장음표시 사용
491쪽
inueniuntur tres itaque labria concurrunt ad demoi sttationes singulas cutis uineti ren. tiar: Logicae ι ptunis quo vii in tu ad cani a. to ι bricat,dain. hin tus intellen .qui principio rum ticular: scientix iuxta matellam. ex m. tabricata est ut Philolophiae vel Me- physicae, ira disti . . bone pet cepta facile intelliinu compositionem de .n strationis exti: bus propositionibus non tolle te d. stinctionem particularium . biiuum principio, rum, conclusionis, ad qdos iuxta determinatam materiam in qua repciiuntur perci
Ada. g. secundum etiam argumentum diluit alia distina: o principia demonstrationis duobus modis accip:nius,ut quod videlicet,&it quo: ut quod siderantur quatenus eis sine medio assentitur intellectus, ut quo veris, in quantes sus eorum sine medio iam ab intcl. t luctu est ratio formalis, propter quatae iiiii ut conclusiotii di sub considetationetricii euidens est non pertinere ad hiabitu: ni ieritiae euius 4sse ii sum Omnibus modis p:scedunt in per moduli sorrnalis obiecit pio ducunt sed ad proprium certe quem voca 'lectum, bene a nen sub posteriori. quatit formalis obiectiva ad eundem actum, Ac hab υ pertinet cum biecto quod, ex trocli si quidem , nutritotale essicit uti ecificans actum, o habitum exemplum vitius Gem p. que h. bemus in lucr qua accepta ut quod, mouet visum obiectum est per se unius actus videndi, caeterii mite irrito illuminati uaco. loris ad alium pertinet actu distinctu: n.' aeria colo in ipse illuminatus terminat itaque eo dem assensu, eo di bitu scient aesertur intellectis in con tr principia, ad luem pric t. vi sunt propter qu. 'conc' saonis, at secundu a se accepta ad alium distinctum scientificam praecedentem de prodLcentem.
Responde Rimum argunae ratum secundipositionis
ream se ratem pro edet. di Diniatum scientiarum. cand certum 5 euidentem, specialem tamen valdei diuersiam quemadmodum ii ii pia, ex quibus procedurit, diuersa sunt diuella aule principia di cos assensus con lusonii tenerant de isti diuelsos habitus scientia .non solii partia licer, sed totaliter. cumulta sint principia, quae neq; ex aliis . neque ex alterutris fiuiri, unde nullo modo conueluunt cuin aliis .sed Ottin nodi uel a sunt. v docuit Aristoteles. x consequelit conclusiones Lenerant u . . . diuersasque habitus scientiarum.
De si de autem diuelsa est ratio, cuiusmo Ada. arridi uni assentiendi extrinsecum est, id est, non desu iraptum a natura credibilium, nempe di toricentis testimonium & idcirco idem rei ctu omnium cuiuscunque sint conditionisci medium autem scientiarum intrinsecum est, a quo tanquam in causa propria, de proxima continentur assensus conclusionum, d a quo etiam derivantur unde fit iuxta diuel im, tuta in obiecti m assensus scientifici diuersa esse princ: pia, quibus aliqua in a medio so
Solutionem tertii argumenti quaestione prae Ad ulti
cedenti attingere coepimus ad tota res noesi
se usquequaque verum eandem esse scientiam iox de genere atque speciei, , vel de communi, particulatibus sub eo contentis, nisi cunilia ui initatione. videlicet in quantum h4bent eandem rationem scibilis cum eo. h est in quantum cadunt sub eandem rationem sormalem obiectiva scd in qua nisi lita uersam per diuersa pilaicip a. lia sunt, diuersumque possulant Hibitum sciet uim
eandem esse rationem scrinalem scibilis a soluie sub qua tam renus quam species continetur, constat in animali, fg ua,N .u nero, unde eadem in scienta dea rimali homine, leone. boue, ἀdem de numero ac de te natio. 5 qim ter rario eadem de fi ν mano ulo. Icq dias Stilo, sothele, Ο, in obiectis aute uni utilol: iminis,qualiac tentiti eos naturale. non si curii Dialia non solum specie. sed praedicamento diuersa comprehei cant, sub ente comprehendetur ens mobile,linea, 5 numerus, quotum d uet sistima cur lio scibilis abi uel saliis Ma mitis haec nam que a materia o nnino abnrahit cum spiritualia comprehedat, at ens naturale materiani seri sibilem ab intrinseco concernit linea denumerus saltem intelli bilctra: unde si . diuersa principia ab eis procedcie, a quibus et ramesticis.
492쪽
proportionibus disserentes, quae omnἰ licet vere sint sensibilibus coluncta, sic prosecto cosiderantur ae si Teii ab eisdem penitus separata . materialam n hilominus cotiditionem
habentia si demq; ad Metaphysicam ligare non possumus ex ea parte, abo nai gradu in aletiae realiter absti here qua eparatas conte platur intelligenti as,ex altera.qua conmunis timam rationem entis. saltem secundu a considerationem: quemadmodum enim, qui ani mal definit, ac considerat, ut equo. ac leoni si mune, ab utroque abiit here dicitur.quia in tali civi sideratione speciallas eorum differentiae. ac rationes actu non clauduntur, pari ratione , qui communiissimam rationementis, ut corporeis, atque spiritualibus rebvaco nune
contemplatur. nihil profecto de materia sensibili. vel intelligibili, vitali,considerat: quamuis aliquando sint res vere materiales.
