장음표시 사용
151쪽
i. Quia sicut imperium Politicum specialiter dicium secundum Aristotelem est inter perlonas liberas &aequales& ad commune tam imperanti- iam quam subditorum utilitatem refertur: ita eti imperium maritale est inter personas liberas &aequales, &ad eommune tam mariti, quam uxoris commodum refertur. 2. Quia sicutRex prudentia Mec auctoritate superare debet suos subditos, o-rriniaq; ad ipsorum salutem & utilitatem referre: Ita etiam pare utcs se habere ad liberos dilent. 3. 3 Quia siciu 0 rannus omnia facit pio suo arbitrio M voluntate, omniaq; ad suam solius utilitatem refert: Ita etiam herus se habet erga seruos. Et si vero illa comparatio respectu maritalis dc paterni perior nimperii videtur concedi posse': tamen respectu Iunherilis imperii in dubio aliquo modo vocari potest.Licet enim herus situm ipsius commodu potius in regendis seruis quam seruorum respiciate atq; hoc respectia imperium herile proprius ad tyrannicum,quam regium accedat: tamen herus er-2 seruos non sim priciter eo modo se gerere deis et, quo tyrannus erga subditos, sed ipsorum etiam bonum, quantum fieri potest promouere.
lNsii peroribus quaestionab. probatum est mari tintεπriatum nabere imperium in uxorem, paretes in li u beros,heru in Dosseruos:Ex quo necestario sequi
tur uxore marito, liberos parcntibus. seruos herosubiecto esse debere Sed sicut imperi uillud do-
inest cum sue maritale siue paternum liue herileno est ab se lutum, sed lege diuina ct humasa alii ni Laifi,ua vivo liceat marito pare lib.& hcro, quis
152쪽
I18 OECONOMICAE Lib. 2. Cay. I. uis imperare uxori, liberis &seruis: sed tantum qui; cum honestate Jc pietate congruunt, seu quai rectae rationi & Sacre scripturς lunt consentanea: Ita etia lubiectio domestica siue uxoria, siue filialis, siue seruilis non est absoluta. sed lege diuina &humana limitata; ita 't uxori, liberis de seruit non liceat parete suo marito, parentibus & hero, nisi in iis, quae Sacrae scripturae N tectae ratio ui sunt consentanea, seu quod idem est pietati &hone- sati non repugnant &aduersaritur. Semper nitri illa regula uniuersalis obseruanda est, quam Petrus Apostolus Act. s. v. 29.praescribit: πλεια νδύ
hominibvi. Nec violandum est illud generale praeceptum practicum: Honesta& iusta sunt facienda turpia vero&imusta fugienda. thesi ne-I 2 An imperium domesticumsit concedendum
mulieri 'gς - δη DI o thesi negante valent haec argumenta. t. a Quia γνομωγ' α pugnat eum leget diuina .quet praecipit, ut uxor si t subiecta marito. a. Quia pugnat cum lege Naturae, quae Vult, Vt mares foeminis, non contra imperent. ideoq; etiam Natura 1Dares meliores & prudentio ies,&sic aptiores ad principatum obtinendum fecit, quam foeminas. 3. Quia, ut Democritus ait, refercnte Stobae osor
Idcirco etiam Clarus Thraciae Rex Dacos victos ad ignominiam sempiternam coegit, uxoribus suis seruire. Et Lia. . in opprobrium Iudaeorum dicitur, quωd mulieres iuerint viris dominatae. 4. Quia
153쪽
Degenreali admini atton amilia. Q. p. Ir' . Quia muliebre imperium valde est noxium & .
eausa multorum malorum tam publicorum, qua priuatorum, ut historia& quotidi na experientia testatur6. Quia uxor imperitas marito, est cor. s. pus sine capite, exiguaeq; sit existimationis .Pi rdit enim auctoritatem mariti, quae instar serui elle debet ad tuendum uxoris honorem 6. Quia sicut mundus duos soles ; de regnum unum duos roges serre non potest: ita neq; domus pari imperandi libidine aestuantes sine incendii periculo tolerare potest. I. Quia sicut contra naturam est corpus
imperare ara imae appetitum sensitiuum, recta rationi ignobilius Scina persectius nobiliori Sc rer-
sectiori: Ita etiam Natura ad uessatur mul erem imperarc viro: praesertim cum illa marem adi: ni-peranditiis aptio ria, quam i x minam secet. At contra protheli assirmante afferri pollunt Protiosi haec argumenta. I. Quia Mattifim lias debeturi in Amat:imperium domesticum in s tost beros, seruos&an V δεω.cillas non tantum ablintc eu etiam presente PDtrefamilias. 2.Quia interdum non tantum Mareria a
familias viribus corporis sed etiam prudentia &virtute, longe est praestantior Patre fami lias. Cum autem imperium debeatur potiori; oblequium vero deteriori teste Aristotele tib 3. l'esiti cap. 9.&Critone Pythagorico qui reserente Stob odi
Idcirco in hoc casii videtur impcrium domesticum potius concedendum Matri sumibas, quam Patrifamilias 3.Quia μυωυ χα qu i muli ei CS Vi- sris dominantur, non tantum olim a Semiram de
154쪽
iro O cor e MICAE L b i. ccp. s. etiam AEgyptii teste Herodoto dicti fuerunt ranes του ινοι Et viri Spartani uxores, hera um appellaru ut. .is. Pro decisione quaestionis distinguendum esse A in re videtur inter μυ-τι- ,quae erga mar tum ex Zsereetur, & quae in liberos, seruos dc ancillas usur-pmir. Prior non est concedenda imilieri,nisi r-ian maritus vel propicr naturae vitiu, vel propter deiectum prudentiae & virtutis adirnperandum sit ineptus, ita ut ipse opus habeat moderato uxo- tris regimine. Posterior vero est conccdenda mulieri tanquam Matri familias; fi modo imperium' ipsius maritali sit lubordinatum, nec cum eo pu- Ο μμ ορ- gnet. Notandum autem inter. m est scit im illud Plutarchi effatum, quod habetur in prcceptis nuptialibus: Muberes, qua iustis martiis imper re, ' ἀ
dentdissequi. C A p v T II. De ossiciis Patrisfamilias erga domesticos,
3 CD dea tui iratione familia genera Oli: sequiturθecialis ,quae cosistit m mutua debitorum osciorum praestatione. 2 IEa vero oscia concernunt, vel xotam δε- miliam velpartes eius. 3 sua totam famillam concernunt, aba pertιmnι adPatremfamilias,alia addome cosetis imperiosubie cio .
