Logica Mexicana siue Commentarii in vniuersam Aristotelis Logicam. Autore R.P. Antonio Rubio Rodensi, Societatis Iesu theologo, ... Pars prior posterior. .. Logicae Mexicanae siue Commentariorum in vniuersam Aristotelis Logicam. Autore R.P. Antonio R

발행: 1605년

분량: 561페이지

출처: archive.org

분류: 철학

311쪽

priiiii ad multiplicatione ni habitarum eo' - .

uincendam.

debet . nec simplicitati scienti. due tum

ut intendit secundum argumentulo ete. I balter IIone, quin namst nim cum de scientiis specialibus loquimur. na cientiam esse altera subalter Dialectic via philosophia, g R i ς ς nitam se an resis silvesternatis pii non dicimus esse plurcs, quia ciςx' sectis vel propter quid sermo intelligitur Ilisos/bIussve certe sub eodem nomine utraque comprehenditu , . singulari voce designatur. Prior quaseram pars r. G.cur. quemadmodum in communi usu loquetuli

non ponimus nisi quatuor virtutes Cardina nnino insent runt interpi testes eum tamen duplex sub qualibet eatum Nilo in diasgnandis conditionibus '

si specie distincta . di plex temperantia in ad si balternationem scientia in re- susa,&adquisita, duplex sortitudo, 6 e. Nec qui si iis . sed ab his plures pauciores ab illis nouum hoc videt ut Theologiae peritis Der enumerantiar quam hi necet aliam argo ne nouum videri debet duplicem esse 'trantiir, illi vi minus necessa: iam teli O. Philosophiam in eo , qui utraque via eam nos vero ea diimtax- receniciales. quas Massecuius est .aeaus, d. effectu Quod vero plures probant,et hariam scientiatum con- simplicitati non repugnet, notius est nam ditio postulat, ad unam . vel alteram claridum dicitur quamlibet scientiam esse sim truis gratia reduci posse ostendimus. ab Meplicem qualitatem, de singulis his habitibus distinctione exordium sumentes. Scientias accipitur, videlicet de Philosophiae habitu a esse subalternas . vel si ibordinatas non est priori comparato, vel de eo, quem poste aliud . quam unam sub altera taloeam: riori assequimur a neuter enim composita quo modiser o contingit unain collocariqitalitas est sub altera, tot ni odis continoitcsti ei subal- Postremum argumentitin primo aspectu ternata inu est autem diiplex modus . com- z-um difficilius apparet ui tamen intentum Ari munis , dc particularis . communi modo. stoc diligentius considerem iis , videbimus atque improprio una scientia diei turem sil ρα--ῶ profecto non cise doctrinae eius contrarium altera, ex quacunque parte ei inferior sit. si s. aliis. ponere disti lictos habitus scientiae quia, Ac ue ex parte inici quant turi finis unius sit iis ι-- propter qui circa idem materiale obie fine alterius collocatur hoe dupliciaer, iri cluni; nam dii in scire quia di propter quid, practice, vel speculative solum: practice ouidist erre iii e dci scientia docet . atque ex dem, quando ea, quae agit de luperiori nite

consequcnti demonstrationes , non accipit habet imperium in inferiorem, eique peatidem scientiam pro unicoliabitu percau cipit, ut in agendo ad superiorem finem secim. vel ab effectu adquisito circa idem ob accommodet,quo pacto fraenefacti ars subicctu in , sed pro tota latitudine scientificae alternatur equi stri, equestris militari.& his cognitionis eius dei ei, quam noliti ne unius politicae iseculative velo. qirando nas scientiae cotia munis modus loquendi in te periorem finem conten platur nullum' ligcrc consueuit: qiu in sensum tenuisse Ati Dens imperium in eam, quae agit de inserit sot. confirmat discrimen aliud, statim de M. quo pacto moralis Philosophia subalte signatum Miter easdem demonstiationes in narix narii ratici agit enim haec de suprem liuet sis scientiis, tam subalternis, quam dis. Oininis operatione, nempe intellectiva. in paratis silicenim si balternae, vel disparatae qua beatitudo consistit illa vero de his. quae sint, proiiolatia suersari cierum accipώ. cuique agenda iam, ut ne, ateque vivatiuntur . ergo eandem scientiam pro notitia Alio modo contingit unam esse alterii antegra eiusdem rei accipit discrimen priuri seriorem ex parte principiorum ι quan .s i qua uterque modiis sciendi a priori de principia et .vel saltem aliquod a idem V ponetiori uterque habitus ab eis eniti uiatur aliquo movi videsacer. ostentae. t niprehendis abra istote saltu

312쪽

tate perimpossibile; sie iubalternariit Medici Duo sunt in qualibet seientia. qu busta abstite'. na Geom rariae a qua illud eius principium t eius intrinseca, vel peries suinii:ur. - 'ci' monstratur,eirculare vulnus ctificilius cu delicet obiectu: principia r nam con pii oecie ratur qua longum ι ostensu quidem , uia cluliones A palliolies quae in es proba a Dlatera circuli, utpote plus distantia, diffici tur,adhaee reducuntur. conclusiones quidem Evi coniunguntur eoinetria item subal ad principia . in quorum virtute concinen- innatur Arithmeticae, Meua illud eius prui tur M a quibus per Oronstrationemra . . , , Aipiam demonstratur ad impossibile; diame riiramur; passiones ad iubiectum quo em

