장음표시 사용
471쪽
plurimis subiectis scorbuticis externe adhibitum. suit deprehensum con-nt autem illud ex vino rubro, viridi aeris , aqua plantaginis & salviae, - quam aquam mediante penicillo ex linteo carpto consecto aegri gingivis requentius de die sibi applicant, cita. tuta, ac compendios a via aegris allevamentum afferendo lyn proma molet turn exstirpatr nec tantummodo in crebrioribus sputationibus, verum & ubi gingivae sunguinem instar Ioiatur: e carnis ichorosum suetidum stillant, ac inter edendum aegros divexant, exspectationi satisfacit: Quin etiam affectui huic medetur tinctura lingularis , cujus compositionem vidi apud Dec eritin tu not. ad prax. med Bar,ett. de Icorbulo p. m. . Ubi fluxus criticus eth in scorbulo, neutiquam dicta remedia adhubere convenit. sed interne danda sunt lenia diu phoretica , diu retica , qualia sunt tinctura antin Onii rite praeparata , decocta lignorum . & praecipitantia cum nitro remixta, quod miram vim anodynam possidet, externe demulcentia gargarismata ex mucilag. sem. cydon. cum aqua rosur.& oleo amygd. dulc. quae simul ancillante natura omne ab luent punc
Diaeta magnum imo maximum ad sanandum m. dum scorbutisum contribuit: quemadmodum enim levior vita, crassior he durior victus , imo aer peregrinus impuris heterogeneis atomis stipatus impuritates Ianguini introducunt. animumque hebetem reddunt, L morbos chronicos , uti jamdudum Herodotus olim notavit, corpori ingenerant i ita certe inedia, quae plus praestat quam generosissima pharmaca, quaeque methodus antiquis& sapientis sin is sanandi morbos solennis fuit, ad depellendum, caeteris paribus, hunc morbum praestat, qua de re vid. Dissert. excethnt. Hos. manni de inedia maenorum morborti in remedio. nec minus aeris crassi in purum seremini ruralem mutatio in curando hoc morbo ejusque symptomatibus paucis coadhibitis remediis insignis erit usus, quoniam sub ilia neribus & mutationibus locorum animo existente libero ab ossiciis & tranquillo spiritu ascentia sanguinis motusque humorum blande promoVetur, unde secretionis & excretionis negotium melius procedit. Quae nonnunquam phthisicos corripit salivatio, merito pro sympto*ratiaca habenda semper venit, quas quam rariis ma criticae prostent exempla, quaeque nonnisi sub initium morbi visuntiar, ubi reliqua lethalia symp- tomata deguvium ni m. pilorum, alvi copiosa dejectio, sputatio viscidi gluti- nosi humoris per tussim, sudores nocturni, atrophia, facies hippocratica, sebris lenta & quae sunt reliqua, procul sunt, prout enim illa symptom ta prorsus destructum sanguinem , naturam debilitatam indicant. ita illorum absentia & oborta salivatio caeteris paribus naturam lassicientia virium motricium instructam esse, sive ut veteres existimabant, vim expultricem adhuc in vigore debito consistere significant. Recensetur ejusmodi salivatio critica in Eph. Germ. N. C. D. II. A. I. p. I 3 l. obf. Iza. Quod si
vero dicendum quod res est ι neutiquam haec salivatio pro critiza est h4M in m a ben-
472쪽
