장음표시 사용
141쪽
Degeuerali administratione famHa. s. t. II
societatiscognata ex partibus Hs ibbm costam, S ad σικοδεσπι-'ν, hoc est, Patrem familias velut unum qnoddam optimum relatum. a. Quia quod Deus
est in munco; Rex in suo regno Mag stratus in Republica; Dux in exercitu; Nauclerus in naui, id est Paterfamilias in sua domo Ideoq; sicutalli imperium habeat in res tibi Iubiectas, ita etiam Paterfamilias in tuos domesticos s. Quia socictos
domestica non posset consistere, nisi in ea unussit -- ; reliqui δεχη 1 . . Iam autem nemo est in domo, cui nomen iure competere po Et, nis patarfamilias. Idcirco etiam Graece dic tut
tus hominum ex uno Pa refamilias aliisq; qui sub eiusdem imperio vivunt,iure cosocialii Sin.Quia comuni omnium gentium suffragio Patii familias dicitur dominus in sua domo, & qui eum insita p ropria domo laedit, aeque magnum scelus comittere putatur . ac si Regem in nraiestatis suae throno iniuria afficeret. a 4 si Patrisfamiliati imperium sit diuersem,oῶ-
S Tatuitur thesis affirmativa. Rationes lim t. I. Omaeitia Quia Personae, quibus praeest Paterfamilias, Rari M. non sunt eiuldem status & conditionis , sed di i ueris, cuiusnodi sunt uxor, liberi &serui. 2.Quia λ- societas domestica , ex qua familia constituitur, non est eadem, sed d iuersa, nempe triplex,paterna, maritalis & herilis, ut docet Aristoteles lib. I. Poti . cap. ia. Idcirco etiam imperium Patrisfamilias est triplex, maritale, paternum dc hcrile. 3. Quia non codcm modo imperium exerceIc d
142쪽
ὶiῖ Or CON O AE L:'. r. i. bet in uxorem, liberos & seruos, sed yt idem Philosophus docet incitato loco, uxori quidem imperare debet c utiber. hoc est, ut Magistratus in Aristo crati, ciuibus; liberis vero βασιλ-ως--gak e=, hoc e st. vi Rex suis subdidis. Er longe aliter uxorem tractare debet, ac se tuum , ut idem docet
seruatis. Notandum aute est quod Paterfarnilias in suo, regimine Rempublicam respicere dcbdat. eiusq; formam & modum ad illam referre: tum quia societas domestica est imago&pars ciuitatis: tu quia felicitas domestica ad ciuilem tanquam finis sub - 1. ordinatus ad ultimum dirigi debet. i. Quod Paterfamilias persectiorem virtutem , quam alii omnes habere debeat: tum qu a prima Sc praecipua pars est domus: tum quia Patrisfamilias est preci- p re& agere in domo id, quod recta ratio in homines iubet: tum quia bene imperare non pote 'rit, se umq: honorem cic decus tueri, nisi exemplo
An marsim inre imperium habrat influam uxorem
S Tatuitur thesis affirmativa, eaq: probatur se
queri i ibus argumentis. I. Quia maritus est Paterfamilias, cui velut cap:ti res iqila: omnes pel so- me domesticae sunt subiectae. 2. via est dominiis occaput uxoris Eph.F.v. χι. 22. i. COr H V.ῆ .QVia uxor lege diu i na marito sibi ecta elle iube; u r. Ge-n s. ἐ.V. I 6. Eph S. I. pCr. i. V. I I. Colos i. v. i8 Et co-tra marito dominari prohibetur. . Tιm. 2.V. 12. q. Quia vir non est ex muliere, scd mul er exv.ιo: n q. Vir conditus cst propter muliere, sed illuuet
143쪽
Degenerali administration amilia. c. s. II 'propter virum. Ideoq; velamen in capite gestare debet in signum subiectionis. I. Cor. II. vers. 8. 9.s Quia vir conditus est, ut in eius dominio gloria F, Dei eluceat : foemina verb, ut in eius subiectione viri gloria emineat, i Cor. ii .v. . 6. Quia teste Bo- 'dino li. i.de Republi. cii. in eo populorum omnia leges cum diuinis & Naturae legibus conueniunt, mari ro ab uxore obsequium debere, nec illius iuLsa. si modo cum honestate non pugnat, repudiari mab uxore debere. 7. Quia maritus communicat uxori nome familia dignitat: statum & conditione sua, non contra Vxor marito. Et propterea et- , iam teste Bodino omni u sere populorum cosen sicine splendor uxoris a viro velut a te pendet. 8 Quia omnium actionum, quae uxori concedu- β'tur. maritus arbiter est,ac praeὰ iis omnibus uxoris suae iure sevi potest: nec iudicio sisti debet uxor sine auctoritate mariti. aut certe sine venia Iudicis, qui auctorit.item absente , aut respuente marito sobtinet. 9 Quia secundum Aristotelem lib. i. Pol.
