장음표시 사용
301쪽
substantiam spiritalem esse extensam , sed γ' indivisibiliter; volunt dari spatium quoddam positivum extrὶ mundum , si finitus sit , infinite diffusum ; quod sit aeternum, necessarium, improducibile , & ab ipso Deo independens; ens , quod neque substantiast, neque accidens, sive modificatio substantiae, est, inquiunt, quid peculiare distinctum ab utroque : his positis, sit
PRIMA PROPOSITIO. Substantia spiritalis extensa est. Probatur : illud extensum est, cui extenissum respondet, & quod respondet extenso: atqui substantiae spiritali respondet extensum , &ipsa respondet extenso : v. g. Orbis universus respondet substantiae divinae, anima rationalis praesens est corpori juxta Tho-mistas; imb Cartesius vult glandulam pinea lem esse domicilium & sedem animae: porro
glandula pinealis , licet sit minima portio
Cerebri, tamen extensa est ; ergo anima illi respondens respondet extenso, & consequenter ipsa extensa est.
Denique quidquid concipitur, assirmari debet de subjecto, ut in se est, sine ulla errandi sermidine : porrb Cartesus ipse
fassus est Deum , Angelos, animam rationalem concipi ut aliquid extensum, & ideo
302쪽
Οbetitionum Solutio. objicies 1'. Cogitatio non potest conis
venire materiae; ergo nec extentio spiritui. Distinguo consequens : ergo nec extensio
divisibilis spiritui cola venit, concedo: extensio indivisibilis, nego : spiritus non habet partes, quae substantiae sint extra partes, quae substantiae sint, sed est totus in singulis loci quem occupat partibus : hinc illi Convenire nequit extensio divisibilis , sed convenit extensio indivisibilis. Instabis : quod est extensum debet habere partes extra partes : atqui substantia spiritalis non habet partes extra partes; . ergo , &c. Distinguo majorem : debet habere partes
extensionis extra partes extensioni S , conce
do : partes quae substantiae sint extra paristes quae substantiae sint, nego: porro subinstantia spiritalis non habet quidem partes extra partes quae substantiaesint, ut vide bitur, sed habet partes extensionis extr1
Objicies Σ'. Extensum debet esse figurat capax : atqui spiritus non est figurae capax; diceturne rotundus, quadratus λ ergo, &c. i'. Ut extenso sit figurata , debet esse terminata : porro extenssio substantiae divi-TII terminata non est, ut docebitur; ergo non est figurae capaX.
303쪽
1 . Si objectio inteli gatur de extensione terminata , distinguo majorem : est figurae Capax ratione sui, concedo : ratione substantiae, subdistinguo : si substantia habeat partes quae substantiae sint, extra partes quae substantiae sint, concedo : iterum, si careat illis partibus, & si substantia tota, ubi est, id est, tota in singulis loci quem Occupat partibus, nego : substantia spiritalis non est capax figurae ratione sui prasci se , sed est figurae capax ratione suae e tensionis.1'. Quidem est figurae capax ratione suae extensionis, si terminata sit; scilicet extensio ipsus substantiae spiritalis est positio partium extensionis exitii partes extensionis 3 . adeδque si terminata sit, ipsa extensio figu
Σ'. Non est figurae capax ratione sui praecisE , cum enim ipsa non habeat partes, quae substantiae sint extra partes quae substantiae sint, profectb ipsa figurata non est, ideδque dici non potest cujus am si figuraro uapropter facilis est responso Cartesianis postulantibus a nobis cujusnam figuraest anima rationalis ; cuiusnam intellectus, cujusnam cogitatio; si haec omnia extensa sint , an sint rotunda , an sint quadrata 3 facilis , inquam , est solutio ; nam figurata proprie non sunt ea ratione sui, quae non
habent partes quae substantiae sint; seiritur suxem caret ejusinodi partibus.
304쪽
H:nc etiam proprie spiritus dici non debet longus , latus & prosundus, sed potius ipsa extensio longitudine, latitudine Sc prO-
funditate donatur; materia autem ratione sui agnoscit tres illas dimensiones, cum ratione sui posita sit extra partes sui. Urgebis : concipi non potest quaenam sit illa extensio substantiae spiritalis.
