장음표시 사용
261쪽
Exsit Substantia qua sit causa mirabilis
ordinis in universo orbe.. Est certe mirabilis ordo partium hujusce mundi aspectabilis; pendet autem ille
motu, qRantitate motus, determinatione , pender a configuratione, stu, lex tuta, &c. allarum partium : porro motus ille, quantitas motus , determinatio, configuratio ,&c.
debent este ab aliquo ni incipio , ut fatentuc omnes: sed qualenam est illud principium en dissicultas. Causam illam dicunt Epicurei atomos
neces Iarias, increatas, aeternas, diversimodὰ configuratas, quae ab aeterno variis determinat1Onibus moveantur in spatio infinito, ex quibus tandem fortuito post varios itu & reditus, varios conflictus , variasque Concatenationes, resultavit Orbis universus Sed transeat primo quod atomi sint necessar ae, increatae, aeterna I transeat quod ab aeterno moveantur , facile demonstro, atomos illam non esse causam motus quantitatis motus, S c. proindeque aliam esse praeter atomos; nam, vel moventur 1 se, vel ab alio disi ab alio, ergo non sunt causa motus , nec proinde sunt causa mirabilis ordinis; quod erat demonstrandum s moventur a se; ergo motus ipsis est est entialis; quod enim ab intrinseco est, vel est
ipsa eslentia vel est essentiae pars , vel ab
262쪽
M ET A PHYSICA. 2s Iessentia fluit : porio motus non est essentialis atomis; nam, si motus foret iplis
essentialis, atomus, aut materiae pars, Concipi non posset quiescens : & , s quiet cens
supponeretur foret destructa , quia , Urgata proprietate essentiali alicu jus entis, ens illva non permanet : sed absurdum est atomum, aut materiae partem , non post concipi quiescentem; tam enim atomi possunt co cipi praesentes loco permanenter , proindeque quiescentes, quam intelliguntur primsentes loco successive, proindeque motae ,
ergo motus non est essentialis atomis Praeterea quies non est: impossibilis; concipitur enim , nec ipsius attributa repugnant , quippe permanentia non destruit praesentiam loco, nec praesentia loco del- Iruit per manentiam : porro, si motus esset
essentialis atomis, jam quies esset impossibilis; nam forma impossibilis est quoties nullum habere potest subjectum, cui inexistat : sic impossibilis est magnitudo, lx magnum sit impossibile : atqui, si motus si essentialis atomis , jam quies nullum potest: habere subjectum , cui inexistat anam in hac hypote si nihil est praeter at mos, & motus est ab ato s inseparabilis, ergo quies seret impossibilis ; ergo motuς
non est essentialis atomis; ergo non m
ventur 1 se atomi , ergo ab alio; ergo
datur causa motus ab atomis distincta,
263쪽
1I1 MET A PHYSICA. quae sit causa mirabilis ordinis in universborbe.
Fatentur adversarii motum actualem non esse essentialem atomis ; sed solam potentiam se movendi. Sed errant : nam atomi quiescentes in aeternum quiescunt, nisi ab alio moveantur: atomi semel motae in aeternum moVeUtur , nisi aliud motum sistat; atomi motae eadem velocitate moventur, nisi aliud motum augeat, vel minuat : si petant Orientem, non resiliunt versus occidentem, nisi ab 'alio repellantur; ergo non habent potentiam se movendi; ergo , fi moveamur , ab alio moventur. Existit Substantia, qtia produxit mundum , prιmum hominem , ct animam rationalem Demonstrabitur mundus productus de novo; demonstrabitur primus homo sine patre & matre; ergo causa, quae proda-xerit mundum, primum hominem. Quidam respondent primum hominem compachum fuisse fortuito ex atomis; sed ista responso ne puerum quidem persuadere potest : scilicet quidni jam sic gen
retur homo λ qua prudentia , quaeso , non modo virum, sed etiam foeminam formavit concursus atomorum fortuitus 3 qu 1
- prudentia indidit utrique propensionem.