Explicatur probatur imenti Parili
Ex horum notabilium doctrina primam
sententiam sic explicat eius Patroni, du
1 3. plex est ratio obiectiva, per quam res aliqua pertinet ad scientiam , una circa quam
versatur scientia quam propterea vocare sinient ration E.que, talis est mobilitas vel motus in Philosophia naturali linea in cori et Da, iii Arithmetica numerus cinMctaph V. entitas altera est ratio non considerataiicien
tia. sed sub qua consideratur praefata rati .que atque adco obiectam ipsum .eirca quod scientia versatur: quae ideo dicitur ratioobiectiva sub qua, haec est,quae constituit obiectam incili obiecti. quam Munieli obstrat, oneri
materia nunc crgo rationem, quae, sep rare scientias volunt non ratione sub qua vel quo, idem est obiectu Ninesse obiecti ita .l; Metaphysica non d ilinguitur a Mathei naticis, vel naturali Philolophia per entitatem. vi omnino abstrahentem a matella sed et sola
entitatem, tanquam per rationem formalem.
quae. nec Philosophia peccatitare concernente materiam sensibile, sed per mobilitate vel minu secundu se sui raptu sicq; de Mathematicis disciplinis, caeteritque specialibus scietis iis cesendum est, tot videlicet esse specie dii nitas. Pro sunt rat: ones sormales diuerse,quq GK-dcrantur,ita tamen. viii ad eandem te fetu
tur,vel sistra comprehcadantur sub eadem
etiam eon prehendantur scientia. Huie sententiae fauet scotiuies dist s. q. attonia. f. ad secundum quaesitum , ubi haec Verba Scotus. scribit cuilibe habiim intePect lis.habet unita ιδ, ex riuaue sui primi obiecti, in quod litus virtualiter otiuetur,sicut in sua caula pnidici, sicut
Geometria dicit in m balitus ex nitate lineae. - .
c. auet etia Durandus in in prologuis * Πς longe a princip:o ubi ait scientias proprie dictas a solis obiectis .dequ.bus sunt, di inctio.
ne accipere adscribitur ora Nominalibus, sed ea explicat, scquitur.&colii inat Paulus Sol eti-nsso. Ineta. D conciri cuius haec sunt ei ba Me Rur.
Vnisai ecifica scienti A nonsumitis exformali ratione obiecti in quantui est obiecta, sed ex ea, qui mi conuenit in quantum est res quaeda, me. Et magira etiam ex parte D. Tol et i ii poster pq. unica conclusione iecunda affirmante scientias specie distingui. qus de diuersis rebus sunt cum eadem abstractione. vel se eadem re abstractione diuersa. Fauet etiam inprimis huieoplitioni triplex te.limonium Arist quoru primum habetur i. Conm y lib. posteri, et hisce umbii Vnuaalefici nita . teibmon est,ea est is teneris, Primn , exprimu D Axii Qx nisucr inpartessunt, aut agiones liarum persee,
c. Vnius aut egeneris iubie tu vocatu absque dubio ratio una formalis qua participant
uniuersa,quae in scientia considerantur. 5cisbeliis unitate sortitur scientia ipsa valla em,ac distinct onora specifi . ain. secundi in testi inonium'. ibetur 3 lib. de Piribatur roanima tex. 3 s. ubi iuxta Ieriaco sideratarum di testimonio uisione secaridocet scientias, dessensus in Ver Aristot.ba Secatar aute siciAia. ensem in res, quae alaertentia est in .u. quae sunt potentia qua vero amine , quaesar:ι actu. Secari autem deii est, ac d .stin tui . sei tit ergo Amst rationem sor. malem cons deratam seclusa quacumq; abstractione a materia disti aguere scientias. Post emum testim oti tum cotinetur . lib. - . .
laribus .hu sola ratione quia uniuersalissima rationem eniis con templatur .cum tamen particulares circa aliqua eius parte, ne ape circa aliquam particula inna entitatem versentur,ut Gramat lcI. air,circa voces, sicque de reliqliis. Quod estimonium exposuit L Tho. in fau re .ra eiusdem sentenuar ex solare tum diuersi D.riona. tate, nulla prorsus mentione abstractionis facta d stinguentis scientias. Sed asseramus iam rationes eiusdem Son- 3 Z Ω
493쪽
inueniuntur: tio itaque habu concurrunt ad demolistratioties ingulas cuiust bos Oeta. tiae: Logicae in prirnis quo via inur ad cani a. lo ι bricat. d. m. hi bitus intellectas qui principio rui I particularis scienti T. iuva matellam,
exi ad bricata st v Philosophiae, vel Metaphysicae, qua disti . ci cine percepta facile intelligitur coonpositionei: de non strationis exir: bus propositionibus non tolle: ed. viii clio, ne particulatius habit uuin principi tum dc conclusionis, ad qsos iuxta determinatam ima etiam : qua repelluntur perci
Ada. arg. secundum etiam argumentum diluit alia distinctio principia demonstrationis duobus modis accip: naus,ut quod videlicet.&it quo: ut quod coiisderantur, quatenus eis sinc medio gentitur intellectus. ut quo vero, in quantum issensus eorum sine medio iam ab intcl- lectu prodiit u est ratio formalis, propter quaass. iiii tu conclusioni di sub considerationetricii euidens est non pertinere ad habitum cieritia: euius a Teii sum omnibus modis prε- cedunt in per nodum sotrualis obicia producunt se ad proprium eri E. quem vocamus inellectum bene tamen sub posteriori. quia .it: formalis obiectiva ad eundem actuin, Ac habitis pertinet cum obiecto quod, ex utroq; siquidem num totale euicitur e cificans actum, o habitum exemplum utrius Esem p. que h. bemus in lucr qu accepta ut quod. mouet visum obiectum est petie unius actus videndi, caeterum ut est ratio illuminatiua coloris ad alium pertinet actu distinctum. quem colo in ipse illuminatus corrinat. t. quc codem assensu eodem habitu scientiae sertur intellectio in con propter principia, ad luem pritici l pertinetit, Ut sunt propter quid conc 'lisionis, at secundum se accepta ad alium distinctuin scientificam prae cedentem, producentem.
