deformalis erit posterior iste circulus prior
Aa dum stηςin i sty Ii nem circulare, Quibus praelibatis nostra sententia dua. - rara sumpta metaphora ex motu locali, qu bus continetur assi reionibus . Plior est:
circularem appellamus namquemadmodu circulus formalis tu ab effectu ad causam motus circularis no est ab uno in alium locu conuerso a causa adessictum piocedat. sed ab eodem in eundem reuersio,sic demo vel ab una causa in alterain . semper Sunios ratio circularis ab eodem principio ad sus,&omnino ab Aristotele reprobatus. idem metreuesio, ut dum hominem essera Quam se probo Demonstratio semper Pra . Utionalem ostendimus , quia est risibilis debet ex notioribus procedere secundum na- ιο. rursus esse risibilem, quia rationalis, aris tutam, vel saltem quoad nos, ut expresse dobilitate proficiscimur,4 ad eandem reuer Oh Aristoteles cap. 2. propria conditio timur sed motus localis circularis dunlicem ipsiusmet dentonstrationis ostendit, quae in considerationein postulat, ut orna aliter sit eum finen construitur, ut ex unius notitia
talis, nam quidem ut fit ab eodem in idem aliud cognoscamus, nempe exi raemissis c Par PVictior. V Ce clusi
224쪽
clutionem & cum propter praemissa eo do non solam existentiam . sed naturam.
gnoscatur, quae sunt nobis ratio cognoscen- conditionem propriam penetramus: nam
di assentiendi euidenter sequitur no cum in virtute causae effectus contineatur R p i ii oles css. sed in secunda demonstratione a qua talem sortitur naturam, dum ex notisorinalis circuli non sunt praemissis ullo tia causae cognoscitu , natura eius pene-
modo notiores, cum earum notitia exso tratur. .
laconclusione linita sit per demonstrati Vtranque assertionem iam rationibus to oncm primam : ergis vitiosus erit talis cir boratam conficinare libet grauissimo quo Ut
culus, certcsi notiores essent, evidenter dam csti inonio D. Thom ex quo nostram
sequitur idem esse notius, de ignotius respe hausimus sententiam : continetur autem mctu eius, in , di sub eadem Ormal ratio a. lib. de coelo de mundo lech. 16. , b Ari 'ne: est i nim conclusio demonstrationis pri O . probat stellas esse phoe .icae figurae,mae . ex qua demonstrata est causa , cuius quia sunt i inmobiles: arguit alitem D. Tho. 33 nullani malinem notitiam colu parauimus aduersus talem probationem, hisce verbis. sergo dum ruisas ostendit ut persecunda in , idetur autem hac probati omnese conaeniens: demonstratione in , notiores sunt praemissae nam supra probatii Aristoteles stePa κο m. milius nota erit conclusio cadem prorsus ueri per se ipsas,ex eoque sit ni sester aes urae, ratione. resp. 'ctu eiusdem, pari ratione n de cum hic probet contra, quod ins sphaeri-
id seqititur euidenter . dum circuliani sor sim .pe hac, quod mi immobiles secιν malem ii diueis causarum generibus con Ase ipsas, videiur dsi probatio circularis. stituimus. Remiae autem ad hae Alexam quod ex hoe Italia se Secundo probatur, sui aeuidenter inser .a um sequitur in conueniens, quia Arastoteles .anda. tu illud absurduin illa tu in ab Aristotele pro ι tuti itellas non moueri perseipsas. non1 adueisus alitiquos Philosophos. nocile aliud tum perhoe, quia iuni*haericatshrae,sed etiam sormalem circulum inter siectum , vel per quaedam alia media, e non se l. mper hoc,
causam, aut interdiuei fas causas constitii quod sunt sec dum immobiles . obliti autem
re, quam idem per se ipsum demonstrare cursi ratae implicius, quod non impeditur ratia vel certe demonstrare, hoc cile, quia hoc circularis demonstrationi perboe.qμod iraque estinam si hominem esse rationaleni demo conclusio plumbii mediis stenditur;sed dicen nia inus, quia est risibilis misitsus ex Horae'. quod licet per hoc nautoliatarrati ci hac sola cognitione rationalis iterum esse eularis demonstraiionis,ιοzια tamen intonueris bilem . quid obsecro aliud cfficimus, iens,quod ex circula ridemonstratione contium
quam demolistrare hominem esse risibi sit, ut scilicet nihil mauifestet, quia non pol est lem, quia stri sibilis quod non modo ab aliquid manifestari, nisi e notius non potest surdum, sed plane ii diculum est autem idem esse nolim, se minin notam feddecx a si rito seeunda Circulus per aliam vi- iam traque com lusi per alia media manife-Je ito amfactus, quem materialem vocamus, si statur, napotest a mi vi manifesta ιiua alteriusue fiat inter causam, essectum, vel inter ad ostendendam conuerιibilitatem com Lylanum.
