장음표시 사용
71쪽
16 OECONOMICAE Lib. I. Cap. 4.tur.Illae enim cum plerunq; sint lasciuς & improbae, infantibus per lactis alimoniam, morum Improbitatem & petulantiam quasi instillant & infundunt. Idcirco Cicero in educatione suturi Oratoris iubet praecipuas adhiberi mulieres, non ignarus per lac naturam ex alia in aliam polle tras- ire. Et Gellius refert quendam lactatum lacte ca- , prino, cum adoleuisset, more eaprarum solitum fuisse saltare. Alii deniq; culpam imputant Diabolo, qui maxime in senius est viris de Ecclesia &Republica optime meritis,& ex odii illius impulsu. plus illorum liberis, quam aliorum insidiatur Et si vero nulla ex cautis iam enumeratis sit,cui dissimilitudo liberorum aliqua ex parte non possit ascribi: tamen inter caulas secundas, qninta, sexta, septima de octaua sunt propinquiores. Pro thesi af
ι9 Ansocietas herilis Natura sire consentanea ΡRo thesi assirmante valent Iim argumenta. I. Quia omnis societas domestica, quae ad familiam recte constituendam requiritur, Naturae est consentanea. Ergo etiam societas herilis. a. Quia Naturae conueniens o, ut illi, qui neq; sibi neq; aliis bene consistere dc praeeste pol sunt, aliorum imperio & dominio sint subiecti. 3. Quia societas herilis necellai ta est utilis ad domum bene instituendam dc administrandam. Et, ut Hierocles
Quod autem ita est comparatum, a Natura non est alienum. 4. Quia Deus ipse suo verbo societ tem herilem approbat, dum ossicia tam heris,
quam seruis praestanda praecipit & praescribiti Quod
72쪽
De causis internis fι milia. Q. Ι6. y Quod autem Deus approbat, id Naturae est consentaneum. 3. Quia societas herilis est imago se- scietatis ciuilis, quae est inter magistratum A: sub- ditos. Haec autem Naturae est consentanea. Ergo&illa. 6.Quia etiamsi homo in paradiso non ellet lapsus; tamen opus habuisset societate herili. Noenim Adamus sine adminiculo seruorum , domum praesertim rem familiarem commode adis ministrare potuillet. At pro thesi negante adduci possunt haec argu- Pro th/si momenta. i. Quia homo ad imaginem Dei est creata IHtiua argutus, eamq; in omnes suos posteros propagasset, si non fuisset lapsus,& in statu innocentiae mansisset. Omnis igitur homo natura sitisset liber Scdominus, & nullus alteri, tanquam seruus subie- cui s. Idcirco etiam Deus non hominem homini, sed hominem pecori dominari iussit. Imago siquidem Dei in dominio, non in seruitute consistebat. Ex quo sequitur seruituterit δc per consequens societatem herilem naturae esse contraria. 1. Quia seruitus est status hominis, qui eum dominio alieno contra naturam subiicit, seu ut lib.r. Instit.definitur, est constitutio iuris gentium,qua quis dominio alieno contra naturam subiicitur.3.Quia seriti tus iuri naturali est contracta, quatenus per id omnes homines ab initio liberi nascebantur. 4.Quia vis seii violentia est causa ossiciens seruitutis. i osteaquam enim bella sunt oborta, secutae statim sunt sciuitutes & captiuitates iuris& libertati naturali contrariae. s. Quia seruitus
Rebuspubl. Christianis est noxia cum impium &iniquum sit, pretiosissimam Dei creaturam tam dirae sevit uti addicere.