155쪽
h Da 4m.Patrisferga demes.'vice verse Is I officia Patrisfamilias consiliunt m amo- Da es is re, se cura domesticorum. Patrufam s Amor possulat,ut Paterfamilias ergasios domesticos beneuolum, humanum se manis tumhepyabeat.
6 Cura exigit, ut Paterfamilias de salute Dorum domesticorumsitsoliatus.7 Us aliasivsentationis,atia disciplinae,aialia rotectiouis. 3 Curasustentationis exigit, ut Paterfami- lias de victu se amicita altiso. nece sariis vita μίsidiosis domesticis prosuGas. 9 Cura dis una exigit, ut Pates notaurum ad τιrtutem cir pietat sedulo hortetur o uesciui suos domoticos: fidelia bono exemplo iras praerat , gulos vocationis sua mu-ma olabores recte ordinet a rascribat. I O Curaprolectionis extri, ut Paterfamis. etia corra oes otio u i murin ossitime defendar. - .
nuerentiactobedientia parmn instialitateor fidelitate erea Patremfamilias abhibendo. Ia Reuerentia exigit, ut domesici Patri familias debitum amorem honoremspraestent. U Obedientia exigit,ut imperata libentero prompto animo audiant es exequantur.
I Sedulitas exigit, ut inbutae Asuo oficis, expedietas negotiis domesticis omnem curios-
156쪽
Is Fidelitas exigit, ut bon de suum Vi
Paterfamilias ovinci siuos domesticosam re ta curare deb/at STatuitur thesis allirmativa. Rationes sunt. 3. Quia initerfamilitae; i caput familiae. Capitis autem est amare me rubra si nisibicchi, iisq, spicitum animalem, & cum eo vim vitalem communicare. 1. Quia Pateri auri lias est quali princeps SRex in tua domes. Et lautem Principis S Regis amare dc curare suos lubditos. 3. Quia Pater t.ι ilias est quali pastor domesticus. P .storis aute ei gregem tuae fidei commisiuria amare dccurare. A. Quia Paterfamilias id est in sua domo quod Ueus an inundo; Dux in exercitu; Naucleius m iraui. Sed Deus, Dux,& Nauclerus amat mundiam, exercitum de navim suam. Ergo etiam Patri familias domesticos suos amare dccurare debet. s. Quia lex naturalis, diti in a dc humana praecipit,vt Pata familias suos domesticos diligat, deq; salute ipsorum sit solicitus. 6. Quia officio non satis hic it Paterfamilias, qui omnem suorum domesticoruna amorem dc curam abite it, aut saltem minorem. quam par est,adllibet. 7. Quia neglectus domestiacorum non tantum familiae corruptelam dc ruinam secum trahit, sed etiam rem familiarem. adeoq; totam domum in periculum Sc exitu ra e tremum coniicit. Contra autem domesticoruna
157쪽
De Ofe. Patruserga domest. σ vice verse. ι3 3 dilemol cura diligens a Patre familias adhibita
efficit, ut tota domus floreat, ac incrementa seliciter accipiat. a An Paterfamibiti bono exemplo omnibus fluis domestιcopreire debeat ' Pνι ths σς Tatuitur thesis a firmativa. Rationes sim t. a bene imperare non potest Paterfamilias, niti bono exemplo iis, qui in domo sunt, prae-
eat. 2 Quia sictu Tegu ad exemplum totin componi tur orbis : ita etiam Patrisfamilias ad exemplum tota domus. Ac siciu iubditi tales fiunt, qualis Rex ipsorum est: ita etiam domestici tales sunt, qualis est Paterfamilias. 3. Quia μη νωλῶς' λε- πνυντ in λως μιμει λω, hoc est,non possibile est nemina heue praeeunte seu Praemonstrante, aliquem bene ιmst ri; seu quod idem est bona imitat o sine exemplo bono esse nequit ut docet Aristoteles lib. I. Oecon. P. G. Vnde recte in vulgato a.lagio dici solet :. υλλα
mitem. Et praeclare Be inlia idus Epist. 12. ait: Pu cheγνιmira ordo estHsaluberrimus . ut onm quod par eandum mponis,la porres prior. re ex ted seM,qualitervo eat ahu moderaνι. Quia sicut praceptor dis,c pulum si una eri id vuln&doctum esticere non
