장음표시 사용
131쪽
x18 META PHYSICA. Dices : licet eas usurpare voces , itI tetscrupulosius ageret qui ab iisdem vellet abs tinere, cum ipse Cicero eas finxerit, nimirum in Epistolis ad Appium & Lentulum, amo, inquit, Appietatem tuam, Lentulei-
Respondeo hisce vocibus aliud significari quam principium individuationis de qua eo loci quaestio est ; nam sciebat Cicero quid sibi vellet cum scripsit tuam Appietarem , neque nominabat formale principium individuationis, sed singulares dotes Appii,
singulares virtutes Lentuli, quemadmodum idem significare volumus hisce temporibus hoc nomine, Petreitas , hoc nomine, Pau-Ditas. SEXTA PROPOSITIO.
Existentia est, forma per quam species constituuntur formaliter individuae , seu existentia est gradus superadditus gradui specifico per quem ens fit unum numero& immultiplicabile. Probatur: nam si quaecumque singularia sunt, singularia fiant per existentiam , & hoc ipso quod existant , existentia dici debet gradus superadditus gradui specifico, cons. tituens individuum,qua ratione gradus specificus constituit speciem : atqui quaecumque singularia sunt , singularia fiunt per
ipsam eaistentiam, di hoc ipso quod exis-
132쪽
META PHYSICA. II stant, unde receptum axioma , existentia
singularium est; ergo existentia dici debet gradus superadditus gradui specifico, conia tituens individuum , qua ratione gradus specificus constituit speciem.
Et certe entia quaecumque quatenus inis
dividua , sunt inter se persecte similia ratqui sola existentia gradus est quo quaecumque sint entia possint esse inter se omnino similia , sine ullo omnino discrimine ;ergo sola existentia potest esse gradus ille
numericus de quo quaestio est. Dices : existentia non est ratio per quamens formaliter constituitur singulare dc unum numero , si sit alter effectus formalis existentiae : atqui alter est effectus formalis existentiae, quo scilicet ens ponitur,
si sit modificatio extra nihil sui, & si sit substantia extra nihil sui & subjecti; ergo
existentia non est sorma per quam ens constituitur unum numero dc immultiplicabile. Nego minorem e revera per existentiamens sive substantia sit, sive sit modificatio. est extra nihil sui ; sed hic effectus non
debet dici alter ab eo quo ens constituitur numero unum & immultiplicabile , quia ,
ut jam dixi , hoc ipso quo ens fit. extri nihil, unum est numero dc immultiplicabile; idem igitur est effectus formalis. At, inquies , dixisti universale existere
133쪽
positive formaliter; ergo quaecumque exis tunt singularia non sunt. Nego consequentiam : quid enim aliud est universale quam singulare , quod simile sit alteri singulari, quod unum est unitate indiversitatis cum altero singulari Guanam causa conveniant Enti ut Ens est. Occasione data quassionis, cur sit ens disputavimus de principiis & causis ; sed hisice positis, inquirendum nunc quaenamenti ut sic conveniant principia, quaenam
Porro hoc tanquam certum statui debet; quaecumque ipsi conveniunt, ea convenire
quibuslibet & singulis inserioribus, juxta illud axioma de quo plura dicta sunt :Γuidquid convenit superiori, convenit 9 inferiori , excepta tamen ipsius superioritate ct ejus appendicibus; quo posito,
Primo. Certum est ens ut sic non agnoia Cere causas proprie dictas, id est causam finalem , exemplarem , dc efficientem , quia quae contingentia sunt, ea sola agnoicunt causas illas ; ergo Deus v. g. causas illas non agnoscit : ergo non conveniunt enti
Dices : Deus non agit sine fine ; ergo agnoscit finem. Distinguo antecedens : qui non distin
134쪽
guitur semetipso, concedo antecedens: qui distinguatur 1 semetipso , nego antecedens : quia propter semetipsum omnia operatus est Dominus. Urgebis : Dcus inter agendum sequitur
exemplaria; ergo causam habet exemplarem. Distinguo antecedens : exemplaria 'nter na quae sint ideae divinae , concedo antecedens : externa & extra ipsum posita , nego antecedens : proindeque Deus habet causam exemplarem omnium creabilium, putetiideas suas; sed non habet causam exeminplarem sui, non habet exemplaria externa,
a quibus dirigatur , & quae imitetur inter
Secundo. Ens ut sic habet causiam materialem, & causam krmalem metaphysi-Cas , v. g. genus & differentiam; quae quidem causae sunt improprie dictae, neque sunt nisi principia metaphysicae compositionis, quae est pei secta simplicitas, quatenus ab illi differentia fluunt perfectiones cujussibet ordinis & lineae, ut amplius deis monstrabitur in Theologia naturali.