enim non este commensurabilem costae, quia nam ac de quo probantur . Subalternatios queretur unitatem cis commensurabilem igitur scientiarum propria solum exliis dam 1 mero, quemadmodum enim excedit nu bus accipienda est . quemadmodum intrin- metriis nitatem , sic secundum proportio Meca earum conditi, nam caetera extrins nem diametereostam casunt. ideo extrinsecae sunt caeterae condia Tetuo accipitur communis modis subal tiones. Caeterum . cum principia aedistraaternationis ex parte subiecti, quo pacto illa tur ex natura subiecti. ut saepe a nobis ciste scientia dicitur altera sub alternata cuius sub sum est tota subalternatio scientiarum ad lactum uno vel alio modo innitus est , subiecta resertur ex quibus plane deducituriecto illius.hoc est, quidditatiue,aut acciden sub alternario ex parte pri acipiorum ut cubialiter hoc modo citi ibetpars Philosophis denter ostendetur. xc Dialecticae. oti scientis lubalternata dici Subiectum autem scientiae duobus modistur, quia eius subiectum, sub totali colloca potestesiba ter inscitur aut quidditatiue,

tur quidditat tu ut syllogismus. vel demon addens essentialem dist. lentiam supra se, iratio sub ente rationis sum quemadmodum specie se habetiespe D

mmc ierum .isi tres modi. utpote comm ctu generis ut ho no respectu alii in alis. 5 riiabo nes, nimis improprii cens ni ur. quibus pio hoe non sufficit ad propriam subali et natio. ebs i' ob alio. :ideon istas ad propriam subalternationem nem propter duo fici illari Mavarii explicandam properandum est. Primum . quia subicis a Liciuiae subaltet βρ i bori. M Cui in plures designarur cotiditiones adi nantis subalternata debent esse disti u g uerit retibus vides ici , Alberio Mag ita 'Minadmodum seientiae 1 ce ex pro fis' DO, Nata a.dcvs Principiorum p. r. Pau pria conditione distinoinitur; dspeetes non 'p' νε . . Veneto.&Loua mensibus in expositioni est aliud simpliciter genere . sed ex eo pei bushuriis capitis.quas Caietanus trach. s. i. disserentiam contracto constituitur cereo entiarum subalternatione ad quinqueretulit. non satis est siccsse inscitus adpiopriam subpximam cile ait ut subiectum unius subal alternationem. Pri mretius subiectum contentum sit secundani Secundum . quia genus suo ambitu con quod differentiam accidentalem supra illud irehendit species . quae ab eo nequaquam addat, talem quidem, ut extra eius natui ais abstrahi possunt, si complete considetentur; sit: tertiam quod non sit eius pastio quae' ergo ratio obiectiva ii qua considerabileram, quod interior scientia per se a superi est genus . comprehendet lationes particuoi dependeat postremum . quod illius clares specierum: principi artem ex natura g

prircipia ab ista plo mura priori quibus eri,dosum pracompreheii deiit particulariacouditioniblis concurrentibus, vera, ac pio inpecierum . in quibus intrinsece claudi,

1is, ici, py 'interscieuxi s intercedet. cesse est & ob desectit in distinctioni, noliati esse, si xς mn , Ut novest rem absoluamus possunt probari particularia principia speete

. ad unicam conditionem ex parte obiectiombum ex principiis genericis. sed dicuntur haec

ne referre possumus. Quatuor sunt in qua ad illa necessatio prae lipponi ergo nec sci libet scientia obiectum principia passio cita de speciebus scienti de genere proprie Iecm d-nes di conclusiones di ab obiecto . tano subalternatur inadas suaquam capite totius scientiae, a quo species secundo modo subtemini unius scientiae unius sciἐ-α desuinitur . emauant caetera de passio inserius altero esse contingit quasi illud per ii subi nibus notum est atque etiam de principiis, disserentiam vel rationem accidzntalem deuia Ἀη-rae ex eius natura desumuntur ac demum terminam , quo pacto albedo determin t feria μώ- e conclusio uibus in rurute principiorum, Iruri iecta eri atauu et m

313쪽

3ει fero. Posterior . Issa'

Caeterum test determinatio accidentalis ales. sub alternantes vel formales vi cxta

duplix est coinnuinis vita, particii latis alte elucidantes attingere coepimus. I .ccisan Une:n detei minatione facit quod Itaque obiectum scientiae subalternatae

libet particul. . reaecidetis additum subiecto diabet esse in setius obiecto si balternantis. cum illud accidentaliter trahat ad propriam per accidentalem differentiam tali modo it specie iv lisi non satis si ad stibal ternati lud determinantem dc hoecst quod voluitone mi urn; si eitim sum cerer, totes Albertus Magii l. lib. post tran et . de usu Iberi Msent scientiae distinctae ac subalternaiae,quot principiorum cap. di quem sequuntur alii, Miam. sunt accidcnti adiuersa librectis ii haerentia; duio Oportere ait ut illud, quod scientia sub quod plane biiuidum est alterna a addit supra oblectum subalternat tkitas; ιλ pccialis determinatio accidentalis est ea, tis, contrahat illud ad rem alterius naturi alii d. . quae si bicctum determinat ad particularem genetis, hoe est, ad aliam rationem scibi- minatio de materiam scibilem hoc est, cognosc. bilem lis distinctam nam si talem distinctionestici raraui. dcternianaram scientiam distinctam ab non habeat: nec valibu distinctam scientiam ea, Per quam sconduli se sumptum eo constituere;&rursus quod idem additum iis Ino ruitur subicimi in Exemplum rem osten sit procede iis a n. iura obicisti stiperioris sci etiit; nunteius secetiirdum sit ob ectum Ari entiae, sed prorsus extra rationem eius: nam thmeticae. contrahitur autem per sonorum, si esset passio abeo emanas, non efficeret di- tanquam per accidentalem diiserentiam ina in tam scientiam, cum exploratum sit.su re vera eius accidens est j sic autem contrahi iec tam δε passiones ad eandem scientia lux, ut adspeei lcm Latet iam deierminetur spectare.

