장음표시 사용
132쪽
133쪽
f. LM inter Maniaca, dicitur ea quae mania laborat. Mania vero audi dille morbus, quo homines perpetuo delirant, & nunquam se delurasse lentium.
f. 2. Vocabulum mania graecos agnoscit natales , Sy latine furorem signi feat , sumiturque pro quovis delirio . sive fit melancholicum , me in major gradu , quod a medicis mantactim vocatur. Qui igitum hocce morbo laborat seM-νιακοεν manimus, insumu, furibundus appellatur.
f. 3. Delirium eis morbus, quo rectus rationis usus impeditur. Delia rare is dicitur , qui delirio laborat. DEFINITIO f. 4. Inflammatio , est sanguinis arteriosi in minimis canalibus congessi. illosque obstruentis pressio & attritus , vel a vaserum coarcino diametro se vel . nimia sanguinis densitate ortus. DEFINITIO.
F. S. Vermes quos intesina c. H. in se continent, sunt insecta, ex semianio verminoso ab extra in illa delato , ibidem per aptum humorem & cal rem sola, ex ovulis exclusa, ac nutrita , suntque triplicis generis .' alii enim vocantur Dimbrici, qui longa sunt, teretia, & lumbricis terrestrubus simillima insecta , alii iterum lati & aliquot ulnas longi, qui Tamia n minantur, alii denique sunt teretes & brevissimi, vermiculis in easeo habitantibus, den Misemaden similes , qui Ascarides audiunt , & tantum in intestino recto latitant.
S. 6. Plura quidem adhue in C. H. vermium dantur genera, in atris at in tem partibus domicilia sibi ex uentia ; nee quoque me fugit, intesinorum ver mei ab aliis auctoriis in plures dividi species : de his autem Omnibus hoc loco a men-
134쪽
meutionem facere seupervacaneum V a scopo nimis alienum arbitror. Sufficia .tantum de lutolinorum vermibus dixisse. DEFINITIO.
g. 7. Purulentum dicitur id, quod pure repletum est. Pus autem vocatur pulticula illa lenta, quae ex vasis minimis obstructis & materia ipsa obstruente, sub actu suppurationis ita contritis & mixtis constat. Suppi ratio autem est instammationis per lenem putresectionem & virn vitae in pus
f. 8. Pus bonum audit, si album & ab omni rodente acrimonia & sceto- se liberum est. Malum vero , si alium colorem , foetorem , & indolem limpi-do-acrem corrosivam acquisivit, aliasque etiam Ichor, Sanies nominatur.
DEFINITIO.9. S rebo n est illud , quod scirrho laborat, Scirrhus autem est tumor praeternaturalis , non dolens, in parte glandulosa, auti in solliculis a teriolarum excretoriis, ortus a materia inflammante, crassa , obstruente, omni liquido orbata. '
Io. Oedema pedum fit, quando pedies ab infima extremitate versus supcriora tumore elevantur molli , aequali, pallido , frigido , aquoso , digito cedente, impressionis tenaci, in abolita etiam corporis mole haerente , ubi nullus jam humorum per vasa motus adest, cujus mole & pondere minora comprimuntur vascula, quique Originem ducit ex collectione seri sub cute in substantia cellulosa panniculus adiposus nominata , ut & ii aejus prolongationibus in interstitiis musculorum.
S. II. Vocem cedema, non nisi a friuo οιδεω , tum , derivandam , Memo credo injicias ibit, quod autem pedum tumor inprimis sibi hoc nomen υindicaυmrit ejus ratio in eo latere videtur quod apud veteres ovios , homini ci dam , nomine indipus funis per pedes trajectus fuerit , cui immortuus es, unde Gr.eci per longum tempus pedum tumorem Oedipum vocarunt, qua tau-ἀem υox in indema mutata proprie magis di m morbum denotat. Incidenter
hic mentionem facio indema dari duplicis generis , aliud est frigidum quod sub calore disparet , sub frigore autem augetur, V ab impedita transpiratiouo oritur , hacque re situ a cessat , auud es calidum quod sub calore increscit,
135쪽
a frigore aurem imminuitur, V potius ex atonia cutis provenit, quae in talisam appulsui humorum resistere adeoque impedire nequit, quo minus sub illa sertim separesur θ' colligatur. Hanc aedematis dioerentiam magna certe in. Iraxi clinica utilitatis nemo tam bene observavit ac Celeberrim. Scharsch-midi. ab qui optimas ex hac disinctione elices cautelas practicaό.