Ens habet proprietates, nam ens habet essentiam, quippe essentia est serma entis , ut existentia est Hrma existentis; quapropter sicut nihil est existens nisi per existem
135쪽
tiam , it1 nihil est ens nisi per essentiam rporro quod habet essentiam , habet proprietates , sicut vice versa quod habet proprietates , habet essetapiam : scilicet essentia est . fons, ratio, origo proprie tum; ergo ens habet proprietates. CH ens commune sit iis quaecumqueentia sunt, certe ipsius proprietates debent pariter esse communes iis quaecumque entia
sunt; iis proinde quae possibilia sunt , ut possibilia lunt. Proprietates endis duplicis generis distinguunt Philosophi , alias simplices , alias
compleXas. Simplices, inquiunt, unico exprimuntur termino, v. g. Veritas: complexae vero pluincibus terminis sub disjunctione efferuntur; utens, vel est substantia, vel est modificatio , vel est necessario existens, vel est continis genter existens. Verum quaecumque sub disjunctione efferuntur Sc praedicantur , sunt tantum , Vel species, vel differentiae multiplicantes, quae Contrahunt genus & determinant ad aliquam speciem , nec proinde inter proprietates recenseri debent; alioquin ingens confusio in rebus philosophicis nasceretur. Diximus in compendio Metaphysices proprietates alias esse primarias , alias esse secundarias, earumque definitiones proposui-
mus , ux inter ipsas ordo servaretur qui sese
136쪽
andus est; quapropter lege quae dicta sunt in introductione, sub hoc titulo : de Quaestione quale sit ens. Philosophi tres numerant proprietatesentis primarias , ut ipsi loquuntur , putaveritatem , unitatem, & bonitatem; seAposte1 quaerunt quinam sit ordo inter ea iaiaem proprietates; quaenam primum locum obtinere debeat , quaenam secundum, quaeis nam tertium; atque exinde altercatio : sed ,
ut dixi in compendio Metaphysi es, meminerint hasce proprietates ab ipsis dictas fui s. se primarias.non quod fluant simul & immediate ab essentia, quia hoc fieri nequit. sed quia hic ordo nobis incognitus est , ut
tollatur altetcatio, quae nullius foret utilitatis.
Praeter illas entis proprietates, duas alias quae in rebus metaphysicis sunt maximi momenti, laudo, pus extensionem & duaxationem , de quibus agendum esst, ubi primum actum fuerit de tribus aliis. De Veritate.
Plura de veritate diximus in compendio Metaphysices, quae accuratε legenda sunt ditis sequentia addimus dumtaxat de veritate entis metaphysicii; atque, licet dixerimus ipsius veritatem metaphysicam esse ipsius consermitatem cum suis Irincip is interni
137쪽
1 14 M s T A P H Y S I C A.& essentialibus, tamen ne dicatur aliquid a nobis quod probatum non fuerit, idem facimus ac si revera dubitaremus de hacce definitione ; δc ideo quaerimus quid sit veritas metaphysica. Quidam, ad quos accedere videntur Caristesiani, docent veritatem entis non esse nisi ipsius consormitatem cum intellectu divino& id eis divinis. Alii distinguunt ens duplex , aliud in-ereatum , aliud creatum : fatentur veritatem entis increati este ipsius consormitatem eum suis principiis internis essentialibus, sed constantissime postulant veritatem entis creati esse ipsius conformitatem cum intellectu divino & ideis divinis. Caeteri docent veritatem entis ut sc ;Proindeque tum creati, tum increati , esse conformitatem ipsius cum principiis inte nis δε essentialibus : pro quibus sit PROPOSITIO. Veritas entis ut est ens, est conformitas ipsius cum principiis internis& essentialibus.