diuersas causas , non est ullo modo vitio Haec D. Thom quibus in primis docet visus, net est Aristotele reprobatias. tiosum esse circulum , ex eadem notitiar m rq Piobatur euidenter inani cum causam prorsus inuariata procedentem deinde vi- demolistramus a posteriori ex fiecti, de iocarere si ex noua conclusionis notitiai uisus ex propria natura causae ex termi alia via comparata, secunda demonstratio 33 nis penetrata eundem esse in , a priori constituatur, quia tunc ex notioribus vir procedimus et ex noua , ac persccta no que constabit. Et haec est nostra sententia. v. as titia causae: unde ex notioribus utraque de circulum priorem sor male vocans.&sem monstrati procedit, illa quidem ex o per vitiosum posteriorem ver, non nisitioribus nobis, haec vero ex notioribus se materialem,oc vitio semper carentem: pri-cundum naturam, atque etiam quoad nos: O rem ab Aristotele omnino improbatum nouam item longe perfectiorem no asiirmans, posteriorem verb, his omnibustitiam siccius assequimur jam prius per admissum locis in principio quaestioni sano solam experientiam eum agnouimus,mo bis resensitis, quibus non quomodocunque do vel per propriam Originem , t ira ab effectu ad causa in vel ex diueis, caulatium pilus solam cius exisscnuam. in circueum coastinui, sed in noua cauis
225쪽
notitia pro edentem cita ut demonstratio um per causa iii, huiusnam rade nouo cog te δι non eposteris effectum a priori ostendat no nita demostramus . material in dum tax Aristote uamque eius cognitionem a prima distin a circulum constituimus . ab eodem incta, eaque longe meliorem tradat; mo idem,per diuersum viam hoc st per dido mili dum ex una causa per aliam de uersam cognitionem procedentesci atque monstratae, secunda demonstrati proce etiam duin vita causa per alteram demon idit, nouam eius cognitionem ex terminis strata, de nouo eius natura cognita . pri habitam contineat, ex qua prior causa de Orem ex ea rursus demonstrantiis ut molistratur formalius loquamur. in prima delii onstra-Vnum tamen animaduersum vellem in tione ex cognitione effectiis quantum ad hae parte: quod superius attingere caepi,de existentiam procedimus , solam existen- monstrationes ex diuersis causis proceden tiam causae ea demonstrantes in secuntes sese habere, ut licet quaelibet sit a pri da vero ex coonitione causae quantum adori in suo genere sinpliciter tamen illam essentiam . ellentiam item essectus osten- solum a priori procedere censendum est, di musci unde tit . ut non desii Mu ueniquae procedit ex causa simpliciter priori, at forna aliter osteiidamus, ted certe diuersum teram vero a posteriori s gratia exeia pli. et aliud diuersum. demonstratio quae procedit ex causa finali simpliciter est a priori, quia finis causa est absoliua consideration. prior,quae vero a materia, apostri oti,quia A si ira suo sit genere prior . eius.nodi tamen prioritas solum est secundum uix absoluta autem consideratione fine posterior est materici sic de eaeteris causis post finem loquendum cst. Ex duplici nostra assertione ration ibit Dciue in earum confirmationem produciis . . . . ,- illud in sotre licet, sie nobis loquendit . es RCA hanc quaestionem non solum diis.
se, vi circulum in demonstrationibus lim den ur discnxire Doctores in de pro bisu. . pliciter de absolute pronuntiomus ei se vitio . igiranda dc finitione propositionis 39.