henda. Quando enim inspicimus intimius hanc historiam, symptomaticam ipsam pronuntiare convenit: crisis enim naturae jam facta erat s ita autem verba sonant: Bitirim die septimo morbi febre hacteims saltim Omp-tomatica aliquqties iterata ahi dejectione critice soluta , penitus cessante. Paulo post tamen tanta salivatione fuit correpta aegrota, ut inde ob nimiam limpidae & salivosae materiae copiam resolutionis virium metum injecisset, & medicus incrassantibus & constringentibus fluxum sistere opus habuerit. Si non sitisset symptomatica , sed critica certe fluxus non tantus fuisset, ut virium decrementum introduxisset corpori, imo nec medicus opus habuisset in crassantibus uti. Nec primum quidem est exemplum, ubi polhejusmodi destillationes salivae largiores in phthises consummatas & summe periculosas inciderint aegri , qua de re observatores consule. Nec minus historia illa , quam Hagendore hist. medico haesic. 8 . cent. I. annotaris nobis sublevat, ubi scemina phthisi incipienti laborans praeter opinionem aquam limpidissimam veluti ex fonte saliente petitam, faucesque continuo occupantem reiicit, ut hinc eandem salivatione mercuriali usam esse putaret medicus , & lingua & fauces erosae viderentur. Paucis usa medicinis , sed os colluebat gargarismate idoneo. Quo facto viribus exhauΩtis vitae, clausiulam fecit. Ratio hujus fluxus salivalis illum latere hau δpotest, qui leges hydraulicas probe cognitas habet atque perspectas. Cum enim phthisis morbus sit pro fundamento pulmones a sanguine stagnante & impeditius circulante in farctos agnoscens , hinc sanguis ibidem re- gurgitans atque repressiis vias quaerit alias , & Iegregata lympha acris nunc diarthoeam , nunc urinae fluxum copiosiorem, mox sudorem, mox in dispositis salivationem excitat, Ad symptpmaticarum classem reserendae quoque sunt eae salivationes, quarum hinc inde in angina, faucium vitiis, oesophagi & ventriculi inflammationibus in practicorum libris prollantibus mentio fit, imo quotidiana etiam experientia teste , excessivus hic & abundantior salivae fluxus merito periculosum anginae symptoma audit, teliaturque de maligna& acutiori quadam sebre inflammatoria, quae quidem ceu conatus ac
molimen naturae ad stagnantem singuitias portionem avertendam, per corporis habitum tenuiorem materiam sanguineam factam eliminandam, &putredinem interturbandam junctis viribus intendit: At vero quoniam largior sanguinis copia ibi stagnitias alluentem sanguinem & febrilem motum propter vias interclusas non admittit, imo etiam natura ex iteratis istis & frustra tentatis moliminibus mirum debilitatur, unde sece Luo ista salivalli humoris a sanguine subsistente crassiori facto regionemoris & faucium copioso humido obsidet, ut licet gargarismatibus congruis, quae nonnunquam admitti non possunt, viae istae a salivae copia liberentur, de novo tamen propullulet, mortem brevi subsequuturam non raro praenuncians. Anginae ejusmodi seroci supervenisse salivationem Hesmontius lat. humav. neglig. F. a S. testatur.
473쪽
sputatio haec frequentior ac largior est in illa anginae specie, ubi dolor & rubor abeth, vel si quis offenditur, levior tumor potius sero qtum internas faucium partes occupat, & in quibusdam satis latum ambitum tenet , qui cum copiosa pituitae in os congellione aliquot intra dies finitur. Conser. hanc in rem Jo uberi. Oper. Atin. min. I. p. 3 7. it. Ri-Verius prax. medicin. l. 6. c. T. p. 2O . it. Hercul. Saxon. piseleel. praef.