PRimum argumentum sicund positionis
solum probat eur di m i te modum gene. ratem pro ederidi Omnium scientiarum, certum. 5 euidentein specialem tamen valde
diuersum que admodum pila 4 pia, ex quibus procedunt,divcrsa sunt diuella aut e principia di isos agensus conclusion ogenerant
isti diuelsos habitos scientiar, non solutat-tialiter sed totaliter. ii multa sint principia, qtiae neq; ex aliis . neq; exalterutris fiunt, unde nullo modo conueniunt cum aliis .sed inniano diutis sunt. v docuit Aristoteles . atque excoli quelut conclusiones generant diuerses, diueri .isque habitus scietati alum.
De fide autem diuelsa est ratio, cuius arridium assentiendi extrinsecum est, id est, non desumpti im a natura credibilium nempe di is icentis estimonium de idcirco idem rei pectu omnium cuiuscunque sint conditionis medium autem scientiarum intrinsecum est, in quo tanquam in causa propria, de proxima continentur assensus conclusionum, d quo ei iam derivantur unde sit iuxta diuet ira, tutam obiee i. assensus scientifici diuersa esse principia. quibus tanquam a medio so mali assentiendi. speciem, unitatem. odistinctionem capiunt ut quaestione sequenti siet
Solutionem tertii argumenti quaestione prae Ad viii
de genere atqtie speciebus, vel de communi. particulatibus sub eo contentis, nisi cum hae lilii itanotri videlicet in quantum habent eandem rarionem scibilis cum eo. li est in quantum cadunt sub eandem rationein sormalem obiectiva scd in quantuli '- iersam per diuersa pii rici ' cognol ii. lunt, diuersumque postulant .bii uiri scientiata utrumq; cernimus in diuerssis exemplis, nasii in gener bus provirtus scies per contin ieean detra elle rationem scrinalem scibilia a solu: e siri qua tam genus quam species con
leone , boue, eadem de numero ac de te natio. 5 quaternario, eadem de figura, tria pulo. Acquid , ' hele, miles in
ti ens naturale. non sic, cum multa non sol una specie. sed praedicamento diuersa cc inprehei dant sub ente comprehenditur ens, obile, linea 6 numeria', quo turn d uel si sit inaestratio stibilis abii uel salissi inae itis haec nani que a noteria omnino abstrahit eum spiritualia comptet edat, at ens naturale naateriam se tisibilem ab intrinseco concernit linea, numerus saltem intelligibilcm: H l lec.
sa principia ab eis pro dcic, a qu- l. mdine icta
494쪽
proportionibus disserentes, quae omnἰa licetii, sint sensibilibus co iuncta si prosecto cosiderantur, ac si csse ut ab eisdem penitus separata materialem, hilominus conditionem habentia si demq; ad Metaphysicam gare non possumus ex ea parte, ab oti gradu materiae realiter abstrahere qua separatas conte-platur intelligentias, ex altera.qua o iam uni Climam racionementis. saltem secundunt considerationem quemadmodum enim, qui ani mal definit, ac considerat. ut equo.ac leoni comune, ab utroque abiit. here dicitur quia in tali cui sideratiorne speciales eorum disterentiae. ac rationes actu non clauduntur, pati rat, oneri qui communissimam rationementis. ut corporeis, atque spiritualibus rebaaedmune contemplatur, nihil profecto de materia sensibili vel intelligibili,ut tali, considerat: quamuis aliquando sint res vere materiales.
Explicaturi probatur ententiaPauli
I. opinio chorum notabilium doctrina primam iuinat sententiam sic explicat eius Patroni, du
λ plex est ratio obiectiva, per quam res aliqua pertinet ad scientiam , una circa quam versam scientia quam propterea vocare sinient ratione, lue, talis est mobilitas. vel motus in Philosophia naturali linea in Geometria, iri Arithmetica niunetus' in Metaphv. enti ac ali eca est ratio non considerata a scientia.sed sub qua consideratur praefata ratio. que atque adcb obiectam ipsum, circa quod scientia versatur: quae ideo dicitur ratiocb: ectiva sub qua, haec est, prae constituit obiectum in cile obiecti. quam Mutate ibo bilca: :one naniat tria nunc ergo rationem. quae, sep rarescientias volunt non ratione istb qua vel
quo idem est obiectura in esse ob ecti itaq;λIetaphysica non d. stirguitur a Mathematicis, vel naturali Ph: losophia et Ortit δ cm. vi omnino abstrahentem a materia sed per sola
entitatem, tanquam per rationem formalem. quae, nec Philosophia per titate concernente materiam sensibile, sed per mobilitate, vel minii secundia se sumptu sicq; de Mathematicis disriplinis, caeteritq; specialibus scientiis csendum est, tot videlicet esse specie dii nitas, quot sunt rat: o informales duerso, que Osiderantur,ita tamen. viri' ad eandes it fora
tur,ves ab ea cometelieatiatur sub eadem
etiam eo et prehendantur scientia. Huie sententiae fauet Scotus in dist 3ς. q. attonia. f. ad secundum quaesitum , ubi haec verba Scotus. scribit cui de habitus huellectualis. hibet,nisa
ιe, ex nuaue sui primi obiecti, in quo subiim virat valiter oti tetriar,ficat in sua causapntiari, sicut Geometria dicit: Ῥηmbabitus ex unitate lineae, . c. aueteria Durandus in q. prolog , nolonge a principio ubi ait scientias proprie dictas a sol sobiectis.dequ.bus sunt, d stincti ne accipere adscribitur ora Nominatibus, sed
ea explicat, sequitur,occo firmat Paulus Sotainas 6. mei δ. L . conciri cuius haec sunt ei ba Mi xui.