ecialem retiionem scibilis habent indi subiecto autem accipiuntur principiadi uinctam a ratioue scibilis. quam hetbet v. unde fit, ut si subiectat iri serioris scientiae merus secun dum se consideratus unde fit. contentum sit sub subiecto superioris, pi in in ut specialia ei correspondeant principia ab cipia etia in sub principiis contineantur, ab eadem ratione dcsumpta. suboidinata tam ess intrinsece dependeant, a priori dem principiis superioris scientiae non secus ac tentur. obieci uin, a quo accipiuntur, subordinatum Conditio igitur unica de disserentia aecies esse autem subordinata non in aliud, dentali contrahente subiectum superioris quam per eadem esse demonstrabilia nam ad specialem materiam scibilem vi pote uni conii lino essent per se nota, nullam ab eis uersas claudens, sufficiens est pio cunctis adependentiam h bereiit; di hoc est . quod pas Caietati. caeteris multiplicatis.

si ii dicitur principia scientia subalaertiatae Si autem quispiam dubitet, an nectile sit Gram esse quasi conclusiones sciciatiae subalternan uniuersa principia subalternatae scientiae sub eis di ex oppositio conclusiones huius esse ordinari principiis sub alternantis , esseque s principia inferio: is,4 se habere ad illam, sic per eadem demonstrabilia' 'ut habitus principioium se habet ad sciem Responde Cainin Toletus cap. r. q. t. R. ., is

Iurio autem, ob quam determinatio ad sufficere aliqua. talein materiam propriam habeat, aedistin Cuius sentciariam propterea non proba RU. i. iactam rationem scibilis ab obiecto, cui condi. mus 3 quia licci ad O inmunem impropii , ratio detenninans additur, ea est, quia scien amque subalternationem sufficiat unum vel f s butiae vcstio dicet ut loco per diuersam ratio alterutra principium demonstrari: ad speci nem abniahendi a materia distinguuntur tem tamen,ac propriam uniueis probat id determinatio autem ad materiam inino rem bent; cuius ea est nisi ego fallotyeuidens ra- in portat adstractionem, propterea distin tio; quia princip, Omnia cuiusl bet scien i eoum obtactum sciciuiae scientiamque distin fundantur in natura subiecti ab eaque a iactam coiisluuit, alteri aincti subordinatam piuntur,sed sub lectum scientiae subaliet iratae Et eadem ratio ostendit persectiorem es e ex propria natura, atque adeo omni ex parte subaltcrnantem quam subabel natam scien subditur subiecto subal et nancis, quod con- μα iam . utpote magis absti alientem amatecta trahit ergo principia eius omiti ex parte ostendi prae Perea iure Alistotel subalter e tulit subdita principiis eiusdem vel si ali is sciendi vocati scutibiles cima cri quod uous circui , pcosecto inlevio licitet

314쪽

matura i l sc rioris d. suinptum, nee proinde ei dena cientiae proprium, scd extra neum: Onan iacissitur nullo cxccpto princopiis superioris'ependent, a quibus a priori

Probantur, quod in decursu huius tractatus clarius ostendetur. Ex quibus intelligatur, quid sit unam scientiam esse alieri subalternatam, quod prum postulabat tituliu quaestionis.

Postreior para ex iratur. SVPPRS ST tamen secundum an eius

modi subal et nacio sit postibilis facit

- alitem rem dubiam hoc argumentum.

ter ita obiectum inferioris scientiae addit acciden-Pro parte . talem quandam eonditionem supra obiectu et ii superioris, ergo est en per accidens, sed detr-δοίη eare per accidens non datur scientia, ergo moi non erit scientia ea quae inferior vocatur, nec proinde subalternata isee sub alternatior postibilis. Probalut trima consecutio cui inniruntur Geterae accidentalis conditio, quam addit in serior, estens in actu, est etiam accidentalis forma, quae cum subiecto supe- risuis. cui adiungitur, constituit obiectum inferioris si de duplici ente in actu, ex subiecto I accidentali forma resultat unum per

ac goliuiusmodi est illud, quod ex

subiecto superioris de adiuncta conditione resulcat, ut diu nevis sonorus resultans ex numero, quies eiis in actu, di sonoritate. quae est actualis soritia ei coniuncta. ens per accidens erit circa quod nulla versabitur sci

entia.

s, undo ex rebus diuersorum generum non potest, num per se coalescere, ut ex sub flaicia, de qualitate vel quantitate; quia viiii genus non conia. at tu per se, sed per acci-- alteri; sed subiectum inferioris scientia: csistat ex rebus diuerso .ugencisi,Vt numerus sonorus exta umero spectante ad quantitate sonoro ad qualitatem ι ergo erit absque dubio unum per accidens. 3 . G m. Sed iam quod e se unum per se non possiet constitu re subriternaram taetitiam nam D. . unae rubmao asco ista daptu i parte perse s spe lanie ad diuersitan scientiam, numerus namque per se consideratur ab Arithimetico sonorus a naturali cum si oblecta in auditus zde quo ex prosello disserat ni istot. pli de

antiria: ergo Musica duabus sub alternabitur,.

thmetica ,4 Philoidphiae: nam cum non sit maior ratio, quare potius uni, quam alteri, utrique profecto, vel neutri primum est im .

possibile, quemad inodum impostibile est

via uni ex aequo duobus subiici, ergo non erit subalternata Secum simile aro umentum fieri de qualibet ex his inserioribus scientiis

possit, impossibilis erit subalteriusio scien

tiatum.