73쪽
d. Pro decisione quaestionis distinguendurn est . talium ρεν inter te ruitutem legitimam & illegitimam, flanctum. & iniustam. Prior eit. Cui homo subiicitur vel ea lege recte condita,vel ex libero pacto, vel ex alia inita causa. Posterior est ,cui homo abiicitur, vel ex lege perperam condita,vel ex violenta sine iusta causa; de quide ita,ut dominus vitae & necis in eum ius habeat. Illa Naturae est consentanea;quc modum etiam societas domestica,quae est inter tales seruos& herum. Et de ea thesis a Ninatiua est intestigenda. Haec verbNaturae est contraria. Quod igitur ad argumcnta attinet pro thesi ne- um ' ante allata. In primo concedo qnidem omnem isa alti nominς ex naturae primaevae conditione elle liberum, & nulli tanqua seruum addictum : interim tam edico ex libero pacto aut alia iusta & legitima causa polle lubiici aliquem seruituti, ita vic5tra naturam nihil agat. Ac licet Deus homine pecori dominari tullerit: inde tamem non sequitur quod Deus prohibuerit hominem homini etiam ante lapium dominari. Nec seruitute,qua homo alteri homini sponte lese obligat ad praestada ministeria seu seruiria pugnare cum imagine Dei,ad quam homo est conditus: cum illa ab ipso Deo,
Gen. IV. 26. videatur poni in dominio, quod homo in bestias exercet. Ad reliqua argumenta respondeo illa esse vera de seruitute illegitima &iniusta: non autem de legitima & iusta, cum violentia, quae dicitur causi essiciens toruitutis ex iusta causa processerit. 2o An emnesseisi sint eamdem generis ρSTatuitur thess negativa. Nam primo serui alii sunt priuati seu domestici:alii publici: quorum
74쪽
lli seruiles operas praesta i in v sum domiti: hi in usum Reipublicae a. serui domestici secundum Aristotelem libr. I. Oecon. cap. s. alii fiunt ἔπίτροποι pro ratoreS,alii ,γή m operarii:quotum illi cui rei familiaris & operariorum habent,& sunt ἰρ - αἰκ-iseu directores operis: hi verdministeria seruilin operando exequuntur s. Serui secundum A. ristotelem lib. i. Pedit. cap. s.&6. alii sunt natur1 serui alii lege, quorum illi sunt nati ad serui edum aliis hi veri, facti. Vnde etiam seruitus alia dicitur naturalis, alia legalis. . Bodinus lib. I. de Republica cap. . quinq; genera seruorum constituita v-num eorum, qui natura serui dicuntur ex ancilla concepti: alterum eorum qui eapti sunt ab hosti.
bus,qui antiquo iure belli serui fiebant: tertium eorum, qui ad opera publica damnati fuerunr, qui serui poenae appellabantur: quartum eorum, qui te ipsos in serui tutem spote dediderunt,ac po tissimum ii, qui suς libertatis pretium acceperunt:
extremum eorum, qui a piratis aut latronions ve-diti bona side ab empi oribus possidentur. s. Pi colo mineus gradu io. ciuilis Philosophi c. s. se uos alios esse dccet natura, alios moribus, alios fortuna,alios pacto. Notandum autem, quo Ddam inueniri, qui inter famulum & serutim distinguunt, tanquam inter genus & speciem Famulum enim vocant, qui hcro suo stimulariir, siue sit libera persona,eaq; conducta mersede, siue non, siue sit non libera. Seruum verbproprie dicunt esse hominem non libernm, siue sponte tralis fit, siue non . Sed quia hoc discrimen in communi loquendi usu non obseruatur, non maguvi omenti esse videtur.
75쪽
ε6 OECONOMICAE Lib. I. CV. ai An quidam homines sine uatur a domini. - quidam serui fc--r i . C Ententiam affirmantem defendit Aristotelea
sumania. lib. I. Polit. cap. I. Argumenta ipsinis praecipua I. sunt. I. Quia Natura non easdem animi vires
ninibus hominibus attribuit: sed aliis quidem concedit naturalem ingenii sagacitatem & dexteritatem, per quam apti sunt non lotum sibi is sis, sed etiam aliis bene conlidere S praeesse: alos vero tam hebeti & imbecillo ingenio generat, ut neqseipses neq; alios regere possint: sed opus habent,ut ab aliis regantur, iisq; subiiciantur. in a. Quia Natura quibusdam tribuit corpora ad dominandum, cuiusmodi sunt formosa, Cera, tenera, mollia, & imbecilla,ad labores ferendos minus apta: qiubusdam vero ad serui tutem, cuiusmodi sunt corpora deformia. robusta,crassi,dura,callosa 5: quasi compacta laboribus perserendis, & oneribus gellandis retissima. Ergo cum Natura nihil frustra& temere ag it, se-ὶuitur quosdam homines natura esse dominos, tuo ida seruos. Quia corpus natura subiectum est imperio anim .Ergo etiam quidam homo natura lubiectus dominio alterius hominis praeset