pari. I. c. I9. de Ansua. Ejusdem valoris est illa excretio salivalis, quae inflammationibus cesse phagi & ventriculi contingiti quae quidem fluxio non tam primario congellioni sanguinis circa illas partes tunicis glandit lolis & mpioribus quoque glandulis refertas, quam vi legum mechanicarum huic prelli, po- de insequenti febri spasmis dolorificis ascribenda est, vid. celeb. Stasilii patroni atque praeceptoris omni objisi. cultu prosequendi eleganti sina dissertatio de Abre-
κρατία naturae, unde aegroti etiam de insigni ardore & dolore circa ventriculi Pegionem conqueruntur. Otis & iaucium inflammationibus accidisse plualismum Rondeserim in method. curand n orb. l. 2. notavit, quando scribit, ob id non mirum, li partibus of s inflammationem patientibus, aut ex aliquo afferis tu praeter naturam calentibus, hujusmodi symptomata saepe succedant.& si id non solius caloris ratione, verum etiam doloris aut partis affectae natura efficiatur. Dolentium enim & imbecillarum partium naturacit, aut ad se fluxiones attrahere, aut decumbentes in se recipere . largas quidem , ubi corpora plena sunt & excrementis scatentia, palmio post, Nou paucis visi eli argenti vivi sive in umitio sive intro assumptio, dum sua tenuitate fluxiones in os concitat, frequentis oris exspuitionis causam attulisse. Aliis vero luis venereae labes cum absque alia manifesta occasione contahescere simul corpus atrophia, caputque dolere circa aures & maxime noctu magis quam interdiu torqueri conspicitur.
Via quoque hac de re P. fores. obse . V curat. medicinat. l. I . in quo hinc inde natos piyalismos in oris & faucium aegritudinibus reperies. Circa curationem hujus symptomatis monendum illud eli , ne in excessu dentur sacharata, lyrupi, quibus medicorum intentiones vulgariter landari solent . quippe salivae viseidiorem qualitatem conciliando enor mior stagnatio sitisque molestior, quae per se maxime urget, metuenda, potius res peragenda per temperantia diluentia gargarismata, interne diaphoretica leniora anodyna , ita, quin res prosperum eventum sit Iortitura, nulli dubitamus. In inflammationibus autem insophagi & ventriculi ubi accidit sputatio, non ad symptoma, sed ad causam morbi , id et hinflammationem & stagnationem sanguinis secessioliem seri salivalem causatatem est respiciendum , quae diaphoreticis & antispasmodicis propellitur,
qua de re vide auctores praeticos. Hisce nunc perspectis, transitum facimus ad eam silivationem, qua critice terminari solent morbi acuti, rarius chronici, . de quibus tamen
Steno de Nautalis oris 3. 24. scribit, sputatori melancholico frequenter tumui Dist genas , sed indulcater, illumque tumorem nonnunquam salivatione
474쪽
meminit, eas scilicet cum notabili aegrorum commodo, A liberatione amor his chronicis accidere. Ex acutis praecipue sunt febris tertiana quotidiana , quartana, variolae, quibus accedit illa frequens sputatio, quae ceria anni tempestate contingere solet. Seorsim A lingulatim examinabimus dictas morhorum cris es. Nihil autem eli frequentius, quam quod autum Rali vel vernali quoisque tempore perseverante diu tempestate humida praecedentibus siccis calidis ac frigid:s ventis homines plurimi in ejusmodi excretionem salivalis humoris incidant bono omine. Cum enim sub praecedente tempestato multi humores in corpore erant generati, nec sufficienter per hiabitum corporis ob poros angustiores & constrictiores eliminari poterant, hinc
superveniente austro vel zephyro fibras corporis relaxando , & consequenter motum circularem humorum impertiorem reddendo, resetvunthir , extricantur copiosae humiditates critice & salutariter. Exinde quoque ratio dari facile potest, quare tunc temporis capitis dolores gravativi, odontal-gi.e, otalgiae diarhaeae, anxietates praecordiorum, tussies, rheumatismi, cuius-rhi simul hominem truculenter divexerit, praesertim ubi impura sunt corpora, cachectica vel Icorbutica, quibus truculentiora sunt dicti s)tmp-ic muta, quae critice ptyalismo terminantur : ita annotavit Devo l. a. quod tumores genarum, ut & glandularum auriculas circumiacentium & glandularum colli indolentes u frigore autumnali vel etiam verno excitati, &