Quibus tamen non obstantibus res est Pro Uyrmaeerta, quod una seientia subalternatur ineri ii parieseruata conditione a nobis posita: namin vera se Aristotcles expresse docuit demonstratione lent. quia, propter quid, di Terre in diuersis sci stientiis sub alternis, tanquam certum igitur praesupponu subalternationem scieatiatum esse pol ibilem. Qu-m veritatem communis omnium in κει --terpicium corisensita recipit. Ic eonfirmat P euidens ratio nam inferior ieientia illa dicitur, quae magis est de erminat auuperior.que vitiuersaliotest, aqua si prio suorum principiorurn euidentiam mendicat, profecto es subdita dicetur, atque adeo vere iubaltern ta hoc auteni reperiri in Musica dc Arithmetica, in eo inerri a d Perspectrua,aliis*: simili modo se habentibus, cetrastinium est...

ergo vera perietur Hater eas sub alteriisti cum

in soluendis obiectionibus propositi , --.,

ptima praesertim δε secvud i. cuς- reesse quaru.Qiblutio tremi tres inuenio diuersas ibis, To

pugilare cum natura scientiae citra obiect5.

quod sit ens per accidens, vercari. id in eis mlubaltei natis stientiis necessario admitteti du: ess. nam curii sint quasi mediae inter duas extremas, ut uel si inter Arithmetica.5 Naturalem , necesse est mi usque conditionem participent necesse rursus ex duplici ratione diuersa, dc actuali eatum obtesta coales te adeo est emia per accides. Haiies a me. lnerito expellitigem ones Restita larnas, utpote do 'linae Ariston de scientiarii rimas- naturae cladisi ii Aristot. namque s. methraemia. t . . his verbis docet d ente per accideris incari I. notia e scientia: C-WasMens multiplicue UEL M,Prinis de eo, quod seculia. ηαι idos est,G

315쪽

ι-at, . ut P. circa in mlatis est, e sensa,iles sed dum iam contractum accipi. Ad euamlibet quani scientiam per se perii tur determinabila: iones sed deterini tis ne Omonstrare pastiones de iubiecto per ergo comparario essectu illim est, in irati

defuitionen danquam per proprium medi tum in sua uniuei Lilitate eo ni deratur cimi , sedera per accidc non babet unam de certe respectui ius ut iam determinari nec

Oo finitionem quemad nodum neque unam propria passo esse potest. nec commune acciessentiam ergo nec demonstrabilis est ali denti sed de inti insceo conceptur gratia exe- c.,μ- qua paulo de eo pii vis ale est dissecentia addici liii ea . pec

Ei confirmatur; quia cum passioes prode quam determinatui ad malet Iibile in ab essentia. euentia non sit per evna, determinatur autem secutidum se sumpta,Mneque unam aliquam passionem habete in nobiectum Geometriae est, non certe vita erit demonstrabilcm cuin eode in visuali coniuncta accipitur iam LM si, undo: pallio. quae demostratur de sub est enim deterauriata si ita accipiatur; T. lecto est,nia per se. ergo caui, perqaam sub visuale comparetur ad lineam vi 'in lecto ituri se eoque de in Onstratur .dubete se pecte fali iti dicere, quod sit ac ius.

per se uti sed talis causa est ipsiusinet iubie vespro sed abs'. dubio ad intaincti essenti . quae non est una per se cillo nec seca ratioue eius pertinet quid enim magis inedi uiri demonstrationis erit in insecu si potest li::ea visuali quam via rada se, Hac excluia cntentia propi iam statuit suale ipsum. superest igitur comparari ad Lientia son Soniainas tanquam cerinyn fundamentu' nem fecundum se sumptam. ut est obie

tuis:is praesupponens accidental in diis ei iram. Geometriae ut sic enim ei additum diciturὶ quam inferi si ιentia addit supra subiem sed lineae, vilipea est, non potestesie propriari stiperioris; iton esse conamune ac idens. vel passo dimanans ab eius essentia uam linea

ut verbis eius viaiaur, iron illi accidens per tu irantum a Grometra consideratur,quan-aecidens sed accidens per se, quod propria litas Mathematica est, abstrahes aratione scapassio vocatur.accidentalis autem diiscretia sibilis, sentitur autem it est in corpore na- dicitur respectu eius, cui additur,quia extra turali ab ea ergo sub priori consideratione talionem cius est; sed cum sit propIia passo, non potest e in anale visibilitas.

unum per secum eo constituit. Et in hoc dei te henditur issem aliud son Ad Maias μυ Essit autem si priam passioneintrobati niuatis maidament uni, videlicet lineam. cum Geometria. de Perspectiva. illius enim obie si magnitudo. esse inter communia sensibi- cirum est quantum absolute consideratum lia numerandam ex mente Aristotelis. diit huius quantuin vis bile visibilitas autem p o enirn Aristoteles quantitatem, ci magnitu- priap., uto quantitatis est; tum quia intercsi dinem itura communia sensibilia recenset. tabo. Et munia sensibilia enumeratur ab Aristotele, noa accipit eam sub consideratione Mathe- magnitudo. a. lib. de anima. tecor tumetia matices sub qua certe aratione sensibilitatis quia in quantuin consideratur colori contu obstrabit scd sub consideratione naturali. n.' a. per se est visibilis: parestiatio denum Mamum natui alem substantiam, et isque ito sonoro in musca. Itaque cum .subicctum accidentia ex elidit est autem certissim unileientiae subalterii a compositum si ex sub Arimineticae subiectum esse sub illa abstraeicto subalternantis di propria passione ci ctione, cum Arithmeticaea Mathematicis superaddita non est per accidcns, sed per se disciplinis una sit, vanum est igitur credere vuum. Per visuale hoe modo determinari tanquam ab Datis omne sentententiam reiicit Caieta nur p. per propriam pastionem ut obiectum rei spe