Ium. I ab Aristotele improbuiam.&non per se no: . sed etiatri in diuisione eius; nisi secundam quid per mittendum nam ut igitur clarius pro edamus, referre in prisolas formaliscricii lus procedens ab eodem is placet quid quisque sentiat, tam circa in idem per eandem viam . hoc est, ex ea definuionem,quam circa diuisionem; dcinia
d quid sit in do trina Aristotelis certulia,
ut ex Coinum ni agis cum ratione coalui
ctum sit dςducentes . illud postremuin, ruod itulus quaestionis sciscitatur an vi- . licet omnis propositi immediata sit per
Et in primis illud praesupponendum est, dem inu. triata cognitione talis est stuplicitet,' iste semper est vitiosus ergo absolute vitiosum dcbemus vocare circulum: materialis vero ex diuersa procedens notitia, non nis condam quid circulus vocatur . ut nomen ipsum materialis indicat;
eisto eum solus iste approbandus si x in p . Aidιlum secundum quid p robandus erit cir quod bene adnotat errariensi. b. con sculus; de vere ita es quod dum Aristote tra gentes cap. ii. ex professo agitan ean expiu uales aduersus antiquos Philosophos circi dem quaestionemo de propositioite dum
eadem canare vult, seu quc contingentes quidem ne noto a
ausa ad se ipsam procedit condem nente procedere qualis est propositio uniit, sed quein libet ex eadem initaria uel salis , necessaria sunt enim multata coetnitione procedentem. cum vere ea contingentes quidem angulares vel et dem sit de utroque tatio de ex dictis eon iam uniuersalo ciuibus absque ullo me. stat Mimanus insus testimoniorum Ari di amentimus ex his . quae frequenter talutistis stotelis , 5 solutio argumentorum iam te sensum accipi inus Ovi
226쪽
suiu. uiuem esse at in .coruum nigrum; a pellantur a quibusdam per e notae, non se cundum s. , sed quo a ita praedicatum
mediate, licet nos sine medio eis assentiamus: eius in odi ergo ad piae sentem controuersiam mini irae pertincnt,cum neque ad demonstrationem aptae sint, neqtie per seno ae intellcctiua cognitione. scd sensitiva potius aqua accipi uuiur.censeantur.
Duoppositasententiae traduntur nisi e
D sol igitur propositione per se
li, post lecti. 36. de expreuius longe de veritate quaest. o. artic lib. contra gentes. p. oin ii. in i .d. st 3.quaest. . arii c. r. dc . parte quςst. 2. Atti c. i. DO-ce proi ostionem per se notam esse, cuius piaedicatum clauditur in ratione intrinseca
Tvἰς I subiecit. tali, est hae e. lion Ocnanimal cudςr ρ ερρς inti inseca talione hominis sit animal pio Ie positionem deinde per se notam , nam se ait quae , piopria natura talis est, uix
piadicatum clauditur in ratione subiecti intrinseca.eius tamen terminos, ignoramus, ocliaee dicitur per se nota secundiu naturarii, non tamen nobis.& talis est ea, in qua definitio nobis incosnita pia licatu de definitio: i. alteia est non solum ex propria natura talis, sed cuius teriri inc cognoscimus, de dicatur per se nota. non solum secundum naturam, scd etiam qito ad nos quae adhuc est duplex una. cuius termini cunctis patent,cuius ni odi sunt uniuei salis sinapi incipia . quae ab Aristotele cap praecedenti dignitates appellantur,ut quodlibet est. vel ino n. totum est maius sua parte:alicta, cuius termini non om -- nibus, scd solis sapientibus patent, cuius exemplum attulit D.Thoni. ex Boetio in libro de tribdomadibus, non longe a principio, in hac piopositione in eoi talia non se circumscii priue in loco , si pientibus quidem noti simia, scd cuius te minos vulgit igia Orat. idco Ononii. ibus per se nota dicitur scd sariem ibu . Hanc doctrinam D. Ibom sequitur uni-ucinctu Schola Feriati cxbi supra capre-ol. in I. distri qua u. t. artic. l. d. et Caicta u. a.
mentariis huius cap. M. Solus cap praecedenti quaest. r. ad nonum argument. antiquio-tibus velis Scholasticis Richardus in . I. dist. 3.