Nego, nam , cum aliquid concipitur extensum , & non habet partes quae poni possint extra partes , certe concipi potest extensio substantiar, quae tota sit in singulis loci quem occupat partibus : atqui substantia spiritalis concipitur extensa , ut patet ex ipsis Thomistis , qui extensionem virtualem ipsi tribuunt , ut patet ex ipso Cartesio, qui, objiciente Equite clarissimo Domino More, estupere non potuit , nisi distinctionibus Thomistarum, falsus Deum,
Angelos Zc animam rationalem esse virtualiter extensa : deinde substantia spiritalis non habet, postulantibus Thomistis & Cartesianis , partes quae substantiae sint, quae poni possint extra partes ; ergo potest concipi extensio substantiar, quae tota sit in singulis loci quem occupat partibus. Hoc quidem sensibus difficillimum evadit, quia quodcumque sensibus attingitur, illud habet partes substantialiter positas extra se
invicem : ar, si modo mente nostra velimus uti, neglecta relatione sensuum . prosecto
305쪽
29 META PHYSICA.constantissime demonstratum videbitur ra tione sequenti: haec propositio, totum est majus sua parte, & similes, sunt verae, quan donam , dc ubinam Sunt verae, heri, hodie, cras; sunt, ut quuntur Metaphysici, aeternae veritnis ;sunt verae Viennae, Romae, Parisiis; sunt, ut loquuntur, cujuslibet loci : porro haec propositio tota est vera heri, tota hodie ,
Iora cras ; tota vera Viennae, tota Romae ,
tota Parisiis ; non pars, sed tota Vera I uc ab aeterno , sic ubique; ergo tota intelliis gibilis hodie, tota cras; tota intelligibilis Viennae, tota Romae, tota Parisiis; non pars, sed tota intelligibilis; ut ab aeterno, ita ubique : ex quibus sic argumentor:
Propositio tota intelligibilis, & quidem
necessario, & ab aeterno, & ubique; si non intelligatur necessario , & ab aeterno Mubique ab illis substantiis, quae necessario non existunt, quae necessiario non intelligunt; certe, & ab aeterno, & ubique, intelligitur necessario a substantia, quae ne cessario existit; necessario intelligit; v. g. si a nobis, qui contingenter existimus , contingenter intelligimus, non intelligitur ,& ab aeterno, & ubique; necessario intelligitur, & ab arterno, & ubique ab eo
qui necessario intelligit, puta 3 Deo : porro si tota intelligatur heri, hodie, cras, Romae, Viennae, Parisius; ergo idea qua
306쪽
META PHYSICA. 29 Iintelligitur, tota est Romae tota Viennae, tota heri , tota hodie : ubi idea tota eri, ibi intellectus totus est : ubi intellectus totus est, ibi substantia cogitans tota est; ergo substantia divina cogitans tota heri, tota hodie, tota Romae, tota Parisiis, tota ab aeterno, tota ubique ; ergo substantia cogitans tota est in singulis loci quem occupat partibus; ergo concipi potest extemsio spirituum. Instabis : ex his sequeretur cogitationem
esse extensam. Concedo : nam tanta est, quanta est
Objicies 3'. Substantia spiritalis habet
suas partes; ergo potest esse extensa, it ut habeat partes extri, partes. Distinguo antecedens : suas parteS, qua snt formalitates, concedo : quae sint res, seu
substantiae, nego : & in eo differt substantia spiritalis a corporea; nimirum una spiritus pars, licet sit alia formaliter, id est, licet
sit alia sormalitas non est alia realiter, id est, non est alia res : at una pars corporis est alia realiter, id est, est alia res. Quaeres quaenam extensio persectior sit 3 Perfectior est extensio spirituum; enimvero extenso localis rerum spiritalium convenit tota eidem toti substantiae spiritali;
extensio vero localis corporum tota nota
convenit eidem toti corporeo; cum enim
307쪽
196 METAPHYsICA.constet ex variis partibus substantialibus extra se postis, sequitur non esse unam eamdemque rem, quae habeat extensionem , sed ipsum totum coalescens ex substantiis distinctis: at vero in rebus spiritualibus non sint partes substantiales, quae ponantur extra partes : sed totum ipsum indivisibile est; atque adeo tota extensio convenit toti substantia indivisibili, ita ut nihil assignari possi in ipsa, quod non habeat totam extensionem localem; ergo extensio spirituum persectior est extensione corporum; ergo spiritus persectius extenditur quam
Extensio spirituum dicta fuit virtualis, non quod, ut interpretantur Thomistae , in illis reperiantur duntaxat partes secundum nostrum concipiendi modum : sed quod nullis sensuum testimoniis, nulla ima ginatione deprehendatur; quod sola mentis acie , sola virtute intellectus possit intelligi.SEcNNDA PROPOSITIO. Extensio, quaecumque sit, partes suas habet extra Partes.