ρι-- praesoli.trati de scientiarum si balternati aiaxesi postit. statoria Que propter duo. Accedit illud, quod in eunctis scientiis Confra i limum ι quia salsam in disserentiam necessarium est, vides icet subiectum de pto a.dditam subie substernantis es epippii priam passionein ad eandem scientiam per-

eius passionem tuam vel comparatu talis iuere si ergo condulo addito obiecto iub- differentia ad illud. stabiectura sub ἰ cxn alternantis propi a passio eius est, ut visuale is est. vel ut iam contractum; Ahoc se undo respectu lineae, ad eandem Geometria inci modo non comparari lucet clarius cst, cum ferenda erit. Ac non ad Perspectruanti f

316쪽

cise propriam passionem lineae, solutio eius accidens contin-it numero secundum sec salsitatis atque insufficientiae euidenterar Gleratoc se insonis, vel sonoro virari cael guitur; salsula est enim ex subiecto.&accide rum ad cniciendam di bitam consonantiami proprio fieri unum per se. cum non minus iii ordine ad auditum per se concurrunt,per sint duo entia in actu quam subiectum d se vitiuntur, unum petie ex utroque o

commune accidens, gratia exempli. ex con scit recta enim consonantia talem causana iunctione risibilitatis cum Eo.nine coner u per se petit nempe numeriim in sonis.vers accidentale resultat noti secun atque ex o num in numeris r lineae etiam per accidens iunctione albedinis cum eodem, ergo unum contingit essevisualem.quemadmodum per accidens ex forma accidentali. subie coloratam:esterum ad talem proportionemcto, cum utrumque sit ens actu, quod euiis a constituendam inordine ad visum per se cinsubiecto emanet forma. non tollit accidenta iugii ut cum tali proprietate di proprietas lem coniunctionem duorum entium in actu ipsam se coniungitur tali subiecto constat ex qua repugnat unum per se coalescere: vn autem sub his rationibus conliderari a Perde rit,ut cum tota vis argumenta in eo posita specti ac Musica nam haec non considerat

fit, quod ex differentia addita subiecto supe numerum secunditi se ad Arithmoreamaioris scientiae.atque ex subiecto ipso sat . ia spe Lintem. nee soliorum ad Philosophiam. per accidens, de quo uori datur scientia non sed utrunque inquantum simul cum altero soluatur sufficiei iter ex eo truo talis diise concurrit ad debitam harmoniam, vel co

tentia sit propria pasto eiusdem subiecti .ca sonantiam ei ieiedam inordine ad audiri ne additur, sed excogitare οἱ oriri modum an patitet etiam Perspectiva nee lineam persequem se considerand utrumque ut per se quae proprium est obiectu Geometriaeo necvniantur,&Perse unum ex tali coniunctio visuales quod bilosophie considerationis bditae sit eum percipere quae peraeeide conuenirent, per accidens 'I pio eiu igitu clarior notitia obseruan que unum enicerem subistori considerat ρ ρ dum est. non semel contingere quae in uno tione spectata r se conueniant. 5 persev- i tenere . totaine uniuntur per accideris A num efficiani sub posteriori. 'na eaden petaceidens unum efficiunt in altero miri que definitione explicari polluit. per se, de virum perse efficere exePlo nobis Ethare Silii. tiosi explicata pleta satis-ul ,- esse possunt artificialia ad quorum costitu Deit argumeto proposito admitti intuent ramis ζωtionem mulia entia naturalia ina cur ad fretitiam illius respondeto identalem fms:

runt, ut lignum ac ferrum, quae si in hoc ge eonditionem.*iam addit subiectam scientie ne te spectentur, non possctant uisi per accitas subaltet natae . nu'm per accidetis tacete uniri,dc unum per accidens coiistituerercon eum stibiecto scientis subes et nancis.si vir. Getata tamen sub eadem artificiali forma que seeundom se aceipiatur: at in Pan umconstituuiit, num per se, videlicet unan ea conside tantiit ab eadein stientia subaltern thedram, vel scamnum ita ergo rosel, t icium perse, id et, lue unum eius isto

in his, quae concurrunt ad obiectum scienti tinctum effieiuno inferius quidem obiecto

sideres, dices absque dubio per acciden c u emit ipsa scientia vereque subordinata aeuenire, ideo non nisi una per accidetis ex v substernata est si eriori. Eadem etiatricioque fieti si vel Oines cscibili. unum Per solutione inussa tum est argurn to

catur unum respinu alietius: at inesse scibi I ERTIVM asymennim otiostati . a terri

317쪽

qua inli, inscriorem scientiam mon mi dumtaxat sed dilabus subalternati nam cum duplici constet parte earum: subiectum ad seientias diuersas speistante ut obiectiim rei spectinae lino rus ometriam &visaali ad Philophiam ratione unius partis su laei natur uni. cci ione alterius alteri.