Probatur : nam veritas entis ut ens est ,
est consormitas ipsius cum principiis inter nis & essentialibus , si veritas cujussi belentis qualecumque sit, sit cujussibet entis consormitas cum suis essentialibus & in
ternis principit. ; atqui veritas cuiuilibet
138쪽
M E T A P Π Ys I c Ao Ias entis, qualecumque sit, v. g. veritas ipsum intellectus divini, de ipsarum idearum divinarum, est eorum conformitas cum suis principiis internis & essentialibus , independenter ab ulla causa , ab ullo principio,
ab ulla origine ; est enim necessaria aeternae& immensae veritatis , & est emanatio quarumlibet essentiarum ; ergo veritas entis metaphysica est ipsius consormitas cum suis principiis internis & essentialibus. Quapropter non supponit conformitatem intellectus divini , & idearum divinarum ;Neque enim' essentiae quorumlibet entium Verae sunt, quatenus sunt conformes cum intellectu divino, & id eis divinis ; neque pariter intellectus divinus verus est, & ideae divinar verae sunt, quatenus praesupponantentia , seu possibilia , quia objecta actionum divinarum mere terminant actiones divinas,
Nec excitant , nec movent , igitur veritas
entis ut ens est , & omnium specierum, simul quidem est natura cum veritate idea rum divinarum , & quemadmodum Veri ras entis ut sic, & omnium specierum , non Praesupponit, neque causat ideas divinas ita idear divinae non praesupponunt verita
. Hinc veritas entis non debet dici conis formitas ipsius cum id eis divinis & intellectit divino , ut asserit prima sententia; eadem ratione veritas emis creati dici non
139쪽
debet conformitas ipsius cum intellectu duvino & ideis divinis : nam essentiae sunt possi biles a semetipsis , sicque earumdem Veritas, quatenus quidquid convenit superiori, convenit & inferiori; intellectus sic Iicet divinus non est causa veritatis, sed est simul cum veritate. Itaque hoc est discrimen inter intelle tum divinum & intellectum humanum , quod intellectus divinus omnium objectorum habeat repraesentationes , proindeque, si aliquid non cognosceret , illud profecto non foret possibile : at intellectus humanus aliquas tantum habet aliquorum objecto rum perceptiones ; id ed , licet aliquid non cognoscat, illud non debet censeri impossibile : immo tenemur plurima non mod, possibilia , sed etiam existentia firmissime
credere , quorum non habemus perceptiones , V. 8. Patrem aeternum glinere Filium, Spiritum sanctum ab utroque procedere , credere tres esse personas divinas , nec plures, existere urbem Romam, Alexandrum
vicisse Darium, existere solem. Nec verum est si 'od olim aiebam, intellectum divinum, & intellectum humanum objectum possibile praesupponere ; hoc Enim verum est dumtaxat de intellectu humano, cujus objecta sunt excitantia & mo ventia , non de intellectu divino, cujus ob
iecta terminant quidem ideas divinas, sed
140쪽
METAPHYs Ic A. xycas non excitant, ut amplius patebit in Theologia naturali. Dices e Scientia Dei practica est, de est causa rerum : hinc dicitur Deus sandata coelos in intellectu : atqui, nisi veritas entis sit con mitas cum ideis divinis, iam scie tia Dei non est practica , non est causa I rum I ergo, &c. Distinguo majorem : est practica dirigendo , & est causa dirigens Deum in suis operibus, concedo majorem : est practica essiciendo, seu est causa essiciens rerum, nego majorem : atqui, &c. distinguo minorem : si veritas entis non sit conformitas cum id eis divinis, iam scientia Dei nota est practica essiciendo , seu non est causae
essiciens rerum , concedo minorem 2 nota
est practica dirigendo, id est, non est dirigens Deum in suis operibus, nego minorem & consequentiam : scilicet Deus conformiter ad ideas quas habet, decrevit ala aeterno res quasdam futuras & quasdam non suturas ; & in tempore creavit futuram suo decreto ad suarum ideatum similitudinem di sest ista lasius cum agam de scie tia Dei.. De Unitate Entismum addam iis quae a nobis dicta sunt de unitate entis in compendio Metaphysices; scilicet. unitatem indiversitatis esse pota