Scolo vero non placuit in .i.dist. r. q. 2. ubi SecpDUA propositione in per se notam alio modo defi Icorunit,diuisionem velo penitus excludit, eamq; ev prosesi impugnat asserit ergo se esse definiendam propolitionem per se notam:Omnis, desola illa propositi , per se nota est,qu.a ccier minis propriis,qua sunt aliquid eius,ut sunt eius, hoc est, ut sic concepti,dc non propter aliquid aliud, quod sit extra terminos proprios,habet cui dentem veritatem uto .vite tot uin est natus sua parte proprios aure ira terminos,ut sunt eius vocatior males ira. Vndepti ino infert. quod cum alius sit ter' a Δίων. minus definit. o. adefiniti odistinctus,alia erit
propositio, in qua prima passio praedicatur de definitione distincta si inpliciter ab ea. in qua praedicatur de dcfinito. ut cum dicimus animal rationale esse capax disciplinae veshominem esse disciplinae capace.d distingui adeo, ut prio sit propositio per se nota, mini sine posterior distinctionem autem probathisce argumentis.
Primo Defitinio est medium domo strati. ponis.ut aliquid de definito ostendamus ergli constituit distinctam propositionem ab eo. Probatur euidenter antecedens in hac demonstratione omne antina rationale est capax disciplinq;omnis homo est animal rationales ergo o:nnis homo est capax disciplinae in qua tres termini reperiuntur: nam ex duobus non constituitur demonstratio;duae te Apraemissi.ergo definitio distinctus terminus est definito dodistincta in piopositionem constituit, de quidem per se notam, cum eo
propitis terminis, ut sunt eius euidentem veritatem habeat, ea vero, quam definitum
constituit,non ex propriis terminis, sed per definitionem, tanquam per medium censem. Et coli firmatur: quia definitio, non esset distinctus terminus a definito, in predicta demonstratione contingeret probatio ei dem per semetipsum, si eique absque dubio viatiosa, quod a nemine adm it . Iur. Seliis Is Secundo repugnat eundem conceptum is esse distinctum, contusum priore in de posteriorem. spcctu eiusdem, sed definitio importat conceptum rei distinctum d finitum vero coli susu.D, prius ille conuenit rei,
quam ulcicrgo absoluta locutione dii isti
227쪽
censentur, distinctasque constititere propositiones ex distinctione autem plane inferitatuna iri esse per se noram, non aliam, ut probatum est. Postremo si eadem esset propositio, exu finitione cum prima pastione conflata de ex eadem cum definito fieret quamlibet pro positioneni, quam Metaphysicusi cuius est terminos proprios eius per definitiones e gnoscere habet per se notam esse etiam inscientiis particularibus ad quas non pertinet definitiones terminorum eo noscere sed rem dumtaxat definitam confuse non minus per se notas. quod absurdum est, cum Metaphysice excellentiam tollat. secundo inseri ex eadem definitione, minus bene distinctam esse propositionem per se notam D.Thom. in eam, quς secundum naturam est talis, quo ad nos: minus etiam bene distinctam esse per se notam nobis, in eam quae eunctis per se nota est, vel solis sapientibus sed omnem propositionem per se notam talem esse censendam secundum ni turam. siue nobis sit nota, vel secus, siue cunctis pateant termini eius, vel solis sapientibus, aut etiam nullis, idque probat Quia propositio et se nota secundum naturam, cuicunque intellectui est per se
nota, licet per accidens. acti non siteognata. quia termini non coa noscuntur ergo ex se Ii et euidentem veritatem, liccta nullo cognoscatur. etiam si a cunctis non vatiatur eius veritas, ergo nec ratio propositionis per se notae.
