장음표시 사용
431쪽
n tiab. II. Posterior. χει equuntur, de cunctis demonstrabiles ipso a primum, secun m problema locumetiemnit ni praedicino a talogo, nedio ut diuerta media habeant, per quae Limonstro si ingram lait D.Thom G communempra rur, sibordinam tamen, tim postremum sit pruratem huiu3 analogi se opercum carni ratio, o Riopi 'rutoc priorM, 23: qa bin, nam sicut ossa habere analogum .st de dammodo dic imisis habere medium. ne msolu Gmanibus animalibus proprie dolium, e vltimum, ad quod reduciIur primu de caterv per similitudinem, proportio cumper illud ostendatur.
ro in solis etiam eisdem animaliuem propri QUOMODO CAUSAE, ET
reperitur, hac gretur erit de omnibu ρcun cffcctus se habeant inter se,&quo pa- dum proportionem demonstrabili percom cto caiisa venentur, an unius a mine prsicatum aualogum essectus piti res sint II. Men Docerrandemur: toteles multa esse pro / eatis,
- propici iurii, per quod o nnes monstra eripo sentis hoc dipliciter primo, sicuti textum.
432쪽
mcisim si demonstrant ergosii ut se ne Mesectum ex avaritia: ct Yo ex utra .ce nitim eI cum demonstratio sit conse seorsum simpra inferatur, constat mi a uti necessaria. Siteceden probatur eis aliou superbus est, eo ipso est et imperio di
dem exemplainam bene in primu ιΠfertur, nus, eti.inlisit intomperatus, nec non liomiis arbor Iolia lata habens patitur eo pro gus, aut avarin sed neutra detrem,
rum defluxum, sed vitu tam Hvrol a. er nate fert, ness, enιm sequetrati vitupπabi, eοβο tempore decidere necesse est θὸ cou ua est ste ergo siverbiu cum pol tesse imuerso, omnis arbor, cultu folia decidunt, ii temperatiu, eg sequitur esse intemper t- tu condecoratur,sed obivitu decidunt,ia rum prodigum, vel auarum, cumpos essera igitissimi. 1 minin est e sarra reci superbin alia est causa ex qua uniuersa Dproca consequutro interpo sitionis, MI IU ter adaquate, mimo sequoru esset vi ταί .na interpositio terrasit, ea nis V ex interpositione terrae eclipsis. eerit. 9 hac existente necesse est eandem ri ... L in ...
unde cum in sic fila ratione dicitur, vicis δεμ r ore sunt atafolia habentes. 'ti sinis demon, trare causam, ectum non 'μηqv m decisint, ut lauris sida se u e eodemgenere demonstri de suisti msucci, vel humoris in eadem arati , , sed in diverso, nervpi iro, ii tertiuid, 'stre, vel in eoacm arbori genere, qua im
re p. t causa emonstrat effectum, si iter equitur: uiu et enim arboris. quod hoc est quo pacto essecti demonstra decolli succiniolia decidum sede . causam eclipsis taci interpositionem es ij. Uicto humorem densatum habet erra mox rat interpositio, oro 'te quid sibi mei id decidet, ct conuerso arbor a eiusdem eia ni tradit tanquam eraei 'ci' ni folia fisccum habet densitim causa, ni illud a Leuident arguimento si se cu deciduntfolia ergo ba
se quod indesinutove eclipsis interpositio p sicci m densatum, neodem et adaeem x:: t. r. dum icomm tu: ae defectiem ex is fuit perub u non comparati adaliquod interpositione terrae eclipsis eris non poni Dcci l vitium, sed ad uniuersalen hau tur inde trone interpolitionis di contra rationem, idem cer
433쪽
3 pria ratione producit se ex ea sola siquitur, vel si ex inera, nonnisi inquanzum participat rat:onem erra, quod tet iliae: G:ter ab ea procedere car apiar accidens est niuersat ter ab ea precedere: cri a per iccidens est inadaequata, ex clii: uprapria ratione non procedit, I ctas, ed ex ceti. znu lictima s, vel ex allat, lenti,
salitatis per se signum est, unde vel non ab
omni,ve asotaprocedia Ttrit gi exemphim habemm in vitupera ti, cum caussper se est cιntra atreuma ere: per accidens vero per excessum, vadefectan peccare: ut se pred gum,vel auaram est enim e accidens, quod ut Titio rarationem, excedat: cum assere post deficiens, vel Lysin nitu modis. Vocatur etiam a signo, quia
excedere, vel deficeresignum tu ito quod est agere contra rationem. De causa gitur pri mi ,rdinis procedit conrix o sirmans, iiiii essecliuio posse esse nisi et incam ad fam cuivi eutilens est, aris,qura causaper, se est medium dumonstrarionis, medium autem est de initio maroru extremi, constat in eclis si quam demen hamin per interpositionem rerra de nitio autem es una: ergo aerit ca a.