- Id que probant Ocelus principiis it incipium est enim rexspectunae visionem se 'dum lineam rerum esse persectissima quod

utroque, nempe Geometra. ε naturali. aptiori probatur a Geometra quidem . quia sine tecta est breuissima, atq; ei secta; naturali ei, quia agens naturale , quanto magis est passo approximatum . tanto agit

perlectius; ex quibus euidenter elicitur .cbre bim visibile mouens visum secundam lineam rectam perfecti si mam causa reviso. nem; ab utraque igitur scientia probato principio ad utramque etiam obiecto secundum diuersam partem spectante utrique subestet nata erit scientia sub diuersa consi- .deratione quasi partiali subalternatione. Hune modum dicendi nullus . quem vi-RUM iis id mi iii , ideo tanquam singularis, ta conditioni subalternatae scientiae mimis consentaneus repelle dus est cui bene Sonior. inas ubi supra. Potissima autem ratio falsiitatem eius m Ratio. sieti deris , hae est accidentalis conditio, quam addit subrectum scientiae Inferioris. dii iis modis cons serabilis est uno qui- A. in secuit dum se i alio ut coniuncta subiem superiorisci de in consideratione priori ton pertinet ad scientiam subali et natam sed ad Plii losophiam, si posterioli vero subiectum subaltetnalitis contrahens, subalternatam scien iam constituri gratia exempli; sonotus ex se Philosophic cor, siderationis est . pertinens ad obiecti ri auditus inlini Musicae . nisi ut coniunctus iumeto , quoiις---asto bitam eonsonantiam . vel harm niam emeit' unde fit eiusnod accidentales disserentias, videlicet visualitatem . sonoritatem . materiali dum tavit onsidem ratione ad Philosophiam spe stare. nonccxteri quantum clauduni ut sub obiecto sub- alternatarum scientiarum ι quo tamen pacto coni inintur lineae in numero vid licet. vi S. bitam onsonantiam emesunt in ordine ad auditum , vel talem proporti

diem in Oidine ad visam 'deoque eis a Ddasci Gae t se, . tinatura subducit

Mathematicis . cum Philosophia vero in terialem dumtaxat cognationem liabent. Ex quo etiam in itur aliud s. in C. Opere a riti a inare re considcisandum , videlicet eam, O lolisti. piiiicipia a Mathematicis quidem a prio xi uis, vi demotist .ari minime a Philosophia sed id solui cognationis habere cum naturalibus principiis,ut aliquando viiii.vel alterii necessario piaesupponant; desita seres habet in exemplo argurnenti: nam illud principium .viso tach. secundurn lineant rectam estpers

ctissima praesupponit quidem id quod per se notum est in Philosophia , nempe agens

naturale sortius agere in proximum quam

in distanc sed a priori probatur a Geonam tria, quia linea recta est persectissima. Accedit principalius atque formalius esse in obiecto iii serioris scientiae obiecti superioris, cum magis sit a matella abstractum , superadditam vero conditionem. utpote materialem, atque sensibilem minus principalem . ex parte cuius magnam contrahit imperfectio.)em scientia. Diine etiam fit, ad Mathematteam utpote forma lem, D:impertinere principianarum scientiarum a priori demonstiarz. quam Philosophiam quae eum materialis sit. non tam causam rei, quam esse uim ostendit. Ex quibus solutum est argumen iura.

I AESTI VIII.

alternante existen erasie, ria, emolum opinio q

ΡRae supponit titulusquisionis subster g 1listis.

natam scientiani posse sine subalternan iii te cistere 'quo citra controuersiam est, eum Lxperietitia doceamur pliates esse

Musicae peritos ignorantes Arith neticanualios etiam Geometriae ignaros , pios non late Pet spectivari quaerit autem an in his . qui superiori catent . veram habeat ratio. nem scientiae inferior . vel opinio , solum rensenda siti Negatiuati partem tenet paurus Iones ianas. 'meta eadem irine moderni sequun tur non pauci inscriptis huius e aptio. Quoia omnium ratio haec est, Π ςi tam alicuius conclusionis lataeamus,neres et

se est

318쪽

l. est principia, per quae demonstratur etiἰ habentur, c nihilominus certa ut quod Ro- denter nosse. externi in is quidem si sitit peni misit quod Philippus sit Rex nullus citi mriis indemonstrabilia, vessi demonstrari ad similes propositiones in dubium reuocauirrhuc possunt, per reductionem ad prima qui cuius ea est ratio, quia multorum, cui deri- enim talem reductionem ignorat, non habe tium testimonio roborantur satis est ergo abit scientificam notitiam conclusionis ut vidente aliquid esse testi iacatum, ut 3:ocer. Ios docuit plane Aristo t. cap. t. dicens, non sci to habeatur, sed principia scientiae subalter. requi horum, hoc est, mediatorum principi nate, etiam si non reducantur adpriina, accior uiri demonstrationem non habet; sed ille, piuntur ab eo, qui nouit ea per certam de- qui habet sub alternatam sine sub alternante monstrationem reducere, atque adeo 1 vide- nescit principia redurere usque ad prima in Q te in suis principiis id ergo satis erit, ut certa demo istrabilia. cuit talis reductio fiat a su de eis notitia habeatur conclusiones igitur petioli scientia; ergo neque habebit scientia ex tali notitia principiorum deductae pereui concluso nutu sed probabilem dumtaxat dentem syllogismum certam atque scienti- noratiam sicam nCritiam generabunt. Vniem in z. Azm. Secundo, notitia conclusionis habetur ex Pro huius quastionis solutione obseruan- abit. praemittis, tanquam ex causis sed causa non dum es subalterna an scientia duobus mo- operatur ultra suam perfectionem, ergo in dis posse a subalternante praescindi, primo possibile est conclusionem esse certiorem quidem, ita ut principia eius sola aut horitate praemisiis sed qui solam habet sub alternata superioris scientis ..ibeantur altero ita ut