g. II. Offerebatur Anno hoc I 4ψ. d. II. Jan. Excellentissimo in Aca demia nostra anatomes Prosessori ordinario Chris. Theoph. Biutuero, in theatro anatomico cadaver mulieris maniacae , in nosocomio demortuae , quod sequentia notatu digna exhibuit; I in cavitate intestinorum continebatur ingens copia taeniarum , & pauci lumbrici, a glandulae me- senterii obstructae & induratae videbantur . 3 ingesta in ventriculum 9 ex eo in intestina protrusia, usque ad eorum exitum, ab admixto chr.lo nondum secreto, alba prorsus apparebant, intestina ipsa a flatii bus mirum in modum expansa in quibusdam locis inflammata erant, s cerebrum similiter inflammatione affectum cernebatur, 6 in cujus ventriculis anterioribus serum extra vasatum fluctuabat, totumque sere sinum falcisormem longa carnosa sanguinis concrescentia replebat, ut & l teralem sinistrum , nec minus dextrum licet parvus tantum in cujus fine grumosus coagulatus sanguis haerebat , 8 pulmonum tota substantia purulenta, & sacculis scirrhosis, pus in se continentibus obsessa, & super-ficies eorum externa nondum quidem rupta, pleurae autem accreta erat
9 pedes cedemate turgebant, IO totum denique corpuε aliqua ad-huc pinguedine in tunica adiposa gaudebat.
f. I 3. Ferax est hic casus utilismarum obserυationum , quae explicandis multis ph.enomenis , ξδ intelligenta υerae: morborum origini apprime inserviunt. Occasionem igitur praebet, inquirendi in veram morborum originem quibus haec perjova in vita sua a ei a Dit, V in causam mortis , ξδ oseudendi artem medicam firmi sinis inniti fundamentis , medicumque rationalem quori indis es maxiine complicatorum morborum causas ac rationes reddere posse. γ diuem serυabo in explicatione horitis morborum eandem quem j. I a. Iecutus sum, sicque . vermibus jam initium capio.
136쪽
AXIOMA. f. I Uermes intestinorum nutrimentum suum capiunt, vel ex alimentis semidigestis , vel his deficientibus, ut ipsa arrodant intestina necessieAXIOMA. f. 16. In gesta, quae in intestinis haerent, constant ex chylo, qui corpori nutrimentum praebet, & lacti simillimus est liquor, & ex secibus , quae nutrimentum dare nequeunt.
c OROLLARIUM.f. II. Vermes nutrimentum capiunt ex ingestis in intestinis haerentibus, ta ista hinc vel chylo, vel secibus aluntur.
I 8. Uti alia Insecta, sic quoque vermes intestinorum lacte dulci li. Lenter fruuntur. Sumas enim lac calidum , fac ut ejus vapor intestinum rectum attingat, observabis vermes, si adsunt, statim illinc delabi, magatumque ibi excitare pruritum , vel injiciatur clysma lacteum , cum quo iterum eliminato, Vermes quoque prodibunt.
c OROLLARIUM.f. I9. Chylus eum sit lacti simillimus humor, g. I s. vermes quoque libenter lao capientes f. antec. , chylo nutrimenti loco uti, sequitur. COROLLARIUM.f. 2O. Adeoque corpori humano nutrimentum detrahunt g. I'. . THEO REMA.
f. II. Vacuo ventriculo, augetur I appetitus A fames , quae si magnae est, homo a vorax fit, fle oblatos quoscunque cibos cito in magna copia devorat, absque justa eorum in ore praeparatione , 3 Chymus inde
137쪽
Inde non rite praeparatur, & semel malus in intestinis non corrigitur, non bonus inde nec satis subtilis generatur chylus, sed crassus, crudus.
