장음표시 사용
501쪽
tamen insignem illam vim depurantem vocare in dubium, postquam exotica nonnulla specifica tam egregie respondent expectationi nothrae . quoth.iquerillae & chinae chinae cortices, atque Hypecacuantiae radix nobis merito refertur. Helvetio quoque radix parera brava quae tamen ad stabiliendam suam vim nephricam apologia occasione comitis d'Avaux indiguit p dra dei porco , radix que Nise &c. Quanquam caute in his procedendum sit, Nec credendum laudibus exoticorum temere, vellicante nobis autem Francisco Redi, diligenti observatore, neli 'esperienete intortio a diverse cose naturali e Indiche cum enim recentiis mis hodie scriptis juxta cum laudata Mutua , nephritico summo, ac chantu lagua, deputante sanguinem remedio , Iguan hae lapis mirabile nephriticum depraedicetur , Redi non dubitavit hunc ex Iguanhae ventriculo lapidem, qui calculum frangere debeat, annumerare aliis , quorum prosus elevat ac negat virtutem, utut aliis multum
laudatam, uti lapidis cobra di cabel lo , lapidis serpentis di Mombaeta , animalis Tatou emcaciam pro sudore eliciendo in lue venerea , uel pepe di Ta- vasto contra epilepsam radicum Ιvan Lopeg & della Manique, & di Qvejio, aut Cheggio contra venena &c. prietat igitur pluribus firmari experimentis exotica , antequam iis, uti corticibus supra ditius atque radici Hypeca-
.an hae fidamus. Quacunque vero malum venereum methodo tollatur, perinde erit, modo plene ac radicitus sublatum sit. Quem enim Dissertationis hujus mat riem esse voluimus aeger rectissime pollea valuit. Non omnibus eadem obtingit felicitas, sed nec omnibus iste saltem hiis gradus obtingit inferior mitiosque. Quam vero quidam enormiter laborant, quam diffluunt tabo , quam ulcerata ubique pelle nullum amplius occultandi mali praetextum magno suo taedio reperiunt, ad eam saepe redacti miseriam, ut millies sibi mortem exoptent tam miseranda vita optabiliorem. Et quam frequentes Esunt, qui remediis etiam usi , liberi tamen a malo haud pollent pronunciari. Unde non immerito audias quini . an persectam lues adulta Ohfirmataque admittat curam 8 Respondemus breviter : sine salivatione, sine mercurio rarius id obtineri observabis , his vero rite adhibitis plerumque feliciterres cedit; non ausim tamen dicere, semper eadem ratione successuram. Tanta subinde vis mali est , tanta pertinacia imis haerens medullis, ut absoluta etiam quacunque , ut vocant, cura. remediis adhuc opus sit, imo nec aes quidem character ille, quem propterea vocaveris indelebilem , aliquando deleri possit. Semper aliquid haeret. Eit, quod nunquam non torqueat, te reatque miseros a gravibus ut ut symptomatibus liberatos. Et si gonorrhoea saltem inveterata laboraverint, maxime si pluribus eo vicibus redierint quam quaeso eos residuum illud extillantis subinde liquidi torquet terretque, quod Novesius mavult a cingentibus glandem glandulis derivare , nos ab iam timis urethrae' recessibus deducimus. Quanto majores illi sentiunt reliquias qui ipsa lue penitius laborarunt ; unde admodum se mutatos deprehendunt totiesque queri eos audias , de residuo in corpore mercurio , qui molestias
502쪽
ipsis creet. Poteritne igitur mercurius absolum tali cura in corpore remane re, ac nocere corpori Nocere aliquando mineralis maxime indolis remedia corpori ingesta dubio caret, ut ut noxa statim se nota exerat. Arsenicum , adeo in dosi majori celeriter jugulans , temere equidem, ut sine n dia tamen mox subsequente , in febribus maxime , quoidam audaciores minori do si exhibuisse notum est in vulgus t metuendum vero merito est, eos,
qui illud assionuere impune id non laturos . sed ipsa vitae ita mina per insidias
udoriri possie truculentum, utut exhibitionis tempore salutare remedium. Non eadem mercurii violentia , at manifesta tamen ejus cum salibus combinaii erodendi vis eli; utut igitur non de 'eteria eius in corpore praesentia sit, tamen tuta non est, cum haud frustra pollis metuere, ne blandae antea mercurii moleculae salium spiculis p. n. causticis combinatae in corrosivam returgant noxiamque indolem. Fatendum tamen multos mercurium accusare ,