II. Asseri a sertio posterior est,in causis per accidens, vel alvi non datur unata a vv- esse . , se misiplex, tu etiam minii cau-
posteria ' pro sinum Instra, manifesta es. nam resectis
non pi cedat ex propria earum natura sis cum cater . communt,ex multu causis idem pro is sit essetivi, unde non est unia ex cam arum unitate, negi ei metu ta ea undemidfert notatem, vi defigi tum exemplaris docet. Quitas suppositis esten Are utilli sim, qua virq 'a a,qua Medium esse test, proportionatur ex remitas bin, c, Ddem de causa per accidens,. ait, per accidens
ratu, za est essedim, que ride'λ . in ad minore extremitatent, quae es id de si demonstratur talis erit bab ril me si eas conivgentis ad Gram: ita Drsi. Uuiu cii fur rit, hoc R. extae is orn una uisis olim ens, aequivoca et a tiaris, vel modium, si vero maior extrenura I te x, tim
ρ re contrusni est, se qua generi ..,linei corporibus 1 tim iis, ac remporitas cιnu niens, e quibus per me caci amgen rica probare pri sit auri cov mcirinta proportio, aiιn primo libro, quod deo Loputavim repetendum Mediam autemgeneruum, a quo tan Ihaa cares as uata procedit, ct ratione cuim his omm- conuenit est quairritas proportionalis. Exemplum sectindum est de aequivocis, di Exemplum Gix aute equivocinesse Iin, qui non habet secari lu-
et Mim a fluam caesam,sed multiplicem, ac Auersam, ad quem propterea de multis de monstrandum 1 o vntam, sedplura mei atq, iuersa asseruntur ei modi essimi, ruta, in coleribis figuris iras ac re emta, ad quam demonstra utim de tria nos
una causa asserenda es, sed mersa una vi tacta pro Ruris, alici a pro coloriarur
434쪽
I lanionestonium se arboribus resis con
435쪽
Iv. 'est 'de Arist. Wrticularempatim causam ex per diser)-ngem Unuiom. eorum Gratiam ac Ponitu partesubiectoram desumptam vocari proximam, optamus. ad quam niuersat est referenda dum de particu CGMnda ' sio priori est, an rescis,
Iari,in demonstratur Omm M p. sim.tiam ea est tisicam tittam omnia immediata principia cognoratio quia si ei intrinsecum magiis propriis', scit r, et q. d in tantum. xterape iamdge in proxι Num quod ex propriasa tectorum natura e rationis.
D pr incipi is vero, d quomo 'o fiunt no aliter e habere: ergo repugnabus νιι- qucdν quis ognoscens haesum hinc est ri natuι pericipi*--ribea nesciensJe ea Putium addubitantibus primum. a.
436쪽
icia cuia i sensi i ta letariis aevi dumtaxat vehe
ρηfata in Uentia iter percipere potest, quas
sirit, notula rerum sientiam, sed ais tirca eas a tiocinantur melius leuem in me inrita consim ris, quali unt hamines caetera F,anini tui quato . Ni erfectu Lilem persctionem scurrenda non potir sum sed si iis dumtaxat notitiam moratiuagaudem: ex hac memora diperfecti
inpetent: en uiua memor.:tiua se rursm eum iv πιι ιά iterata, seu repetita circa figuraria eiusdem generis, ve jecteis experiment , remanentenrm BVre, Mone . tot iam ivisu niuis sin ιι orum eius em narrare iteratur sensatioues circa ea. C coru
bin experim est aliqvis, quod i alti herba attulit
intillis memorijs circumgra aria repetu a ceptacere eodem modo eras . . circi miniam necessariam si ientiae vi. 'dex sensatioue dia forum
te recta simile experi uentum. quod est plura a
437쪽
rimentam per Iolam memoria sensitivim feri ut Ioa H in Aod desingulari m dicis Mises Aa-imri ex Miquiorsim Philosophisbosuerant, niuersalis naturae speciscae in eisdem consideratae, sic entesiatesseri a sensa subdi Aristote accipietam est de speciei conpiiratione Muner-les, quod cum sensu simul oportet piae oppo Enni orici, nam ex considerarione tali, vel
438쪽
VIRTVTlBVS INTELLE CT VALLbus ad partem Posterior isticam ij ectantibu S.