Vnuas ecificas ciriuina nonsaemita exformali ratione obiecti tu quantui est obiectu, sed ex ea. quae mi conuenit in Pantum est res quaeda, me. Et magii etiam ex parte D. Toici postς -- Toletis. q. unica conclusione secunda Trinante scientias specie distingui. qus de diuersis rebus sunt eum eadem abstractione. vel de eadem re abstractione diuersa. Fauet etiam inprimis huic opinioni triplex testi nonium Arist quoi primum habetur i. Ubim x lib. posterio e et hisce vobis Vna id scienti. . test M. est,qxa est,nim generis, quec qi exprim copo A Wiox nunι , partessi mi, aut passiones liarum per e,
ere. Vnius aut e generis iubiectu voci tui ..bs
que dubio ratio una formatis,' a participant 16.
valuerca,quae in scientia considerantur, c ab eius unitate sortitur Lientia pia unita ein, ac distiti Vo. specii a Ti. . secundum testina onium habetur .ab de Probatur roanima ex scili iuxta retii Osideratarum di testimonio uisione secat docet silentias, di sensus in Alistot.ba.Secatur aut esti ita C fensem in res qu. pridῆPlemite Line.M.que sunt potentia qua ναδ dia in eo quae, aut acta. Secari autem idem est. acd. stingui. sei; tit ergo Arist. rationem for . malem consider tant seclusa' iacumq; abstractione a materia is sting iere scientias. Piust temum resti moritum co inetur . b. - ,
metaph. in princi p. et a physicam tanqualites Iicui momoviai ueri lem cientiam a tinguens a pari cularibus. h.' sola ratione quia uniuersalissima rationem eniis contemplatur, cum iamcn particularcs circa aliqua eius parte, nempe circa aliquam patricata,em entitatem versentur,ut Gramatica, ait.circa voces sicque de reliquis. Quod testimonium exposuit D.Tho. in fauorem eiusdem sententiae ex solare tum diu crii D.Tholmtate, nulla prorsus mentione abit actionis facta distinguentis scientia .
495쪽
II. Ratio secundo, penitalis est oppositorum regimia quod si alinurit alicui opponitur ita omni bus, quae sunt ei uidem speciei habet eanderii oppositionem: si igitam opponitur calido. ideo omnibus calidis propter specificam identitatem sed contingit saepe numero ei rorem opponi alicui conclusioni de non aheri ergo non erunt eiusdem .sed diuersae pecim proba tu minor, quia ben Epotest qu. spiam errare circa unam concluso rem ph losi,plirae, non circa alias, talis error non omnibus sed ei soli et it oppositus funde infertur specifica ea. tum differentia atque habituum, quos ita intellectu generant, pro hac sentcntia.
Verasententia Aristotelis explicatur.
IIII se E incedit via Arist. inter praefata
tecta Arist. extrema. 5 cum eo uniueis Peripateticorum schola separans in primis
sti intellectum, quem vocat habitum principirum, a scientia quae est habitus conclusonum deinde diuelsas scientias . non solum practicas, quae versantur circa o t. lia Icspeculati uas circa speculabilia, sed diuertas etiam speculati uas, dc diuersas quoq, practica'.& id qui dein multis a doctrinae locis sed Atiae praesertimis lib. Metaph text. a. ubi postquam practicas a speculari uis separauit tria
speculati uarii:ri genera distinguit iu tripli cem modum abstrahendi a materia hisce verbis curre tres irrue eram leca latra e Phil ἰλνb ae. xl l l Natura u. Theo irris. Et adhuc sub ni SE .ibus diuertas sep ta specie . text. s. sic inqiliens: Nos enim es vita lyrcies, neq; tu scientiis Mathev i. icu etia in sed Geometra 'eo peti sunt a lenim nitianae me is . et ix libro de pollertori eloturione ea praesertim . de ι non solum diuersas esse scientiai statuit sed radicem ac standamentum necessiriae senuationis ii loquen ,οannis enim demon 'r uiui sientia rea tria ei quae cunillae se ominior, hec alitem suurgentis, tu ius per se 'issionum e lecalativa. corummiit,aVae dici ni dignitates ex latius prinio ge nan-hr.-ι. in tertium fg oues quaru i quid igniscat imgniique aec pit me Veiba sunt 3 capi is ad cuius ii e n haec et tam subiungit: Cori nutricant autem omnes scienι i. sibi inuicem fecu-dum enimnunia uatem dico ciuibus,tuurAr, tanquam ex h: demonstrantes, sed non de quibus more 'rant. neque quia albant, circ. ccap. 23. res scie citia tu etiam distincti clarius designans
ait: hera vero cientia et iis altera. tr;-cu que principia, nepte ex ei hin eque alteris μ :t h tui tem .enam cum ad ind monstra Llra ven. r:t varie enim V alueoden genere esse cum bri, quae ex . Oi: Irantiar. Ex quibus testimo nil tale huius sententiae I. Rari αfundamentu elicitur tribus continetur corn-picia ratio scientiae subici io videt: cet quod appellamus scibile, cito i rod tanquarii circa sc .r: Dra vertatur passiori bus naturam eius coi sequentibus, ac de eo demonstrabit . bus,
d princisus. ex qui biis demonstratior: con sς stiluuntur, easdem piniones de eodem ubi e-cto ostendentes. ωtiihil aliud praeter haec reperitur. qiiod ad substantiam scientiae spin te pol st, sed tria haec valide diue indi.