paucas intra horas in immanem molem excrescentes nonnunquam mullias pultione sublati fuerint. Ipse Η murates fluxionem hanc suo jam tempore frequentius Obsem
livit. Imo quoque P. Fore lita l. c. Observ. 23. p. m. - . id ipsum innuit, ubi scribit: anno 146 . mense Octobri Novembri ac Decembli, cum longo tempore constitutio austrina permaneret, plurimi non soluinin oculorum affectus ex defluxione inciderunt, verum etiam in ptyaliς mum ob capitis humiditatem per modum catarrhi perpetuo in os fluet
tem , V paulo pos in scholiis, vere ipso fluere continenter , si aestas siccior septentrionalis, ae autumnus fuerit pluviosus & austrinus , in provinciis vero tepidioribus ad austrum vergentibus hieme sequente is fluor infestat: ita & aetate Benedicti Verenensis 3 Iedici insignis ut refert L. ψ. c. i8. hujusmodi destillationes graves periculos, cum acuta febre omnem Italiae oram insessarunt , ex quodam coelesti influxu, ita ut quam plurimi caderent: sic etiam in hac austrina conititutione plualismi valde molesti fiebant ore semper saliva repleta. Meretur quoque legi Rondeletim iu
Notari prae caeteris meretur , quod hoc tempore , ubi catarrta ac de
fluxioncs ingruere solene, simul dentium do ores truculenti ac vehementissimi sint, atrociaque intolerabili vestrum infestent, qui accedente 'tu-
475쪽
more genarum ab alsuxu humorum excitato , tandem bono eventu copiosa tenuis limpidae salivae exspuitione terminantur , vehementiores tamsnac frequentiores eveniunt dolores sueminis habitus corporis laxioris sanguinei , texturae sensibilioris spa iodicis tractionibus prae aliis subjectis valde assuetis, scorbuticis, in quibus simul adest gravissimus dolor in
nucha, qui se propagat ad aurem , parotidem, totamque maxillam cum ineatione ac rubore , arteriarum temporalium pulsatione. somno inqui
to vel plane nullo. R demum perpetuo defluenta saliva natura morbum solvit. Pronum erit ex dictis intelligere . quomodo ratione curationis sit procedendum. Pessime faciunt medentes illi assectui huic medelam allaturi propinando interne optata, constringentia ; externe vero gargarismatibus constringentibus acidis vel collutionibus frigidia rem peragere te utant, quid aliud agunt, quam quod ignorantiam sv m palam fateantur . nec legos microcosmicas cognitas ac perspectas habeant, imo experientia multiplici teste miseros aegrotos in indelebilia sere mala imo mortis periculum praecipitent, dum sal uarem hanc & criticam evacuationem lintendo . naturaeque intentionem bonam inhibendo. serumque copiosum humoribus vitalibus quantitate & qualitate infestum . quod proscriptum semel est, repellendo, gravissimas cephalalgias, dentium dolores atrociores. anxietates praecordiales . paralysse . vertigines, singultus, diarrhinas cum gravissimis torminibus & angustiis respirandi molestiis mis . conjunctas, quae aegrotum, si sensibilioris est texturae in erebriorem lipothymiam conjiciunt. corpori introducunt. Omissis itaque iis naturam in crisi tumbantibuti substitui talia possinit . quae demulcent, discutiunt, ac leniori r horatione in fibras relaxatas operantur . interne diaphoretica roborantia serum euxile reddentia, uti sunt insus h. Thee. veronicae , bita alti Vae, betonicae &c. Nec incommode in usum trahuntur leniora laxantia ex soliis sennae. tartaro tartari fato, manna, rhabarbaro . quae mucum intestinorum tunicas obsidentem diluunt. & serum copioluin limul eliis i
Accedimus nune ad istam crisin , qua terminari non raro solent febrestum acutae continuae tum intermittentes , imo inflammatoriae. Maxime omnium autem notari meretur, quod ad fluxum hune inclinent ii . qui sunt phlegmatici, melancholici, scorbutici. hypochondriaci. qui prout in statu naturali copiosius humidum per salivales glandulas excernunt. ita in praeternaturali ordinis & loci amans illuc amandat superstuum, ubi id convenientius invenit, seque ab hostili materia liberate ut rem exemplis clarioribus & magis m sensus erassissime incidentibus illustremus. notorium est . quod, cum sanguinei narium haemorrhagiis . ubi de eo tero sani sunt, ut plurimum assueti sint, morbo correpti acuto eadem terminentur affectiones , ut mensium, haemorrhoidum & alvi fluxum ii-ve diarrhaeam taceam. In quibuscunque itaque haec excretio contingit.