Probatur : nam ad hoc satis est quod extensum concipi non possit, nisi concipiatur pars extensonis extra partem, V. g. 4extra extrὶ sinistram; superior extra in seriovem , &ci atqui concipi non potest extensio,
308쪽
METAPHYsICA. 29 T in concipiatur pars extensionis extr1 partem; quod quidem adeo verum est, ut ipsi Thom istae cum Cartesianis partes admittant virtuales, tum in extensione animae, tum in immensitate divina : quo loquendi modo fatentur se non posse aliam extensionis habere ideam , quam positionis partium , quae sint extensiones extra paries quae sint extensiones.
Et vero quid absurdius fingi potest, immensitatem, quae est locus, seu spatium in quo sunt omnia, moventur & vivunt, non habere positive, & independenter λmente, partes extensionis extra partes ex te
sonis; immensitatem esse simul , puta in
minimo puncto; miror adversarios : extensio ut sic postulat in id ea sua pluralitatem
Partium, quia quantitas est; postulat ut partes illae sint simul manentes, & extra se positae, quia permanens est : tribuunt partes illas extensioni corporum ; denegant vero extensioni spirituum : fatentur se non polle concipere spiritus, quin extensi coniscipiantur; extensionem hanc concipi non posse, quin concipiantur extensonis partes; nolunt tamen assirmare , & extensionem indepententer a mente converi re pi tubus; nolunt a stirmare eidem extensioni co Nenire par es illari id est , nolunt concestum
sequi, quo nullus persectior st , quia di-nna extensio infinita est; idei caret μω
309쪽
asi 8 ME , A PHYSICA.tibus 3 ratio infiniti destruit ne rationem e. tensionis 3 non ita, sed potius adjungit extensioni , quod est in idea sua, nimirum infinitas partes extensionis aequales; immensitatem locum esse ; immensitatem carere
partibus, ipsam esse in minimo puncto ;quid absurdius Sit ergo Petrus, isque solus in immensistate; si pars immensitatis , quam occupatea put Petri, sit ipsa pars positive, & indeis pendenter a mente quam occupant pedes 3 ergo positive , & independenter a mente tibi caput , ibi pedes; si partes illae non
existant extra se invicem , nisi secundum nostrum concipiendi modum; ergo duntaxat secundum nostrum concipiendi modum caput est extrii pedes, quia ea sunt intra se imuicem positis E, quae idem positive spatium occupant : atqui caput & pedes in hac hypothesi, si non sint partes immensitatis positive existentes & distinctae , extra se invi-Cem postae , caput & pedes idem postiu8 spatium occupant , positive sunt intra se
Objectionum Solutio. Obj cies 1'. Datur aliqua substantia, quae
non habet partes suas exti i partes ; ergo dari potest extensio, quae non habeat pa tes suas extrὲ partes.
Nngo consequentiam: disparitas est quia ,
310쪽
M ET A PHYSICA. 29'tum a me concipitur substantia , id unum Concipio , quod sit ens per se subsistens; non intelligo partes quae substantiae sint in substantia, ut substantia est : cum per venio ad substantiae species , spiritalem de corpoream, vi corporeitatis intelligo in coris Pore plurimas partes quae substantiae sint; nullas vero intelligo in spiritu : imo ab ipso excludo pluralitatem illarum partium: hinc
conclodo corpus existere per partes, quae substantiae sint extra partes; spiritum autem esse totum substantialiter ubicumque existit: postea reflecto in meas ideas : tunc adverto utramque substantiam posse respondere extenso ; hinc in sero quod utraque sit ex tensa ; sed , quia corporea pluralitatem habet partium, quae substantiae sint, fateox Corpora habere partes quae substantiae sinteX ra partes ; quia vero spiritalis excludit pluralitatem partium, quae substantiae sint, colligo ipsam ita esse extensam , ut tota
substantialiter sit in singulis partibus loci
quem occupat: verum res non it1 se habet, cum agitur de extensione : attendat anima quantum voluerit, praejudicia deponat, ne celIe est quod in extensione ut sic concipiat extensionis partes extra se invicem, superiorem , inferiorem , &c. Hinc cum peris 'venio ad species extensionis , pura ad e