intellectual bus te praecipui perficiunt demo stratoriam artem, nempὸ intes- lectus scientia. de sapientiarnam ex parte praemissarum demonstratione perficit intellech . e parte conclusionis habitus scientiae. c. quodammodo ex parte utriusque sapientia, qu biis annectuntur fides, atque opinio, non tanquam virtutes intellec uales, sed eis valde similes ex quarum impersecta conditione, elucet magis persectio scientiae, cael teratumq; virtutum intellectualium uniuersam autem : sputationem in quinque tractatus diuidere placet, Sc erit primus de habitibus intellectualibus in generali secundiis de habitu principiorum qui vocatur intellectust tertius de scientia: quartus de sapientia postremus de fide. 3 opinione nam ais,in prudentia proprias sedes habent. in quibus earumn tuta dii cutietur singulos autem tractatus in particulares controuersies, vel quaestiones di
De habitibus,seu virtutibus inteLDectualibus ingeneraris.
Nota. Ite uniuersalem habituum intellectua. lium considerationem tria se se nobis offerunt discussione digna videlicet an, si habitus intellectitatis quid sit 3"u. plex hoe est an sufficiens sit diuisio eius in quinque illa membra ab Arist. enumeratas. et hic ea 3 nempe intellectum, scientiam,&sapientiam, prudentiam, dc attenu
An necessest habitum intelli G
lem ponere. Dε habitu intellectuali sciscita ut ii Explicaturius quaestionis de son de habitu in titulus qui coinutii quia de eo solo praesens dispu moata. tatio instituitur, in qua quid nomine habitus significetur, praemittendum est. Et aliis acce Dptionibus praetermissis quas in praedicamentis ex mente Arist. s metaph. cap text. 23. retulimus, ea solum, quae propria est, praesenti instituto disseruit, secundum quam habitum definit Aristo eodem loco hisce verbis: Habiim dicis. Est isto, secundum qua be M. vel mal dii oritur di hostium aut secundumsevia ad aliud. Et i l. magno: iam moralium: Habstui sum inquit 'Me erga baee babemus M. vel male. Eiusmodi autem definitio hane diuitionem claudit per quam illustratur, duplex est habi rus, unus quo subiectum provi Q ild si ha
me disponitur, ut bene ves male se habeat se buus de eundum naturam rem me vero in ordine ad quotuplex. operationem cuius natura ipsa principi est nam bene constituta natura bene se habet
ad operandum .in malὸ constituta malὸ se habet huius generis sunt sanitas aegritudo, pulchritudo, a deformitas ac habitu huius conditionis designauit Arist. illa particulasNων. dum se idem namque est secundum se ae in propria natura alius est habitus proxim di sponens labiectium, ut bent vel male se habeat in ordine ad operationem, cuiusmodi sunt habitus virtutum , ut Temperantiae, di Fortitudinis. eiusmodi est achis disponens subiectum in ordine ad alterum , hoe est adactum, o obieetiam, quidem de primo habitu non procedit praesens controuersia, qui sicut non disponit proxime ad operationem. sed ad naturam, no inhaeret potentiae sed sub stantiae, vel naturae eiusdem L.biecti, sed de eo,
439쪽
qui proxim ad opctaraone ut ponens etiam potentia inhaeret tia intellectus potentia est.