liter distinguunt. Probam minor, ieria subiecta sunt enseaturale linea. 5 numer ra. ex quibus lucisae valde p..isione prOccduritici longe ab his diuersa sunt e litia omnino im- materiat: a motu q te expertia ut Deus optimus, acri bllantiae sepa.tatae quibus diuersa
attributa , ac proprietates conueniunt laneae etcnim, d numeri proprietatcs sensibileai materia in . vel inorum non concernunt. cum 7. tamen mola proprietas sit earis natura sex
materia formaque intrinsece compositi, de separatae substantiae, sicut horum omnino expertes sunt sic propraeta: ibus atque ait t.butis spiruualibus decorantur unde fit princi pia ex eorundem ubiecto ruria natura desunPpta non minus csse diuersa considera ob stacroi t heia alica princ: pia inprimis uni se salia, ut si ab aequilibus aequalia demas, quae remanet sunt aequalia, . iuper quamlibet datam lineam licet tri se ira cor stituere Ic uisus specialia vi . te . lineae, ciuineri,ac inuenies valde diuella esse a definitionibus naturae, Propria sunt prancipia Philolo Ped 'mum princ: p:. Met physicae, cuius est considerate sepit ita a materia , uniuer , ora sunt de lora F., vitisque diuersa, exstablecto autem diu et sta quod ex diuelsam scibile a quo diuersae prodeunti stiones ex diuersis item princip: is diuersae coitali soties deda-cuntur, Me eis lucr si ha b. tu ge ei an
Accedit secunda ratio ex virtutum simili: U. Ratio. dine dcsumpta quae ex diuersis bonis rectae rationi consentaneis distin quunt ut si recte ted 3.
se se habet scibile respectu intellectus scut
496쪽
. num rationis rei e tu voluntatis, ergo non
minus scientias linguit specie piaesertim
cum sint virtutis intes e Dales qu: biis perficitur in ellectus . quemadmodum virtutibus moralibus perficitur voluntas quae etiam est uniue: satis habens pro ob ecto adae
mini intellei bus totam latitudinem veri. patigitur ratio debet esse de distinctione habi.
tuum .in virtutum utriusque potentiae.
vltimari Postrema rati, nisi ego fallor .suarum praecedentium undamentum est, colligiturque ex propria coditione scienti fi 4 habitus. quam ponit D. Thom i a quaest. arr. l. ubi intellectum ait esse orentiam patituam quae comparatur ad actum unius speciei sicut materia ad formam unam, unde sicut haec determinatu ad formaminius specie a tali agente. 6 ab alio diuerso determinatur ad soriam alterius si,eciei sile intella ibis determinatura tali agente, quod est obiectum, ad actum talis speciei Madiuersis ob ectis determinatur ad diuersos actus sed habitus sunt quaedam formae in harentes potentiae per modii dispo sitionis determinantes eam ad talem achim, quemadmodum dispositiones determinant materiam ad tralem formam ergo quemadmodum diuerse sunt dispositiones triduciae adiuersis agentibus pro diuersis sormis de non una pro omnibus: pari ratione sunt diuti si ha bitus quibus intellectus disponitur adactus scientiae diuelsos iuxta agentia diuersa, quae sunt diuersa obiecta vel scibilia. Confit Et cor. firmatur haec ratio quia habitus in- mando tellectuales sunt quasi radi quidam lucis abicio intellectuali lumine ordine quodam deriuati: ita ut quo proximius derivantur, eo sint per. sectiores, atque adeo uniuersaliores unde fit, ut intellectus principiorum . qui sine medio aliquo ab eo procedit,in sine medio etiam in proprium c obiectum uniuersali 2 sit. scientiae vel ab eo iam procedentes magis a primo lumine elongantur quasi radii magis distantes, unde minoris virtutis atque extemsoni sunt ad illustrandum obiecta, quae proinde minus onoe uniuersalia esse necesse est: habitus ipse scientificus contractior, ita ut non valeat unus ad scibilia omnia se ex ende. te, sed pro diuersis scibilibus separentur diuersi habitus quemadmodum in uniuersis re- irruget eribus quae magis distant a primori incipio imperia mora sunt, magisque inter Tertia. sse se diuino considera v.: urem sensit uim toti
cognoscitiuam, di videbis quomi ridem de magis ad immatii et
risque proinde extensionis,m idcirco magis
unitam quo autem max ab eadem mma .
terialitate elongatur . debilior imperfectior. contractio est magisque diuisa una phantasia, vel imagitiua obiecta omnia diuersarum potentiatum inferiorum percipere valet. nempe cogitatiuae memoratiuae, sensus communis. c. Vnus sensus communis obiecta omnia exteriorum sensuum t sed iam sensi liuam virtutem interiorem in quinquet tentias diuisam cernimus sic et itur de scientiis iam longe quas a sonte distantibus necessatio dicendia est, minorem ex ensionem habere, maioremque proinde distinctionem po
De habitu autem principiorum luce clario De habitu est sententia Aristotelis, quod a scientiis di principioisistinguatur cum sit earum causa etenim prin clara seu et pia inu: bus per talem habitum assentimur tentia ratio formalis sunt propter quam assentimur Arist. conclusioni ergo eorum habitus tanquam ior. necessario pr suppositus distinctiis est a scien tiis Adde hunc habitum inclinare ad assentiendum principiis sine medio. nam obiectum eius veritas est immediata habitus aute scientiae inclinat ad assentiendum eis mediantibus: haec igitur ratio conuincit distinctionem specificam horti habituum, sicut praecedens realam distinctionem. Neque argumenta primae positionis pro Respondebare possunt eorum unitatem nam ad sor tur ad primam primi dicendum est partes cuiussin et num pridemonstrationis duobus modis esse conside nia: nto rabiles uno, prout sunt tres propositionesne ti*arg. cessariae, in modo, & figura dispositae. 5 iuxta praecepta demonstratoria artis compositum iob quoddam artificiariam constituentes, quod vocatur demonstratio. 5 iuxta hanc conside rationem modum unius habent principia Icconclusio ad eundemque habitum Logicae docentia pertinent, cuius est usus in omnibus scientiis alio modo considerantur, ut principia continent veritatem immolatam, i intellectus ex terminis assentitur, coactusta veto mediatam cui assentitur propter eadem principia quo pacto diuersorum habituum obiecta, cactus sunt, intelle videlicet &talis, aut talis scientiae, iuxta materiam. in qua inu
497쪽
proponionibus disserentes, quae omnia licet vere sint sensibilibus coluncta sic profecto cosiderantur. ae sic sie sit ab eisdem penitus separata . materialem n: hilominus conditionem habentia si demq; ad Metaphysicam ligare
non possumus ex ea parte, ab orna gradu materiae realiter abstrahere qua separatas conte-platur intelligenti as,exahera,qua co)nmunissimam rationem entis. saltem secundunit considerationem: quemadmodum enim, qui animal desinit, ac considerat, ut equo. ac leoni comune, ab utroque abi t. here dicitur.quia in tali ciuisideratione speciales eorum di tentiae. ac rationes actu non clauduntur, pati ratione , qui communissimam rationem entis. t corpore s, atque spiritualibus rebuaesi mune contemplatur. nihil prosecto de materia sensibili vel intelligibili, vitali. considerat quamuis aliquando sint res vere materiales.