264쪽
META PHYSICA. as naturalem, ut propagaretur genus humanum 3 qua sapientia disposuit corporis humani structuram tam excellentem, tam laudabilem ad suos usus, ut videbitur in
Quod spectat ad animam rationalem , quae, ut patebit, non resultat ex dispositione atomorum, vel habet suum elle ab alio, vel a se: si ab alio; ergo datur causa creatrix : non habet a se; nam substantia a se, si non habet omnes omnino perfectiones , habet saltem omnes illas quarum capax est : atqui ex conscientia habemus , ex nostris desideriis animam nostram non habere persectiones omnes quarum capax
est ue ergo est ab alio ; ergo, &c. Existit Sapientia suprema. Ut intelligatur haec demonstratio, inspici debet ordo mirabilis , & bene ordinata
Compages partium universi, coelorum astroisrumque magnitudo, lumen, constans herisbarum fructuumque productio, structura Corporis nostri, vultus emgiesi &c. his positis, sic demonstro existentiam sapientiae
Sapientia duo dicit; consilium , & ele tionem medicatum quae proportionata sunt ad finem propositum : porro in hacce rerum
Pulchritudine conspicitur finis inten io,
265쪽
as METAPHYs Ic Αἰsuntque media proportionata fini proposito; scilicet generatio, nutritio corporis humani , sunt fines a Natura propositi; inde tot
organa explicanda in anatome nostra.
Dices : in aliquibus Universi partibus
videtur nulla esse proportio, nullus ordo: cui bono fulmina, quae tangunt loca sacra &Prophana, quae irruunt in montes & valles cui bono pluviae cadentes in arenas Arabicas 3 cui bono muscae, vermes, pulices, pediculi, acari, mitae, S alia animalia insensilia 3 ergo non est sapientia suprema. I R. Mens nostra finita est; proindeque non potest omnia intelligere; adeoque ut quaedam cognoscuntur, ita quaedam igno
Σ'. Malὸ ratiocinamur ex non cognitis adversus cognita; ideoque licet ignorentur usus illarum partium , inde non debemus argumentari adversus usus cognitos : quamobrem ex eo quod multa a nobis cognos cantur quae sunt signa manifestissima , esse intentionem finis, consilium, electionem mediorum, debemus colligere dari sapientiam supremam , quae omnia disposuerit& ordinaverit : at ex eo quod a nobis non cognoscatur usus & utilitas aliquarum partium , no a cognoscatur quae sit proportio, non debemus ideo inferre nullam esse sapientiam , sed potius nostram debemus hic ini e fateri ignorantiam 2 quemadmodum a
266쪽
METAPHYII CA. 21squi prima vice horologium viderer, rectὸ inferret horologium esse cujusdam intelligentiae opus propter connexionem ponde rum , & catenarum, & rotarum, quam deprehenderet; inepte vero ratiocinaretur, qui negaret illud opus esse intelligentiae laetum , quia sunt aliquae rotae, quarum perspectam non habet uti litatem 2'. Ut cognoseamus mundum hunc esse opus Sapientiae supremae, necessum non
est ut quarumlibet partium utilitas perΩpecta habeatur, sed jusscit quod praecipuae Naturae leges cognoscantur; sc, ut admianistratio alicujus Regni & Status cognoscatur, non debemus loqui de quovis su dito in particulari, de quovis milite, de quovis magistratu ; sed satis est si dicas quot sint milites, quot officia diversa ; quam ex illis utilitatem percipiant Populi; quae
Dentaque, & partes istae, de quibus modo in objectione dictum est, videntur esse alicujus utilitatis ; nam ex illis animal cu Es, quorum organa distincta sunt, metamo phoses ordinatae , supellexque partium tam bene culta, colligitur quomodo sapientia Dei ludens in Orbe terrarum haec Omniae distinxerit, ordinaverit, finxerit , ut omni potentiae divinae , & virtutis incredibilis ,
haberemus argumentum : nitIu a V. 8
est quasi Dei vox humanas motura mentes;
267쪽
a 16 METAPHYsICA monstra, serpentes, sunt alicujus utilitatis Idum ex venenosis mira habentur antidota, apes , mel & ceram suppeditant: aliae muscae, araneae, aerem purgant, & in se colligunt quod in aere noxium, sicut alia insecta terram purgant : ex generatione pediculorum , & aliorum animalculorum simus miseriar nostrae oculati testes; vermes ex humano cadavere fiunt, ut homo intelligat se ratione corporis habere sortem cum aliis animalibus communem, & interitum hominum hac in parte non differre ab in tetita equorum; proindeque hanc nostri partem haberi debere ut servam , ut anima libertate& superioritate donetur.
Existit Substantia misericors ct justa.