Proinde errant illi, i. qui a flerunt maritum ser- δμα . . uum, aut filium familias, nullum in uxorem hiam δ' habero imperium, sed e sse una cum uxore lub imperio heri aut patris. a. Qui iudicant filiam Emi- α lias . nisi emancipata ut a patre, etiamsi delerta domo patcrna mariti domicilium sequatur, non ella in mariti, sed patris potestate. 3. Qui uxoribus imperium in maiitos concedunt, ut insta probabitur.
144쪽
ah An mar/ιo recte olim potestas vita ta necis in uxo-
VEteres Romani , ut scribit Bod inuet lib. I. dat Republica cap t ex lege Romilia vitae ac ri cis potestatem in uxorem habuerunt. Eadem potestatem postea usurparunt Lop gobardi S Galli, quemadmodum de his testatur Caesar lih 6. belli Eallici. Hinc igitur oritur quaestio proposita , in
qua thesis negativa vera else stituitur, ob sequentes rationes. i.Quia ex vi legis diuinae nulli priuatae peisonae licitum est alium hominem interficere. a. Quia Maritus lege ditiina iubetur suae uxori cohabitare secundum scientiam seu prudentiam,&illi, tanquam vasi inferiori honorem tribuere. 3. Quia maritus Jc uxor vi societatis coniust lissimi quasi una caro seu una parsona. Ergo i icut nemini licitum est: seipsum interficere: ita neque maiito uxorem. .Quia pugnat cum amore maritali, qui Omnium amores & amicitias superare debet, ut Artemidorus scripsit. s. Quia marito causam praebet ad iniurias quaslibet suae uxori inferendas. c. Quia imperium marito a Deo concessiim est, non ad deliruendam, sed ad cGn Ieru adam, tuendam & desendendam vitam ac salutem suae uxoriS. - si U- 1 An parentos iure imperium habeant in liberos λ
' c Tatuitur thesis affrinatiua Argumenta praeci-
Ipua sunt. i. Quia lex Naturae vult, ut gzneratum siti ibiectum generanti. Et propterea etiam Bodinus lib. t. de Republica cap. . est imperandi vitri ac potesta em elle a Natura nemini triburam, praeterquam Patri. 2. Quia imperium pate Rum est imago ac simulachrum ampelii, quod Deus
145쪽
GDeg:ner etsi a mini iratiore familia. Q . 1 at Deus praepotens & maximus rerum omnium parens habet in omnes suas creaturas r Ergo sicut Deus iure creationis imperium habet in omnes creatiaras: Ita parentos iure procreationis in suo subpros. 3. Quia lage diuina iubentur liberi obse- sequi & parere litis parentibus. Colosi . v. 1O. Eph.
6. V. I. Exod. 2o.V 23. Et hoc non solum iustum&Deo gratum ab ea pronunciatur ; sed etiam promissionem terrenae felicitatis & vitae longaniae habere dicitur Ouia leges humanae communi s ait; poeua dignos esse eos, m dubitant, utrum dis Oparentes sint honorandi. 1. Quia recta disciplina& sinstitutio liberorum, qua nihil utilius&melius in Republica excogitari potest pendet a patria poettestate, ut ait Bodlnus lib. I. de Republica cap. 4. 6. Quia lege diuina&humana grauissimae poenae constitutae sunt iis, qui aduersus paretes fiant contumaces & iniuriosi. Proinde cum haec ita snt, merito sisse ista ess ' debet, ne quid grauius di- cam, sententia corum, qui statuunt non tantum filium patri vim infercnti resistere, aut illatam iniuriam propulsi re iure possc : sed citam eidem patrem Reipublieae hostem occidere liccre. 6 An recte Patri obm potestas vita ta necio int beros concessa fuerat C Taittitur thesis neg. ititia. Rationes sint. t. t q. - si
turae, quae vult ut rarentes Lbcrorum ex la procreatorum curam habeant, eorumq; vitam & Ω-lutem, quan tum in ipsis est,tueantur 5 defendat.