scientiam non nabet certum assensum prin per experientiam nota sint, iuxta hanc di .cipiorum, sed creditum fidei uniana, pro stinctionem duabus assertionibus explicatiupter aut horitatem docentis, vel habentis sci nostra sententia. entiam subalternantem ergo nec maiorem Prior est sit balternata scientia sitire subal fit, certitudinem conclusionis habebit ea, quae ternante existetis iuxta primuiri modum noe fide humana deduci potest, sed ex fideliu est vera scientia, sed solum opinio hance Rimana etiam pere vidcntem consequentiam, caciter prωbat arguinent a prioris sententiae. α non deduciturnis opinio; ergo non habebit Secunda: sprincipia eius per experientiam certum assensum conclusionum sed opitia sint nota, vera erit scieti. a. quanqua impetiatiuum, cui non re pugilat subesse falsum sta I in persectam autem d:cimus non solum Oppositam nihilominus partem tuentur ab intrinseco, quia ex se materiam sensibilem nonnulli, tenentes adhuc subaltcrnata in sine respicit, quam pioi:ide imperfectio item ha- subalternante esse veram scientiam licet im bet, etiam si cum subalternant est continua- persectam idque probare nituntur. ta, sed etiam ex ea parte, quali incipia eius

Lataria. Plinio, Theologia adquisita ex principiis non nisi a posteriori cogitos cuntiar.

fidei est certa notitia atque adeo scient in Quod aurem vera sit scientia eviden et uamquam impei secta propter cui dentiae des probatur nam experientia, certa atque cui-ὸ hunti Ciliscit, quam habemus huius con dentia facit principia ex principiis autem Izo. clusionis, Christus cst risibilis pc lianc de euidentibus per euidentem syllogis nutu elintonstiationem is innis horno est ris biliς ei: itur euidentes csiclusiones; tales igitur ertit Christus cst homo ergo Christus est risibilis, ta miles scientiae subaltcrnatae, etia iussit iu sub- sed eiusmodiTheologia impersecta subalter altern n: ee istentis. Iaeriri natu scientiae Beatorum, quibus euidenter Argumenta prioris sententiae intenrum i . sunt nora pii iicipia dci iamcn sine tali qui dein probant iuxta sensu in primae tostiae scientia superiori existens non est opinio, sed lassertionis nihil tamen contra secutidam; nasci etia; ergo talis erit quaecunque subalterna dum principia scientiae sub.fhernatae perexta etiam a subalternante praecisa perientiam cognoscutur, certa sunt, nec pen-

seeundo, si a veia scientia deficeret, max det ex fide humana; ideoq; certam coii clusio-ime quia non b. bet cellitudinem principio nem,ac scientificam generare possunt. ruiti. si subitum fidei humanae haec Mite Secunda autem sentetitia intendens scienas rati cli T. .lluciens, ergo canon Obstante, iam adhuc csic, utra ei ire pri incipia solii i

veta scientia censenda erit: pictatur minor manae fidei in nriuntur. plane falsa est, cuius plura sunt, quae sola aut hornale dicentium largumenta parum probant.

319쪽

Numει Damus enim primo Geolo iam modo .s ieita adquisitam ex prine tis fidei esse scietitiami perfectam an vero subalternata sit scientiae Beatoium, praesentem considerationem

excedit sed ea etia admisso Ionge diuetiam

liabet ratione in . quacunque alia sub alteruata scientia, subalrernante Praecisam principia Theologiae, quae sunt articuli fidei, accipiuntur quidem per aut horitatem, non tam meu humanam sed diuinam ipsiusmet Dei reues antis . a certissimam cognitionem operatur in intellectu credentis: ο eiusnodi certa cognitio principiorum licet obscura.

pet euidentem eonsecutionem generat certa conclusionem quanquam ineuidentem talis igitur cognitio scientifica erit . ut ostendit conclusio illa, Christus est iis bili principia autem euiuslibet alterius sub alternatae scientiae per solam authoritatem humanam accepta certitudine carent, ideo non valent certum assensum conclusonis Generare sed

opinionem.

Nec refert ab eo esse accepta,qui ea uidetercognoscit cum aut horitas videntis, si humana sit, non possit nisi humanam fictili generare; cuius ea est certa ratio quia &si euidens sit notitia principiorum in superiori

sciente, ad inseriorem tamen euna videlicet, qui scientiam habet subalternatam astabalternante praecisam per medium fallibile perite. ni humanae authoritatis, medium aure stati. bile,ex qualibet etiam euidenti notitia procedens, non potest certam notitiam conclusionis generare.

Probatur manifest,in conclusioe, ex principiis euidenter notis per argumcntum probabile deducta, quae non potest esse certa, sed fallibilis; quia ex medio assentiendi, vel cognoscendi sortitur conditionem: amensus au tem illius propositi onis, Roma est, in eo, qui Romam non vidit; etiam est ex intrinseca conditione incertusa multiplex autem testimonium. longa assentiendi consuetudo dubium abstulit, quod tamen per accides continoit unde fit, per se loquendo nunquam

polle ait: holitatem humana incertui generare assensum, ncc Proinde talem, ex quo certa. aut scientifica notitia conclusionis deduci possa

QVAESTIO X.

scientia flasar rurota intra proprios limis es demon, et propter qui vel olum quod luc est.