476쪽
ibi Cmper phlegmaticae texturae suspicio esse potest. Memoratu autem Ill R3
dignum est, quod non modo conamine naturae sive sponte exspuitio haec sa. livulis oboriatur , verum etiam a medicamentis interne exhibitis antilabrili specifica virtute pollentibus observatus sit fluxus, id quod maxime notari volo circa exhibitionem famos illius medicamenti anti sebrilis corticis chinae chi nae , cujus emcacia in debellandis febribus rite & debito tempore exhibiti ha ctenus satis Itifficienterque innotuit: notabile eit, inquam , experientia teste , hunc corticem prientisiis praemittendis, salivae fluxum copiosiorem ciere, adeo quidem, ut fauces & gingivas imo linguam mole itis suetidis ulceribus ac erotionibus nonnunquam afficiat, ac si mercurialia intro fuissent assumpta.
Sub limam jam non vocabimus verbosius ipsus principia & agenda
modum , cum illa sufficienter ac erudite pro more solito demonstraverit Celeberr. II inannus in dissert. de chii chisia usu V abusu V modo
Consistit tamen ejus virtus, uti recte nouit Autor graυissimus modo citatus , specifica εἰ singularis in debellandis febribus in balsamico isto leniori adstrictivo roborante principio , quod non tam a priori sapore nimirum amaro leniter constringente , erum etiam a posteriori dilucestit, praepostera nempe exhibitione , antequam primae viae fuerint correctae, S a sordibus biliosis viscidis acidis formitem ac causam mali constituentibus liber itae , dum insequuntur febres diuturnae, lentae, tumores viscerum , hy-ίropes, heeticae , phthises , aliaque in delubili ii, inque pretesentissimum vitae discrimen aegrum praecipitantia mala, non alia sane Laticine uc reliqua mari selfo styptica adstringentia in febribus adhibita , uti maxime omnium clealumen , nux moschata , liquor martialis , tinctura martis solaris , tiquae sunt reliqua. Beneficio balsamicae hujus robcrantis virtutis in aliis iudorem copiosius elicui illa, in aliis urinam largiorem civisse, in aliis alvum stimulandi facultatem exeruisse , in aliis insignem salivae fluxum proritasse observatum est : vid. Θdeis, in opusc. unis. p. m. 38 a. Persepe mihi accidit, inquit , ut ab usu ejus tanqtnim a catarctico fortiori affumpto ager violenter expurgetur ; efficaciam ejus per sudorem vid. ibid. p. m. 3 8 I. Conseratur quoque Iones Tractat. de febribus. Quod autom criticas supra dictas excretiones promoveat, ratio est, quod principio suo bassamico roborante fibras corporis laxiores factas corroboret, motumque to-Nicum naturalem ac congruum procuret, ita ut ad materiam morbificum eliminandam idoneae iterum reddantur ; roboratis itaque fibris ex certa dispositione ac constitutione humorum ac consuetudine naturali, nunc diar-
tineam & sudorem in biliosis & cholericis, nunc salivae & urinae fluxum in sanguineis phlegmaticis, melancholicis excitat, prout locus erit commodior , & materiae morbificae eliminandae aptus & idoneus. Recensitu dignas judicavimus historias, quas nobiscum communicavit Perdilectus frater': mulier hebraea 26. annorum inteq per antice mirum
477쪽
quantum , ut solet ejusmodi populus , dedita , tempera tento melancholico-pituitoso praedita , saepius catamentorum fluxum turbatum vel immunutum vel plane cessantem experitur, hinc inopiuato in horrorem febrilem & subsequentem aestum cum nausea & Vomendi conatu, imo quoque alvi adstrictione conjunctum incidit, ita ut ultra decem horas paroxyLmus duraurrit. Ahero die salva permansit a dictis symptomatibus, quae tamen tertio die eadem redeunt atrocia , nisi quod levior fuerit horrescentia sebrilis , aestus tamen eo vehementior ac intensior , ita ut delirare inee erit, unde febrem tertianam.sub his latitare judicatum fuit. Dantur hune in finem evacuantia ανω & κατω , hisce peractis & primis.viis