li illo sit deterior, his melior, & illi melius sit,
, ut regatur, quam ut regat. His rationibus addi potest quarta, quod quidam homines nascuntur ex matre libera,quidam ex matre serua.Ergo cum Pν. thUI M. Partus sequatur ventrem, sequitur alios natura es sania argu- se liberos,alios seruos. meo AE, At pro thesi negante afferuntur haec arsit me ta. I. Quia omnes homines natura sunt obligati ad se tutendum Deo, ab eodemq; dominium in vel quas
76쪽
Iseruo b in orni familia. r reliquas creaturas terrenas an prima creatione a ceperunt. 2 Quia natura omnes homines prodii
cit aptos ad imperandum & parendum: tametsi non omnes obduersam constitutionem &κυσμ sui corporis, diuersuraq; educationem &institutionem aequaliter sint apti,sed alii magis,abi minus. Vnde recte dici solet incommuni pr uerbio: -ιὲς ν ευ Non potest bene imperare, qui prius imperio non paruerit,ut citatur ab Aristotele lib. 3. Polit. In quam sententiam etiam Plato lib. 6. de legibus in quit:
mus. non potest furι domnus lande dignus, siue, ut alii 3.esserunt: Nemo recte dominum agere potes m nonarurea mimstrum egerit. 9. Quia si quidam homines natura client domini, quidam serui: sequeletur Naturam non aequam omniEm hominum esse matrem sed quorundam noriercam. Quod tameest absurdum. Pro decisione quaestionis propositae obseruanda sant aliquot theoremata. I.Omnem hominem inis emis respectu Dei sua natura esse seruum;respectu pla- tirarum,bestiarum sua naturaeile dominum. 2 Ο-mnem hominem respectu aliorum hominum ex generali Naturae humanae conditione aptum elle
imperare & parere, praeesse & sit biici: ex speciali
vero naturae tuae proprietate alium magis, alium minus siue ad dominandum,siue ad seruiendum esse idoneum. Sed inde non sc tui alios natur1 esse dominos. alios seruos. 3. Omnem scruitutem, qua unus homo alteri est obligatus esse aut iustam aut iniustam : ac priorem quidem Naturae esse consentaneam; posteriorem non. M. Neminem
77쪽
maxime damnosum, si minuantur. Prius autem obi: netur per πιλν---; posterius per ἀπειλαν η.M . Idcirco etiam olim Legislatores, teste M tisonio,pia mi a constituerant Poe nam vero αππι 1- Et apud Spartanos liberi erant
ab excubiis, qui tres habebant filios; immunes vero ab omnibus publicis olliciis,qui quinq;. Re-
igitur dictum est : D nμωρ. πιλωπιλυπ- αδηe, hoc est, honorandus in ciuitate est υιν multos liberos
habens. a.Quia nihil sitauius &iucundius esse potest, quam videre liberos probos no tantum corporis sorma & figura: sed maxime animi&morum similitudine parentes reuerentes. I .Quia,ut Menander ait:
Dolorifica res siqvis homo diues Ilism habet domipuasuccessereno. At in conitariam partem obiici possunt haec argumenta. I. Quod liberi multas & graues curas parentibus pari ut. 2. Quod incertum est patri,an libet i quos suos cile putat,rcuera sint sui. s.Quod liberi mali extrema lunt parentum calamitas. Respondeo tria pla argumenta ' dem simpliciter negari non polle: sed ex iis falsitatem thesis affirmantis probari non polle tum quia-ι- τα secundum comune prouerbium: tum quia acerba tandem dulcescunt: tum quia plura bona liberi per se secum aderunt parentibus , quam mala: tum d cniq; , quia ea quae per accidens oriun rurmala ex liberorum procreatione , nouiunt ei per se ascribenda.
78쪽
De causis inremis familia. a. II. BQ AE S T I O. II. 1ν εχει Meri massis sint praserandifeminis, s legitimi spuriis 3 STatuitur thesis assirmativa. Rationes sunt. I. Quia liberi masculi natura &sexu sunt perse- Ratio. eliores sceminis. 1. Quia illi genus & familiam propagant Sc conseruant hi vero non. Unde recte Euripides in Iph genia:
Columna exim domorum sunt mascus liberi.