piebatur. argum Vod autem non sit necessarius talis ha-k bitus his argumentis probatur. Primo,
intellectus ei naturalis quaedam pote a-- tia inproprium actum. 5c obiecium inclinata. ergo de se est determinata circa utrianque uul-s. ouento inde indigebi determinante. sed habitus nutus ici gra..d. pcultur ut pote nil de
se indus rens determinetur ad eliciendum actum, ei po in intellectu non erit necessarius. II. Argunt. Secundo habitus ponitu ad superat Idam difficultatem,quar in i c. endo actu icperitur, vel quod idem est, ad comparandam facilit terr o promptitudinem, sed ex parte intelle ctus non est ulla d. mcultas, cum obiectum noexcedat facultatem potentiae. sed ei sit pictor tionatu ii. adqui tete aptam facilitatem non potest, cum sit potentia naturalis ad intelli
feri dumis quemadmodum usus videndi nulam s.cilitatem oculis consert. ergo non magis indigere habitu ad intelligendii intellectus conuincitur,quam ad videndum. ulu . III. Arg. Postremo. Qita libet potentia cognoscitiua constituit ut sum cienter in actu prinio ad operandunt per similitudinem obiecti in eam stam , quam speciem impressat vocamus, aqua sufficienter etia determinatur ad Operandum circa tale obiectum, ut costa in internis, atq; externis sensibus in quib' nulla alia qua Etas,vel hab: tus pister speciem sera bilem po nitur sed intellectus informatur specie intelligibili cuius. i. biecti ad operandu circa illud, eris per illam Liscieti te determinatur, de in acrii primo eisicitur ad percipiendum ta Ie obiectum non est ergo alia qualitas necessiria praeter speciem nisi forte hane velis appellare habitum d tunc Ibenter adnuitem esse ponendum, quemadmodum in potenti
Opposita ac vera sintenti un menta.
HAbitus nihiJominus in potentia intes.
lectiva ponendos esse, non solum vnbuersa Peripateticorum schola cti Aristi tib in cap. a6 desis et hic cap. tenuit semper,sed communis consensit antiquoriam scholasticorum cum Magistio in 3 dist. et de inodernorum cum D Thom I 2 quaest. v. arti &quaest So. arti euanis Vade ab hac Arist. Semtentia D.
veritate absque s istic fetu ratione d euident recedeten Olicet cuius duplex in fundamentum unum ex ipsanie potentiae intellectivae conditione desumptum, alterum expetientia
Primum tetigit D. Thom priori loco Caeninitimum per relatis, quod eluta. dica: Operata uapo fundamen tentia duplex est via no solii ad vinii a tui tum ex P. determinata, sca ad vitiam modum meli ho m. ciendi, ut lapis ad unu motum deorsum . quem semper eodem modo exequatur, tales p tentiae nullo indigeri hab: tir, quo dcter risenentur ad Opeiandum vel quo facilius ope 'rentur, sed cum naturalis sit cir inibus modis earum operatio, nullam facilitatem exercitio comparant, aliae sunt potentiae non solum est ca suersa operari valentes. sed diu cis: naodis. bene videlic. t. vel male ut voluntas circa b nin n. m. a. per appetitum .vel suram intellectus circa velum, vel falsum per sibi, sum. vel disiensium, per verum asscia sum, aut erroneum, quae proinde est quo determinante in digent, ut conuenienti cito operentur de eiusmodi determinans superadditum potentiae vocatur habitus cum sit disposito potentiae ad bene vel male operandum,&necessario quidem ponendum in quacunq; potentia in dyerent ad operandum circa diuersa. vel diuerso modo cito idem alioquin non consequem finem in quem ab ipsa natura ordinatur qui non est alius, quamdcbito modo propria exercere operationem, potentiae enim propter actus sunt. Secundum fundamentum euidenti exta secundum rientia roboratur. qua constat predictas poten fundam e tias indisserentes continuo operandi exerci tum ab evitio circa idem obiectu quandam facilitarem petienti comparare, ita ut eum in principio non sine dissicultate operentur, facile tandem, proin p. pie. eum delectitione easdem operationes exequantur Hane autem facilitatem no praebent formaliter ipsi a bustatim abeuntes sed quid aliud ab eis in potentia derelictum.quod cum no semper eidem potentia adsuetit, o uincitur aliquid ei superadditum esse perope randi exercitati conquisitum,& reale quidem. cum realem modii olerandi potentis imbuiit. quod qualitas merito vocatur. 5c proprie habitus quandoquidem ad nulla aliam speciem qualitatis pertinere potessi
440쪽
Adi re perest proposita: rgui tenta diluere Ad primum dicendum est intellectum determinatu esse circa communem rationemio. sui obiecti, nempe veritatem inquam natura, liter inclinatur, sed circa particularia obiecta, ac modo operat . di bene vel male, quandam tabe indi intenciam ac propterea aliquo de terminante indiget quo inclinetur ad bene. f. ci cac prompte peradu ri, Jc eiusmodi de terminans appellamus habitum. a. resp. secundum argumetitum petit discrimen inter potentias auimae nam quaedam sunt omnino naturales quae imperio rationis non subduntur, ut nutrit tua. vegetatiua,quam etiam conditione habent externi omnes sensita nam & si ex pine organi ab usu, vel operatione possint cohiberi, ut si aliqhis oculos claudat vel aures obstruat, obiecto tamen praesente non possunt si operati, neque enimpia: est quispiani periis oculis, obiec loquem p x senti visionem suspendere, vel apertis auribus non audire, cistae potentiae naturaliter prorsus petantes secundum rem,' modum. nec facilitatem comi arant, nec illius capaces sunt nec proinde alicuius habitus ut bene adnotauit D. Thom ia qua vicio. arta ad Labae sunt potentiae imperio rationis subditae quantum ad usum, vel exercitium suorum actuum.