quibus noxam intulit nullam , remedio innoxio adscribentes tristes morbi reliquias ; non lane mercurius est, qui te pristin una non sinit recuperare vigorem robiirque ι cur non potius veneni haud penitus perdomiti quasdam reliquias , cur non inhaerentem quibusdam adhuc vel tubulis , vel humori. bus labem accusas , & laesum laxatumque a gravi impactoque profundius morbo fibrarum, partiumque tonum, remoto licet veneno ipsis haud una auferendum. & laxam , molliusculam laesarum ante partium . ac Depe minus fida cicatrice obductarum texturam, qua fit, ut tam facile in pristini formidandique morbi recidas incommoda , miasmate novo partibus a pristir o malo tenerioribus laxisque , firmius mox profundiusque adhaerente I to menta enim morbi, tormenta remedii, & quicquid illa habent molesti, detestari equidem voluptates istas omnes cogunt aegros , quamdiu sub ilia ingemiscunt carnificina ; fidem vero id omnem superat . eorum plurimos tam
facile illorum omnium oblivisci, sed loquitur quotidiana experientia , quam promte redeant ad pristini tormenta mali miseris delusi illecebris, ac dum cavere sibi maxime ab insectione student, penitissime inficiantur, quasi vero labem istam occultam ac saepissime invisibilem possent effugere , cum se tione telle, corpora ad aspectum munda ac purissima , putri carie in ipsis os
sum compagibus nig Ascere queant, atque occulto subtilique scatere venerio. xemplum ejus rei nuper celebris Nos dochii Genuensis anatomicus publico dedit in cadavere venustissmae taminae , quae atroci cephalaea perierat, nullam in illo triplicis sectio ventris mali causam ostenderat, donec mirante . ac penitius scrutante anatomico praeter occultam in interno uteri osculo labem , caries prolanda in loco antea dolente deprehensa est . integumentis tamen nec tumentibus, nec de loribus , idemque in tibia observatum. uis vero non miretur corpus interne externeque nitidum & pulchrum , ad medullas ossium usque carie foedatum occulteque infectum , ac Venerium
adeo corrosivum. solidis praecipue intimisque partibus , mollibus sere intactis , suisse in sinum Z Analogia vero, cui & obiter illud moneamus inter staminam hanc aegrumque nostrum manifesta fuit. Namque & in ea penetrari
503쪽
DE SALIUAT SINE SALIUAT. 49rtissimi vane ni miasma nervorum maxime occupasse systema videtur; quae enim in partibus utero vicinis deprehensa eli labes, effectus potius finientis morbi , quam principium ejus fuit; cephalaea vero intensissima non ex os. sis , sensu destituti, ulcere ac rosione , sed immani pericranii nervorum
que irritatione orta est. Ut ut vero nulla inmostro caries ossa occupaverit, quod in tempore adhuc malum fuerit extinctum, antequam metastasis in solidas has fieret partes, ossiumque tubulos, satis tamen truculenter in plexibus fibrisque nervorum, ac perioltio plurimarum partium sicut erat acerrimus
luis fomes, idem successii temporis, moraque in illis locis diuturna , ossium tubulis vitium inducturus , ni extinctus feliciter fuisset. Quicquid vero horum sit, facile est ut redeamus ad tactam paulo ante
quaestionem , facile est pervidere, qua ratione promtius labem denuo contrahat corpus, ea jam pridem graviter imbutum , ut ut postea congruis fanitati remediis restitutum; neque enim semper fundamenta radicesque mali omnes extirpat adhibita fanationis methodus, tum quod aliquando palliati a magis , quam vera merito suo audiat sanatio , tum quod tam prosunda radicataque fuerit labes , ut ne selectissimis quidem extingui persecte remediis valuerit, obductis cicatrice minus fida tenerrimis spongiolisque ac cellulosis partibus , & quam tum pronum est, quamque facile impurae cuivis acrimoniae denuo illas percellenti