Prima ratio : vellem, ut sobrius, Castus , aequitatis amans foret qui negat existentiam
Dei justi & misericordis : porro talis homo
non datur. Secunda : est in nobis recta agendorum fugiendorumque ratio, reperitur conscien
tia : datur aliquid de se turpe; datur aliquid de se honestum : sed, si non sit Deus iustus tu misericors, haec omnia frustranea
Tertia : est fames quaedam, & sitis in 'nobis, quae non possit satiari praesentibus,
appetitur aliquid universa natura dignius
268쪽
METAPHYsICA. 2.17 quod naturaliter invocamus, ad quod appellamus , dum innocentes opprimimur: porro propensiones naturales frustraneae non
sunt : forent autem, nisi objectum illarum existeret, nisi foret Deus invocanti propitius, & scelerum ultor atque vindeX. Objectionum Solutio. Objicies 1'. Corpus infinitum excluderet alia; ergo substantia infinita excluderet alias. Nego consequentiam : disparitas est, quia corpus infinitum,utpote impenetrabile, excluderet alia corpora; seu potius, quia
praeter ipsum nulla alia essent corpora: ens autem infinitum non est impenetrabile , imo immensitas ejus est locus, in quo Omnia sunt, vivunt, & moVentur. Objicies 1 o. Summum bonum debet exiscludere malum ; malum tamen est; ergo non est summum bonum. iaistinguo majorem : debet excludere
malum se, id est, in ipso nulla potest
esse malitia, concedo : ab alio, nego: potest enim permittere malum in alio.
Instabis: si sit Deus , aut non potest impedire malum , & tunc est impotens; aut potest, sed non vult; & tunc est invidus: haec absurda sunt.
Dico Deum posse impedire malum, sed nolle impedire; neque tamen inde Deus est
269쪽
118 META PHYSICA. invidus, aut malus; nempe ex permissione mali multa Dei attributa manifestantur , puta Dei mi sericordia, dum remittuntur iniquitates , & teguntur peccata ; iustitia , dum puniuntur ; necnon virtus infinita, dum ex malis eliciuntur bona, qualia sunt resurrectio a peccato, redemptio, humilitas& pulchritudo Orbis universi : verum sortasse , quia mens nostra finita est , Sc non posmunus omnino percipere quare Deus permittat mala, non tu ed negari debet
ipsum existere; scilicet , quod est apertum
negari non debet, q/.ia ex eo sequitur aliqui obicurum, Quod capi non potest. Si ne Cir i homines intelligerent quam pauca sint, quam infima , quae adverSus Dei existentiam pio poni possunt ab Atheis; quam vel O valida sint, & quam emcacia
sint momenta , quae Metaphysica , Physica δε Moralis, suppeditant, certe id sussiceret
ut abstinerent a sua nequitia, seu contumeliosa exprobratione in Auctorem nuturae.
Quastiuncula circa Exissentiam Dei.
Prima : utrum detur Atheus. Plures afirmant, quidam negant; sic ego.
Dari potest Atheus, qui ex cupiditate iudicet; nam, ut habet Scriptura , dixitiopiens in corde suo , non est Deus.
Dari non potest qui judicet ex percep-
270쪽
META PHYSICA. 23stione, quia Deus concipi non potest cum exclusione existentiae ; nam qui id fieret, cum existentia reperiatur in ejus idea 3 Secunda utrum illa propositio, Deus est, sit per se nota quoad se tantum , an sit per se nota quoad nos.
Quid sit propositio , vel per aliud , vel
per se nota , nota quoad se , nota quoad nos, dictum est tomo secundo sub hoc titulo , Qtalesset propositiones. I'. Illa propositio, Deus est, est per se nota , quodcumque attributum nomine Dei intelligatur; nam illa propositio est per se nota , cujus praedicat arm , cum ipsa amrmotunionem , formam suam habet in id ea subiecti : atqui haec propositio assirmat unionem & praedicatum ; puta ea sentia cst in idea Dei, quodcumque nomine Dei irit eu
ligatur : intelligatur substantia sive necessa-xia , sive immensa & aeterna , sue perfectis. sima , sive quae sit causa mirabilis ordinis in Orbe universo ; sive quae si Sapientia suprema; sive quae sit infinite misericors de justa. Σ'. Si nomine Dei intelligatur substa tia necessaria , illa propositio, Deus est,
est per se nota quoad nos; tunc enim provipositio assirmans unionem est per se nota quoad nos , quando attributum Decessariam habet connexionem cum subjecto ,