quae ex inordinata diaeta saburra vitiosorum humorum erant repletae, expurgatis, exhibentur diaphoretica cum sulibus digestivis remixta , ita pa-roxysmus statu quidem tempo a ac periodos suas adhuc servare, de atro-eia tamen sua multum remitisse visus fuit : continuantur dicta Lemedias. at cum pertinaciam suam multoties ac nimium declaraverit recurrentibus. symptomatibus , ad chinam chin. ceu sacram anchoram confugiendum ielse censebatur, quae in forma electuarii cum syrupo rosar. rubr. adim
dum Syden hamii praescribebatur addito oleo caryophiliorum & fale amm . niaco. Febris seliciter profligatur, ita ut typum suum servare desierit. At
vero praeter omnem opinionem tam crudelis oboritur salivatio, ut in suspiacionem medicus inciderit assumptionis internae mercurialium , vel eraternae applicationis unguenti mercurialis, Buces enim , lingua ipsa , ut ει gingivae corrosae nigroque colore tactae erant, cum salivae copiosae exiscretione. Medicus cohibere ipsum noluit, quod stapius hunc observave, rit in febribus, ideo leniora roborantia externa , R interna diaphoretica eum insulis calidis in usum trahuntur , quibus factis aegra ad se rediit , . R integra jam fruitur sanitate. Alia faemina hebraea 3 o. anni sanguineo-phlegmatica ex pedibus noviaver eonstructis quas habitabat, capitis & articulorum scorbuticos dolores sibi contrahit, diaeta inordinata accedente , tempore vernali incidit in seishrem tertianam, quae cum pandiculatione , oscitatione praecedente , suta sequente horrore, & aestu totius corporis intensiori per 2o. horas duranti4hus juncta erat, ex diuturnioribus autem & gravioribus paro simis lupothymia simul corripitur. Uena secatur; ita lipothymia in paroxysmo ipsem derelinquit, dantur laxantia cum salibus digestivis remixta reitera
lis vicibus ; symptomata tamen eodem statu stato tempore γedeunt sinet lipothymia tamen. Idcirco ad penitus exstirpandam febrem in ulum vos eatur pulvis ex anti sebrili Crollit, china chinae flor. salis antimoniati mar tiat. arcan. duplicato cum guttis aliquot caryophil. conflatus, quibus se chris quidem evanescit; profligata vero illa in salivationem conjunctamicum gingivarum intumescentia sine corruptione tamen ulla S dentium va
cillatione incidit; methodo in superiori casu recensita & haec molesta aRiectio aegnam derelinquit ita ut nec de se e nec doloribus articulorum
478쪽
scortaticis querelas nobis amplius moverit. In tertiana duplici obortam Ipuitionem vid. apud Forsum l. c. l. obser . 4. de fumbin p. m. 27s.1dem l. c. obser . 22. p. m. i. ubi salutarem ac criticum hunc stucium notavit , verba ita se habent i l olet etiam saliva copiose aliquando ex ore fluere, per modum critis poti sebrem aut morbos acutos : sicuti eve nit Alematiae socrui meae fere septuagenariae. uxit enim huic per os . idque per plures dies tam nostu quam die ultro humor fialivalis tenuis per se , ut pannum lineum satis magnum necesse fuerit sub ore ponere ad liquorem I iiivalem continuo emuentem excipiendum : hic fluxum noluimus .intercipere, cum in ea ita morbi terminari solebant, quemadmodum ter in ipsa animadverti. Nec inicius in