' I stomachus a cibis vacuus eundem exercet motum peristallicum .miem plenus per prisc. phasiol. & oum praeterea cibis non distendatur , magis sese adhuc contrahit, & coarctatur, villi tunicae ejus internae pro. pius ad se invicem accedunt, & sub icontinuo motu sibi mutuo affricantur. Cum vero in his multae nervorum extremitates contineantur, pex princianatomia maxime sensibiles, oritur inde dolor, vel saltem molesta sensatio , quae non nisi ventriculo cibis iterum repleto finitur , & haec medicis dicitur appetitus , cujus major gradus audit fames. per princ. phsiol. Ergo vacuo ventrictilo augetur appetitus Ufames Q. E. P. et Hominem jejuno stomacho fieri voracem , ut quosvis oblatos cibos cito I in magna copia deglutiat, quotidiana comprobat experientia. Cibis autem cito deglutitis, nec dentibus satis comminutis , non sussiciens affunditur salivae copia, adeoque dum homo vorax non diu masticat, non satis ci- , bos in ore ejus praeparari necesse est: hic ille quoscunque oblatos cibos sive justa eorum in ore praeparatione deglutis. 4 Ε. S. 3 Saliva chymo in sussiciqnti copia non aqua, nec cibis In ore prius dentibus sit comminutis, deseruntur in ventriculum crassiores justa admixtae salivae copia carentes ciborum partes, quas ventriculus subtiliores nunc reddere nequit, intestina similiter : hinc clomus non rite praeparatur, Us mel mulus in intestiuis non corrigitur. Q. E. T. Cum chymus crassus non rite praeparatus in intestinIs non corrigatur, ehylus vero ex chymo per vasa lactea separetur, haecque vim non habeynterassiorem chymum subtiliorem reddendi, necesse est, ut una cum chylo ab heterogsneis partibus non satis liberato hae ipsae vias lacteas intrent, ademque crassus Oriatur chylus, quem medici crudum vocant. per princ. philol. in homine igitur voraci, in quo non bonus generaIur chmus , malus Foqrte
f. 22. Atrophicus is est, qui atrophia laborat. AIrophia adtem est deis sectus nutrimenti, ob glandularum mesenterii obstructionem crasib chylo
actam, corporis marcorem inducens. ,
is. 23. Obstructio glandularum mesentersi, propria vi, nulla alia inse- Mente causa, atrophiam producit. Diti t. Medico-Pract. Tom. L R DEMON R
138쪽
obstructio mesenterii propria vi, nulla alia insequente causa , essicit ut debitum corpori nutrimentum non adseratur. Hoc autem ubi deficit. &quidem ob dictarum elandularum obitructionem , atrophiam constitu t.
3. 22. Adeoque illa obstrictio propria vi nulla alia insequente causa , agrμphiam producit. 4 E. D. COROLLARIUM. I. 24. Hinc ista obstructio est causa proxima atrophiae. F. I . a 3 . THEO REMAE
S. 26. Vermes atrophiae musam remotam constituere possunt.
Vermes detrahunt corpori nutrimentum . S. 2o. cujus desectu appetitus & sanies augetur. per priue. H lol. & homo vorax fit & quosvis oblatos cibos cito in magna copia sine justa eorum praeparatione in ore deglutit, unde chylus generatur crudus. F. al. crans, qui majorem adeptus crassitiem ac diameter vaserum lacteorum requirit, in illis impacistus haerere debet immeabilis, eaque vi novi a tcrgo urgentis chyli magis magisque obstruere, sicque sibi ipsi transfluxum ad receptaculum chyli pra pedire. Cum vero notum sit per hoc receptaculum . plurimam imo sere omnem nutrimenti partem corpori humano advehi ; quilibet jam perspieit denegato per idem chyli transfluxum, corpus marcore assici debere. Cumque prae terea hicce affectus a glandularum mesenterii obstructione originem trahens atrophiae nomine insigniatur. f. 22. ejusdemque ratio in vetamibus lateat. 3. U. id vero . in quo effectus cujusdam ratio quaerendaeli, causa remota appelleturi S. ι . Palpt jam vermex anophia causim remotam constituere posse. L. D. COROLLARIUM. . et s. 'ob repertos in nostro atrophico subjecto vermes in intestinis, cf. Ia. eonclusio valet illos fuisse caussam remotam utrophiae f. 2 . ).AXIO MAE, 27. Per obstructas glandulas mesamicas chylus transire nequit. sed tu
139쪽
. 28. Cum in nostro eadavere elandulae quoque meseraἔeae obstructae iuerint, f. II. non mirum cst, chylum in intemnis fetibus admi tum remansisse f. 27. I a. EXPERIENTIA.3. 29. Intemna gaudent multis subtilissimis nervorum extremitatibus in tunica villosa. nervo & musculari, hae si vel punctura . vel rosione, vel alio modo laeduntur, varios statim producunt dolores, non solum in illa parte ubi assiciuntur, sed etiam per consensum in aliis. DEFINITIO. o. Dasimu est praeternaturalis musculorum contractio. tam veherimens , ut illa durante antagonime affectorum vi resistere, & partem movendam in contrarium flectere nequeant. THEO REM AEL 3I. Irritati merui, partes quas percurrunt, Artius contrahunt, Rspasmum non solum in iisdem , sed & in vicinis vasis sanguiseris aliosque humores vehentibus, causantur,. sicque varias essiciunt congestiones.