fibrillas novas ibi turbas excitare , novas ludere tragoedias , si maxime offendant in corpore, quas conjungant sibi excitentque aliquandiu hactenus torpentes quiescentesque reliquias pristini mali ac veneni, haud ex omni glandularum recessu excussi penitus atque extra corporis ambitum ejecti. Noster vero Juvenis eo plenius cum sanitate rediit in gratiam, quod praeter primam sub Gonor rhoea urinariae viae, eju que glandularum membranarumque exulcerationem , saliuin holtilium acies graviores continui solutiones , viscidis quippe irretita adque fusionem minus aptis moleculis, haud effecerit. Nec sane licuit sine admiratione aspicere hominem , facie prius Hippocratica terribilem stricturis dolorum ac dyspnoeae immanibus sere enectum , brevi vero absoluto scit. diuturnae satis mercurialis sanationis curriculo, ob triplicem methodum combinatam expectatumque frustra salivae fluxum prolixiore florida facie, vegeto artuum usu, habitu athletico vigentem valentemque. Hic vero subsistitus l
505쪽
507쪽
E A est concretorum naturalium indoles, ut tam abjectum Inveniatur sere nullum , quod non activitate sua gaudeat, eamque effectu ipso, data opportunitate, prodat. Nec in tanta eorum multitudine fieri aliter potuit, quin vires, sapientissimo summi conditoris consilio , passim exhibeant toto coelo ab invicem diversas, adeo , ut mutuam crebro conjun tionem respuere videantur. Recte proin Seneca e tota hujus mundi concorata ex discordibus constat. Sique mundum congeriem dixeris corporum tam Pgentium quam reagentium , moventium ac motorum, Vix aberrabis ascopo. Quemadmodum vero quaedam eorum , ex altera parte , si non inertia prorsiis, tamen tam exiguis virtutibus conspicua sunt, ut vix sibi relicta harum quasdam exhibeant, sed tunc saltem eas testentur, ubi contrariis qualitatibus praeditis obviam fiunt, sic dantur ex altera parte alia majori efficacia reserta . quaeve aliis natura consormibus juncta , auctis viribus, Mirifice surgunt. Nec extra hominem tantum per artem chemicam cognoscuntur . sed in corpore quoque humano vivo, sicubi intro a Lsumta fuerint, non obscure apparent. Ingens est numerus rerum , ex triplici naturae regno , ceu ex equo Troiano, copiose prodeuntium , arte interdum humana correctarum ac diversimode praeparatarum , titulo medicamentorum venientium , quae cum corpus nostrum ingrediantur, tam
Vario S utplurimum edunt effectus, legibus naturae perpetuis sic jubentibus, ut iis solis totius artis salutaris circumspecta applicatio , ceu ultimus eius scopus innitatur. Enim vero alia , per tam differentia organa colatoria , secedere peculiares humores , secretosque egredi largius praecipiunt, aliae filuenti uin ultra modum retentionem imperant, alia commovent eos ho- ruinque partes, alia motum eorum impetuosiorem iterum sedant temperantque , alia eosdcm spissos , alia dilutos reddunt, alia spiritus s. liquidum nerveum impellunt arque incitant, alia idem figunt, haudque simplici modo immutant, alia velociorem in nervos ac solidas partes alunt influxum ac multis adhuc aliis rationibus fluida corporis , perque haec solida quoque alterant. Nova vero ab iisdem contrariis coadunatis produci phoenomena , testis esto experientia. Prae aliis chemia actionibus his mu-yriis, quibus vires corporum conjunctorum non raro prorsus in seiuguntur aut sit spendunttir, abundat. Lubet in praesenti, exempli loco , duas non parvi momenti res naturales in scenam producere, ut ex in appareat , quam aliae quoque hostes suos in universo hoc inveniant, quorum altera 'tertiis actionem inhibere , non raro protinus tollere, aptus natus est.
Scilicet si quod concretum naturale maxima ac penitus incredibili activitate praeditum est, erit certe Hydrargyrum. Cujus qui novit insignem partium soliditatem & gravitatem, qua omnia alia mineralia & metalla , excepto solo auro , superat , quoque teste Bernovilio de Gram .eIb. p. 63.