Explicaturi probatur ententia Pauli
sententiam sic explicat eius Patroni, da
plex est ratio obiectiva. per quam res ali qua pertinet ad scientiam , una circa quam versatur scientia quam propterea vocare sinient ratione .que, talis est mobilitas vel motus in Philosophia naturali linea in Geometria,
tia. sed sub qua consideratur praefata ratio.que atque adco obiectum ipsum .circa quod scientia versatur quae ideo dicitur ratioob: e. tua sub qua, de haec est,quae constituit obiectam incile obiecti. quam ciunt esse obstra trone. n
materia nunc ergo rationem. quae. separare scientias volunt non ratione iub qua vel
quod dem est obiectu i in As obiecti itaq;λjetaphysica non d 1tinguitur a Mathei Dat eis, vel naturali Ph: iolophia perentitat Cm. vi omnino abstrahentem a materia sed per sola entitatem, tanquam per rationem formateri . quata nec Philosophia petentitate concernente materiam sentibile, sed per mobilitate, vel motu secundu se sump: ii sicq; de Mathematicis disciplin s. caeteriiqi specialibus scietitiis csendum est, tot videlicet esse specie d. st initas. quot sunt rat: on formales diuerse,quicosLiarantur,itata meta, ut.: ad eandem refctu
tur,vel sib ea cometvheuduravi sub eadem
etiam eompte hendantur scientia. Huie sententiae fauet Scotus in dist s. q. attonia. f. ad secundum quaesitum , ubi haec verba Scotus. scribit cuilibet habitus intellectualis.hipet unita ι Lex nos sui primi obiecti, in quo Libitus virat valite cῖ iuerar,sicut in sua causaprritari, μι tGeometria diuitiar mobabit; se nil te i dura iid c Fauete ita Durandus inuri prolog , nolonge a principio ubi ait scientias propite dictas a sol sobiectis.dequ bus sunt, d. stincti ne accipere adscribitur et in Nominalibus, sed ea explicat, sequitur. dcco itinat Paulus sor zi-nsso. metδ. i . conciri cuius haec sunt,eiba So exuti Unitas et: fica scientiari non sumita exformali ratione cie ι ι. inquamum est obiectu, sed ex ea, qui sibi οὐ enit in Potum est res quaeda, me. Et magii a etiam ex parte D. Oici li poster Let oletis. q. unica conclusione .cunda affirmante scienti s specie distingui. qui de diuersis rebus sunt cum eadem abstractione.vel se eadem re sici
Fauet etiam in primis huic opinioni triplex tecti monium Arist. quo ruptimum habet ut 1 Ciabim Llib. posterio e hisce vel bilinuatitplici/stu. . te iri a Oa. est,qa est,nim generis, tu cum i ex prouum o A iitox
n-ιQ. partessint, aret agiones horum perfri c. Vnius aut e genetis iubiectu Mittit abs que dubio ratio unas malis.' a participant 16. Vniuersa, qua in scientia considerantur, ab eius unitate sortitur scirent: ipsa unita ein, ac distin moncni Decisi a D. secundi ratestitia onium habe: ur 3. lib. de Piribatur roanima tex.3 ubi iuxta retii Osideratarum di testimonio uisione secati Dcet scientias, di sensus in Ver Alistot.ba. Se ita aut sit ita. sensim in res, tu. φ ME Plemia est in eo. que sunt potentia. p a ver cta lueo quae aviactu. Secati autem idem est, ac d .stingui. sentit ergo Amst. Mionem sor. malem consideratam sei lusa' iacumq; abstractione a materia distinguere scientias.
uniuei salem scietu iam dii irguens ararii cularibus. hu sola ratione quia uniuei salissima rationem entis contemplatur .cum iamcn particulares circa aliqua eius parte, en pe circa aliquam partica laxeira entitatori versentur,ut Granciatica,air,circa voces sicciue de reliquis. Quod i cstimonium ereposui I Tho. in fati rem eiusdem sententiae ex sola rerum diuersi D.Thontitate, nulla prorsus mentione abstia licuis facta distinguentis scientias.
498쪽
l.Ratio. ainatis, quibus eam confit ruri diuersae scim. Dcartu tiae, ait. secundum p sca conueniunt in ea.dem ratione sot mali obiecti. in quantu est obiectum. hoc est, in eade abstractionea ritatem aergo ex ea non distinguuntur specie probaturris antecedens in Arithmetica, di Geomettia specie diuersis. dc eodem modo abstrahentibus
a materia sensibili atq; etia rari scietialib' ri ira de coelo. ac degeneratiot Qq iarum traque concernit materiam sensibilem, dimo.