Secundo, propositio non dicitur perien ea, quia a cutustis, vel a solis sapientibus co noscatur scd quia ex propriis et minis sit per se cognoscibilis ergo quemadmodam
ratio eius ex actuali omni in cognitione, vel plurium non accipitur,sie etiam ex e dei non variatur aliena igitia est ab eiustiatura similis diuisio , in per se notam, moladu, naturam. Jc nobis, vel nobis omnibuM aut solis sapientibus. . . ticoluit mat similitudine quadam, exso
mi syllogismorum dem pia r persecti, namque syllogisurus est, qui nullo indiget ut
appareat cunestis conseca. io necessaria impellcctas vero, quibusdam indis . t reductio. nibas ut eius necessitas manifesta fiat: neeta.ne ex hoc constituitur aliquod discrimen, intra cruaque Lergo neque later pro Cotompo Ii .iones per te notas, quod omnibus, vel nullis pateant, vel solis sapientibus eonstitu lendum est. Arguunt tertio Aureolus Gregoriuris fila crisArimen ensis. eandem Scoti sententiam se
cuti vires ri Capreolusini distinaei quaest. I ἡδ2. a Nic. 2 primo eat confirmantes. deinde G H.. d. ex directo impugnantes sententiam D. Tho.
confirmant quidem: nam propositio per se nota est illa.quae ex propriis conceptibus a quocunque intellectit formatis talis est; ergis etiam nobis est per se nota nam: vel sormam us Propitos eius conreptus,vel alios distin cto si proprios, nobis erit per se nota, si distinctos non erit eadem,sed alia ergis propositio per se nota, ex se cuilibet intellectui erit per se nota .si eadem percipiatur; quaproyter
male dastinguitur in per se notatu, secundum naturam, quo ad nos. Impugnant deinde de filii tionem propositionis per se notae a D. Thom designatam . . 'gmult*sunt propositiones misenois in a. ' 'ζἰ 'thematicis disciplinis. vltorum est maius suap xxe, quolibet puncto. in quodlibet puri 'g'
possumus lineam deducere; re in Philo et sophia naturali per se notae sunt, motum esse. 5 nariaram esse ut docet Aristoteles 2. Phyctex. 6. ac demum incoinmuni usu atq; experientia per se nota est haec nix est alba. tamen nullius praedieatum clauditur in ratione subiecti, sed extraneum quippiam est ab eo ergo non bene definitur propositio per se nota,cuius praedicatum clauditu imira rationem subiecti. Qiu, possumus nos confirmare, nam λεια propositio per se nota, de immediata eon' uertuatur, apud Aristotelem, cap. praecedSti, sed non omnis propositio, cuius praediacatum clauditur in ratione subiecti est immediata, ut patet de his homo est vivens,corpus, vel substantia,ergo non omnis talis ea per se nota, ut voluit D. Tho. nas
tentiis, latio tib , quaedam statu Menda censeo, tanquam vectu .na. in UD quibus Thomas: Scotu . non desident i ho Me alia vero iuxta plaei tu ni Thori. quo cominianis sere eo sensus schlasticolu n. se interpretum A istotelis sequi ur tanqui ni P. O .
228쪽
probabiliora, quibus plene satissa in esit
quaestioni. Sit ei go primum talem esse definitionem propositionis per se nota designandam. vicinactis conuerta at . propositio per se nota est, quae non per aliud meatum. sed ex sola notitia terminorum nota est: etenim, ut bene adnotat Scotusa particula ex se, non excludit terminorum notitiam , cum naturalis connexio praedicati cum subiecto non sit,nisi per proprios terminos cognos ibilis sed solum excludit medium extrinsecutri demonstrationis, in hoc igitur discrimen inter per se notam. S. den, bilem positum est. quod lauius verit i cognitis et .ninis non cognoscitur, nisi medium adhibeataire-am ostendens .extrinsecum quidem, cuin sint principia ab ea disturcsta, ex quibus denion stratio coiistituitur connexio autetia praedicati eum subiecto atque adcis veritas propo
si . ut non statim, aci crini ill l cantur, assensiun propositioni demo in praebcamus, sed oportere medium uenitendi adhibere conuincens intellectu in de hoc medium cst demonstratio . quod iure appellatur extrinsecum propositioni autem persi notae, statim. aeterminorum significatio, nem percipimus, assensun praciemus, quia non Hadaget. imo, nc lite habet aliud medium assentiendi praeter naturalem connexionem
praedicati cum subiecto, per semetipsam Ognoscibile,' per se ad qua tam intellectui. ouem idcirco per se testit ad assensiam.