146쪽
DL OECONOMICAE Lib. 1. cap. l. a. Quia pugnat cum lege diuina quae omni priuaetae personae ius occide dialium adimit, nisi aucto- . ritas publica Magistratus interueniat. s. Quia pugnat cum naturali amore parentum erga liberos, rui facit,ut paretes nihil in liberos turpiter&iniue moliri; 1ed salutaria cosilia pro liberis caperece seantur. Vnde etia fit, ut fraus omnis in nego, tiis libero tu semper a parentum voluntate abesse iudicetur. 4. Quia nulli homini licitum est in sua inebras, uire. Liberi aute secundum Aristotelem sunt quasi mebra parentum cum ex illis sint geniti. s Quia hoc modo patrib. praesertim asperiorib.&ad crudelitate prope iis licentia prςbetur quod 'uis aduersus liberos tentandi,quo iure, quave iniuria id fiat. Unde etia olim licitum erat patri filiunon semel, sed ter vendere. 6. Quia illa potestas .vitae A necis cum sit tyrannica, tandem ab Imperatoribus, praesertim Constantino abrogata est. Sed contra hanc sententiam insurgit Bodinus
lib. I. de Republica c. . dum expresse allerit, It vi te &necis in liberos patribus pernitiose exemplo ademptum restit m oportere. i. Quia cosmit cum
lege diuina qua tributa paretib potesta, est filios erga serebedes lapidibus obruendi, sine publica
Magistratus auctoritate. 2. Quia congruit cum lege Naturae omnium antiquistima, qua, Periarum& superioris Aset populi Hebr i, Romani. Celtς, Indi occidentales, olim usi sunt. Quia hoc rure patriae porist in s Romana Respublica diutissime uetis ted estur, de ab interitu pius seruata suisse legitur. Vnde etia' imperium illud domesticum
iudicabatur pietatis, hom statis &virtutum omni
147쪽
D itrama ἱμάω in rari emo nisiae. D. esse fundamentum. 4. Quia eiusmodi ius metum Iiberorum erga parentes augebat, eosq; magis in officio continebat. Rasin luν Caeterum hae rationes omnes videntur eartim ratione/B'Petere principium ut priores tres partim Allacia inni Consequentisi .iborare, ut postreina. Na i. fallum y est, legem vel diuinam vel naturalem patribus tributile potestatem filios rebelles occidendi sine publica Magistiatu. auctoritate. 1 Falsum est, eiusmodi potestatem, qualem Romani olim sibi vendieabant, apud Hebraeos & alias gentes fuisse in usu. 3. Falsum est Romanae Reipublicae salutem ab illo iure pependisse. 4. Etiam ii concederetur, quod ius illitia metum liberorum erga parentes
auxerit, eosq; magis in officio continuerit: inde. tamen concludi non potest, ius illud fulta legitimum , dc aequitati n-turali ac diuinae conscia a
148쪽
ra OECONOMICAE Lib. 2. Cap. I. ximitaris uis ad negotia domestica expedienda. Sed hae Iverior ι thesis est intelligenda de iis . qui iure sunt serui; ρ' m non autem de i:s, qui cotra ius, seruitiat', vi quada'qus sub: iei tur.Sicit enim seruitus alia est iusta, alia iniusta, ita etiam imperitam herile , aliud est imstum. aliud iniustum. An imperinm herile a dominico disserat forensia a. C Vnt quidam praesertim ex Iureconsultis, qui orum expo- dicunt Patremfamilias imperiit habere aliud nil rε- in perib nas liberas aliud in personas seruituti ad , μ' dictas. Et prius quidem vocat herile; ac triplex es
a statuunt .eoniugale , aternaum s herile. Posterius ver d vocant imperium dominicum Secundum ho-
rum igitur opinionem herile imperium differt, dominico,quod illud sit potestasi, quam paterfamir s habet in personas liberas mercede ad f
mulandum conductas: hoc vero potestas, quam
Paterfamilias habet in perlonas semit uti addiscias. Sed ciuil firmadesolida ratio proferri potest, , cur imperium herile ita strictὸ & anguste sit si-
mendum, ut suo ambitu tantum per Anas I Seras mercede ad famulandum conductas, non autem