DVplicem stariim, vel conditionem ha Exputari

aere contingit subalternatam scientia ii ιαὶ nam vel est cum subaltet nante contini lata quam continuationem propria eius natura postulat vel ab ea praeci , ut controuersia praeterita dicebamus:& quidem sit prpcisa si citra dubium est, non demonstrare pri pter quid vel enim principia eius per sola dicentis authoritatem accipiuntur, de tune non est scientia vel per experientiam sanr nota, docum experimentalis notitia sit ex ei fectu, non potest generare scientiam, proritet quid si vero eum superiori continuata sit, quo pacto naturalem, ac sibila bitum habet stat uin, atque adeo persectionem postibi lem: tunc procedit quaesti ii reddat propter quid

suarum conclusionem, 'uidbm intra proprios limites acccpta, nam auxilio superioris scientiae vere dei non strat propter quid, quod non est aliud: quam sub alternantem id praestare accipitur autem intra proprios limites, . in quantum usque ad principia propria se extendit, di non ampluis gratia exempli; se spectivus dicit, res ad maiorem distantiam. in inores apparere, quia submittoti vident ut angulo, cuius causatri non amplina reddere nouit nam quod minor sit,uel acutior angu lus quo mavis protrahitur haec est enim illius causa ad Geometriam pertinet: hoe est igitur, quod titulus quaestionis petit an Pet- spectiva; c quaelibet alia sub alternata scientia, intra suo tum principiorum amb tum demonstrer, propter quid, vel solum qisod hoc

est Sententia a vini sproponitu suader T. Arsimatiuam partem tenuisse vide. Iret ses

320쪽

si ieritiae, ut Geometriae, &i spectivae. Art. thmeticae,' Musicae quendatii ait sunt passones onuenientes quantitati secunἀuirilineae videlicet aut numero.& eiusmodi demonstrata priori Geometra. vel Arithmeti- eiu ex propriis principiis aliae sunt conuenientes lineae ut visuali. vel numero ut sonoro

quas non possunt praedicti demonstrare; quia linitiones istae concernunt materiam sensibi-em 1 qua Geometra. dc Arithmeticus abstrahunt,ac pro terra extra ambitum talium scientiarum, a quas denion strandas non

possunt se extendere, sed a propriis scientiis subalternatis a priori demonstrantur: haee mur videtur esse sententia huius Doctoris, quod quaelibet harum scientiarum demon- stret, propter quid . ita ut subalternas scientia non reddat causati alicuius conclusionis sub

alternatae.

N. Iesu. Tandem tuetur M. Se tis. q. r. huius cap in lut ad 6. secundum hane limitationem, videlicet subalternatam scientiam intra latitudinem suorum principiorum de mons rare, propter quid non quidem primam causammarum conclusion tim tradens cum hoc sit sub alternantis osticium; sed bene proximam. ad quam principia eius se se extendunt; hoe namque sat est, ut simpliciter dicat ut demo.

strare propter quid qtiem sensum desumpsic se videlicet ex Paulo veneto in expositionibus huius capriis.

tamque probat; quia sub alternata scientia, ut Musica.duobus modis consideratnti in quariim speculativa, vel practicas appellatur practica in quantum adquiritu canendi exercitio cichoc modo sumpta ab experientia probati uas conclusiones, ut quod Diapente est

bona consonantia, quia bene conso:rat auribus, . c. Speculativa vero dici rur in quantii cum superiori continuata causam conclusio.

-- mim redditusque ad certum limitem, quo incipit subalternans deferens eius principia usque ad prima omnino in demonstrabilia: Asie perlicitur totus processus utriusque scientae unde insertur stibal ternatam non demonstrare propter quid usque ad primam causam simpliciter: ire tamen usque ad primam causam sui ordinis, ut exemplum a nobis nuper productu ira Ostendit: nam haee demonstratio,propter quid cst res quae videtur sub minoriangulo apparet minor,quae aloli

te viderursu minori an 'ulo videtur ergo

minor app1ret destamen pertinet ad colam

Perspecti m. cum nihil in ea Gometricum audiatur; ergo intra proprium anibitum habet demonstrationes propter quid. Et confirmat; quia si solus Geomatia de coamonstraret a priori conclusones Per chi-ua . solus Arithmeticus conclusiones Musicae solus ille perspectivus S solus isse Musicus appellaretur eum a conclusionibus do monstratis denominationem accipiant sciens. scientia quae plane absurda iit; ergo 'necessario dicendum est quamlibet subalternatam scientiam cum subalternante continuatam demonstrare propter quid, intra proprios limites. Huic argumento duo alia adiungimus, in z. - . eo firmationem eiusde sentetiae. Primum est ac in ordine secundit; si subalternata scientia non demostraret propter quid. maxime quianiateriam sensibilem respicit,ex quo videtur ab effectu, d non a causa procedere nam ex ea parte, qua obiectum subalternantis participat non potest deficere a persectione scientis reddentis, propter quid, suarum conclusionii sed haec est ratio insus iciem nam qua scie tia magis sensibilis esse potest. qnam Philosophia naturalis; sed haec demonstrat, propter qilid,ut ostendit haec demonstratio quidquid

habet naturam .estens mobile, sed celum habet naturam, ergo est ens mobile; ergo non minus subalternata scientia intra proprium ambitum demonstrabit propter quid &certe si solum demonstraret. quod hoc est imperfectissima esset.

Postremum; quia si scientia sub alternata.I. z... non dein onstraret propter quid ideo esset quia non demonstratusque ad primam cau- a. iam . sed tradens proximam relinqtiit prima subalternante tradendam a subalternatis non potest reddere primam; ergo ad sola

subalternatatu omnino pertinebit suarum conclusionum causam reddere. Probatur minor: nam si sub alternans reddit causam principiorum sub alternatae, eruiit eiusmodi principia conclusiones illius, hoc est impostibile. ergo illud Probatur iterum minor, subal

ternata scientia concernit materiatii sensibilem ero eius principia in eadem erunt materia constituta at subalternans abstrahit a tali materia atque ex consequenti eius principia , impossibile est ergo medium superioris silentiae , vel prin-O 1 cipi-

SEARCH

MENU NAVIGATION