p Mailra quibus constat pristio idem esse pro
Ariκa r si ibile: P.&non per aliud meduini esse no dicta iam, sed per semetipsam. s. d. Constat secundo, non esse necessarium
IMi. addere dc Di per aliud medium extrins eum, cum satis sit expi: catim eo ipso, quod
dicitur, ex sola notitia terminorum i otiio
stibilem esse praetet ea. eo ipso quod dicitur
ex sola notitia terminoruniri se notam, inst. telligimus talem esse connexion e .n praedi-'nullum sit definitici demum a nobis Aes. eati cum subiecto, ut formaliter vel 3itu 1gitata breuius,clar usque tramque compte.
ndit: c=oc estitimum in quo Dianis
vel solum rationale unde omnes istae sunt per se notae, homo est animal rationale. homo est animal, homo est rationalis: indirecte veto, sed formaliter . quando in eo, quod sormaliter,ac directe clauditur importatur intrinsece gratia exempli totum intrinsece componitur non ex sola una parte . sed ex multis, unde ex propria conditione habet quamlibet excedere praedicatum ergo huius propositionis, totum est maius sua parte intrinsece clauditur in ratione totius, quod
est subiectum indirecte sicque de ceteris propositionibus per se notis intelligendum est:
virtualiter demum , sed proxime clauditur. quando de si soriri aliter extra rationem eiussit, in eius tamen virtut proximescontin tur,exrilia tanquam ex proxima causa oritur de talis est praedicatio primae pastionis de ensentia. nempe animal r. itionale est capax disciplinae; radicaliter animi accepta capaci, tax disciplinae prox in1 netur. Intrara tionem hominis intilita cc. in . ideo per se notam propositionem constituit . cum ea itaque non suffice te virtualis continentianis isset proxima nam cunctae pati ones conritientur virtualiter intra essentiam rei. non tamen Omnes proxime. scei na dumtaxat, reliquae ea mediante; idco non omnes constituunt cum estentia propositionem
per se notam. sed sola prima: bene et go D. Thon propositionem per se notam definiens ait eam esse cuius praedicatum clauditur initatione intrinseca subieci , prae dicto modo intrinsecam inclusionem accipiens
Sic enim eam exponunt apreoliis . de Terraciens locis nuper indicatis,4 haec desinitio D. Thom. sc exposita, eadem est cum definitione Scoti licet verbis videatur i- uersa: nam si praedicatum propositionis claudii ut init insice in ratione si ibiecta eius pro cultab: veritas ex sola notitia termin rum. v sunt eius termini erit cognoscibilis, non per medium extrinsecum cum in teressentiam rei, praedicata essentialia debet clas dipraedic t .m in Abiecto.
aliter .directe, vel induecte praedicatui, qu-
datur proxime hoc est abique ullo medio in subiecto sormaliter quidem de dapsthclauditur quoties definitio subiecta est vel
certe pars definitionis ut animal rationale in ratione hominis, res solum animal.
Secundum est, diuisio haec proposito per
se nota, una est a Tirmativa negativa altera; affli Riati est ca,culus predicatu continetur
intra rationcsubiecti negatiua cuius praedicatu na
229쪽
cativir,&subiecta essentialiter sese rei sit esse terminos aestinctas eis cete propositio.
quemadmod iri enim propositio, cuiusprs es; dcfitiationem quidem per se notam dedicatum claudatur intra rationem subiecti finitum per eam demonstrabile hoe emtri- ex sola ei minorum notitia nota est, pari do it D. Thomas. i.lib. post lect. c.
Iatione illa cuius extrema mutuo se se exclu trumque nos tat quam longe probabilius di-daute inti aliter. culu lia ccst puli lira rario, is Scot rccipimus.