perso iras seruituti addictas comprehendat. Sicut enim scicetas domest: ea secundum Philolophos est triplex eo niugalis . paterna & herilis neq; plu res illius species dantur : sic etiam imperium d mesticum tantum est triplex, patcrnum, herile M
coniugale. Hinc ei iam Sc 'prura sacra nomina seruorum,quos opponit heris seu domuiis intelligit omnes homines. qui alteri ieria tia praestant, siue certa mercede ad id sint conducti, siue non, In erim non negamus herile imperium a domi
149쪽
Degenerati a mi visitat e Iamilia. cf. a 2 Inicod iserre, i. quatenus per dominicum impe- serium tantum intelligitur potellas, quam Paterfamilias habet in persi uaslcruituti addictas. Sic mim . etiam dime it ab herili, tanquam specie S a genere. rat. a. quatenu, imperium dominicum ita late sumitur , ut priuatum & publicum sub se comprehendat. Sic enim imperium herile est speetes imperii dominici.' An hero reia. olim potesvi tata re necis influos Ierusis fuerri concessa' 'o thesin Tatuitur thesis Negativa. Rationes sunt. I. Quia eiu simodi potestas pugnat cum lege diuina,quae nol tantum Exod. 2'. In genere prohibet x. homicidium priuatum : sed etiam cap. 2I. poenam
irrogare iubet ei, qui tertium suum aut ancillam virga percussi rir, ita ut manu ipsus moriatur. 2. Quia pugnat cum lege ciuili Christianorum Imperatorum Romanorum, quae prohibet, ne quis sine catilia. legibus cognita in letuos tuos supra modum saeuiat. 3. Quia pugnat cum lium antrate, 3 clementia & iustitia, quam herus erga seruos suos exerccre debet. 4. Quia licen tiat senestram aperit 4. heris improbis & iniustis ad male & crudeliter tractandum letalos. s. Quia nihil omnium nostru s. parenti Naturru, quae una eademst, in libertate generari & ex eodem sonte profluere genus humanum Voluit,magis Gontrarium est, quam alte iuin alterius vitam & fortunas inhumaniter seu ire. G. Quia eiusmodi potestas seruos si os reddit desperatos,&ad omnis generis scelera,quantumuis immania. V.g. homicidia, incendia, proditiones, seditiones, aud es & promptos. 7. Quia Lysan' ν.Ν.
150쪽
D6 OECONOMIC AE: Lib. 2. C . ni cum hoc inter uos imperium per Christianos Imperatores hero prorius est adeo tum: propterea quod impium dc iniquum iudicauerrunt, hominas ad imaginem Dei creati vitam nefariae domin tum voluntati subiicere. Sed contra hanc sententia obiici solet, i. Quia ius fouitutis, per quod hero potestas vitae & nςcis c6ceditur in seruos, mnium populorum consensu est co firmatum: omnium gentium more& consuetudine receptu, omnium Rerum publicarum praeclarissimarum inititutis apProbatum, deniq; multorum sapicntissimorum legislatorum , v. g. Lycurgi. Solonis, Numae Popilii suffragio ratincatum. Ideoq;neq; Naturae neq; aequitati esJe contrarium: quin potius illum omnium gentium instituta&iura violore, qui ius eiusmodi seruitutis reiicit:adeoq; infes-
plum familia sua &rempublica esset, iuriosum&
ciud clu. a pristinum iusseruitutis in ossicio continere seruos,&ab inobedieritia, superbia, malediccntia , contemptu, aliisq; iniuriis erga Dominum exercendis absterrere & auertere.
Re spo n deo in illis obic cti O n i b. co in mi iri parutini fallaciam petitionis principii , quatenus is, sum per falsum probatur partim fallaciam cons
inuentis, quatenuS ex antecedente non recte infertur come quens. ιo An ιmpclium maritale recte comparetur imperio politicos Paternum regio I eri-set anico pARistoteles lib. I. Polit. c. 8.docet uxori impe radum elle ποὐ κως, liberis βααλικῶς. Hinc alii imperium maritale compararunt Politico: pateruum regio, lictile tyrannico. Ratio ipsetum est, D