II. Ratio Et ex hac prima ratione colligit secunda.
Scietati distinatiunt ex ratione sor mali obiecti,ncum Aristot fatentiir omnes, non ex ratioti formali,sub' ia ut probat ratio praecedent s.ergo ex raraone formali, Pax. nam prae
te his non est alia ratio ob: ec stiva. III. Ratio. Probat tertio nam eum de non stratio ge neret si ientiam, ab eodem erit et ec pienda distinctio spee suas. entiarum, qa sumitur speeifica d. stinctio demo istrationum sed de . mostrationes distin quia: ur specie per drucisa principia, ex quibus scientificia dcducitur conclusio ergo ab eisdem erit accipienda distinctio scientiatum Tunc vltra: diuersat: incipia oriuntur ex diueis ratione formali obiecti,q.iae consideratur,ergo haec est, quae primo di. si inguit scientias probatur vltimum antecedrias, qui aratro formalis cibi et i est ipsa Gius quid sitas ipsaqiae eius definitio. quae primurn principium cst perri rod demostrantur I astiones de subie isto: Iccerte ii ratione forma obiecti, quae olidetatur.oriuntur palliones, ut abentitate unitas. Ac bonitas arationalit.- te coiicitas discipline. admiratio. Je risi litas haec igitur, c non alia est formale biectum distinguens sciemias.
Opimo Capreoli ct altortipvs mens nita. te cietura adiueis modo albi ruben
ctione scietitiaiu specifi . in diuersam ratione forinalem.quae nisi acccd. id mersa rario, sub ci. . cost tuens eande in in ratione r- mali obiecti scibilis, quaepio inde . si diueis a sit. diueis ut ob ectum scibile constitue , etias eadem sic ratio quae considctatur hane autem rationea .subqua. aissi mal esse abstra monem a materia sicut piaecedens opinice unde insiat.d. rus esse s c. ccias. iuxta d uel tanta
stractionem a materia d: Misa est Metaph a Philosophia naturali . quia ab omni materia abstrahit. haec a Mathematicis disciplinis, quia materiam selisibilem concerniti Hurus sentcciae sunt Capreolus'. 3 prolog. Huius senti conci a.&3 Deca Hispalen sibi ar i. de nota Patroni.
Paties dem uiri Couimbricenses in procem. physicorum qu. art. aliqua ex parte P.Toletus ubi lup in qualitu. bstractionem a materiaco urrete docet ad scientiatu distinctione pio eade suo modo resertur a quibuLda iri ita inaco. Metapli. s. ed quain longe si ab ea oppositam ex prelle tenens iam vi
Aduer pradicta proponitur biectis. AS erum quia statim posset quis aduer obiectio.
hanc sententi .i in Lb. i. ele, tres dum taxat esse scientias specie disti l .ctas, cultipli si solum abstractio a ma etia nemphMetaphylicam .naturalem Philosophiam ecMathemata cam. quae una erit. G:ometria in , Ac Arithmetica in sub virata te cotv prehcdens, sis
quidem una est earum abstract o a nateria sensibili quod multis modis falsum ostendi potest. Occurrit Patres Con imbricenses huieo, solutio.
lectioni cetes.cile elidet litis generales scientia tui iuxta tripi cel idum abstractionis ecia generale, ted alias esse speciales ab sic.actiosi es ut in Mathematicis disciplinis r spetitu abstractio a materia sensibu1.qua Gemmetria continet, Ionia: or alia, e re a materia
in elligibili, in qua constituitur Arithmeticarna proportiones lurnerotis .i ci r solii in rebus corporeis sciet: in spiritualidus repeti ulla ergo scietia, A eas contemplariar .non solum a materia sensibili . sed etiam intelligib. li a sita hiit de quib' Mi id salie vetu si doceti tral uitudinem abstrahedi a materiaiens b. limagis abstrahe te Attilia et icam: .ac unum rus ira ex diuiso ite cotinui tanqua ex materia kbstrahi ab eius de cotinuis metier alia a te scio ligne mediae inter pure Mather ticas. 5caaturale Philosophiam, in mediae a bstractione versantur, ut Perspectiva, Malica . nam ex ea parie, qui obiectu . bal et natae scientia clau-
duri materia sensibili abstrahere necesse est. excivero, qua leus e coad tioue ei ad um
499쪽
diuersae eonclusones ta scientiae diuersae. in utramque suo modo, es resum est quam, ex aequo. de noscut diuersae paries eius Vnum est in doctri a Aristotelis certum, Nota. dein totius quia in nullo conuemunt ut vi quod viii ueliis opinairtibus recipitur vidimus negandu est ergo eandem semper esse delicet scientiarum viri em, area esstinctio. inscientiam de uniuersali obiecto. ae de particu nem generi eam .d sp ex mellis actu.