quia quem datoduin ptaed:cat positiua autem utrumque probemus illud est λ --
consti ruunt essi ni iam rei, sic etiam nefati tanquam certum praesupponcndum. Illicite- tibi ab Onc aliarum e sentiatum in ea claudulitur uni nostrum, ex duplici parte esse imper- intrinsece it negatio diiseremiae essentialis siclum, ex ptio ii quidem quia non valetque-
equi, vel collis, in i sentia hominis haec cunque lunt in re aliqua,viro actu, vel coni itur erit per se nota positive, homo est ra ceptu capere, scd quasi per partes ea intel π tionalis, hec negat ille, holino non est equus ioens in plures conceptus diuidit, quos ite-ve eo,aut noncst hinni bilis si haec sit d: me tum coniungens integram rationem perfi-rentia essentialis equi haec item et it per se cit unde nec statim potest rem distinctenora negative sub natura non est quanti concipere, scd confuse prius eius conceptum rari uniuersaliter loqtiendo omnis alia in format, deinde ad distinctum procedit ex qua unum genus supremum negatur de alio posteriori alitem parte imperscctus, inquan una Hem sub alterna species, vel atho macie tum impiae senti saltem statu corporis asialtera. Hanc diuisionem posuit expresse Ari cens biis accipit cognitionem unde ea suntiaos.i I. . Posici. lex. ivr a veibis. Ju ut sibi maiori ex parte notiora, quae mao isdam principia se in emonstrabilia, quodsi hoe sunt sensibilia: cum S ctuti vel operati- ita ce quod' hoc in i o. pe quod non erit Ones rerum praesertim corporali lim persen bocisiud, ne quodsi boeini Io, errare haec quidem si percipiantur, eiusmodi facili iis capit, ex esse aliquid.aria Mitem non ite aliquid erMNI in quibus ad causarum, eruntque spi ritualiumcipia. c. Eandem acceptat D. Thom. in eo in uestigationem procedit causas igitur na-Iulidem verborum commentariis, ecl. 36. tura priores, ta notiores non pilus percipit, quam Scotus non negat. sed ex Ecch:bus carum noti . iam venatur:
Iaga bas His duobus, in quibus consentiunt expli- hinc procedit ut que cx propria natura terquedi caris, duo alia sui ei sunt in quibus disien sutuno: iutina ac per se,hoc st, siue medio senili pri tiunt, vitum est definitionem δή definitum ab intellec uexpeclito cognoscibilia, a nostro esse diuelsos termitu, ex se, atque deis di difficilitis cognoscantur, ne per c , sed peruersas constituere propositiones cum pri med uiticbi manifesta fiam: Lincc. iam prinis p. assione, dcfinitionem quidem per se cedit, quem ad inlidia in totum citri, companotam secundum naturam definit uii vero ratione distino usu ur priora notiora, quia
non nisi demonstrabilem et definitio quae sunt talia ex piopria natura, tibi sunt
nem posteriora ordine cognitionis, put ratione
Alterum est non esse distinguendam pro per se nota distinquenda sunt, siquidem quae positionem per se noram in eam, quae est sine medio sunt c ognoscibilia, non nisi per per se notam sicuti dum naturam, et quo ad medium apta sunt ab eo Ognosci: bluiri suos, neque propositionem per se nota in no autem eius comparatione distis: gui eiusnaobis in eam quae cunctis est per se nota, vel di dicinius; quia respectu expediti inteli solis sapientibus nam D. Thoiri. Omnes, eius qualis est diuinus, vel Angelicus, non qui eum sequuntur contraria his tenent habet locum sintilis distinctio, sed quae sunt his duabus diuisionibus piopositionem per ex propria natiua priora,& notiora, prius se notam diuidentes ut vidi inus at De et suo modo ab eis cognoscuntur; δ quae ex iam daas illas propositiones ex definitio propria natura sunt per se nota sine medio. ne ac d sitito constitutas, ex natura rei Ex priori autem impersectione fit , ut , non eisse disti rictas, quemadmodum nec de non possit Onceptum rei distinctum ibr a ,
finitio ipsa adcfinito ex natura rei distingvi mare. itis per partes eam concipiendo. namss. tur: unde nee d. stinctas coiissiluere proposi si absque tali diuisione unico velit eam contione . s. eandem ac per se notam secun cepi capere distincte, sed consus sapiet, in natiuatit, solum quia ad nos distincto. per parto autem rem intestigere, eaque in
230쪽
ix unum coniungere, ut integram eius rati nem distincte perficiant,no est aliud, quam definitionem construere modo quidem im- perfecto,quem partiale conceptus. eorumque copulatio 'uae compositio quaedam
est fatis aperte indicant. haec namque in intellectu expedito non sunt necessalia. imo nec locum habere posunt; sed uni coactii,
simplici conceptu rem totam inteEram.