quatuor decies aquae pondus excedit, qui eius divisibilitatem ac mobilitatem ,
508쪽
tem , quam quavis actione themtea paratum eo nitantiis mam tamen retinet , quam a figura , quae semper in eo obtinet sphaeroidea & laevigata habet, quaeque in minutilis mis ejus particulis deprehenditur , qui inquam volatilitatem ejus in igne mediocri perpendit, perque alia experimenta, tibi vel extrinsecus solum applicatum , aut a plebe, cortice juglandium , hut alia capi illa inclii sum deque eollo suspensum fuerit , metitur, quippe qua emuvia sua ad corporis intima usque cum manifesta humorum , inprimis lymphae filio alis , resolutione atque per loca convenientia excretione ullisque sanguinis alterutionibus penetrare sinit, ex merito considerat, istic activitate ejus exquisitit sim a pleniis me convincetur. Atque ita decebat quam illam, chemicorum nianus haud madefacientem , talibus partibus elle constitutam , quae non nisi contactus admittant minimos , qui cum multis intervallis porisque necellario coincidant, fluidi hujus metallici delectum praesupponentibus , ut hinc , motore accedente externo exiguo, commoveamur facillime, inque corporis vivi humoribus, systallico arte, riarum ina primis motu perpetuo, summum attritum naelae agilitarem exerrant limpendam, penetrationemque ad intima ejus penetralia. Ait quod , profecto, auscultationem nostram meretur, si . quatuor vel sex ejus , pr cipue paulo calefacti portiones, ut in conficiendo aethiope minerali solernus , uni tantum parti sulphuris communis mineralis , leni igne fusi , in vase figulino, sub levi agitatione addantur, diei vix potest, quam mox lcntescere incipiant , veluti in ejus cum pinguedine animali , vel tere hinthina , aliave res ita molli commixtione, inque consectione unguentinapolitani, fieri consuevit, quamque continuato motu vel lignea rudicula sit scipiendo , ac frigescente massa, corporis nigri solidique faciem induanti Qua re non obscure docemur, mercurio vivo ligando quasi, corpus tam aptum natum elle nullum , atque sulphur minerale. Quod . ni fallor , claιrius adhuc apparet, ubi laudati sulphuris vel ejus florum pa ti simplici, tres ad sex usque hydrargyri portiones in mortario jungas, trituraque desuper instituta , pauloque continuata invicem probe misceas, quo opereo cyus mercurium a sulphure excipi, hoc vero tu illius partium intercapedines , cum conversione ab initio in cineritium, postmodum , protr icta agitatione, in pulverem nigerrimum mutuo non minus, blandeque satis admitti animadvertes. Nec superficialem hanc utriusque miscelam , u ut per meram mechanicam trituram administratam , pronunciare fas est, cum muta hujus tolerantia ignis sat sortis eam arctam satis, nec tam facile di sociandam evincat. Quantum vero mutatum noltrum ab illo reperimus, cum mobilitatem ejus in inertiam pigerrimam , quae liberiorem in lactea v su venasque absorbentes ingressum , qua partem maximam , respuit, hoc que pacto prillinum effectum , cum in latebras corporis remotissimas punctaque ejus minima , nec Ossibus exceptis , commode citissimeque ad ius ei patebat, videamita inversum. Num ne haec res imponat egregie illis,
qai, cum hydrargyrum tanta quantitate aethiopis hujus miscelam ingredi
509쪽
probe notant, adeo essicax generosumque sibi remedium in eo concipiunt, nedum continuato ui ptyalismum metuunt , quem tamen ob compedes additas, quae similem ingressum in sanguinis mallam , ut olim , prohi-hent , minime ciere , si vel ad plures uncias, serie haud interrupta, sensim in usum vocetur, experimur, cumque praeter anthelm inticam virtutem . in fistula intestinati nonnunquam exertam , sanguinem purificantemessicaciam non nisi parcissime exhibeat, verendumque potius sit, ne largius admotus in tenerioribus infirmisque subjectis , aut infantibus, ob maiorem ad motum ineptitudinem , longiores nectat moras, Ventriculoque oneri sit. Quam cito , quantisque viribus blandi illinum sulphur . marte non aperto. sed tecto potius , mercurii vires plane hebetare atque obtundere par eis lutio evidentius utriusque actio mutua innotescat, non abs re fore crediderim experimenti cujusdam mentionem jam facere, quod non sine admiratione animique oblectamento me olim aliquoties instituisse scio. Occa.