quotidiana febre largiorem spuit onem in femina succi plena sanguineo-pitiniosa scorbutica annotavi, quae in primordio veris de doloribus ventriculi. phlogotibus, anxietate praecordiali , angustia re i. randi i piam invadentibus conqueritur, urina erat cruda & rubra instar sco buticorum sine sedimento, somnus quoque paucus & turbulentus. Adhubitis debitis remediis anti sebrilibus , quibus etiam china chinae admixta .erat, febre propulse multum salivalis liquoris per os sputare incipit, qui fluxus per oetiduum duravit . usque dum sponte sua delineret, & aegra restitueretur pristinae sanitati. Eandem observationem videlis in M. N. C. D, A. II. p. m. 2 8. Febrem ardentem tali vatione spontanea critice termin tam deleribit Rohiuliis orae method. speciat. L. III. S. I. csp. l. Morbum Hungaricum Wald chisuam in tui. med . l. 3. cap. 7. Febrem catarrha. lem. Ephem. Germ. N. C. Dec. II. A. L obf. 122. In febre quartana muti toties post exhibitionem chinae observavi in praxi clinica apud tacest. Hostinaumim , quem etiam notavit in dissert. de chin. chiu. modo operandi S. I 3. In febre continua epide mica ptyali sinum sub finem accelsisse consignavit Θά hamim l. c. p. m. a I. Verba ipsius ita se habeut: ptyalismus quando- . que satis copiosus sub finem accedebat, si nempe nulla insignior praecesserat evacuatio, at que aegro julapia refrigerantia imperata fuerant, quo quidem. si neque evacuationibus, neque usu medicamentorum G.didorum fuerit interceptus morbus , ultra spem omnem fugam sibi quaerebat. Viae id. aut.
nil deratione demum dignus est psyalismus variolarum perpetuus sere comes , familiaris autem est magis adultis, cum in pueris & insantibus diarrhae. loeum substituat. Magna hujus fluxus habenda eli ratio , cum critica& summe salutaris sit evacuatio in adultis, qui proclives liant ad hunc stu-xum , quod in iis habitus corporis constrictior tentior sit. consequenter neque materia variolosa commode & sussicienter eo proscribi a natura queat. hinc providens natura ablegat illam in alium locum commodiorem ct naturae
Adeo frequens est fluxus in adultis . ut accuratus variolarum scriptor Sydeustauium L c. p. m. I 68. Aeruerit, unicum se tantum vidisse variolis
479쪽
Gnfluentibus laborantem nulla superveniente salivatione. Illa tamen variaeli pro diver litate temporum ni variolis observandorum, imo etiam dispositione humotum, adeo quidem, ut nunc salutaris nunc symptomatica &periculosa salutari mereatur. Lethalis aestimatur , ubi nimius observatur, licet enim compescatur, periculum est, ne talia subsequantur sympto-nlata , quae aegroto mortem annunciant: vel quando die undecimo sua sponte desiinit, nisi faciei intumescentia adhuc aliquantulum persistens, ac manuum in signiter jam incipiens ejus vicem subeat, necesse est ut pereat aeger, sese S emamis. Rationem in promptu esse existimo , quod tumores illi vel spem recrudelcentis salivationis exhibeant, & naturae robur validum esse in expellenda materia morbifica variolosa, vel naturam tumorem hunc manuum ac faeiei salivationis loco substititisse : manuum vero ac pedum intumescentia cessans naturam debilitatam indicat, id est sanguinem in crasi turbatum, robur fibrarum destitutum , quibus politis materii variolosa intus remanens crudeles tragoedias ludere , putredinosum motum corpori inducere & circa pectoris regionem stagnans sanguis nunc catarrhum sufiocativun , nunc. diarrhaeam lethalem gignere potest. Salutaris ac criticus hic fluxus notatur, ubi moderata quantitate in ore stillat, & circa tempus exsiccat loliis sponte desinit. Necessarius autem est