ciue eius essentiam absque ulla diuitione. definitione vel successione distincte intelligiti de ex eisdem intelligimus diuisionem euentiae in partes generis , dc disserentiae,ex quibus definitio componitur; compositionem speciei. quam metaphysicam appellamus esse in re ipsa composita. in ordine ad nostrum intellectum eam impcincte concipientem. Ex quibus in sero primo verissimum esse definitionem .dc definitum non distingui ex natura rei,sed in ordine ad nostrum intellectum confuse, ac distincte eande rem cocipientem atque adcis non nisi quoad nos disti lictam propositionem constituere; at ex ipsa me rei natura, nam , d eandem: ridem per se notam. cum nullum sit me iatum inter subicctum , 5 primam passionem excepta cfinitione, quae solum me. Sum quoad nos existimatur cum solum quoad nos sit a subiecto distincta Itaque non est locus distinguendi piopositionem per se notam secundum naturam ex definitione.&priliva passione conflatam perquam demonstratur eadem passii de definito ut voluit Scotus tacd solum quae ad nos , docei'. Tho.)Quod rursus probatur ex his quae docet idem D. Tho. opusci de fallaciis cap. ia. Alberi Mag. I li. Elench cap q. nepccxmodis, quibus contingit fallacia petitionis principii postis iis Aristotelea lib. Topic cap.
4 locoto. Primum esse quando affertur definitio rei, tanquam medium ad probandum aliquid de dcfanino tunc enim petitur principium . ait Daho quia tam igi. otuin Dπε - est aut incertum . cu Vc finitioni conue-λλιν Dia niat. acdcfuito; di sint gatur illi conuenimai e. nonna in negari potetit, quod dc fini- έο. tion conueniata petitur ergo ut tanquam certum detur . quod piobandum superest: eiusmodi aut m fallacia locum non liabet. nisi ex natura rei accipiendo definitioncmaidcfinitum . quo pacto tua ignotum est
vnum ae alte turn ramo cum idem prorsus sint, non erit aliud quam velle idem probare per se ipsum designotum per id . quod modo simili ignotum est; nam si quoad nos
accipiantur cum distincta sit definitio. aedefinito notior legitimus erit argumentandi modus, probans praedicatum conuenire definii, quia dc finitioni conuenit mee modo si initi negari poterit si quidem haeem,tior est. stare bene potes ut quispia triisnorans . quod definito conueniat definitioni conuenire nouerit; ex qua sibi per sua, deat conuenire definitori unde fit ut hoe modo dumtaxat distincta sit una propositio ab altera hoc item modo secunda sit petia nota, prima vero, quae per eam probatur demonstiabilis. Ex eadem adnotata doctrina insertur se- eundo, bonam esse ae necessariam diuisionem propositionis per se notae a D. Thom. traditam in per se notam secundum naturam. quo ad nos.
Quod plane colligitur ex doctrina Aiistotch s. cap. praesenti di praecedenti, quitas locis expresse tenet. notiora distinguenda esse in ea, nae talia sunt ex natura rei. quo ad nos quod etiam confirmat in serius tex. o. Iscrimen inter demonstrationem, quia . propter quid designans in eadem scientia, in qua aliquando a causa procedimus qualidoque etiam ab effectu, per quem demonstramus causa in , viro isque modo a notioribus; alioqui non posset esse utilis modus procedendi vel ba auteni eius sunt. Alia auiem modosper immediaia quidem,sed anper ca am,sed per notius eor nque conuertam tur nihil enim prohibe eorum quae conuersim praedicamur . Otias alida ando
este, quod est nou causa, qnare erit perhoed monstrati , me. Si igitur in prioribus. notioribus locum habet distinctio. ex natura rei doquo ad nos, non minus habebitu eum in his quae per se nota sunt. Quod efficacite probari potest si intel. ligatur, quid si propositionem esse per se notam, non est enim aliud quam notam non per aliud, sed notitia terminorum: rotigitur modis erit ex propositio demonsti abilis quot contingit habere medium; sed, tescontingit proposita onem ex natura rei
immediatam, nudium quo ad nos h bere, per quod in tali Oilne nobis demonstretur,