-sione nimirum, ab aegris cum morbo gallico conflictantibus oblata, praescripsi eis , ex methodo, medicamenta naercurialia , subjunctis aliis anti- venereis , usu continuo usurpandis. Quibus ad ptyalismi exordia sumtis, iugiter nihilominus usum eorum minus interruptum, quotidianum, ean- denique eorum dosin imperans , nil quicquam , nisi quod quotidie scrupulum unum vel duos florum sulphuris semel aut bis superadderem , immutavi. Qua ad plures dies, non raro hebdomades quandoque menses protracta methodo , Omnem salivationis prodromum progressumque disparuit se , morbum autem , imprimis graviorem , sine ullo levamine , nisi quod sub initium a mercurialium aisumtione solitaria allatum erat , permansisse, re ipsa expertus sum. Cumque salivationem in aegrotantibus , alio tempore , ex instituto excitatum , & ad ἀκμην perductam non eadem promptitudine , hoc remedio , quam opinionem celebres etiam so-veant artis doctores , me sistere potuit se in memoriam revocarem, facile discrimen, quod humores serosos jam iam resolutos commotosque inter , atque eosdem resolvendos prius commovendosque intercedit, perspexi. Nec a solo crudo sulphure minerali, aut ejus floribus talem expectavi enfectum , sed limitem prorsus, dixerim propemodum majorem, ab ipso antimonio in pollinem redacto, & ad serupulum vel drachmam dimidiam, una cum mercurialibus pharmacis quotidieque adhibito , animadvertere potui. Qud quod, ut mutata paulo fucie tentando incederem , ipsum aethiopem mineralem bis terve . de die interne assumendum , atque unguentum Napolitanum saturatius externe, idemque aliquoties de die in loco tumo-
Tis juisi illiniendum , utque experimenti certior mihi constet fides, inunc'tioni ipsemet saepius adstiti. Tantum tamen abfuit, ut salivae profluvium ex ore , vel in ipsis puerulis excitatum fuerit, ut potius parum , aut nihil mmultanea hac utriusque remedii adhibitione, praedominante in aethiope minerati sulphuris indole, medendo malo huic, prosecerim. Quae perspiciens non poteram non ab illa sulphuris , vel antimonii, vel etiam rethio,
510쪽
pis laudati usu ad unum vel alterum dosistere diem , altero Interim strenue continuato medicamento mercuriali, & o us de effectu manifesto. , morbo derogante convictus fui, qui euplioriae progrelsus , mox iterum , ubi sulphureo medicamini ingressus denuo concedebatur , substitit. Equudem non dubito , sore nonnullos qui rem hanc levidensem , aut forsitan exquisitione nostra minus dignam judicabunt; verum quod bona eorum venia dixerim, eo digniorem meditatione hac eam judicandam arbitror. , quo utraque concreta sibi relicta activitate sua notabili gaudent. Enimvero sive mercurii vivi & exin praeparatorum aliorum medicamentorum habeas rationem, non solum in mechanicis domesticisque quibusdam negotiis , de eximia subtilitate atque ad motum suscipiendum aptitudine nos convincit, sed ore assumtus, corporis intima adeo , quod supra innui, pervadit, ut nec periostet, ossiumque vascula minutissima relinquat intacta, donec cum ipsa materie sanctoriana halituosa , emuvia quoque mercurialia extra corporis limites exhalando proscribantur. Cujus rei pyxides aureae , pulverem eontinentes sternutatorium, atque nummi aurei
in marsupio asservati testes sint, quippe qui in colore suo adeo mutantur , ut valot ipse eorum a vulgo rerum ignaro, postmodum in dubium vocetur. Sive sulphuris indolem paulo solicitius quis evolvat, quamque
perpetuo de se modo invisibili spargat effluvia in distans satis spatium ,
quaelibet argentea utensilia , vel ex filis argenteis contexta colore fusico obscuroque obducentia , de tali partium suariim tenuitate reddetur certior, ut cui ex utrisque plus activitatis tribuendum sit , i pene ignoret. Fidem excedit, quam pauca illius grana in pulverem contrita coacervata
paulo, filique linei tantillo , loco et lychnii in medio instructa , post hujus accensionem diutissime perdurantem , exhalationibus suis late se diffundentibus , vel conclave maximum eo usque repleant, quo metu suffocationis omnes procul esse jubeantur. Ueruntamen tantum abesse puto
ut sulphur , etsi in impalpabilem pollinem redactum tota sua quantitate per oscula vasorum lacteorum; aut venarum bibularum sic dictarum angustissima transire, hacque via regia languini reliquisque partibus adduci queat, ut de ejus minima saltem portione, ob ejus ramosam superficiem dissicilioremque in corporis humoribus serosis resolutionem idem sit asi
rendum. Quibus non obstantibus nec medicis ignotos fore effectus, qui reiterata pulveris antimonii crudi assumtionc passim obveniunt, censeam, cum sulphureae ejus moleculae tenerrimae , cum sanguine caeterisque humoribus , si vel parte contingat exigua , adeo in corpore longe latequeeVagentur , Ut perrumpendo dcmum per cutim manus, cpistylium scipionis argentcum brevi obscurasse olim vita fuerint. Ulut igitur, quod facile largior . parva ejus assumti portio ad sanguinem pertingat , mirari tamen subit, qui viscera atque imprimis cor cum universo genere arte-rioso id praelient , quod vix mortaria durissima ex metallis lapidibusve
consecta Valent, qui inquam adeo comminuendis his concretis, cum san-