Motum partium contractorium st motu nervorum pendere, fer princibasiolog. constat, hinc , quiescentibus nervis nullus fit motus in partu hus movendis , illis autem commotis , moventur & hae contrahunturque. Si vero nervi irritantur , sertius sese movent, ergo quiescentes partes tunc quoque in sortiorem motum rapiunt contractorium , qui si tantus est, ut affectorum musculorum vi antagonistae resistere , & partem movendam in contrarium flectere nequeant, spinnus dicitur, 3. 3o. hine nervi irritati spasmum emcere possiunt. Constricta autem per hunc vasa, minorem in se recipiunt humorum quantitatem , quae adeoque in illis legitimo m do contineri debebat, jam ad alia loca fluere cogitur. Et cum omnia vasa ita sint constituta , ut certam tantum proportionatam humorum copiam in se recipere queant, quibus majori quam par est copia assiuxis magis semper distenduntur, donec tandem tonum amittant. & relaxentur, ut humores postea per illa non rite circulent, sed in motu suo ibidem reta dentur , A acumulentur , in hoc autem consistat congestio humorum , per R a priu .
140쪽
trine. patholor quae ab irritatis nervis originem ducere potest; per ante ced) patet nemos irritatos posse congesto Ieru eficere. Et cum praeterea notum sit , , per prim. patholog. nervos irritatos non semper spasmum , sed quandoque tantum malorem humorum affluxum ad loca affecta causari . sequitur illos tam in loco fecto. quam is victuis conrisionem producere posse. E. D.
, S. 32. Uermes non solum intestina & ventriculum arrodunt , sed quandoque plane Perser i t. - . I . I
f. 33. Hoc nou solivit in tes u fa n esse testantur M. N. C. Dec. I. ao. I. Obs Iψ . V. p. 3 S. sed' etiam in umbilico V inguine, qua de re legi siveretur, Blegni a0d. Mallic. no. Ισ79. Du. obs V. Plator. obs L 3. p. 83 I. item Zac. Lusitan. P. A. c. a. obf Ap.
- f. 34. Cum vermes ventriculum & intestina arrodant. g. 32. adeoque nervos irritent, 29 qui tunc dolores prqcreant , .sequitur eos iniurietestinis & ventriculo magnam excitare titillationem & dolorem.
g. 3 . Cum nervi irritati, dolorem quoque in aliis partibus per conasenium producant, S. 34. . patet hine ratio, cur. ab artosioite intestino sum a. vermibus facta oriatur pruritus narium, quem aegri frictiune illarum
g. 3 6. Dicta hae ut eo clarius elucescant, notandum es, nervum maxΨLIarem superiorem disribui pre omnes maxilla superioris partes, nassim, labra, palaram, mulam, gingivaι , . est dentes, hisque alium exhibet ramum, cum surcido quodam nervi abducentis uultus metuum illam uemum consens colem , nempe inter salem format. His iterum. rios dis G git surculos iathoracis V abdominis viscera fere omnia, ubi υariis plexibis3 cum pari ne 0rum iam iisdem par tibus ramulos suos exhibense con revitvr s quod etiam in Deu-iricidi ple u cardiaco fit. Quando igitur tu intestinis vel ventriculo extremitares vervorum paris vagi irritantur, feri alit non potes. quam ut ob desi eripiam: armari florum nemo im connesonem nerυm intercostolis in similem ά; si mr motum , qui cum nervo maxillari Pauperiori cubarens eidem motum