hic fluxus, quod serum abundans variolosis salibus causticis reserium per ha-hitum corporis copiosissimis jam & confluentibus variolis obsessum protrudit amplius nequeat: hine illud per ductus salivales exterminat ; fiet te e finde
patet ratio , quare tam necessarius sit in adultis fluxus adeoque etiam utilis, Unde Wald umidius I. e. Nunquam, inquit, vidi ptyalismum in variolis estum. it. Busivus de Prax. med. p. m. 6 . qui in variolis maxime lati tant , raro moriuntur, ut facili quoque negotio symptomata ista , quae fluxui huic intempestive cohibito vel medicamentis vel diaeta & regimine male observatis, imo animi pathematibus, terrore & ira , quibus adultiores gravius obnoxii sunt, subsequuntur, explicari possint, cum enim cohibόtud fluxus ille, ad cutim & habitum corporis vergens, inflammationes pustularum majores, anxietates oppressorias, imo dolorificas circa praecordia , imeapite stagnans delirium s. phrenitidem , mictus cruentos in renibus , dia Thaeas lethales , phthises, lentas , hecticas sebres corpori ingenerare potest issati exempla passim apud autores pracsticos prostant. In cura nihil prorsus tentandum nec salivationi illi habenae sunt injiciem dae . natura enim sibi permissa negotium suum suo tempore exsequitur, materiamque debito ordine ac via tum secernit, tum etiam expellit, imo etiam retinet & sibi adaptat, ut nostra ope, nostris artificiis atque auxiliis noni iudigeat, suis viribus optime instrueta , suis opibus locuples, suo denique ingenio satis edocta. Vid. S enh. l. e. p. m. I78. Remedia nimis calida ediu-lent, cum ea avertendo serum ad cutim sudorem eliciunt & moius fit in Tontrarium , nisi fuerit fluxus nimius, tunc enim Hysteres optiniam opem strent, probe tamen antea inspectis circumstantiis , habitoque temporum
480쪽
discrimine. Ubicunque salivae tanta est acredo ut fauces erodere, pustulaeisque illas afficere incipiat, gargarisma in usum commode trahi potest, quod potest esse decoctum cornu cervi hordeatum additis passulis enucleatis meli rosar. quod vel in fauces die nocteque syringa sedulo injici, vel si vires aegri permittunt, ipse gargarisare potest pro lubitu. Coronidis loco illud adhuc monere expedit, ut ratione curationis hujus fluxus caute procedat medicus probe distinguat morbos in quibus oboritur, nec imprudenter symptoma morbi neglecto fundamento tractet : hinc recte Rondeletius method. curand. morb. I. a. cap. 7. de Pualisvio, diligenter , inquit, distinguere oportet, ut veram piyalismi causam & scaturiginem deprehendamus. , sine qua supprimendae copiosioris salivae rationem veram invenire possc., sperandum non est. Cum enim in causarum morborumque eam excitantium remotione conssistat, illud aggredi non sanato ulcere, quoaillam promovebid, inanis est laboris. Plura & exactiora materiae quidem gravitas requireret, sed abrumpere jub mur , & hisee paucis thema nostrum pro instituti nostri ratione adumbrasse sufficiat, plura & politiora desiderantem ad medicorum practicorum monumenta & volumina amando. Ssripsi vena simplici, ut potui, lector bene olus aequum ac justum, ut spero, seret judicium. Quod reliquum est, Deo T. O. M. immortales habemus gratias pro exanti datis laboribus. Faxit ille, cedant hi in ipsius gloriam , proximi incolumita. Rem, & studiorum nostrorum commendationem i