3. Quis filiae, praesertim nubiles, sunt laboriosa, sumptuosa S periculosa possessio parentum. 4. Quia magna pars felicitatis domesticae est habere filios,qui nomen parentum ab obliuione de aedes ternas ab aliena posscssione vindicent. s. Quia egitimi liberi iunt honesti ingenui naturalesique bonorum paternorum haeredes, quippe qui ex honesto coitu sunt prognati. Spu ii autem non item. 6. Quia spurii .ptaesertim illi, qui ex adulterio aut damnato coitu naicuntur , plerunq; i tmsi inquaeri& turbulenti, exitumq; habent tragicum nec postptitas eorum est diuturna, ut multis exemplis probat R liter axioritate Oeconomico ro. 7. Quia spurii in Republica ab omnibus r. honoribus &dignitatibus publicis excludi solent: Iezitiini autem non.
38 An libera semper similes pareutibis nascaotur' Tsi plerunq; Naturae bonitas, semina'; quae- sententiar dam virtutum a parentibus tri liberos franS- fundi & propagari solent,iuxta illud Horatii lib. 4. Carminum Ude 4.
79쪽
3, Oze UNO MICAE Lib. l. cni γιFortes creantur fortibus ta bonis. Est in iuuensu,est in equIs,t atrum Virtus, neo imbellem feroces Progenerant aquila columbam.
Tamen non rarΛ selet aecidere, ut liberi a natura&moribus parentum degenerent quemadmodsi multis exemplis probat Riclites usation.Oecon. s.Et hoc testatur Homerus Odysis. t.
ucs erum sanesila similespatris. ne Pleris peiores pauci vero parentιbus mehores. Idem testatur Iosephus lib. 6.antiquitat e. q. Non semper patribus similes nascuntur filii, sed inter . dum ex malis boni,& contra e bonis mali. Atque hqc calamitas magnis & praeclaris viris ita freque ter solet accidere,ut in de adagium illud orirem sit
ἡ a.' μοι. Quod si quaeras de causis huius dissimili-
ι , HLeu, ' udmis, illarum diueris diuersis aferri solent. tu Iaristib. Abi enim causam reserunt ad diuersum steli . sumit -- ruin postum, ob quem corpora inferiora&sub-μ- ' - lunaria variis modis alterari & mutati solent. Alii ad peccata parentum sue notoria, suae occulta, quorum poenas saepe liberi luere coguntur, quo admodum Deus minatur in decalogi pretcepto. a. Vnde prouerbium apud Germanos ortu :
bes ahun. Alii ad voluntatem Dei, per quam non vult ut sua dona alligata lint ad Qccessiones sis, miliarum
80쪽
HL intonissam: . Q δ. miliarum x propagationem carnalem . ne homines putet Stoica necessitate id fieri,atq; ita Deum donorum illorum audi, rem non faciant, eu-que contemnant, &ad causas secundas alligent: sed potius per illam mutationem ad modeltiam. timorem Dei excitentur. Alii ad natura ipsam,
quae in hac mundi senecta fit languidior, & paulatim in peius ruit. Quo pertinet illud HGratii:
Aetas parentum peiorauis tulis Nos nequioresonox daturos Progentem vitiosiorem.
Alii ad prauam educationem & institutionem liberorum. Sepe enim viri magni publicorum negotiorum mole onerati debitam cura educationis & institutionis no habent.Hinc fit ut neglige-tia illa incuria,& indulgentia parentum liberi degenerent & petulant. s evadant. Alii ad nimium amorem paretum erga liberos,qui facit,ut ob nimiam indulgentiam , qua ad liberorum peccataeonnivent, vere &utiliter liberi ab iis non ametur, ideo; iis accidat,quod sim iis,quae cum foetum nimis osculantur&compimitatur .simul eneca , ut Plinius narrat tib 8. Cip.s . Alii causam reserunt ad diuersam parentum tempore coitus dic positione. Quando enim illi tempore coitus co gitationes suas ad obiecta non bona dirigunt, autetia ebrii simi, facile fieri potest, ut aliquis vitii
fomes in sobolem una cum semine derivetur. Idcirco Diogenes cum videret adolescente fatuuin& desipientem, Adolescens,inquit, pater tς ebrius lem inauit. Alii ab Nutricum mores, quibRs liberi tenelli a matribus lactandi commIttun-