uia a ratione applicari possiunt ad operanum . vel ti moueri ab Operatione praesente etiam obie to de irarum numero sunt intellistus, appetitus ensitiuus d ex potentiisse 'stiuis nonnullae praesente enim obiee o intellectus, libere possumus eum ab operati ne diuertcre ut circa aliud Operetur, vel pe- rationem suspendat. cetiam appetitum sensitiuum ac propterea non solum in voluntate formaliter i ta ponuit tu habitus sed etiam in his quae voluntati subduntur. Ad ima γ' eoa lsormam argumenti dicimus,
arguar in I miri Operatione sciasuum indigere ad
intelligeridum de ex hac parte aliquam dissi. cultate in habere in suis operat cinibus, quam
tr. Per habitum superant, etenim cum sensus sint organicae, atque corpore virtutes non sine
Anicultate operantur. adhue intellectiun 'xx parte Ga licet positiva dist ultate caserat, negativam habet in eo consistentem. quod est io esse ex se facilem, nee promptum ad operanduin, sed hanc facilitatem, promptitudine in quae est ipsemet habituri, tu atque exercitatione comparat, de hoc est quod
dissita dictitamus, habitus tequenti, suas
quiri negandum igit ut est sic se habere intellectum in suis operationibus, sicut visum vesquemlibet alium sensum externum, sed cumrptionis imperio subdatur ne ex se facilε
operetur, facilitatem, habitumite comparata frequenter circa idem obiectum operans, cuius visas utpote omnino naturalis facultas minimὸ capax est.
Postremum argumentum aliquo alio in Ad ultima. digere potentiam intellecti uia sed stincto
ad alittit, ut fiat in actu . ad operandum, trem-pE specie ab obiecto implesta, a qua modo
qtiodam determinatur,quod in praetenti consideratione sufficit An vero species haec pro pri fili habitus velit aeter ipsam alia si ij nenda qualitas, secundaqusstio in dubium reuocat, ex cuius decisione plena solutio eiusdem argumenti dependet.
Si ne habitis fecierum intenti.
bilium congeries, et/el altera qualitas abs eciebus distincta.
IN:ellectum nostrum ex se nudam poten Expositiotiam esse, atq; adeo in determinatam pror tituli. sus ad unum . vel alterum obiectum per. cipiendum determinari autem ab obiectis i proprias similitudines ei imprimentibus te statur expresse Aristoteles 3 libio de anima: ubi eum nudae, vel rasae tabulae comparat, in qua nihil depictum ex quodlibet autem obiectum propriam similitudinem ei imprimit medio agente intellectu. phantasmat quod est sensbilis species eius de ii in phantasia residens per talem autem speciem intellig. b lem eidem obiecto comungitur,' cum eadem si quasi virtus.' semen obiecti intellemis eam recipiens foecundus redditur, ad partumque peruenire potest hoc est ad actum intelligendi , per quem conceptus rei cxpressus tanquam foetus mentis ornaatur. obiectumque intelligitur, unde vulgatum illud D. August. satis in hola et bratum
emanauit Abiai cto . . potenti.rparitur . s. titia ab obiecto quidem media i5c ab intellectu peream informato: hi in processit communis colensust Ctius Peripate.
ticae scholae ponentis intelligibiles species ii a a cessalias