laribiis sub eo contentis, a proinde. quod una ibiecto secundum penus, vel speciem accisi omni ii ii reriim, nec pro simplice habitu, pie idam esse, non secus ae nitarem, di- nee procon posito ex multis partibus stinctionem potentiarum e de virisque enim potentiis scilicet.&habitibus accipitur ab uni-
O FAEDI O QUARTA. - η ς F ς ibus illud quod habetur pri
' mol: de anima text. o. 5 i. b. a textra ubiis pQ ζntiis animae acturus Aristoteles otii
A quo scientiarum nitin, a b H de actibus atque obiectis earumst. tuendam stinctio accipian asit sibi, tanquam de prioribus, a quibus essentia
Iem rationem accipiunt hisce vel b s de eo
quaelionis Istulatum. io scientiarum unitas non est Vsior . vici :dmezectisam. At sensitivum. Omni inoda, ita ut unica sit omnium re es limum pri- athae dicenda n. quidsi M. Mi rum scientia, sed ne tantad. stinct:o, ut pro ter g uidst sentire pris res em ροι singulis conclusionibus singuli h bitus te i EI operationes sic tam ration sunt, tiarum pone id sint oportibi indiuisibilem si a tem P. Mamem adhuc priora obiecta oportet ut ita loquamur: me. a rituere. quam unitas co 'derose dei is primum utiquev tebit de de distinctio si attingant ut non transgre termi in propter eandem causam vide alimendiantur a que ita stat ut certo sciamus, quae io, o sensi iii, in me igibili quae eluei nam scientiae sint dἰstis quae subinua. d. nc Tho . quaest 2 de vii tutibus art. . te comprehendantur de eius inod eo nil uti ita ait VHt-c Ii etpotentiae, vel l Hiies xuum ac distinctivum quaerit titulus quaestio φ' te ioco sidcircπd i est , hoc ideo qui ipoteκtiariis. ci Mn aia est, dicitur in ordiae adpo Mi GTripte iam metam ut notiorem essiciamus, tri. μ' ii eius obiectum , sic ratio. D ssectis dio Vnit. ἡ pleo uni as, ae dictinctio sciet iliarum distin re tie ex obiecto accipitin, si ii iter est de hvidistinctio ilienda sc possiunt namque distingui scientiae bilin, qui nihil a d. quam quadam dilositis kienti λια si ii iis quaelibet numero specie. penete, potentiae perfectae adsom obiecta , σe. 5 quidem dedistinctione ii umerica dissidium
nullum est in e Doctores cunctis a mimanti Nosabilia ad explicanduim quaestioni di bus a sub ecto cis accipietidam non lacus, at cultatem, diuersitatem opseque in caeleris accidentibus, ita ut una nume monum. ro sit scientia, quae in eodem est intellectu distinc a vero, quae id uersis inhaerent distin Cad hinc ortum b. b. iit opinionum diuerca numero est D:alectica Pelii ab ea, quam sitas quia non ex eodemptinet pio sed KQ -' li
Ioannes ad iusuit, sicut diuersa numeto at o di is posuerunt diuel si interpre esbedo utrique inest controuersia igitii non Aristotelis accipiendam se distis stionem procedit de hae nitate materiali sed de sor actuum,4 Obiectarum.& ex consequenti ha mali generica, aut specifica & de hac praes et biluum, a uescie.uiarum. tim vitima. quae sola talis stinpliciter vocatur: in idam enim non ex alio. sed ex propria divit icta eteni in forni aliter communi totius ei natura, dcconestione scholae voce dicuntur. quae specie distinguun diorum sententiam ut intellis mutobser . .
tur, c .um si inplicate unitate formali si uandam est: pri ni itia eis conside atida iri 'I' eandem specificam issentiam particirent, o oblecto alicuius potenti velli. Miu primum 'luio secundum quid quae eiusdem tenetis id, quod pure materiale est Geu domi ham 'I' su it constitutivam igitur, ac distin tuum quam in eo percipi potentia ipsi uri scientiatum secu adum si crem prim inue bilus torti rationem sub qua .re i ursi 4mus , co isequeri:c gener um , quia ut a, b .ecti polemiae v. siurio sido, mi inrtim. a
500쪽
... uti sensibile ne alii materia eon cernunt.
δε torva Quibus addui, alii, qui naturale Philoso
phiam ii plure i te alias secat,iiepe iii scientiam de r. ia, I interitu de coelo desiliundo. ecili Hii diuerso modo concerne tibi lena: minus namq; scien- . tali materiae immersa est, agis L. et ilia de coelo, cytraq; mareti alior latentia degenerit e dc ex diuersa participatione
huius eralis concerine iis nateriam
fit. ut in quibuscunq; diuersisse et is,
d. uerra quodam modo blitarito a malecia reperiatur.
Fundamenta eici em sententia asserant .
rate pri huic positis primum fundamenium telli sciueatiae est celebre illud Aristo. monio A stumonium meta. tex. r. dc eos grasto du abii a. otiis distri, iuva illudaci. entias, quodv adeo ut hae sente-tiam dii tinguente scietias iuxta diuersum C. dum abstrahendi a materia primui seli, lam uexie, id atur, fauet etiarn eides sententiae T. o eosdem gradus. eandR; distincti ino, Peties illos approbans ub Lis praesertim opust illo
exerit plis de Arithinetica. Muti astatim subiu ictu ostendit: illa iiiiii, ut pote absti ictior, certitudine Mus a superat materiae se si illi
immersam: probaturi dum antecede. seu:dei tiratiotae, ria quo scientia absit. io si 'subditur mutation.bns, e gia hibet. . ilmagis mi amabile, magisq; pio. . e cellum, ac necessarium.
II Muo Secundo scientia capit speciem ab obiecto
s Ormala,quemad. Oduin potentia, sed ob ectus mala scientiaeest . b. . e. sub ratione formali scibili a quo eigo costituitur obiectu inesset ibit .abeo coliti tuetur scientia. incise hent uacae cis disti. ictae sede istac dienaburactio a materia, haec igitur tribuet ni tatem, ac stinctione tri pecificam scicii: iis: Probatur inta oti na caetera sitis coiicta linte, lectus est Pinetia immaterialis ergo : anadimriale quoq; debet essee: ut obiectum .e modo salie in quo abra percipitur scibile igitur aliquid est quantum .i. materiale, rursus inquatum incoiruptibile, at qae perpetuam, sed omnes has conditiones soletitur, in quantum a materia abstractu, ut coiistat.ergo ei abstra
rra i obtecto Ormati in esses u.
TExti sententia cocurrere' iidem diu et Tettia senti
nit marcetiam sic. si lem .si allati l c. t Nno rum sei. suum cognoscatur, qvibus innium si init scientifica rerum seni bilium nolitia. Ichoc appea via luinen 'hysicum sub quoi