potest, nisi ipse sit eruditus deprobus : nCq; concionator auditorcssios pios. nisi ipse sit pius Itaneque Parci familias domesticos suos probos efficere potest. nisi ipse sit probus. s. Quia ut idem
Aristoteles docet in citato loco, ἐνύριβαε χρὴ et 'et
prι- PatrisfamiUM quam domesticos oportet, O cior. Μιreposterιm. In quam sentcntiam etiam Cato ait
158쪽
lib. 4. de re rustica: Bovi Patrusimilias espruiasiae gere,posteram cubitum tre. 6. Quia turpe est S ridiculum , eum qui imperium a Deo M. natura habet virtutum ac l. ion ibus superari ab eo,qui ei pamrere debet. n domestici erga Patrefamiliasse reuerenici, obe
inentes sidusis c fideis praesare di beant 'STatuitur thesis assirmativa. Rationes sunt. . Quia domestici sunt veluti m cmbra Patrisfamilias,tanquam capiti subiecta, Membrorum au- te est caput reuereri, δ erga illud se obsequiosa &fidelia praestat e r. Quia sunt veluti subditi P trisfamilias, tanquam Principis A Regis imperio subiecti. 3. Quia sunt veluti grex Patrisfamilias,
tanquam pastoris cur commillus. Gregis autem est amare suum pastorem , eiusque ductum ob
sequiose sed uid & fideliter sequi, 4. Quia quo
modo creaturae ad Deum; miluos ad ducem se habere debent ; ita etiam domestici ad Pa rem a milias.Sed creaturae reuereri debetiat Deum; milites ducem,eique fidelitatem, obedientiam & se dulitatem tuam probare. Ergo etiam do mei hi ci Patrem familias reuereri debent, oi iaq; Obloquii , diligentiae & fidelitatis ossicia ei praestare. 1 Qima muneris sui demandati partes non ex plent domestici, qui Patrem fami lias aut contemnunt, aur saltem minus quam par est reuerentur, eique obtemperant. 6. Quia bene agi.tur cum domo , in qua domestici debitam reu,rentiam, obedientiam, sedulitatein & fidei: tatemptastant Patri famili is: male autem in qua contrarium lit.
159쪽
C A p v T III. De officiis mutuis coniugum, tum communiis bus, tum propriis.
Uxorem concernunt. Et propterea una voce dies v a m
posῖnt matrimonialiasiu coniugalia. 3 Eas vel 2nt communia, vespropria. 4 Communia oscia sunt, qua tam marito, quam uxoribunt obseruanda. 1 EN vel unt primaria,velfiecundaria. si Primariasunt I se mutuo amare or hon xare 2. Hem contuo sum inuiolatam seruare.
7 Socundari uni I. communionem interse habere tam bonorum, quam malorum. 2. viri usque vaeuos est mores patienter toleraret .communem domus curam habere. secreta matriis
6 'opria illia alia ad maritum,alia ad xorem duntaxat pertinent.
9 Oficia mariti suntpartim praesssae m
xori cum ratione orprudentia;partim eius curam debitam habere non tantu Uentanis,
160쪽
io ob avxoris sunt ρarrιm maritum pro capite O domino uo agno fert; parit m debitam ei obseruantiam obsequium Praestare par tradiuuare marn um In administranda se augen- a domo.
ρ tb si s c Tatuitur thesis astirmativa. Rationea simi. l. O Quia amor mutuus est quas vinculum & glu
tinum matrimonii. Eius cnim vi animi iniustum, a. ctilIimc conglutinatur, & in Unum consociari. tur. a. at 'a concordiam intUr coniuges conie . uat.& ne la cς conit pali, ullo modo violetur impcdit. 3. Qii. aq.tic, i id in coniugio occurit ama toris r. ill l aut czr e lenit. . Quia plus selis quam
mellis habet vinoi sim tigali , nili tit mutuus &reciprocus Nihil enim est in Ilestius quam amare& n An redamai t. s. Quit ubi noncst mutuus amor; ibi non est amicitia. Amicus cmm cstanaico amici ς. 7 Qui 3 sicut lig Nun via uni, aut plano iio, ut d me id er in foco ardetesta etiam amor unii sconiuxi; lotus non araci; sed paulatrin extingui tur. Vii de recte dici silet: Amor lolin nasci poteti s dsi a troe cat, eri προρ' est. Quia quatit O arde-